خبرگزاری رویترز در آستانه سفر احمد الشرع، رییس دولت سوریه، به آمریکا و کاخ سفید خبر داد که ایالات متحده در حال آمادهسازی برای استقرار نظامی در یک پایگاه هوایی در دمشق است تا اجرای توافق امنیتی میان سوریه و اسرائیل را تسهیل کند.
روزنامه اورشلیمپست در این زمینه نوشت استقرار یک نیروی آمریکایی در دمشق یا اطراف آن، بهویژه در منطقهای استراتژیک مانند فرودگاه، میتواند در شرایط کنونی برای سوریه حیاتی باشد.
این روزنامه افزود برای اسرائیل، این تحول نیز اهمیت ویژهای دارد. تلآویو همواره با نفوذ جمهوری اسلامی در سوریه در دوره حکومت اسد مخالف بود؛ زیرا تهران از طریق پایگاههای نظامی به حزبالله سلاح منتقل میکرد. با سقوط رژیم اسد، حضور ایران نیز پایان یافت و به گفته تحلیلگران، «جنگ میان جنگهای» اسرائیل، یعنی کارزار هوایی هدفمند علیه استقرار نیروهای ایرانی، متوقف شد.
اورشلیمپست افزود: «ضعف دولت مرکزی سوریه میتواند بار دیگر تهدیدی برای اسرائیل ایجاد کند.»
در ادامه تحلیل این رسانه آمده است: «اسرائیل ترجیح میدهد جنوب سوریه ثبات داشته باشد تا به میدان رقابت نیروهای خارجی بدل نشود.»
ایال زمیر چهارشنبه ۱۴ آبان همراه با افسران ارشد ارتش، فرماندهان پلیس و نمایندگان آژانس امنیت اسرائیل (شینبت) راههای مقابله با تهدیدهای پهپادی در مرزهای غرب و جنوب غربی این کشور با مصر را بررسی کردند.
ارتش اسرائیل پس از این نشست با انتشار بیانیهای به نقل از زمیر نوشت که این نشست بخشی از «فرآیند مشترک میاننهادی برای تدوین رویکردی جامع در مقابله با تهدید فزاینده پهپادها» بود.
زمیر در این نشست هشدار داد که موضوع پهپادها در مرز مصر «صرفا یک تهدید جنایی نیست، بلکه خطری امنیتی با ظرفیت اقدامات تروریستی» به شمار میرود.
او افزود ارتش و نهادهای دفاعی اسرائیل متعهدند توان عملیاتی خود را در این زمینه گسترش دهند و ظرفیتهای تازهای برای مقابله با این خطر ایجاد کنند.
به گفته ارتش اسرائیل، در یک سال گذشته تلاشهای متعددی برای قاچاق سلاح و مواد مخدر از طریق پهپادها از خاک مصر صورت گرفته است.
ارتش اسرائیل در این بیانیه به ایجاد یک کارگروه مشترک، متشکل از نیروهای ارتش، پلیس و شینبت برای مقابله با تهدیدهای پهپادی اشاره کرد و نوشت که منابع بیشتری به تقویت بلندمدت توان نظامی از طریق توسعه فناوریهای جدید دفاعی اختصاص خواهد یافت.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل در همین رابطه گزارش داد که ارتش این کشور قصد دارد فعالیتهای اطلاعاتی و فناوری خود را برای شناسایی، اختلال و رهگیری پهپادها گسترش دهد.
این رسانه افزود ارتش اسرائیل یگان رزمی جدیدی ایجاد میکند که وظیفه آن «مقابله با قاچاق از طریق پهپاد» خواهد بود.
این یگان قرار است در مناطق صعبالعبور و در عملیات شبانه نیز فعالیت کند تا توان ارتش در کنترل مرزها و جلوگیری از انتقال غیرقانونی سلاح و مواد مخدر افزایش یابد.
قاچاق سلاح و خطر تجهیز مجدد حماس
پس از حملات هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، قاچاق سلاح از سوی جمهوری اسلامی و متحدان نیابتیاش در منطقه با هدف تجهیز حماس به یکی از مهمترین حساسیتهای امنیتی اسرائیل تبدیل شد.
گزارشها از این حکایت دارند که از آن زمان تاکنون اسرائیل با حساسیتی دوچندان مرزها را کنترل و فعالیتهای نظامی یا مشکوک در این مناطق را رصد میکند.
