مارک سافایا، نماینده ویژه دولت دونالد ترامپ در امور عراق، در بیانیهای اعلام کرد واشینگتن از تلاشهای بغداد برای مقابله با نفوذ خارجی، از جمله نفوذ جمهوری اسلامی و گروههای نیابتیاش، حمایت میکند.
سافایا جمعه ۹ آبان گفت ایالات متحده بر ضرورت پایان فعالیت گروههای مسلح خارج از چارچوب دولت عراق تاکید دارد: «عراق باید تمامی سلاحها را تحت کنترل دولت مشروع درآورد و نیروهای امنیتیاش را تحت فرمان واحد سامان دهد.»
او همچنین هشدار داد که حاکمیت و پیشرفت عراق، «بدون وحدت» در خطر خواهد بود.
سافایا افزود واشینگتن از تلاشهای بغداد برای بازسازی و توسعه زیرساختهای کشور حمایت میکند.
توافقات شیعیان عراق و تاثیر عوامل خارجی
در حالی که گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق، بهویژه در ائتلاف «چارچوب هماهنگی»، به توافقاتی درباره موضوعات مختلف دست یافتهاند، برخی از این توافقها تا زمان تشکیل دولت جدید به تعویق افتاده است.
یکی از رهبران برجسته این ائتلاف در گفتوگو با روزنامه العربی الجدید تایید کرد «تمامی پروندههای اختلافی به دولت آینده موکول شدهاند» و نیروهای شیعی تصمیم گرفتهاند از ایجاد هرگونه تنش سیاسی، بهویژه در زمینه حشد الشعبی و سلاح گروههای مسلح، خودداری کنند.
برخی تحلیلگران و نمایندگان پارلمان عراق نگرانیهایی را درباره پیچیده شدن وضعیت کشور، بهویژه بهدلیل تاثیرات خارجی، مطرح کردهاند.
یکی از اعضای جریان الحکمه، به رهبری عمار حکیم، اذعان کرد: «موضوعات مختلفی مانند حشد الشعبی و ارتباط با ایران بهدلیل تاثیرات خارجی بسیار پیچیده شدهاند و دولت کنونی با وجود این مسائل قادر به انجام کار قابل توجهی نیست.»
جواد الیساری، نماینده پارلمان عراق، نیز هشدار داد: «توافق ضمنی برخی نیروهای سیاسی برای تعویق حل پروندههایی مانند حشد، انحصار سلاح و قوانین آزادی بیان و جرایم سایبری، نوعی بازی خطرناک سیاسی است که برای اجتناب از تقابل با نیروهای مسلح و صاحب نفوذ پیش از انتخابات صورت میگیرد.»
نگرانیها درباره حضور قاآنی در عراق
منابع آگاه در عراق از وجود یک مخالفت و «وتوی غیرعلنی آمریکایی-اسرائیلی» درباره حضور اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، در عراق خبر دادند.
بر اساس گزارشها، «قاآنی هدف اطلاعاتی واجد اولویت برای آمریکا و اسرائیل است» و از سفرهای مکرر او به بغداد، گاهی بهعنوان ابزار تقویت روحیه گروههای حامی تهران استفاده میشود.
در سوی دیگر، اعضای ائتلاف چارچوب هماهنگی اعلام کردهاند حضور قاآنی در بغداد «در هیچ زمانی مشمول خط قرمز یا وتو نیست».
تضادهای موجود میان گفتمان سیاسی و برآوردهای امنیتی در عراق، بازتابدهنده مرحلهای حساس است که در آن نفوذ تهران با ملاحظات امنیتی ایالات متحده گره خورده است.
این شرایط میتواند موجب پیچیدگی بیشتر در روند سیاسی و امنیتی عراق و منطقه شود و مسائل داخلی این کشور را تحت تاثیر رقابتهای بینالمللی و منطقهای قرار دهد.
غفوری جمعه ۹ آبان در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت مسئولان قضائی و امنیتی هفتم آبان به کافمن گفتند درخواست آزادی با «عفو مشروط» خود را بنویسد و پس از آن از زندان خارج و نهایتا هشتم آبان آزاد شده است.
