مدیرعامل «خانه امن آتنا»: از ابتدای سال، دستکم ۶۳ زن به دست نزدیکان خود به قتل رسیدند
زهرا افتخارزاده، مدیرعامل «خانه امن آتنا»، در نشست انجمن جامعهشناسان ایران خبر داد از ابتدای سال جاری، حداقل ۶۳ زن به دست مردان نزدیک خانواده خود کشته شدند.
زهرا افتخارزاده، مدیرعامل «خانه امن آتنا»، در نشست انجمن جامعهشناسان ایران خبر داد از ابتدای سال جاری، حداقل ۶۳ زن به دست مردان نزدیک خانواده خود کشته شدند.
روزنامه هممیهن یکشنبه چهارم آبان گزارش داد نشست «واکاوی پدیده زنکشی در ایران؛ با یاد و خاطره زهرا قائمی» سوم آبان در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.
افتخارزاده در این نشست گفت در ایران هیچ نهادی وجود ندارد که خود را موظف به ارائه آمار در زمینه زنکشی بداند و به همین دلیل، دادههای موجود «غیررسمی و شفاهی» هستند و باید «به آن ضریب داد تا واقعیت بهتر درک شود».
او افزود تتها در شهریورماه ۱۴۰۴، دستکم پنج زن در شادگان در استان خوزستان کشته شدند.
پیش از این در ۲۷ مهر، روزنامه اعتماد گزارش داد در سه هفته گذشته بیش از ۱۰ زن در استانهای آذربایجان غربی، تهران، کردستان، سیستان و بلوچستان و همدان به دست مردان نزدیک خانواده خود کشته شدند.
مدیرعامل «خانه امن آتنا» در ادامه صحبتهای خود گفت در ماههای اخیر بیشتر قتلهای زنان ریشه در «مردسالاری، توجیهات ناموسی، خشونت اقتصادی، نبود حمایت قانونی، سکوت اجتماعی، فرهنگ صبر اجباری زنان، ضعف آموزش و بیتوجهی نهادهای رسمی به پیشگیری» دارد.
افتخارزاده این قتلها را نتیجه مستقیم بیعملی نهادهایی دانست که باید در مراحل اولیه از بروز خشونت علیه زنان جلوگیری میکردند.
او همچنین بر لزوم تصویب قوانین برابری جنسیتی و گسترش خانههای امن برای زنان تاکید کرد.
در سالهای اخیر، موارد زنکشی در ایران افزایش یافته و بخش چشمگیری از آن ذیل عنوان «قتلهای ناموسی» رخ داده است.
ریشههای ساختاری زنکشی در ایران
شیرین احمدنیا، دبیر انجمن جامعهشناسان، در نشست سوم آبان این انجمن، با اشاره به ریشههای ساختاری زنکشی در ایران گفت: «خشونتی که در چارچوب خانه و سپهر خصوصی شکل میگیرد، بازتاب مستقیم آن چیزی است که تحت عنوان ساختارهای فرهنگی، هنجارهای جنسیتی و سیاستهای نابرابر در سطح کلان جامعه است.»
ندا گلبهاری، پژوهشگر اجتماعی، نیز در این نشست تاکید کرد مردان هم در این شرایط «قربانی» هستند، زیرا «با ارتکاب قتل، چرخه خشونت علیه خودشان را با همدستی خودشان بازتولید میکنند».
در سالهای اخیر، افزایش موارد خشونت علیه زنان در ایران به یکی از معضلات جدی اجتماعی بدل شده، اما جمهوری اسلامی نهتنها سیاستی کارآمد برای مقابله با آن تدوین نکرده، بلکه با تعلل در تصویب لایحه منع خشونت علیه زنان و فقدان حمایت قانونی، عملا به تداوم این خشونت ساختاری دامن زده است.
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، چهارم مهرماه در گزارشی با اشاره به موارد متعد زنکشی در ایران هشدار داد نبود قانون جامع علیه خشونت خانگی و جرمانگاری نشدن «تجاوز زناشویی»، زمینه را برای خشونت بیشتر علیه زنان فراهم کرده است.
روزنامه اعتماد یکشنبه چهارم آبان در گزارشی تاکید کرد كه با شرایط فعلی تامین ارز و اعتبار مورد نیاز تولید دارو و در حالی كه صنعت دارو به صورت مشخص و غیرقابل انكار، از تحریمهای سازمان ملل و فعال شدن مكانیسم ماشه هم تاثیر گرفته، مختل شدن خط تولید و كمبود شدید دارو تا پایان سال، «غیرقابل اجتناب» خواهد بود.