ارتش اسرائیل ۱۹ مهر اعلام کرد که تلاش برای «قاچاق کالاهای غیرمجاز» از مصر به اسرائیل را خنثی کرده است.
پنجم مهر نیز اورشلیمپست در گزارشی نوشت که اسرائیل با موج تازهای از قاچاق سلاح و مواد مخدر از طریق مرز مشترک با مصر روبهرو است و یک تاجر پرنفوذ مصری که از حمایت دولتی نیز برخوردار است، مسئولیت ارسال پهپادها به سوی اسرائیل را بر عهده دارد.
از سوی دیگر، با توجه به افزایش فعالیتهای جمهوری اسلامی در اردن، مرزهای این کشور با اسرائیل به نقطه حساس دیگری تبدیل شدهاند.
مقامهای اردنی شهریور امسال هشدار دادند که تهدیدهای جمهوری اسلامی و متحدان منطقهای آن در این کشور روندی فزاینده داشته و تامین مالی و جذب نیرو از سوی جمهوری اسلامی در این کشور طی سه سال، سه برابر بیشتر شده است.
همزمان، مقامهای ارشد این کشور از بازداشت ۱۶ نفر به اتهام تروریسم خبر داد. گزارشها از ارتباط این افراد با جمهوری اسلامی حکایت داشت.
مسئول امنیتی کتائب حزبالله عراق، یکی از گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی، بهار سال گذشته اعلام کرد که این گروه آماده است مقاومت اسلامی در اردن را مسلح کند و تجهیزات لازم برای حداکثر ۱۲ هزار جنگجو را فراهم آورد.
این تهدید سبب شد اسرائیل نیروهای مرزی خود را در خطوط مرزی با اردن تقویت کند.
۱۴ آبان، برابر پنجم ماه میلادی نوامبر، سالروز پیروزی ترامپ در انتخابات سال ۲۰۲۴ ایالات متحده است. وقتی او سال ۱۴۰۳ به کاخ سفید بازگشت، مقامهای رسمی در جمهوری اسلامی واکنشهای محتاطانهای نشان دادند. خامنهای که در دور پیشین ریاست جمهوری ترامپ، به فاصلهای کوتاه به پیروزی او واکنش نشان داد، این بار سکوت کرد.
مسعود پزشکیان، رییس تازه دولت در جمهوری اسلامی، ۱۷ آبان ۱۴۰۳، در گردهمایی مسئولان «ستاد امید» گفت: «برای ما هرگز تفاوتی ندارد که چه کسی در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا پیروز شده است.»
با اینحال او با احتیاط افزود: «ما در توسعه روابط خود با دیگر کشورها به هیچ عنوان نگاه بسته و محدودی نخواهیم داشت.»
اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه و فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، نیز مواضع مشابهی اتخاذ کردند.
حسین سلامی، فرمانده کل کشته شده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، عدم موفقیت دموکراتها در انتخابات ۲۰۲۴ آمریکا را نتیجه حمایت آنها از اسرائیل دانست و گفت: «دموکراتها همان کسانی بودند که جنگ فلسطین را با همه توان مورد حمایت قرار دادند و مردم آمریکا به آنها رای ندادند.»
او گفت: «مقاومت غزه حتی میتواند دولت جنگافروز آمریکا را تغییر دهد.»
نمایندگان مجلس شورای اسلامی و امامان جمعه نیز در مصاحبهها و خطبههای خود تاکید داشتند پیروزی ترامپ تغییر چندانی در روابط خارجی ایجاد نخواهد کرد و بازگشت او به کاخ سفید، در ایران تاثیر خاصی نخواهد گذاشت.
اولین ضربه: فرمان بازگشت فشار حداکثری
۱۶ بهمن ۱۴۰۳، در حالی که جمهوری اسلامی خود را برای جشن حکومتی ۲۲ بهمن آماده میکرد، دونالد ترامپ در یکی از اولین فرمانهای اجرایی خود، دستور داد کارزار فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی دوباره فعال شود.
قیمت دلار بلافاصله پس از صدور فرمان اجرایی ترامپ کمی در بازار ایران افزایش یافت، این افزایش ادامه داشت تا آنکه، ۱۶ اسفند ۱۴۰۳، کمی پیش از اعلام خبر ارسال نامه او به رهبر جمهوری اسلامی، قیمت دلار تا ۸۸ هزار تومان افزایش یافت. اکنون یک سال پس از پیروزی او، قیمت دلار در بازار آزاد ایران حدود ۴۰ هزار تومان افزایش داشته است.
