ذخیره سدهای مشهد به کمتر از ۳ درصد رسیده است
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد، دومین شهر بزرگ ایران از نظر جمعیت، اعلام کرد ذخیره آب سدهای تامینکننده این شهر به کمتر از سه درصد رسیده است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد، دومین شهر بزرگ ایران از نظر جمعیت، اعلام کرد ذخیره آب سدهای تامینکننده این شهر به کمتر از سه درصد رسیده است.
حسین اسماعیلیان یکشنبه ۱۸ آبان در مصاحبه با خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، گفت: «ذخیره آب سدهای مشهد هماکنون به کمتر از سه درصد رسیده و گرچه در فصل سرد سال مصرف آب تا حدی کاهش یافته است، اما شرایط فعلی نشان میدهد که مدیریت مصرف دیگر صرفا یک توصیه نیست، بلکه یک اجبار است.»
او با اشاره به کاهش چشمگیر بارشها افزود: «کل بارندگیهای شهرستان مشهد تاکنون تنها ۰.۴ میلیمتر ثبت شده، در حالی که سال گذشته این رقم حدود ۲۷ تا ۲۸ میلیمتر و میانگین بلندمدت در همین بازه زمانی حدود ۱۴ میلیمتر بوده است.»
بهگفته او، میزان ناچیز بارش بیانگر وضعیت نگرانکننده منابع آبی در شمال شرق کشور است.
در هفتههای گذشته و همزمان با تشدید بحران آب و ناتوانی ساختاری حکومت در مدیریت منابع، شماری از مقامهای جمهوری اسلامی تلاش کردهاند ریشه مشکلات را به «الگوی مصرف مردم» نسبت دهند و راهحل را در توصیه به برگزاری «نماز باران» و «تذکرهای اخلاقی» جستوجو کنند.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، ۱۸ آبان از قطعی شبانه آب در کشور خبر داد و از مردم خواست ذخیرهساز خانگی نصب کنند.
این در حالی است که تامین هزینه خرید و نصب تجهیزات ذخیره آب برای همه مردم ایران امکانپذیر نیست و پیشتر گزارشهایی از افزایش قیمت این تجهیزات بهدلیل توصیه دولت به خرید آنها منتشر شده بود.
انداختن مسئولیت بر دوش مردم
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد در ادامه صحبتهای خود تاکید کرد اولویت اصلی در شرایط کنونی، «صرفهجویی و مدیریت مصرف» از سوی شهروندان است تا بتوان دستکم یک تا دو ماه آینده را بدون مشکل تامین آب پشت سر گذاشت و به امید بارندگیهای احتمالی در پایان سال باقی ماند.
اسماعیلیان درباره میزان مصرف فعلی آب گفت: «مصرف روزانه آب مشهد در حال حاضر حدود هشت هزار لیتر بر ثانیه است که تنها بین هزار تا هزار و ۵۰۰ لیتر بر ثانیه از طریق سدها تامین میشود.»
او اضافه کرد اگر مردم بتوانند حدود ۲۰ درصد در مصرف خود صرفهجویی کنند، امکان مدیریت وضعیت بدون جیرهبندی یا قطع آب فراهم خواهد شد.
حسن حسینی، معاون استاندار و فرماندار ویژه مشهد، نیز ۱۵ آبان گفته بود: «طرح جیرهبندی آب در حال بررسی است و اگر همچنان بارندگی نداشته باشیم، جیرهبندی منطقهای آب تا پیش از پایان پاییز انجام میشود.»
با وجود هشدارهای مکرر متخصصان در طول سالها و دهههای گذشته، نظام حکمرانی آب در جمهوری اسلامی بهجای سرمایهگذاری و هزینهکرد در زیرساختها، به سدسازی و حفر چاههای عمیق مشغول شده و علت بحران را به کاهش بارشها تقلیل داده است.
برخی عوامل حکومتی نیز با رویکردهای خرافی و ایدئولوژیک، خشکسالی و مشکلات حوزه آب را به مقاومت شهروندان در برابر حجاب اجباری نسبت دادهاند.
ولایتی یکشنبه ۱۸ آبان در مصاحبهای به کنفرانس ژئوپلیتیک و امنیت جهانی منامه در بحرین پرداخت و گفت سخنرانان این نشست بر مسائل «سودان، ایران و محور مقاومت» متمرکز بودند.
او با اشاره به موضعگیری شماری از کشورها علیه «سیاستهای منطقهای» جمهوری اسلامی در نشست منامه، بریتانیا را به نقشآفرینی در «پشتپرده» این مواضع متهم کرد.
