آنیتا آناند، وزیر خارجه کانادا، در آستانه برگزاری نشست دو روزه وزیران خارجه گروه هفت در این کشور، گفت که دستور کار این نشست بر مسائلی از جمله امنیت قطب شمال، جنگ در اوکراین و تامین صلح در خاورمیانه متمرکز خواهد بود.
آناند سهشنبه ۲۰ آبان با تاکید بر «نوسانات ژئوپلیتیکی» در شرایط کنونی از تلاشهای آمریکا برای تامین صلح در خاورمیانه قدردانی کرد و گفت که مارکو روبیو، همتای آمریکایی او، «عضوی بسیار سازنده» در نشست گروه هفت است.
نشست وزیران خارجه کشورهای ایالات متحده، کانادا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا و ژاپن در روزهای سهشنبه و چهارشنبه (۲۰ و ۲۱ آبان) برگزار خواهد شد.
در نشست امسال، وزیران خارجه استرالیا، برزیل، هند، عربستان سعودی، مکزیک، کره جنوبی، آفریقای جنوبی و اوکراین نیز دعوت شدهاند.
این نشست پس از آن برگزار میشود که ایالات متحده مذاکرات تجاری با کانادا را بهدلیل پخش تبلیغ ضد تعرفه توسط دولت استانی انتاریو متوقف کرد.
پیشبینی موفقیت بیشتر نسبت به اجلاس گذشته
جان کرتون، بنیانگذار گروه پژوهشی گروه هفت در دانشگاه تورنتو، گفت که وزیران خارجه در نشستی که در منطقه نیاگارا-آن-د-لیک کانادا برگزار میشود، احتمالا موفقیت بیشتری نسبت به نشست قبلی سران گروه هفت خواهند داشت که امسال در کاناناسکیس کانادا برگزار شد.
او گفت: «این واقعیت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در این اجلاس حضور نخواهد داشت، قطعا کمک خواهد کرد. آنها مجبور نخواهند بود هر حرکت چهرهای را زیر نظر داشته باشند یا مراقب هرگونه سخنان تند و ناگهانی او باشند.»
کرتون اشاره کرد که پیش از این نشست وزیران خارجه گروه هفت هرگز شاهد این تعداد از وزیران تازهکار نبوده است؛ آناند در ماه می به عنوان وزیر امور خارجه کانادا منصوب شده و مارکو روبیو در فوریه به عنوان وزیر خارجه آمریکا.
او افزود که طولانیترین سابقه را آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه ایتالیا دارد که از اکتبر ۲۰۲۲ در این سمت است.
بنیانگذار گروه پژوهشی گروه هفت گفت: «این نشست مثل جلسات دوران کیسینجر نیست که یک فرد بسیار تاثیرگذار دستور کار اجلاس را تعیین میکرد. این بار همه آنها انگار برای اولین بار در یک قایق نشستهاند و باید خیلی تلاش کنند تا به چیزی دست یابند.»
افزایش تنشها میان آمریکا و متحدانش
وزیر خارجه کانادا هم گفت انتظار دارد گفتوگوهای متمرکزی با شرکا درباره «مسیر طولانی پیش رو» برای صلح در اوکراین و خاورمیانه داشته باشد.
آناند افزود: «باید برای هدف صلح پایدار بلندمدت بلندپرواز باشیم.»
او یادآور شد که با فرا رسیدن زمستان، کانادا و گروه هفت بهدنبال بررسی بهترین راهها برای حمایت از مردم اوکراین از طریق زیرساختهای انرژی، تامین غذا و بازسازی بلندمدت خواهند بود.
همزمان آسوشیتدپرس گزارش داد برگزاری این نشست در شرایطی است که تنشها میان ایالات متحده و متحدان سنتی آن مانند کانادا بر سر هزینههای دفاعی و تجارت افزایش یافته است.
وزیر خارجه کانادا به این خبرگزاری گفت: «روابط باید در زمینههای مختلف ادامه پیدا کند.»