پس از فرمان اجرایی ترامپ، خامنهای ۱۹ بهمن ۱۴۰۳ با اشاره به تجربه برجام، گفت: «همین شخصی که الان سر کار است [ترامپ] معاهده را پاره کرد.»
خامنهای در همین سخنرانی گفت: «با یک چنین دولتی مذاکره نباید کرد، مذاکره کردن عاقلانه نیست، هوشمندانه نیست، شرافتمندانه نیست.»
دومین ضربه: ارسال نامه
حدود یک ماه پس از سخنرانی خامنهای، در حالی که دو جناح اصلاحطلب و اصولگرا در ایران بر سر مواجهه با رییسجمهوری جدید ایالات متحده بحث میکردند، ترامپ در یک گفتوگوی تلویزیونی که جمعه ۱۷ اسفند ۱۴۰۳ بخشهایی از آن منتشر شد، اعلام کرد نامهای به خامنهای ارسال کرده و در آن پیشنهاد مذاکره داده است.
ترامپ همان زمان تاکید کرد میتوان توافقی انجام داد که «به همان اندازه خوب باشد که گویی شما از نظر نظامی پیروز شدهاید.»
در آن زمان مقامات جمهوری اسلامی دریافت نامه را تکذیب کردند و خبرگزاریهای رسمی اعلام خبر ارسال نامه و احتمال جنگ را «جنگ روانی» ترامپ توصیف کردند.
سومین ضربه: پذیرش مذاکره «غیر هوشمندانه و غیر شرافتمندانه»
در حالی که خامنهای صراحتا گفته بود مذاکره با دولتی که ترامپ در راس آن است، «هوشمندانه و شرافتمندانه» نیست، پس از اعلام خبر ارسال نامه و تهدید او به وقوع جنگ، جمهوری اسلامی خبر داد با آمریکا مذاکره خواهد کرد، هرچند مقامات جمهوری اسلامی تاکید داشتند مذاکره مستقیم انجام نمیدهند.
شهریور ۱۴۰۴ روشن شد که طرح حمله آمریکا به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی، از همان زمان ارسال نامه ترامپ ریخته شده بود. ۲۶ شهریور، فرمانده عملیات نظامی آمریکا در حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه، در گفتوگو با فاکسنیوز تاکید کرد زمانی که دونالد ترامپ خط قرمزی با مهلت ۶۰ روزه برای روشن شدن وضعیت برنامه هستهای تهران ترسیم کرد، بمبافکنهای آمریکایی بلافاصله آماده اجرای نقشه شدند.
پذیرش مذاکره با آمریکا تصویر «انقلابی» رهبر جمهوری اسلامی را تحت تاثیر قرار داد، مذاکراتی که در نهایت نیز به نتیجه نرسید.
چهارمین ضربه: شبیخون جمعه شب
در حالی که مقامات جمهوری اسلامی آماده دور جدیدی از مذاکرات غیر مستقیم با آمریکا بودند، بامداد جمعه ۲۳ خرداد، تهران آماج حملات هوایی شد. حملاتی که آخرین بار در جریان جنگ ۸ ساله ایران و عراق مشابه آن دیده شده بود.
اینبار سایت های نظامی دور افتاده هدف قرار نگرفتند، حملات چیزی شبیه خرابکاری در سایتهای نظامی نبود. به طور علنی جنگندههای اسرائیلی وارد آسمان ایران شدند و با موشک، خانه فرماندهان بلندپایه نظامی جمهوری اسلامی را هدف قرار دادند.
جنگی که ۱۲ روز به طول انجامید و طی آن، تمامی زنجیره فرماندهی نظامی جمهوری اسلامی از هم پاشید. تقریبا تمامی پایگاههای موشکی اصلی جمهوری اسلامی در حملات هدف قرار گرفت و علاوه بر آن، اسرائیل با هدف قرار دادن سایتهای حیاتی نظیر سایت شاهرود و گرمسار، زنجیره تولید موشکهای سپاه پاسداران را فلج کرد.