این روزنامه به نقل از مجتبی سرکندی یک فعال عرصه دارو نوشت دلیل بروز كمبود در گروههای مشخصی از داروها، میزان تاثیر برخی مواد اولیه است.
او افزود: «تا پیش از فعال شدن مكانیسم ماشه، وابستگی صنعت دارو به مواد اولیه تثبیتكننده حدود ۳۰ درصد بود ولی از ششم مهر امسال، علاوه بر اینكه تامین همین میزان نیاز وارداتی هم با ابهام مواجه است، تولید داخلی چند نوع ماده اولیه یا موثره هم در معرض خطر توقف قرار گرفته است.»
او دلیل این وضعیت را «مختل شدن واردات بسیاری از مواد تثبیتكننده» دانست که میتواند خط تولید مواد اولیه یا موثره وابسته را با اشكال مواجه كند و نتیجه نهایی این اختلال، ایجاد اشكال در خط تولید چند داروی پرمصرف است.
این اظهارات در شرایطی است که پیشتر مقامات جمهوری اسلامی با ناچیز تلقی کردن فعال شدن مکانیسم ماشه، تاثیرات بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی را صرفا «پیامدهای روانی» دانسته بودند.
با پایان مهلت ۳۰ روزهای که در سازوکار مکانیسم ماشه قطعنامه شورای امنیت پیشبینی شده بود، از بامداد یکشنبه ششم مهر به وقت ایران، همه تحریمهای پیشین این نهاد جهانی علیه جمهوری اسلامی دوباره برقرار شد و بلافاصله تاثیر خود را بر اقتصاد ایران نشان داد.
مرگ کودکان مبتلا به بیماریهای خاص
همزمان روزنامه شرق به نقل از فعالان و خانوادههای بیماران خاص نوشت: «تحریمها، کمبود بودجه و نبود برنامهریزی برای انتقال دانش و فناوری دارویی به کشور باعث شده که روشهای نوین درمانی و کارآزماییهای بالینی در ایران در دسترس نباشند.»
ناصر دانشور، نماینده خانوادههای بیماران خاص، به روزنامه شرق گفت دولت تاکنون اقدامی جدی برای واردات داروهای موثر جدید، نکرده است و هر روز وضعیت جسمی فرزندان مبتلا، به دلیل نبود دارو و امکانات درمانی مناسب وخیمتر میشود.
شرق نوشت که پیامد این وضعیت، کاهش کیفیت زندگی بیماران و در مواردی مرگ زودرس آنهاست.
پدر یکی از بیماران خاص گفت: «میانگین طول عمر بیماران دوشن [بیماری عضلانی] در ایران حدود ۲۰ سال است، درحالیکه در سطح جهانی و حتی در کشورهای منطقه، این رقم به حدود ۴۰ سال یا بیشتر رسیده است؛ و بیماران در آن کشورها میتوانند زندگی طولانیتر و باکیفیتتری داشته باشند».
ایران اینترنشنال ۱۶ مهر نوشت در پی فعال شدن مکانیسم ماشه علیه جمهوری اسلامی و بازگشت تحریمها، گزارشهای مردمی رسیده حاکی است قیمت دارو در ایران، از داروهای خاص گرفته تا قرص و شربت سرماخوردگی، چندین برابر شده و شهروندان برای تهیه اقلام مورد نیازشان گاهی باید به چندین داروخانه سر بزنند.
زنجانی در یک ویدیو که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، انحلال بانک آینده را غیرقانونی دانست و خطاب به بانک مرکزی گفت که آیا برای این کار «حکم قطعی و قضایی» داشته است.
او در ادامه از ورود بانک مرکزی به امور مدیریتی بانکها و بهویژه بانک آینده انتقاد کرد و گفت بانک مرکزی نباید وارد بنگاهداری شود.
زنجانی بانک مرکزی را متهم کرد با «چاپ پول» تلاش کرد بدهیهای بانک آینده را جبران کند، اما این روش بار سنگینی بر دوش اقشار عادی گذاشت و به تورم و کاهش توان خرید مردم منجر شد.
او گفت: «چرا بانک مرکزی از جیب ۸۰ میلیون ایرانی ماهیانه پول چاپ کرده و به بانک آینده داده است؟»
بانک مرکزی جمهوری اسلامی اول آبان در بیانیهای اعلام کرد با توجه به زیان انباشته ۵۵۰ هزار میلیارد تومانی، اضافه برداشت ۳۱۳ هزار میلیارد تومانی، کفایت سرمایه منفی ۶۰۰ درصدی، ناترازی شدید نقدینگی و عدم بازگشت ۸۰ درصد تسهیلات پرداختی، ورود بانک آینده به «فرآیند گزیر» امری ضروری بوده است.