آناند افزود: «کاری که کانادا انجام میدهد، ادامه رهبری چندجانبه در دورانی است که همزمان با ناپایداری اقتصادی و ژئوپولیتیکی، شاهد حرکت بیشتری به سمت محافظهکاری اقتصادی و یکجانبهگرایی هستیم.»
کشورهای متحد در گروه هفت با چالشهای عمدهای مواجه هستند که ناشی از سیاستهای جدید آمریکا در زمینه تجارت و طرحهای مختلف برای توقف درگیریهای جهانی است.
یکی از نقاط اصلی اختلاف در ماههای گذشته، هزینههای دفاعی این کشورها بوده است.
همه اعضای گروه هفت به جز ژاپن عضو ناتو هستند و ترامپ خواسته که همپیمانان این ائتلاف پنج درصد از تولید ناخالص داخلی سالانه خود را صرف دفاع کنند.
تعدادی از کشورها با این درخواست موافقت نکردهاند.
گروه هفت همچنین بر سر جنگ اسرائیل و حماس در غزه اختلاف داشتند و بریتانیا، کانادا و فرانسه اعلام کردند که حتی بدون حل کامل این درگیری، دولت فلسطین را به رسمیت میشناسند.
در خصوص جنگ روسیه و اوکراین، اکثر اعضای گروه هفت در مقایسه با ترامپ موضع سختگیرانهتری علیه روسیه اتخاذ کردهاند.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۲۰ آبان در گزارشی نوشت میزان مشارکت تا نیمروز تنها کمی بیش از ۲۳ درصد اعلام شد.
مقامات کمیسیون انتخابات اعلام کردند رایگیری ساعت شش بعدازظهر به وقت محلی به پایان رسید و نتایج اولیه قرار است طی ۴۸ ساعت آینده اعلام شود.
انتظار میرود نتیجه نهایی هفته آینده اعلام شود.
گزارشها حاکی است میزان مشارکت پایینتر از رکورد ۴۱ درصدی سال ۲۰۲۱ است.
پیشبینی میشد که ائتلاف محمد شیاع السودانی بیشترین کرسیها را به دست آورد اما به اکثریت نرسد. این اتفاق احتمالا به معنی ماهها مذاکره بین احزاب شیعه و سنی و همچنین احزاب کُرد برای تقسیم پستهای دولتی و انتخاب نخستوزیر است.
فرایند رایگیری
رایگیری انتخابات پارلمانی عراق از صبح سهشنبه آغاز شد. رایگیری ویژه نیروهای نظامی، امنیتی، پیشمرگه و حشد شعبی پیش از این بهصورت الکترونیکی برگزار شده بود.
بر اساس گزارش کمیسیون عالی مستقل انتخابات، شمار نامزدهای تاییدشده برای رقابت بر سر ۳۲۹ کرسی پارلمان جدید، ۷۷۶۸ نفر است که شامل ۲۲۴۸ زن و ۵۵۲۰ مرد میشود.
تعداد کل رایدهندگان نیز ۲۱ میلیون و ۴۰۴ هزار و ۲۹۱ نفر اعلام شده که میان رایگیری عمومی، رای نیروهای نظامی و امنیتی و همچنین رای آوارگان تقسیم شدهاند.
این انتخابات با پدیدهای قابل توجه همراه بوده است: حضور بیسابقه جوانان در فهرست نامزدها.
کمیسیون عالی انتخابات اعلام کرده حدود ۴۰ درصد از نامزدهای ثبتشده کمتر از ۴۰ سال دارند که به نوشته خبرگزاری رویترز، نشاندهنده «تلاش نسل جدید برای به چالش کشیدن سلطه سیاسی شبکههای قدرت قدیمی» است.
رقبای انتخاباتی
در این انتخابات چندین ائتلاف سیاسی قدیمی مانند «ائتلاف بازسازی و توسعه» متشکل از چند حزب شیعه حضور دارند که السودانی، نخستوزیر کنونی عراق، رییس آن است.