ترامپ قاطعانه از حمله اسرائیل به جمهوری اسلامی حمایت کرد. نه تنها از اسرائیل حمایت کرد، بلکه با صدور فرمان حمله به سایتهای اتمی به خصوص فردو که اسرائیل تجهیزات مورد نیاز آن را نداشت، عملا وارد عملیات نظامی نیز شد. عملیاتی که اکنون میدانیم برنامه آن از زمان ارسال نامه به رهبر جمهوری اسلامی چیده شده بود. بعدها ترامپ درباره آن حمله گفت با نابودی برنامه هستهای، «گردنکلفتی» جمهوری اسلامی در خاورمیانه به پایان رسید.
پنجمین ضربه: تمسخر خامنهای
ششم تیر، زمانی که خامنهای مدتی پس از آتشبس از مکانی نامعلوم در پیامی ویدئویی، خود را پیروز جنگ ۱۲ روزه خواند، ترامپ در اقدامی بیسابقه، در یک رویداد رسمی، با تقلید حالت چهره خامنهای که نسبت به قبل از جنگ دچار تغییر شده، گفت: «باید حقیقت را بگویی. بهشدت شکست خوردی.» او اضافه کرد: «من دقیقا میدانستم که او کجا پناه گرفته است و نگذاشتم اسرائیل یا نیروهای مسلح ایالات متحده به زندگی او پایان دهند. من او را از یک مرگ بسیار زشت و ننگین نجات دادم و او مجبور نیست بگوید: متشکرم، رییسجمهوری ترامپ!»
روسای جمهوری نظیر باراک اوباما در آمریکا، اگرچه در جریان مذاکرات، علیه جمهوری اسلامی و رهبر آن سخن گفته بودند، اما همواره نسبت به جایگاه «مذهبی» او با نوعی احترام برخورد میکردند. صدور «فتوای» منع تولید سلاح هستهای در مصاحبههای مقامات دولتی اوباما، به عنوان یکی از دلایل توجیه توافق با جمهوری اسلامی مطرح میشد.
ششمین ضربه: مکانیسم ماشه
با حمایت ایالات متحده، ششم شهریور، تنها کمی پیش از اتمام مهلت فعال کردن مکانیسم ماشه، فرانسه، آلمان و بریتانیا، سه کشور اروپایی در نامهای به شورای امنیت روند ۳۰ روزه سازوکار مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای سازمان ملل را فعال کردند.
جمهوری اسلامی ۱۰ سال قبل، با پذیرش برجام و از بین بردن بخش بزرگی از برنامه هستهای خود، امیدوار بود پس از ۱۰ سال که موعد آن در مهر ماه ۱۴۰۴ فرا میرسید، برای همیشه از تحریمهای بینالمللی رها شود. اما دقیقا یک ماه پیش از آن، تمام آن ۱۰ سال بدون هیچ دستاوردی از بین رفت و تمام تحریمها بازگشتند.
هفتمین ضربه: تحقیر در نیویورک
از ابتدای شهریور، موضوع سفر هیات سیاسی جمهوری اسلامی به نیویورک برای شرکت در مجمع سالانه سازمان ملل متحد مطرح شد. در سالهای قبل، حضور هیات پرشمار جمهوری اسلامی در نیویورک همواره مورد توجه منتقدان قرار میگرفت. گردش همراهان مقامات سیاسی در نیویورک و خرید آنها در دوره ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی در شبکههای اجتماعی مورد توجه بود. کار بهجایی کشید که اعضای این هیات در نیویورک به خبرنگاران به صورت فیزیکی حمله کردند.
اما سفر سال ۱۴۰۴ متفاوت بود. ۱۳ شهریور، آسوشیتدپرس گزارش داد وزارت امور خارجه ایالات متحده در حال بررسی محدودیتهای ویژهای برای سفر هیات جمهوری اسلامی به سازمان ملل است. این محدودیتها امکان تردد مقامهای جمهوری اسلامی به خارج از نیویورک و خرید از فروشگاههای عمدهفروشی را شامل میشد.
در حالی که اخباری منتشر شد که نشان میداد آمریکا تعداد زیادی از درخواستهای ویزای هیات همراه رئیس جمهور ایران را رد کرده است، ۳۱ شهریور وزارت امور خارجه آمریکا با انتشار یک بیانیه مطبوعاتی با تاییداعمال محدودیت هیات اعزامی جمهوری اسلامی، نوشت: «در حالی که مردم ایران در فقر به سر میبرند و با کمبود شدید آب و برق و زیرساختهای در حال فروپاشی مواجهند، ما اجازه نخواهیم داد که حکومت ایران به کارگزاران خود امکان دهد در نیویورک خرید و ولخرجی کنند.»