این روزنامهنگار در ادامه گفت که این شهروند آلمانی پس از آزادی از زندان تا ظهر ۹ آبان همچنان در ایران بوده و از کشور خارج نشده بود. او ساعاتی پیش از آن با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس از آزادی کافمن خبر داده بود.
خبر آزادی کافمن تا زمان تنظیم این گزارش از سوی رسانههای رسمی جمهوری اسلامی و نیز وزارت امور خارجه آلمان تایید یا اعلام عمومی نشده است.
خبرگزاری حکومتی مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، ۳۱ خرداد گزارش داد که کافمن از سوی ماموران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و به اتهام «جاسوسی» در نزدیکی سایتهای نظامی و هستهای در استان مرکزی بازداشت شده است.
این خبرگزاری ویدیویی منتشر کرد که در آن کافمن بهعنوان یک گردشگر یهودی و دو تابعیتی معرفی میشود که با دوچرخه در حال عبور از این منطقه بوده است.
کافمن در این ویدیو گفته بود از حضور خود در نزدیکی یک منطقه نظامی و ممنوعیت گرفتن عکس و فیلم در این منطقه آگاه بوده و موقعیت مکانیاش را برای «یک دوست» ارسال کرده است.
این ویدیو بهطور گسترده ویرایش شده و هیچ اعتراف صریح و مشخصی از این گردشگر آلمانی در آن دیده نمیشود.
در بخشی از ویدیو، کافمن توضیح میدهد که ساعت هوشمند «گارمین» او مسیر جایگزینی برای سفرش پیشنهاد داده است. بلافاصله پس از این اظهارات، راوی برنامه میگوید «کسی هدایت مسیر او را بر عهده داشته» و کافمن از «فرماندهان آمریکایی و یهودی» دستور میگرفته است.
گوینده این ویدیو آمنهسادات ذبیحپور است که در سال ۲۰۲۲ بهدلیل همکاری با نهادهای اطلاعاتی حکومت ایران در گرفتن اعترافات اجباری از زندانیان سیاسی در فهرست تحریمهای آمریکا قرار گرفت.
دستگیری این شهروند آلمانی بخشی از موج جدید بازداشت اتباع خارجی در ایران بود که پس از آغاز حملات اسرائیل در ۲۳ خرداد شدت گرفت.
اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی، ۹ تیرماه اعلام کرد در برخی از استانهای کشور «عواملی از تبعههای اروپایی» که به گفته او «به نوعی با اسرائیل همکاری میکردند»، دستگیر شده و برایشان پرونده قضایی تشکیل دادهاند.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران نیز در نشست هشتم آبان کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک گفت که که حکومت ایران در پاسخ به جنگ، به جای حفاظت از مردم، به بازداشت گسترده روی آورد. به گفته او، بیش از ۲۱ هزار نفر، در ماههای اخیر بازداشت شدهاند.
جمهوری اسلامی بر اساس «سیاست گروگانگیری» خود، شهروندان دوتابعیتی و شهروندان خارجی را برای اعمال فشار بر دولتهای غربی بازداشت میکند.
فاطمه مهاجرانی، جمعه ۹ آبان در خصوص اطلاعیه ممنوعیت برگزاری هرگونه مراسم، جشن، تجمع، تبلیغ یا فروش اقلام مرتبط با مراسم هالووین در اماکن عمومی و صنفی، گفت: «ما این همه جشن ملی داریم، هالووین کجا بود؟»
او در پاسخ به این سوال که آیا این شیوه جلوگیری از برگزاری یک جشن باعث سلب اختیار و آزادی عمومی مردم نخواهد شد، گفت: «چرا، اصولا جلوگیری یک راه است ولی یک راه دیگر فرهنگسازی است. یعنی برگشتن به جشنهای ملی و مذهبی خودمان میتواند بسیار بهتر باشد.»