مشاور خامنهای ادامه داد: «برخی کشورها که ادعای مسلمانی دارند، طوری عمل میکنند که گویی شریک دزد و رفیق قافله هستند. برخی ابراز دوستیها و ارسال پیامهای دوستانه به ایران با اقدامات و اظهارنظرهای آنها در جای دیگر همخوانی ندارد و این در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ هم وجود داشت.»
محور مقاومت عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
بیستویکمین نشست امنیتی منامه ۹ تا ۱۱ آبان در پایتخت بحرین برگزار شد.
تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در این کنفرانس رویکرد جمهوری اسلامی را «همچنان نگرانکننده» خواند.
ایوت کوپر، وزیر امور خارجه بریتانیا، نیز حکومت ایران را تهدیدی علیه ثبات و امنیت خاورمیانه و فراتر از آن، از جمله در بریتانیا، توصیف کرد.
همان زمان، شماری از رسانهها و مقامهای جمهوری اسلامی علیه این اجلاس که به ابتکار اندیشکده مطالعات استراتژیک لندن برگزار میشود، موضع گرفتند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، اجلاس منامه را «صحنه هماهنگی جاسوسان» آمریکایی-اسرائیلی و دولتهای عربی برای «احیای روند عادیسازی و طراحی ائتلاف امنیتی» ضد جمهوری اسلامی خواند.
ولایتی در ادامه مصاحبه خود گفت بعضی مقامهای سیاسی «از کار افتاده و وارفته در سیاست» در شماری از کشورهای غربی و عربی برای «خوشایند بانی اصلی اجلاس» بهجای اشاره به غزه، از تهران انتقاد کردند که «مهمترین حامی مقاومت و بزرگترین مدافع صلح در منطقه» است.
او افزود: «مقامهای عربی که با سلاح بریتانیایی در حال حمایت از کشتار در سودان هستند، نمیتوانند درباره حضور صلحآمیز ایران در منطقه اظهارنظر کنند.»
در پی تشدید حملات نیروهای شبهنظامی «پشتیبانی سریع» در سودان و کشتار گسترده غیرنظامیان، نگاهها به سمت امارات متحده عربی معطوف شده و برخی این کشور را به پشتیبانی از شورشیان سودانی متهم کردهاند.
پیشتر برخی مقامهای جمهوری اسلامی از «سکوت» کشورهای عربی مقابل حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه انتقاد کرده بودند.
اواسط تیرماه کارشناسان امنیتی به ایراناینترنشنال گفتند کشورهای حاشیه خلیج فارس در خلوت از اینکه حملات اسرائیل موجب تضعیف تهران شده، احساس آسودگی میکنند.
محسن اراکی یکشنبه ۱۸ آبان گفت: «خشکسالی، بحران آب و کاهش بارندگی نشانهای از تذکر خداوند است تا ما را از غفلت و بیتوجهی نسبت به او بیدار کند.»
او افزود: «انقلاب اسلامی با خون شهدا استوار شده و روا نیست خیابانهای ما جولانگاه تجاهر به فسق و بیحجابی و منکرات علنی باشد.»
این نماینده مجلس خبرگان ادامه داد: «این رفتارها اثر وضعی دارد و جامعهای که به نام ایمان و تشیع شناخته میشود، باید نسبت به این انحرافها حساس باشد.»
این سخنان در ادامه رویکرد تکراری مقامهای جمهوری اسلامی است که بهجای بررسی علمی و ارائه راهکار برای بحران آب، علت آن را در «گناه فردی» و «ظاهر زنان» جستوجو میکنند و با تکرار مفاهیم مذهبی، از پاسخگویی درباره سوءمدیریت و سیاستهای نادرست طفره میروند.
در چنین روایتی، پرسشهای فنی و مطالبه شفافیت به حاشیه رانده میشود و جای آن را هشدارهای اخلاقی و تهدیدهای پلیسی میگیرد.
کارشناسان مستقل حوزه آب و محیطزیست تاکید کردهاند خشکسالی در ایران ترکیبی از نفوذ مافیای آب، روندهای اقلیمی و دههها سوءمدیریت ساختاری، از جمله توسعه کشاورزی پرمصرف و یارانهمحور، استفاده بیرویه از آبهای زیرزمینی و نبود الگوی پایدار مصرف در صنعت و شهرها است.
به گفته آنها، تقلیل این بحران چندلایه به مساله حجاب نهتنها هیچ پشتوانه علمی ندارد، بلکه عملا مانع شکلگیری اراده سیاسی لازم برای اصلاح سیاستهای آبی و پاسخگویی نهادهای مسئول خواهد شد.