انتشار چنین بیانیهای از سوی وزارت امورخارجه آمریکا بیسابقه بود.
هنوز ۳ سال باقی مانده است
اگرچه هنوز یکسال نشده که ترامپ رسما ریاست جمهوری آمریکا را به عهده گرفته است، اما دیگر برنامه اتمی جمهوری اسلامی به شکلی که تا پیش از ۲۳ خرداد وجود داشت، وجود ندارد. جایگاه خامنهای با تن دادن به مذاکره با دولتی که ریاست آن را ترامپ به عهده دارد، شخصی که رسانههای حامی خامنهای او را «قاتل قاسم سلیمانی» مینامیدند، تا حدی بین هواداران او تضعیف شده است. خامنهای، شخصی که روزگاری «فتوای» ممنوعیت ساخت سلاح هستهای او، به عنوان «مرجع دینی» در گفتوگوهای دولتمردان آمریکایی مورد استناد قرار میگرفت، از سوی رییسجمهوری ایالات متحده به تمسخر گرفته شد. آمریکا به طور رسمی، نه نیابتی، یا خرابکارانه، به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی حمله کرد و فرماندهان و مقامات عالیرتبه جمهوری اسلامی، هنوز سایه سنگین جنگ را بر سر خود احساس میکنند.
و اینهمه در حالی است که هنوز ۳ سال دیگر از ریاست جمهوری ترامپ باقی مانده است.
گزارش موسسه گمان از نظرسنجی اخیر خود که با مشارکت بیش از ۳۰ هزار نفر انجام شد، نشان میدهد اکثریت قاطع مردم ایران با سیاستها و عملکرد جمهوری اسلامی در قبال اسرائیل مخالف هستند.
این نظرسنجی آنلاین در بازه زمانی دوم تا ششم مهر ۱۴۰۴ انجام شد.
اقبال به ایراناینترنشنال
بر اساس دادههای این نظرسنجی، شبکههای اجتماعی (مانند تلگرام، اینستاگرام و ایکس) منبع اصلی مردم برای اطلاع از اخبار در زمان جنگ بود و بیش از نیمی از جامعه (۵۱ درصد) از این طریق اخبار جنگ را دریافت کردند.
همچنین ۴۳ درصد جامعه از شبکه تلویزیونی ایراناینترنشنال برای کسب اخبار جنگ استفاده کردند. این در حالی است که حدود ۲۷ درصد اخبار جنگ را از صدا و سیمای جمهوری اسلامی و حدود ۹ درصد هم از شبکه تلویزیونی بیبیسی فارسی پیگیری کردند.
پیروز جنگ که بود؟
بیش از نیمی از جامعه هدف (۵۱ درصد) بر این باورند که اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه به اهداف خود رسید.
در مقابل، ۱۶ درصد مشارکتکنندگان جمهوری اسلامی را موفقتر ارزیابی کردند و ۱۹ درصد هر دو طرف را ناکام دانستند.
مذاکره مستقیم با آمریکا
حدود ۶۲ درصد جامعه موافق این امر هستند که «حکومت ایران باید برای حل اختلافات، بهطور مستقیم با آمریکا مذاکره کند»، در حالی که ۲۲ درصد با مذاکره مستقیم میان تهران و واشینگتن مخالفند.
عملکرد رهبر جمهوری اسلامی
بر اساس این نظرسنجی، ۲۷ درصد جامعه عملکرد عملکرد رهبر جمهوری اسلامی در این جنگ را مثبت و ۵۸ درصد عملکرد او را منفی ارزیابی کردند.
این یافتهها نشان میدهد تصویر ارائهشده از سوی رسانههای رسمی جمهوری اسلامی از جامعه ایران در خصوص حمایت از سیاستهای علی خامنهای با واقعیت افکار عمومی همخوانی ندارد.
مداخله ترامپ در پایان جنگ
بر اساس این نظرسنجی، ۶۲ درصد جامعه معتقدند «مداخله ترامپ نقش اصلی را در پایان جنگ ۱۲ روزه و برقراری آتش بس داشت»، در حالی که ۲۲ درصد با این گزاره مخالف هستند.