سخنگوی دولت همچنین درباره بازگشت ماموران امر به معروف به خیابانها ابراز بیاطلاعی کرد و گفت: «وجه فرهنگیِ نوع رفتار آدمها در سطح اجتماع به عنوان یک موضوع فرهنگی در حال پیگیری است.»
پیش از این و در ششم آبان، اتاق اصناف ایران با صدور دستورالعملی خطاب به همه اماکن عمومی و صنفی، فروش کالاهای مربوط به برگزاری مراسم هالووین را در ایران ممنوع اعلام کرد و دلیل آن را «صیانت از شئون فرهنگی، مذهبی و اجتماعی کشور» دانست.
اتاق اصناف در این دستورالعمل نوشت: «پلیس نظارت بر اماکن عمومی با هرگونه تخلف در این زمینه برخورد قاطع و قانونی بهعمل آورده و در صورت مشاهده هر نوع اقدام تبلیغی یا اجرایی مرتبط، نسبت به پلمب واحد متخلف و معرفی متصدی به مراجع ذیصلاح اقدام خواهد کرد.»
این اولین بار نیست که حکومت سرکوبهای اجتماعی را به برگزاری مراسم هالووین گسترش میدهد.
دو سال پیش، خبرگزاری فارس به نقل از یک مقام قضایی، از پلمب پنج کافه و رستوران در شیراز بهدلیل برگزاری جشن «هالووین» خبر داد و نوشت تعدادی از افراد نیز در همین زمینه بهعنوان «متهم» بازداشت و به مراجع قضایی معرفی شدند.
تیر ۱۴۰۲ نیز مجید امامی، دبیر شورای فرهنگ عمومی، گفت هالووین و ولنتاین «عناصر جامعه بینشاط غرب» است.
با وجود ممنوعیتهایی که حکومت در زمینه خرید و فروش کالاهای مربوط به ولنتاین و هالووین وضع کرده، گزارشها حاکی از رونق بازار این کالاها در ایران است.
با وجود تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر «فرهنگسازی»، تجربه سالهای اخیر نشان داده که جشنها و مناسبتهای فراگیر بینالمللی در میان نسل جوان ایرانی محبوبیت دارند.
در این بین، تلاش حکومت برای مهار این برنامهها نه تنها مانع گسترششان نشده، بلکه در بسیاری موارد به نشانهای از مقاومت فرهنگی در برابر محدودیتهای اجتماعی تبدیل شدهاند.
پایگاه خبری جوییش اینسایدر جمعه ۹ آبان نوشت در دیدار دونالد ترامپ و شی جینپینگ، روسای جمهوری آمریکا و چین در بوسان کره جنوبی، هیچ تصمیمی درباره نقض تحریمهای جمهوری اسلامی از سوی دولت چین و شرکتهای چینی، از جمله تامین برخی مواد برای تهران یا خرید بخش قابل توجهی از نفت صادراتی ایران، اتخاذ یا اعلام نشد.
ترامپ هشتم آبان در دیدار با شی با کاهش تعرفههای واشینگتن علیه پکن در ازای چند اقدام از سوی چین موافقت کرد. ترامپ همچنین اجرای مصوبهای را متوقف کرد که هدف آن محدود کردن دسترسی برخی شرکتهای چینی به فناوریهای آمریکایی بود.
بر اساس این مصوبه، قرار بود آن دسته از شرکتهای چینی که بخشی از سهامشان به نهادهای تحت تحریم واشینگتن تعلق دارد، از دریافت این فناوریها محروم شوند.
هفتم آبان، شبکه خبری سیانان گزارش داد با وجود بازگشت تحریمهای سازمان ملل که فروش سلاح و تجهیزات موشکی به ایران را ممنوع میکند، تهران با کمک پکن در حال بازسازی برنامه موشکی خود است.
بر اساس این گزارش، در مجموع دو هزار تن پراکلرات سدیم، ماده اصلی تولید سوخت جامد برای موشکهای میانبرد، پس از جنگ ۱۲ روزه از چین به بندرعباس ارسال شده است.