سودانی که از سال ۲۰۲۲ در قدرت است، در پی کسب دور دوم نخستوزیری بوده و تمرکز کارزار انتخاباتیاش را بر بهبود خدمات، مبارزه با فساد و تقویت اقتدار دولت گذاشته است.
از سوی دیگر، ائتلاف «دولت قانون» به رهبری نوری المالکی، نخستوزیر پیشین، همچنان از نفوذ بالایی برخوردار است و با ائتلاف سودانی برای کسب برتری در میان گروههای شیعی رقابت میکند.
منتقدان مالکی معتقدند سیاستهای فرقهگرایانه او زمینهساز ظهور داعش در سال ۲۰۱۴ شد.
مجموعهای از احزاب وابسته به جمهوری اسلامی که گروههای مسلح خود را دارند نیز در قالب فهرستهای جداگانه در انتخابات شرکت کردهاند.
روزنامه المدی اواسط مهرماه گزارش داد ۲۰ حزب و فهرست انتخاباتی که نماینده «گروههای مسلح» یا جریانهای سیاسی دارای «شاخه نظامی» و تحت حمایت جمهوری اسلامی هستند، در انتخابات پارلمان عراق شرکت خواهند کرد.
در جبهه اهل سنت، حزب «تقدم» به رهبری محمد الحلبوسی، رییس پیشین پارلمان، مهمترین نیروی سیاسی به شمار میرود.
پایگاه اصلی این حزب در غرب و شمال عراق بهعنوان مناطق عمدتا سنینشین و شعارش «بازسازی نهادهای دولتی و توانمندسازی جوامع سنی پس از سالها درگیری و به حاشیه رانده شدن» است.
شرایط در اقلیم کردستان
در اقلیم کردستان عراق، حزب «دموکرات کردستان» به رهبری مسعود بارزانی، رهبر باسابقه کُردها، کنترل دولت خودگردان را در دست دارد.
این حزب به دنبال افزایش سهم خود از درآمدهای نفتی است که بودجه عمومی را تامین میکند.
حزب «اتحاد میهنی کردستان» به رهبری بافل طالبانی، با حزب دموکرات رقابت میکند.
این حزب خواستار برقراری روابط نزدیکتر با بغداد است و اغلب با گروههای شیعه ائتلاف میسازد تا از پایگاههای سنتی نفوذ خود دفاع کند.
در این میان، جریان مقتدی صدر، روحانی پرنفوذ شیعه، انتخابات را بهدلیل «گسترش فساد» تحریم کرده است.
با این حال، جریان صدر همچنان از طریق انتصابهای کلیدی، نفوذ گستردهای در دولت دارد.
رویترز نوشت در مجموع انتظار نمیرود این انتخابات تغییر چشمگیری در صحنه سیاسی عراق ایجاد کند، چراکه معمولا مذاکرات برای انتخاب نخستوزیر جدید اغلب مدت زیادی طول میکشد و با مصالحه بین احزاب بانفوذ به پایان میرسد.
به گزارش خبرگزاری رویترز از مسکو، لاوروف سهشنبه ۲۰ آبان گفت روسیه نسبت به اظهارات اخیر مقامهای آمریکایی که از امکان استفاده از آزمایشهای هستهای برای «اهداف ژئوپولیتیک» سخن گفتهاند، نگران است.
این اظهارات در حالی مطرح شد که در روزهای گذشته تنش میان مسکو و واشینگتن بر سر آینده پیمانهای کنترل تسلیحات افزایش یافته و دو طرف یکدیگر را به نقض تعهدات در چارچوب معاهدات هستهای متهم میکنند.
خبرگزاری دولتی «ریا» نیز به نقل از لاوروف نوشت که روسیه آمادگی دارد در صورت ازسرگیری مذاکرات سطح بالا با آمریکا، درباره تدارک نشست میان ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ، روسایجمهوری دو کشور، گفتوگو کند.