مقصر شروع جنگ
حدود ۴۴ درصد جامعه جمهوری اسلامی را مسئول شروع جنگ خواندند، در حالی که ۳۳ درصد اسرائیل را مسئول آغاز جنگ معرفی کردند و ۱۶ درصد هر دو طرف را به یک اندازه مقصر دانستند.
چشمپوشی از شعار نابودی اسرائیل
دادهها حاکی از آن است که اکثریت قاطع جامعه (۶۹ درصد) بر این باورند که «جمهوری اسلامی باید از شعار نابودی اسرائیل دست بردارد» و ۲۰ درصد با این خواسته مخالفند.
نگرش مردم به آمریکا و اسرائیل
بر اساس این نظرسنجی، در پیوند با نگرش مثبت و منفی ایرانیان به دیگر کشورها، مردم ایران بیشترین نگرش مثبت (۵۳ درصد) و کمترین نگرش منفی (۳۷ درصد) را به آمریکا دارند.
اسرائیل هم با ۳۹ درصد نظر مثبت و ۴۸ درصد نظر منفی در جایگاه دوم محبوبیت در میان مردم ایران قرار دارد. در میان هشت کشوری که در این نظرسنجی درباره آنها پرسیده شده، بیشترین نگرش منفی ایرانیان به ترتیب به روسیه با ۶۸ درصد و انگلیس با ۶۵ درصد بوده است.
جنگ مردم ایران یا جنگ جمهوری اسلامی؟
نتایج نظرسنجی حاکی از آن است که ۶۳ درصد از پاسخدهندگان جنگ ۱۲ روزه را «درگیری میان اسرائیل و حکومت ایران، نه مردم ایران» توصیف کردند، در حالی که ۳۰ درصد با این دیدگاه مخالفت داشتند.
همچنین یکسوم از شرکتکنندگان (۳۳ درصد) این جنگ را «ملی و میهنی» دانستند، اما بیش از نیمی از جامعه (۵۲ درصد) با چنین تفسیری مخالف بودند.
برنامه هستهای جمهوری اسلامی
حدود نیمی از پاسخدهندگان (۴۷ درصد) معتقدند برای جلوگیری از وقوع جنگی دیگر، حکومت ایران باید برنامه غنیسازی اورانیوم را متوقف کند؛ در حالی که ۳۶ درصد با توقف غنیسازی مخالف هستند.
همچنین در موضوع دستیابی به سلاح اتمی، ۴۹ درصد از شرکتکنندگان با ساخت سلاح هستهای از سوی حکومت ایران مخالفت کردهاند، در مقابل ۳۶ درصد خواهان تولید آن هستند و ۱۵ درصد نیز در این زمینه نظر مشخصی ابراز نکردهاند.
وقوع مجدد جنگ
در پاسخ به پرسشی درباره احتمال وقوع رویارویی مشابه جنگ ۱۲ روزه، ۳۴ درصد از شرکتکنندگان احتمال آغاز چنین نبردی را «بسیار زیاد» و ۲۶ درصد آن را «تا حدی زیاد» ارزیابی کردند.
در مقابل، ۱۴ درصد احتمال بروز جنگی دیگر را «کم» و ۸ درصد آن را «بسیار کم» دانستند.
بحران تامین آب و برق و تحریمهای بینالمللی
اکثریت قاطع جامعه یعنی ۷۵ درصد مردم، «ناکارآمدی و ضعف مدیریت حکومت» را علت اصلی مشکل کم آبی و بیبرقی میدانند و در مقابل ۱۴ درصد «عوامل طبیعی» و تنها ۴ درصد «تحریمهای بینالمللی» را عامل این وضعیت تلقی می کنند.
در واکنش به بازگشت تحریمهای بینالمللی در نتیجه فعالسازی مکانیسم ماشه هم ۵۶ درصد جامعه «خیلی نگران» و ۱۹ درصد «تا حدی نگران» تاثیر این تحریمها بر اقتصاد خانواده خود هستند. در مقابل ۲۱ درصد باقیمانده اعلام کردهاند «چندان نگران» یا «اصلا نگران» تاثیر این مساله بر وضعیت اقتصادی حانوادهاشان نیستند.
براندازی جمهوری اسلامی
طبق دادههای این پیمایش، میزان گرایش به «براندازی نظام جمهوری اسلامی» نسبت به سال گذشته ۶ درصد افزایش یافته است. در مقابل، سهم گرایش به «تحولات ساختاری و گذار» ۳ درصد کاهش داشته است.