تا وقتی رهبری جدیدی در ایران روی کار نیاید، همین وضع ادامه دارد
ریک اسکات، سناتور جمهوریخواه از ایالت فلوریدا، در مصاحبه با جوییش اینسایدر گفت از گزارش سیانان «متعجب نشده» است، زیرا: «روسیه، ایران، چین و کره شمالی، همگی در تلاش هستند تا شیوه زندگی ما را نابود کنند.»
او پیشبینی کرد که آمریکا و اسرائیل در آینده مجبور خواهند شد دست به اقدامات نظامی تازهای علیه جمهوری اسلامی بزنند: «ما مجبور خواهیم بود توانایی ساخت سلاح هستهای ایشان را از بین ببریم. تا زمانی که رهبری جدیدی در ایران روی کار نیاید، همین وضع ادامه خواهد داشت.»
زمانی که از این سناتور پرسیده شد آیا راههایی برای فشار واشینگتن بر پکن جهت پایبندی به تحریمهای تهران وجود دارد، اسکات پاسخ داد آمریکا اهرمهایی دارد اما: «توافقات عملا بیاثر است چون چین آنها را اجرا نمیکند و درباره همه چیز دروغ میگوید.»
روزنامه والاستریت ژورنال ۱۴ مهر گزارش داد چین نقش مهمی در کمک به جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها ایفا کرده است.
بر اساس این گزارش، مبادلات مالی میان تهران و پکن به تهاتر شباهت دارد: جمهوری اسلامی نفت خود را به چین ارسال میکند و در عوض، شرکتهای چینی تحت حمایت دولت این کشور، پروژههای عمرانی را برای زیرساختهای مورد نیاز ایران انجام میدهند.
سیاست مماشات تنها ایران را جسورتر میکند
مایک لاولر، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا که طراح چند لایحه برای تحریم نهادهای چینی بهدلیل همکاری با حکومت ایران بوده است، خواستار اجرای موثر تحریمهای فعلی و اعمال تحریمهای تازه شد.
او در همین رابطه گفت: «اگر گزارشها درباره تامین مواد از سوی چین برای بازسازی برنامه موشکهای بالستیک ایران درست باشد، این موضوع تحولی نگرانکننده است که امنیت آمریکا و جهان را به خطر میاندازد. از دولت میخواهم بیدرنگ تحریمهای موجود را اجرا و تحریمهای جدیدی علیه طرفهای دخیل اعمال کند.»
او هشدار داد: «تجربه نشان داده که سیاست مماشات تنها به جسورتر شدن ایران انجامیده است.»
۱۴ مهر، یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفت سپاه پاسداران و ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از طریق شبکههای تجاری خود در چین، از جمله دلالان نفتی، در حال مذاکره برای دریافت تسلیحات چینی همچون موشک، پهپاد و سامانههای پدافند هوایی هستند.
ادامه واکنشها به همکاری موشکی تهران و پکن
جان کورنین، سناتور جمهوریخواه ایالت تگزاس، تاکید کرد بازسازی برنامه موشکی جمهوری اسلامی با همکاری چین «ایدهای بسیار بد» خواهد بود.
مارک کلی، سناتور دموکرات ایالت آریزونا، گفت که از تلاش تهران برای احیای توان موشکی بالستیک خود «متعجب» نخواهد شد.
او افزود: «چین در بسیاری از زمینهها، از جمله روابطش با ایران، بازیگری نامطلوب است و از این موضوع هم شگفتزده نمیشوم.»
ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت نیز هشدار داد: «هیچ دلیلی وجود ندارد که فکر کنیم توانستهایم جاهطلبی ایران را برای تبدیل شدن به یک قدرت هستهای مهار یا خاموش کنیم. ما باید در برابر این تهدید هوشیار و قاطع باشیم.»
او اضافه کرد: «من هرگز باور نداشتم که عملیات "چکش نیمهشب" توان هستهای ایران را کاملا نابود کرده باشد زیرا آنها هنوز دانشمندان و تخصص لازم را برای بازسازی دارند و در جایی زیر آوار، هنوز تجهیزاتی باقی مانده است.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هفتم آبان اعلام کرد این نهاد اخیرا تحرکاتی تازه در سایتهای هستهای ایران شناسایی کرده است.