قطعی شبانه آب در ایران
با ادامه بحران آب در ایران، عباس علیآبادی، وزیر نیرو، ۱۸ آبان از قطعی شبانه آب در کشور خبر داد و از مردم خواست ذخیرهساز خانگی نصب کنند.
احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، نیز گفت پیشبینیها نشان میدهد که تا ۱۰ روز آینده سامانه بارشی موثری از ایران عبور نمیکند.
مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، هم خواندن «نماز باران» را بهعنوان یکی از راهحلهای مقابله با بحران کمآبی معرفی کرد.
او افزود: «مردم امروز فراموش کردهاند که در قدیم مردم به بیابان میرفتند و نماز باران میخواندند و موفق میشدند. در کنار همه اقدامات برای کمبود آب نباید از این موضوع هم غافل شویم.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۵ آبان هشدار داد اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید تهران را تخلیه کرد.
در واکنش به این اظهارات، رضا حاجی کریم، رییس فدراسیون صنعت آب ایران، تاکید کرد وضعیت آب در پایتخت «نگرانکنندهتر» از اظهارات پزشکیان و «وحشتناکتر» از آمارهای رسمی است.
کارشناسان میگویند بحران آب در ایران نه نتیجه «بیحجابی»، بلکه بازتاب سالها سوءمدیریت، سیاستهای نادرست و بیتوجهی حاکمیت به اصلاح ساختارهای کلیدی در مدیریت منابع آبی است؛ بحرانی که اکنون زمان پاسخگویی و اصلاح را اجتنابناپذیر کرده است.
جلالی در گفتوگویی اینترنتی که در یوتیوب منتشر شده دلیل این که آمادهسازی این پناهگاهها به اطلاع مردم نرسید را «جلوگیری از ایجاد استرس عمومی» اعلام کرد.
او همچون برخی دیگر از مقامات جمهوری اسلامی، مردم را برای پناه گرفتن در مواقع اضطراری به «مکانهای موجود مانند متروها، پارکینگهای طبقاتی و زیرزمینها» ارجاع داد.
هر چند که خودش تاکید کرد: «مترو از نظر فضایی، آمادگی تبدیل به پناهگاه را دارد، اما مشکلاتی در زمینه خدماتی مانند سرویسهای بهداشتی وجود دارد.»
در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل، مقامات جمهوری اسلامی به ویژه علی خامنهای در پناهگاهها پناه گرفتند، اما مردم از این که هیچ پناهگاهی برای مردم عادی در نظر گرفته نشده بود، اعتراض کردند.
در تیرماه، مهدی پیرهادی، عضو شورای شهر تهران، با اشاره به احتمال از سرگیری جنگ با اسرائیل گفت: «پناهگاهی در دهههای گذشته در تهران در نظر گرفته نشده است.»
نقش دوربینها در جنگ
رییس سازمان پدافند غیرعامل جمهوری اسلامی، درباره نقش دوربینها در جنگ ۱۲ روزه گفت: «وقتی دوربینهای مداربسته را در آزمایشگاه تخصصی بررسی کردیم، کُدی پیدا کردیم که میگفت هر تصویر را در شرایط اتصال به اینترنت به آیپی کشور سازنده بفرستد.»
به گفته او، آنها با بازنویسی این کُد، کاری کردند که تصاویر این دوربینها از آن پس برای پلیس فتا ارسال شود.
جلالی همچنین به حمله سایبری به فولاد خوزستان اشاره کرد و گفت این حمله از طریق دوربینها انجام شده است.
درخواست برای بودجه بیشتر
جلالی در بخش دیگری از اظهاراتش گفت: «ایرادی که به سازمان پدافند غیرعامل وارد میشود، این است که بیشتر در نقش مشاوره، اطلاعرسانی و آموزش فعالیت میکند. این وضعیت به دلیل محدودیتهای منابع و نیروی انسانی است.»
او افزود ایران کوچکترین سازمان پدافند غیرعامل دنیا را دارد.
به گفته او، دولت حسن روحانی بودجه عملیاتی سازمان پدافند غیرعامل را به صفر رساند و بودجه جاری این سازمان امسال ۴۵۰ میلیارد تومان است که معادل بودجه خبرگزاری ایرناست.
جلالی ادامه داد روسیه برای پدافند غیرعامل خود وزارت دفاع غیرنظامی با ۴۵۰ هزار نیروی انسانی و ساختار متمرکز دارد.