میزان حمایت از گرایشهای موسوم به «اصلاحطلبی» و «اصولگرایی» نسبت به سال گذشته تغییر قابل توجهی نداشته است.
این نظرسنجی با حضور ۳۰٬۳۷۲ پاسخدهنده ایرانی «باسواد ۱۵ ساله و بالاتر ساکن ایران» انجام شد.
هرلی در مصاحبه با روزنامه نشنال گفت: «سرِ این هیولا در تهران است و بازوانش نیروهای نیابتی آن هستند که به بیثباتی و ترور دامن میزنند.»
هرلی سهشنبه ۱۳ آبان در جریان نخستین سفر رسمی خود به خاورمیانه در مقام جدیدش وارد امارات متحده عربی شد. برنامه سفر او همچنین شامل بازدید از اسرائیل، ترکیه و لبنان است.
هدف از این سفر به گفته او، تقویت روند طرح صلح دونالد ترامپ برای غزه و همکاری با کشورهای خاورمیانه برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی و قطع منابع مالی نیروهای نیابتی آن است.
او که مسئول نظارت وزارت خزانهداری بر تحریمهاست، به نشنال گفت اکنون و در سایه رهبری ترامپ، فرصت واقعی برای صلح و شکوفایی وجود دارد، اما در صورتیکه بتوان بر ریشه اصلی مشکل در منطقه یعنی جمهوری اسلامی، تمرکز کرد.
بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، دهم آبان اسرائیل را به جای ایران منبع اصلی بیثباتی منطقه دانست و از کشورهای حوزه خلیج فارس خواست به جای منزوی کردن تهران، با آن تعامل داشته باشند.
تاکید بر ضرورت اجرای تحریمها
با این حال، هرلی خواستار پایبندی کشورها به تحریمهای سازمان ملل علیه حکومت ایران شد تا به جمهوری اسلامی برای خلع سلاح هستهای و حرکت به سوی آیندهای صلحآمیز فشار وارد شود.
با فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی بریتانیا، فرانسه و آلمان، از بامداد ششم مهر تمامی تحریمهای جامع سازمان ملل دوباره علیه حکومت ایران اعمال شد.
هرلی گفت: «کشورهای زیادی تحریمهای یکجانبه آمریکا را به رسمیت نمیشناسند، اما تحریمهای سازمان ملل را میپذیرند. بنابراین با اجرای مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها، میتوانیم با هم فشارها علیه یاران را بهشدت افزایش دهیم.»
او افزود دولت ترامپ پس از بازگشت به قدرت، در اجرای سیاست «فشار حداکثری» بر ایران جدیتر شده است.
ترامپ که در دور نخست ریاستجمهوریاش از برجام خارج شد، پس از بازگشت به قدرت پنج دور مذاکرات با تهران را با میانجیگری عمان برگزار کرد.
چند روز پیش از برگزاری دور ششم مذاکرات، اسرائیل با حملهای غافلگیرانه تاسیسات هستهای و نظامی در ایران را هدف قرار داد. آمریکا نیز در جریان جنگ ۱۲ روزه، به سه سایت هستهای جمهوری اسلامی حمله کرد.
ترامپ بارها گفته است این حملات، برنامه هستهای ایران را نابود کرد، اما میزان واقعی خسارت هنوز مشخص نیست.
شاخص کلیدی فروش نفت
هرلی به نشنال گفت: «وقتی با کسانی روبهرو هستید که رفتار تهاجمی دارند، چه در تهران و چه در مسکو، راهبرد رییسجمهوری ترامپ این است که فشار حداکثری را تا زمان تغییر رفتار ادامه دهد.»
او گفت نقطه فشار مشترک برای ایران و روسیه «نفت» است و افزود تحریمها بر قیمت و صادرات نفت جمهوری اسلامی تاثیر گذاشته است.
این مقام آمریکایی در عینحال تاکید کرد: «اقدامات بیشتری لازم است...شاخص اصلی این است که ایران چه میزان نفت صادر میکند و آن را به چه قیمتی میفروشد، و ما شاهد کاهش این حجم بودهایم.»
رویترز هفته گذشته گزارش داد تخفیفهای ایران برای فروش نفت به چین به بالاترین حد در بیش از یک سال گذشته رسیده است.