لاوروف تاکید کرد: «روسیه به سیاست بازدارندگی متقابل پایبند است اما در صورت نقض این موازنه از سوی دیگران، اقدام متقابل انجام خواهد داد.»
کرملین شایعه اختلاف لاوروف و پوتین را رد کرد
لاوروف پس از چند روز غیبت در این نشست خبری در مسکو حاضر شد.
در پی این غیبت چندروزه و گمانهزنیها درباره اختلافات او با پوتین، سخنگوی کرملین این گزارشها را «کاملا نادرست» خواند و گفت لاوروف همچنان در حال انجام وظایف خود است.
خبرگزاری فرانسه ۲۰ آبان در گزارشی نوشت این «شایعات» پس از غیبت طولانی لاوروف از صحنه عمومی و لغو دیدار برنامهریزیشده میان پوتین و ترامپ، منتشر شدند.
رسانههای روسی گزارش داده بودند گفتوگوی تلفنی میان لاوروف و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، به شکل «تنشآمیزی» پایان یافته و همین موضوع به لغو نشست سران دو کشور منجر شده است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در پاسخ به پرسش خبرنگار خبرگزاری فرانسه گفت: «تمام این گزارشها کاملا نادرست است. لاوروف همچنان در حال کار است و در زمان مناسب در رویدادهای عمومی حضور خواهد یافت.»
لاوروف که ۷۵ سال دارد و بیش از دو دهه است در راس وزارت خارجه روسیه قرار دارد، هفته گذشته در نشست تلویزیونی مهم پوتین با مقامهای ارشد درباره آزمایشهای هستهای حضور نداشت و نامش نیز در فهرست هیات روسیه برای نشست گروه ۲۰ در آفریقای جنوبی دیده نمیشود؛ نشستی که او معمولا به جای پوتین در آن شرکت میکند.
ارتباط لاوروف و روبیو
لاوروف ۱۸ آبان به خبرگزاری دولتی ریانووستی گفت: «روبیو و من نیاز به ارتباط منظم را درک میکنیم.»
او افزود: «این برای بحث در مورد مسئله اوکراین و پیشبرد دستور کار دوجانبه مهم است. به همین دلیل است که ما تلفنی ارتباط داریم و آمادهایم تا در صورت لزوم دیدارهای رو در رو داشته باشیم.»
لاوروف گفت که تفاهمات پوتین و ترامپ در نشست آنان در آلاسکا، بر اساس خواستهها و ایدههای پوتین در ژوئن ۲۰۲۴ از استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ بود.
او با اشاره به سیاستهای ایالات متحده گفت «هیچکس تمامیت ارضی روسیه و انتخاب ساکنان کریمه، دونباس و نووروسیه» برای پیوستن به «میهن تاریخی» خود را زیر سوال نمیبرد.
از حدود چهار سال پیش که پوتین هزاران نیرو به اوکراین فرستاد، نیروهای روسیه در حال پیشروی هستند و نزدیک ۱۹ درصد از خاک اوکراین را کنترل میکنند. زمینهایی که مسکو اکنون میگوید «قانونا بخشی از روسیه هستند».
اوکراین و قدرتهای اروپای غربی تاکید دارند که هرگز رسما این موضوع را نمیپذیرند.
الشرع سهشنبه ۲۰ آبان مذاکرات با اسرائیل را «دشوار اما در جریان» توصیف کرد و گفت دولت آمریکا باور دارد سوریه شایسته فرصتی برای به دست آوردن ثبات، بازسازی اقتصاد و حفظ تمامیت ارضی خود است: «اسرائیل همیشه ادعا کرده که نگرانیهایی از بابت سوریه دارد چون از تهدید شبهنظامیان حکومت ایران و حزبالله لبنان میترسد اما ما همان کسانی هستیم که آن نیروها را از سوریه بیرون راندیم. پیشرویهای اسرائیل در سوریه ناشی از نگرانیهای امنیتی نیست.»