عیسی بزرگزاده، جمعه ۹ آبان در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا، گفت: «برای پاییز سناریوی بدبینانهای را بستهایم تا در صورت تداوم خشکسالی غافلگیر نشویم. با مشخص شدن بارشهای زمستان و مقایسه آن با پیشبینیها، میتوانیم تصمیم درستتری بگیریم.»
او اضافه کرد: «ما در حال حاضر مدیریت فشار آب داریم و این روند ادامه دارد. امکان کاهش فشار وجود دارد و این روال تا احیای شرایط آبی ادامه خواهد داشت.»
بر اساس آمار رسمی شرکت مدیریت منابع آب، ایران از ابتدای سال آبی جاری (اول مهرماه) تا سوم آبانماه، یعنی در ۳۳ روز، شاهد ۲.۳ میلیمتر بارش بوده و ۲۱ استان از مجموع ۳۱ استان کشور هیچ بارشی نداشتهاند.
در همین زمینه، بهنام بخشی، مدیر روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب تهران، هشتم آبان اعلام کرد ایران وارد ششمین سال خشکسالی متوالی خود شده است.
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، هفتم آبان، درد مردم استانهای درگیر بحران آب را «درد خود» دانست و گفت که دولت بهدنبال راهحلهای «جامع، پایدار و بدون تبعات منفی» در حوزه کمآبی است.
او اشارهای به جزییات، زمانبندی و منابع تامین مالی این راهحلها نکرد.
کاوه مدنی، رییس موسسه آب، محیطزیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل، پنجشنبه در گفتوگویی با «برنامه» ایراناینترنشنال، گفت: «سراسر ایران تشنه است و در انتظار باران است. ما امروز برای آب نداشتن بهمنظور دستشویی رفتن و استحمام مینالیم. ۲۰ سال پیش برای چیزهای لوکستر هم نگران بودیم. برای مصارف غیرضروری. ولی امروز داریم یواش یواش میرسیم به مصارف بسیار ضروری و زندگی شهری مردم تحت تاثیر قرار گرفته است.»
معاون پیشین سازمان حفاظت محیط زیست کشور افزود: «یک روز درد آب، درد مردم خوزستان بود. درد مردم حاشیه دریاچه ارومیه بود. درد مردم شرق اصفهان بود. درد مردم سیستان و بلوچستان و هرمزگان بود. امروز در تهران، شهروندان ایرانی در شهری که پولدارترین شهر کشور است، دچار این مشکل است و هر چه جلوتر میرویم، برای تامین ابتداییترین نیازهایمان هم دچار مشکل هستیم و این بسیار دردناک است.»
خبرگزاری دولتی ایلنا دوم آبان گزارش داد حجم ورودی آب به سدهای کشور از اول تا ۲۶ مهر، ۷۸۰ میلیون مترمکعب بوده که نسبت به رقم یک میلیارد و ۲۹۰ میلیون مترمکعب در مدت مشابه سال گذشته، ۳۹ درصد کاهش نشان میدهد.
۳۱ شهریور، محمدرضا کاویانپور، رییس موسسه تحقیقات آب، هشدار داد بارشها در پاییز سال جاری «کمتر از میزان نرمال» خواهد بود و بحران آب در کشور ادامه مییابد.
همان روز خبرگزاری دولتی ایرنا گزارش داد تنها ۳۶ درصد ظرفیت سدهای ایران پر شده است.
به گفته کارشناسان، تداوم افت بارش و کاهش ذخایر سدها، میتواند ایران را با یکی از خشکترین پاییزهای دهه اخیر روبهرو کند.
همزمان، با وجود هشدارهای مکرر درباره مدیریت منابع آب، هنوز برنامهای شفاف و پایدار ارائه نشده و در مواردی تعطیلی مقطعی استانها بهعنوان راهکار اضطراری به کار رفته است؛ اقدامی که مساله ساختاری را حل نمیکند و در بهترین حالت اثرات بحران را برای مدتی کوتاه به تعویق میاندازد.