ادعای سالم ماندن تاسیسات موشکی
رییس سازمان پدافند غیرعامل همچنین در بخش دیگری از اظهاراتش ادعا کرد که تاسیسات موشکی جمهوری اسلامی در جریان جنگ سالم باقی ماند.
او گفت: «با توجه به قرارگیری زیرساختها در زیرزمین و زیرکوه، در جنگ ۱۲ روزه، زیرساختهای موشکی و زاغههای آن همچنان سالم باقی ماندند.»
جلالی افزود ممکن است تنها در برخی قسمتهای ورودی یا خروجی «آسیبهای جزئی» وارد شده باشد که قابل ترمیم هستند.
پیشتر رسانههای بینالمللی تخریب تاسیسات موشکی جمهوری اسلامی را تایید کرده و اعلام کرده بودند که کار بازسازی آنها آغاز شده است.
اما جلالی گفت جمهوری اسلامی پیشبینی کرده بود که ممکن است چنین حملههایی رخ دهد و به همین منظور «طی ۲۰ سال تدابیر عملیاتی برای حفاظت از شهرکهای موشکی و مراکز نگهداری مهمات» طراحی و اجرا کرده است.
این اظهارات در شرایطی است که به تازگی تبلیغات یک صفحه اینستاگرامی به نام «گاوصندوقسازی ملکی» که مدعی ساخت درهای ضدانفجار برای تونل موشکی سپاه شده بود، بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی داشت.
حمید رسایی، نماینده تهران، یکشنبه ۱۸ آبان در نطق خود در صحن علنی مجلس گفت دولت مصوب کرده نرخ سوخت کارت جایگاهها افزایش پیدا کند، یعنی بنزین گران شود.
او افزود: «من به دولت میگویم و صبح هم رئیس محترم مجلس تذکر دادند؛ به جای این کار، به اصلاح سیاستهای غلط بروید.»
امیرحسین ثابتی، دیگر نماینده تهران هم یکشنبه گفت ما در مجلس با گران شدن بنزین مخالفیم و به آن رای ندادیم.
او افزود: «طبق قانون بودجه دولت نباید گران کند، اما اخیر هیئت دولت تصویب کردند که سهنرخی کنند و نرخ سوم آزاد با چند درصد افزایش باشد.»
فرهاد شهرکی، نایب رییس اول کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی شنبه ۱۷ آبان با اشاره به احتمال تغییر نرخ بنزین با کارت آزاد در جایگاههای سوخت گفت بودجه پیشبینیشده سال جاری برای واردات بنزین در چند ماه اول سال تمام شده و دولت دیگر ارزی برای خرید بنزین ندارد.
او در گفتوگو با باشگاه خبرنگاران جوان گفت این وضعیت موجب شده دولت به فکر افزایش قیمت بنزین بیفتد.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، سهشنبه ۱۳ آبان اعلام کرده بود دولت هنوز تصمیمی برای افزایش قیمت بنزین سهمیهای نگرفته است و این نوع بنزین همچنان با قیمتهای فعلی عرضه خواهد شد.
این در شرایطی است که پزشکیان اول آبان گفت در اصل افزایش قیمت بنزین، هیچ تردیدی وجود ندارد.
افزایش قیمت بنزین در ایران در آبان ۱۳۹۸ موجی از اعتراضات گسترده و سراسری را به دنبال داشت که این اعتراضها با سرکوب خونین نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی روبهرو شد.
بنابر گزارشها دستکم هزار و ۵۰۰ نفر در این تجمعات کشته و هزاران تن دیگر بازداشت شدند.
عددسازی دولت پزشکیان برای توجیه افزایش قیمت بنزین
به گفته مقامهای دولتی، افزایش نرخها بهدلیل بالا بودن آنچه «هزینه تولید بنزین» مینامند، برای دولت اجتنابناپذیر است.
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان، ۱۴ آبان گفته بود: «هر لیتر بنزین برای دولت ۳۴ هزار تومان تمام میشود، اما آن را ۱۵۰۰ یا ۳۰۰۰ تومان میفروشیم.»
اما بررسیهای ایراناینترنشنال از صورتهای مالی پالایشگاهها نشان میدهد این مبلغ ۲۵ هزار تومان است که تنها حدود ۳۵۰۰ تومان آن هزینه تولید بنزین بدون خوراک شده؛ یعنی حدود ۹۰ درصد کمتر از رقم اعلامی دولت.
علیآبادی گفت: «در صورت ادامه کمبود آب، ممکن است در برخی شبها فشار آب به صفر برسد و از مردم خواست ذخیرهساز خانگی نصب کنند.»