او که در جریان سفر به آمریکا با روزنامه واشینگتنپست مصاحبه کرد، گفت مذاکرات سوریه با اسرائیل، با حمایت ایالات متحده و سایر بازیگران بینالمللی ادامه دارد اما شروط او با آنچه دولت دونالد ترامپ و سایر کشورهای منطقه بهعنوان توافق امنیتی جامع با اسرائیل خواهان امضایش هستند، تفاوتهایی دارد.
الشرع گفت رسیدن به هر توافق احتمالی در آینده، مستلزم آن است که اسرائیل به مواضعی عقبنشینی کند که پیش از سقوط دولت بشار اسد در آذر سال گذشته در اختیار داشت.
رییسجمهوری دوره انتقالی سوریه گفت: «من باور دارم در جهان تنها آمریکاست که میتواند رفتار اسرائیل را مهار کند.»
رویترز در جریان دیدار ترامپ و الشرع به نقل از منابع آگاه گزارش داد آمریکا در حال میانجیگری برای توافق امنیتی میان سوریه و اسرائیل است و همزمان برنامه استقرار نیروهای آمریکایی را در یکی از پایگاههای هوایی دمشق بررسی میکند.
اسرائیل در روزهای پس از سرنگونی حکومت اسد، بخشهایی از جنوب سوریه را اشغال و پایگاههای نظامی خود را آنجا برپا کرد. این کشور همچنین با استناد به نیازهای امنیتی خود، خواستار ایجاد منطقهای غیرنظامی در جنوب دمشق شده است.
الشرع در جریان رفتوآمدهای گسترده دیپلماتیک در یک سال گذشته، دامنهای وسیع از متحدان جدید را جذب کرده است؛ از جمله دشمنان سابقی چون روسیه که سالها از اسد حمایت نظامی کرده و در جریان جنگ داخلی علیه گروههای مخالف جنگیده بود.
با این حال، مایکل هانا، مدیر برنامههای آمریکا در «گروه بینالمللی بحران» به واشینگتنپست گفت رهبر سوریه به این نتیجه رسیده که «واقعا به واشینگتن و حمایتش نیاز دارد».
هانا افزود: «دمشق نیاز دارد چراغ سبز لازم آمریکا برای دریافت کمک مالی از کشورهای حوزه خلیج فارس و سایر مزایا مانند اهرم فشاری بر اسرائیل بهمنظور توقف حملات به سوریه را به دست آورد.»
فرصت بازسازی سوریه
الشرع در جریان سفر به واشینگتن به دنبال تعمیق همکاری با آمریکا بوده که پیش از این هم نتایج مثبت خود را نشان داده است؛ از جمله لغو تحریمهای اعمالشده بر دولت اسد و میانجیگری آمریکا میان دمشق با رقبای داخلی و خارجیاش در بحبوحه چالشهای مکرر علیه حاکمیت جدید سوریه.
الشرع در مصاحبه با واشینگتنپست پس از دیدار با مقامات کاخ سفید، لغو تحریمها را اقدامی ضروری برای فراهم کردن فرصت بازسازی سوریه پس از دههها جنگ توصیف کرد.
او گفت: «از سیاستهای آقای ترامپ بهروشنی پیداست که او طرفدار ثبات سوریه، تمامیت ارضی آن و نیز لغو کامل تحریمهاست. بنابراین او در همین مسیر گام برمیدارد.»
رییسجمهوری موقت سوریه افزود «اکثریت» اعضای کنگره که نوزدهم آبان با آنها دیدار کرد نیز از لغو تحریمها حمایت میکنند.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۹ آبان و در جریان دیدار ترامپ و الشرع اعلام کرد اجرای تحریمهای «قانون سزار» علیه سوریه را برای ۱۸۰ روز متوقف کرد؛ اما این تعلیق شامل معاملات مرتبط با روسیه و جمهوری اسلامی نمیشود.