بانک آینده در سال ۱۳۹۱ در پی ادغام بانک تات، موسسه مالی و اعتباری صالحین و موسسه آتی تاسیس شد.
بر اساس برآوردهای غیررسمی، این بانک تا پیش از انحلال، حدود چهار هزار کارمند داشت و خدمات خود را به نزدیک به سه میلیون مشتری از طریق ۲۷۰ شعبه در سراسر ایران ارائه میکرد.
زنجانی افزود باید راهکارهای جایگزین مانند صندوقهای بیمهای یا هیئت تصفیه باید پیش از چنین اقدامات پرریسک اجرا میشدند.
او همچنین از انتقال بدهیهای بانک آینده به بانک ملی انتقاد کرد و گفت: «بانک ملی که ۴۲۰ همت سرمایه دارد چطور میتواند ۶۰۰ همت بدهی بانک آینده را بدهد؟»
بابک زنجانی، متهم ردیف اول بزرگترین پرونده فساد نفتی در تاریخ ایران، پیشتر نیز به تصمیمات اقتصادی اخیر در کشور، از جمله حذف چهار صفر از پول ملی، واکنش نشان داد و با لحنی طعنهآمیز در ایکس نوشت: «پیشنهادم این است که برای هوای اهواز هم یک صفر از ۵۰ درجه حذف کنند تا آبوهوای عالی و دلپذیری برای هموطنان ایجاد شود.»
زنجانی اضافه کرد: «بانک آینده منحل نشده، بلکه تنها پالان بانک تغییر کرده است.»
این که چهرهای که افکار عمومی او را نماد فساد ساختاری میداند، اکنون از موضع اصلاحگر به انتقاد از تصمیمهای اقتصادی حکومت میپردازد، تصویری روشن از چرخه معیوب فساد و قدرت در اقتصاد بحرانزده ایران به دست میدهد.
دفاع رییسبانک مرکزی و رییس مجلس از انحلال بانک آینده
محمدرضا فرزین رییس بانک مرکزی جمهوری اسلامی صبح یکشنبه چهارم آبان، در جلسهای با کمیسیون اصل نود مجلس و همچنین کمیسیون اقتصادی مجلس، توضیحاتی درباره چگونگی انحلال بانک آینده ارائه کرد.
فرزین تایید کرد که انحلال بانک آینده بدون حکم قضایی بوده و صرفا پس از اخذ احکام لازم از سران سه قوه شنبه ۲۶ مهر و بهاستناد مصوبه هیئت عالی بانک مرکزی در تاریخ ۲۷ مهرماه، فعالیت بانک آینده «پس از دو دهه ناترازی و عملکرد ناسالم، لغو و این بانک با عاملیت بانک ملی وارد مسیر فرآیند گزیر یا فیصله شد».
او گفت: «سازوکار اتخاذ شده در قبال بانک ناتراز و ناسالم آینده، سازوکار ادغام نیست زیرا در موضوع ادغام، باید بانک با تمام ناترازیهای خود به بانک ملی منتقل میشد.»
رییس بانک مرکزی افزود: «در سازوکار اتخاذ شده کنونی، به گونهای عمل میشود که معادل سپرده منتقل شده به بانک ملی، منابع و داراییهای نقد بانک سابق به بانک ملی ایران انتقال داده خواهد شد.»
محمدباقر قالیباف رییسمجلس شورای اسلامی نیز در نطق پیش از دستور خود از انحلال بانک آینده دفاع کرد.
او گفت: «این تصمیم از سوی هیئت عالی نظارت بانک مرکزی اتخاذ شده و بخشی از برنامه جامع اصلاح نظام بانکی کشور است.»
قالیباف یکشنبه چهارم آبان در نطق پیش از دستور جلسه مجلس، گفت: «در این برهه حساس، از همه سلیقههای سیاسی مختلف انتظار میرود که با وحدت کلمه، از این دستاوردها حمایت کنند و صدای رسای ملت ایران در برابر فشارهای خارجی باشند.»
او با اشاره به روحانی و ظریف افزود لازم میداند «انتقاد صریح» خود را نسبت به مواضع آنها اعلام کند که «دقیقا در شرایطی که مسیر همکاریهای راهبردی ما با کشور روسیه در حال پیشرفت است با مواضع خود به این مسیر لطمه زدند».
انتقادهای روحانی و اظهارات دیگر مقامات علیه روسیه
حسن روحانی در ماههای اخیر بارها خواستار مذاکره جمهوری اسلامی با غرب و به ویژه آمریکا شده است.