او با اشاره به وضعیت وخیم شبکه آبرسانی، اهمال حکومت در بازسازی شبکه فرسوده آب را که سالهاست کارشناسان درباره آن هشدار میدهند، به جنگ اخیر با اسرائیل نسبت داد و گفت: «صدمات وارد شده به لولهها در جریان جنگ ۱۲ روزه، مشکلات فرسودگی را تشدید کرده است.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم، ۱۵ آبان با اشاره به بحران منابع آبی هشدار داد که اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید تهران را تخلیه کرد.
در واکنش به این اظهارات، رییس فدراسیون صنعت آب ایران با تاکید بر اینکه وضعیت آب تهران بهصورت تصاعدی رو به وخامت است، هشدار داد وضعیت آب در پایتخت «نگرانکنندهتر» از اظهارات پزشکیان مبنی بر ضرورت تخلیه تهران و «وحشتاکتر» از آمارهای رسمی است.
وزیر نیرو همچنین مسئولیت تامین آب را برعهده خود مردم گذاشت و افزود: «مردم برای کاهش مشکل، نسبت به نصب ذخیرهساز خانگی اقدام کنند تا در مواقع کمبود آب دچار مشکل نشوند.»
این در حالی است که تامین هزینهبر تجهیزات ذخیره آب برای همه مردم ایران ممکن نیست و پیشتر گزارشهایی از افزایش قیمت این تجهیزات به دلیل توصیه دولت به خرید آنها منتشر شده بود.
تا ۱۰ روز آینده خبری از باران نیست
احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، یکشنبه به خبرگزاری ایسنا گفت که پیشبینیها نشان میدهد که تا ۱۰ روز آینده سامانه بارشی موثری از ایران عبور نمیکند.
او همچنین گفت: «خشکسالی فعلی یکی از شدیدترین دورههای خشک ثبتشده است. دادههای هواشناسی از فروردین ۱۴۰۴ تا آبان ماه جاری نشان میدهد که ایران اکنون خشکترین دوره ۵۰ سال اخیر سپری میشود.»
به گفته رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، با توجه به سابقه آماری بلندمدت، میتوان خشکسالی فعلی پایتخت را نیز در بازه ۶۰ سال گذشته بیسابقه دانست.
او هشدار داد که حتی با تحقق سناریوی خوشبینانه بارش در زمستان نیز مشکل کم آبی و خشکی حل نمیشود و تنش آبی ادامه خواهد داشت و تنها از وضعیت فوق بحرانی فعلی فاصله خواهیم گرفت.
ذخایر سدهای تهران کافی نیست
همچنین عیسی بزرگزاده سخنگوی صنعت آب ایران، نسبت به تشدید کمبارشی پاییزه در سراسر کشور بهویژه در استان تهران هشدار داد و اعلام کرد: «حجم فعلی ذخایر سدهای تهران برای عبور ایمن از ماههای پیشرو کافی نیست.»
او یکشنبه ۱۸ آبان افزود: «در صورت تداوم کمبارشی، راهی جز افزایش ۱۰ درصدی مدیریت مصرف آب وجود نخواهد داشت.»
بزرگزاده میزان مصرف فعلی آب در محدوده استان تهران را ۳۳.۵ مترمکعب بر ثانیه اعلام کرد و گفت از این مقدار، حدود ۱۶ مترمکعب بر ثانیه از منابع زیرزمینی و ۱۷.۵ مترمکعب بر ثانیه از منابع سطحی تامین میشود.
به گفته او، همچنین حدود ۷.۵ مترمکعب بر ثانیه از سد طالقان و نزدیک به ۷ مترمکعب بر ثانیه از ورودی بهنگام سدهای لتیان، ماملو، لار و امیرکبیر تامین میشود و در مجموع، حدود ۳ مترمکعب بر ثانیه کمبود وجود دارد.
در حالی که برخی رسانههای ایران از جیرهبندی غیررسمی آب در تهران خبر دادهاند، پیشتر رییس فدراسیون صنعت آب ایران گفته بود: «این کار باید خیلی زودتر از این شروع میشد. ما در جلسات مختلف با مدیران آب کشور، خواستار آغاز زودتر جیرهبندی آب تهران بودیم؛ هرچند این اقدام هم مسائل خاص خود را دارد.»
او افزود منظور از جیرهبندی این است که «آب هم مانند برق، در ساعات مشخصی از روز بهصورت منطقه به منطقه قطع شود».