بر اساس این گزارش، بهای نفت سبک ایران با تخفیف بیش از هشت دلار در هر بشکه عرضه شد، در حالی که این رقم در سپتامبر حدود شش دلار و در مارس حدود سه دلار بود.
نفت ایران که حدود ۱۴ درصد از واردات نفت خام چین را تشکیل میدهد، در سپتامبر به یک میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت که کمترین میزان از ماه مه تاکنون است.
هرلی در همین زمینه گفت: «بهطور قطع میتوان مشکلاتی را که ایران در این زمینه دارد نتیجه تحریمها دانست... میبینیم که تحریمها اثرگذار و برای تهران هزینهساز بوده، اما باید کارهای بیشتری انجام دهیم.»
او تاکید کرد یکی دیگر از اولویتهای دولت ترامپ، قطع منابع مالی گروههای نیابتی جمهوری اسلامی مانند حماس، حزبالله، حوثیها و گروههای عراقی است.
هرلی گفت سفر ۱۲ آبان او به اسرائیل، بر چگونگی حفظ فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی و «ترغیب تهران به اتخاذ رویکردی صلحآمیزتر در قبال منطقه» متمرکز بوده است.
این مقام آمریکایی همچنین اظهار امیدواری کرد عراق و لبنان «در بیرون راندن نفوذ خارجی جدیتر عمل کنند».
این رسانه به نقل از منابع عراقی مطلع خبر داد بهدنبال ضرباتی که محور موسوم به «مقاومت» تحت حمایت جمهوری اسلامی در لبنان، سوریه و غزه متحمل شده است، تهران در تلاش است تا مرکز ثقل نفوذ نظامی خود را به سمت شبهنظامیان در عراق منتقل کند.
بر اساس این گزارش، حمایت جمهوری اسلامی از این شبهنظامیان اخیرا افزایش یافته و تمرکز روی ارسال سلاحهای پیشرفتهتر برای آنان است.
به گفته این منابع، به نظر میرسد جمهوری اسلامی در حال آموزش نیروهای نیابتی خود در عراق برای اقدام علیه اسرائیل در صورت از سرگیری درگیریهاست.
پیشتر و در نهم آبان، وبسایت اسرائیلی والا گزارش داده بود ارتش اسرائیل و موساد در حال آمادهسازی برای مقابله با تهدید فزاینده شبهنظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی در عراق هستند.
اورشلیم پست نیز همان زمان گزارش داد تهران منابع قابل توجهی را صرف تقویت شبهنظامیان وابسته و «ایجاد زیرساختهای تروریستی» در عراق کرده تا در روز فرمان، بتواند از طریق حملات هوایی و زمینی به اسرائیل ضربه بزند.
شبهنظامیان عراقی تحت فشار دولت مرکزی در بغداد و تهدیدهای آمریکا و اسرائیل، در جنگ ۱۲ روزه دخالتی نکردند.
منابع عراقی به رادیوی ملی اسرائیل گفتند این شبهنظامیان به شدت از حملات اسرائیل و آمریکا میترسند اما از سوی دیگر، در حال حاضر قویتر از ارتش عراق هستند.
به گفته این منابع، شبهنظامیان عمدتا به نیروی قدس سپاه پاسداران که آنها را مسلح کرده و آموزش میدهند، گوش میدهند و کمتر به محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، توجه دارند.
سودانی ۱۲ آبان در پاسخ به سوالی در مورد افزایش فشار بینالمللی برای خلع سلاح نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی در منطقه از جمله حزبالله، گفت وضعیت عراق با لبنان متفاوت است و هیچ طرفی نمیتواند بغداد را به جنگ یا درگیری بکشاند.
انتخابات پارلمانی عراق که قرار است ۲۰ آبان برگزار شود، سودانی، شبهنظامیان و حامیان آنها در تهران را درگیر کرده است.
روزنامه المدی اواسط مهرماه گزارش داد ۲۰ حزب و فهرست انتخاباتی که نماینده «گروههای مسلح» یا جریانهای سیاسی دارای «شاخه نظامی» و تحت حمایت جمهوری اسلامی هستند، در انتخابات پارلمان عراق شرکت خواهند کرد.
رادیوی ملی اسرائیل نوشت در اینکه نتایج این انتخابات بتواند قانون انحصار سلاح در دست دولت را به شکل واقعی اجرایی کند، تردیدهای جدی وجود دارد.