او همچنین در یک سخنرانی در شهریور ماه، به طور غیرمستقیم به هزینههای حمایت جمهوری اسلامی از روسیه در جنگ اوکراین اشاره کرد.
روحانی گفت: «اروپا نباید بهخاطر مسئله اوکراین از ما انتقام بگیرد. این کار درستی نیست.»
تهران با ارسال تجهیزات نظامی به ویژه پهپادهای شاهد به روسیه، در تشدید جنگ اوکراین نقش داشته و کشورهای اروپایی بارها از جمهوری اسلامی خواستهاند از حمایت روسیه در تهاجم به اوکراین دست بکشد.
انتقاد دیگر نمایندگان از روحانی و واکنش حسامالدین آشنا
تعدادی از نمایندگان مجلس در جلسه علنی یکشنبه شعار مرگ بر فریدون (حسن روحانی) سر دادند.
امیرحسین ثابتی، نماینده تهران در مجلس گفت: «جای اصلی حسن روحانی پشت میلههای زندان است.»
در واکنش به این اظهارات، حسامالدین آشنا، مشاور پیشین روحانی خطاب به قالیباف در شبکه ایکس نوشت: «خوب نیست هر نوشتهای که به دست شما میدهند، با صدای بلند بخوانید.»
پیشتر نیز کامران غضنفری، نماینده مجلس شورای اسلامی، درباره شکایتهای پیشین مجلس از حسن روحانی، رییس دولتهای یازدهم و دوازدهم، اعلام کرد که اگر برخی اتهامات روحانی اثبات شود، «حکمش اعدام است». او اضافه کرد یکی از این اتهامها «افساد فیالارض» است.
تنشهای اخیر میان ظریف و لاوروف
اظهارات قالیباف در شرایطی مطرح شده که اخیرا و پس از فعال شدن مکانیسم ماشه، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه و محمدجواد ظریف به جدال لفظی درباره این سازوکار برجام پرداختند.
لاوروف ۲۳ مهر درباره مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای جمهوری اسلامی گفت که این بند در برجام یک «تله حقوقی» بوده و از پذیرفتن آن در زمان مذاکرات، متعجب شده است.
وزیر امور خارجه روسیه افزود «تله حقوقی مکانیسم ماشه» در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ موسوم به برجام، تا «حد زیادی» نتیجه عملکرد ظریف بود.
در واکنش به این اظهارات، خبرگزاری ایرنا ۲۵ مهر به نقل از ظریف نوشت: «نه تنها اسنپبک مربوط به روزهای پایانی مذاکرات نبود، بلکه اصلا بحث من و جان کری (وزیر امور خارجه وقت آمریکا) هم نبود. آقای لاوروف و فرانسویها پیشنهادی داده بودند که بسیار بد بود و ما با تلاش زیاد آن را کنار گذاشتیم.»
وزیر پیشین خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به روابط پیچیده تهران و مسکو گفت: «من هنوز به روابط راهبردی با روسیه و چین اعتقاد دارم اما روسها سیاست خود را آشکارا بیان میکنند و دو خط قرمز دارند: یکی اینکه ایران نباید با دنیا روابط عادی داشته باشد و دیگر اینکه نباید وارد درگیری مستقیم با جهان شود.»
موسسه «رَند»، اندیشکده سیاستگذاری، در تحلیلی تازه درباره جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل نوشت حمایت غرب، بهویژه آمریکا، نقشی کلیدی در موفقیت اسرائیل داشت، اما جمهوری اسلامی بدون حمایت متحدانش مثل روسیه و چین، در نبرد تنها ماند که این نشان میدهد حکومتهای خودکامه حاضر به فداکاری نیستند.
فیروزآبادی در گفتوگویی با اقتصاد نیوز که یکشنبه چهارم آبان منتشر شد، گفت: «بعضا افراد موارد بسیار سخیفی مطرح میکنند و میگفتند از طریق واتساپ این ترورها انجام شده است، اینها حرفهای سخیفی است که گفته میشود.»
او افزود: «ما واتساپ را در اختیار این آقایان قرار میدهیم تا ببینیم میتوانند چنین عملیاتی را انجام دهند یا نمیتوانند؟»
اسرائیل در عملیات طلوع شیران از بامداد جمعه ۲۳ خرداد، به مدت ۱۲ روز اهدافی را در ایران هدف قرار داد. این اهداف شامل اشخاص کلیدی نظامی، امنیتی، مراکز موشکی، نظامی، هستهای و دستاندرکاران برنامه هستهای جمهوری اسلامی بودند.
دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی ادامه داد: «اگر همه نهادهای نظامی و اطلاعاتی با ما همکاری کنند و در سطح عملیات هم بتوانیم یکپارچگی داشته باشیم، بعد شاید واتساپ بتواند کمک کند، اما اینکه واتساپ باعث این ترورها شده به نظر من درست نیست.»
پیشتر نیز غلامرضا جلالی فراهانی، رییس سازمان پدافند غیرعامل گفته بود: «پیامرسان واتساپ در مکانیابی و ترور بعضی از فرماندهان نقش داشته و مکانیابی اسماعیل هنیه نیز با همین روش انجام شد.»
او گفت که استفاده از هوش مصنوعی هم در تشخیص صدای فرماندهان نقش داشته است.
این اولین بار نیست که موضوع «هک و جاسوسی از طریق واتساپ» در ایران مطرح میشود.
پیشتر حسن میثمی، مدیرکل دفتر توسعه فناوریهای نوین وزارت ارتباطات، در صداوسیما گفت: «سران رده بالای کشوری و لشکری به هیچ وجه نباید از واتساپ استفاده کنند.»
او افزود: «استفاده از واتساپ برای مردم مشکلی ندارد اما مراقبت لازم صورت گیرد.»
رییس سازمان پدافند غیرعامل نیز دو پلتفرم واتساپ و اینستاگرام را «عامل فشار و اثرگذاری بر ذهن مردم» دانسته بود و فیلتر شدن آنها از سوی جمهوری اسلامی را کاری «هوشمندانه» توصیف کرده بود.
این در حالی است که شرکت متا، مالک واتساپ و اینستاگرام، اتهامات مطرح شده از سوی جمهوری اسلامی مبنی بر بهرهگیری اسرائیل از این پلتفرمها برای جاسوسی را قاطعانه رد کرده است.
همچنین در جریان جنگ اخیر، حتی با وجود عدم استفاده از تلفن همراه و وسایل ارتباطی و جابهجاییهای مکرر افراد، باز هم اسرائیل مقامات و فرماندهان جمهوری اسلامی را هدف قرار داد.
برای نمونه، مهدیه شادمانی، فرزند علی شادمانی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء که اندکی پس از انتصاب به جای غلامعلی رشید، فرمانده کشتهشده پیش از او، هدف قرار گرفت و کشته شد، اعلام کرد پدرش برای مدتی طولانی در خانه نبوده و با وجود اقدامات حفاظتی و تغییر محل، باز هم کشته شده است.
او نوشت: «ردیابیهای دقیق اسرائیل فراتر از واتساپ یا جاسوسی سنتی و فردی است.»
عقبنشینی از مواضع قبلی درباره سانسور اینترنت
فیروزآبادی پیشتر به دلیل نقض حقوق بشر از طریق سرکوب آزادی اینترنت تحت تحریم آمریکا قرار گرفته است.
او در دوره دبیری خود در شورای عالی فضای مجازی از مخالفان سرسخت فعالیت گوگل در ایران بود و مرداد ۱۴۰۱ خواهان گسترش پلتفرمها و اپلیکیشنهای داخلی شد و گفت: «پلتفرمهای خارجی در کمین هستند تا مردم را به عنوان کاربران خود فعال کند.»
اما فیروزآبادی اکنون ادعا کرده که در زمان مسئولیتش هرگز از فیلترینگ دفاع نکرده است.
به گفته او، در دوران تصدیاش طرحی برای باز کردن محدود یوتیوب برای کارکنان رسانه و دانشگاهیان در حال اجرا بوده، اما بهدلیل مخالفتهای سیاسی متوقف شده است.
فیروزآبادی گفت: «فیلتراسیون بیش از حدی که کیفیت شبکه اطلاعاتی و ارتباطی کشور را کاهش میدهد، بهشدت در میل به مهاجرت بهخصوص فناوران، یعنی تکنولوژیستها مؤثر است. باید این را مدنظر قرار دهیم که این موضوع چه میزان از رشد اقتصاد دیجیتال ما جلوگیری میکند.»
«پزشکیان میتواند واتساپ را رفع فیلتر کند»
فیروزآبادی همچنین در بخش دیگری از اظهاراتش گفت شورایعالی فضای مجازی در مواردی بنا به اختیاراتی که رهبر جمهوری اسلامی به آن داده این اختیار را دارد که مصوبهای در این زمینه داشته باشد.
او افزود به نظرش مسعود پزشکیان میتواند مصوبهای بیش از مصوبه باز کردن واتساپ را از شورا بگیرد.
پیشتر فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت پزشکیان تشدید اخیر محدودیتهای اینترنت در ایران را از پیامدهای جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل دانست.
