دونالد ترامپ از احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه در دوره انتقال قدرت، در کاخ سفید استقبال کرد. همزمان وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد اجرای تحریمهای «قانون سزار» علیه سوریه را برای ۱۸۰ روز به حالت تعلیق درآمده؛ اما این تعلیق شامل معاملات مرتبط با روسیه و جمهوری اسلامی نمیشود.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۱۹ آبان از سفر الشرع به عنوان نخستین سفر یک رییسجمهوری سوریه به واشینگتن یاد کرد. این دیدار برخلاف عرف معمول کاخ سفید بهصورت زنده پخش نشد.
این دیدار، نماد چرخشی چشمگیر در سیاست خاورمیانهای واشینگتن و نشانه تلاش دو کشور برای عادیسازی روابط پس از ۱۴ سال جنگ داخلی سوریه است.
همچنین برخلاف مراسمهای معمول برای رهبران خارجی، الشرع از ورودی فرعی کاخ سفید وارد شد و از مقابل دوربین خبرنگاران عبور نکرد.
به گفته مقامهای آمریکایی، گفتوگوهای دو رهبر بر امنیت منطقه و همکاری در مبارزه با داعش متمرکز بوده است.
ترامپ پیش از دیدار با الشرع گفت: «فکر میکنم او کار بسیار خوبی انجام داده است. او در منطقهای دشوار قرار دارد و مردی سرسخت است اما من با او بسیار خوب کنار آمدهام.»
واشینگتن قصد دارد با حمایت از دولت جدید دمشق، انتقال سیاسی قدرت را در سوریه تثبیت کند.
منابع آگاه به رویترز گفتند که آمریکا در حال میانجیگری برای توافق امنیتی میان سوریه و اسرائیل است و همزمان برنامه استقرار نیروهای آمریکایی را در یکی از پایگاههای هوایی دمشق بررسی میکند.
سوریه نیز قرار است به ائتلاف بینالمللی ضد داعش بپیوندد. اقدامی که احتمالا در همین دیدار رسمی اعلام میشود.
همزمان شبکه انتیوی (NTV) ترکیه خبر داد که هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، همزمان با دیدار الشرع و ترامپ، در کاخ سفید حضور داشت.
چند ساعت پیش از دیدار ترامپ و الشرع، مقامهای امنیتی سوری از خنثی شدن دو طرح جداگانه داعش برای ترور رییسجمهوری موقت سوریه در ماههای گذشته خبر دادند.
وزارت کشور سوریه نیز طی روزهای اخیر عملیاتی سراسری برای بازداشت اعضای این گروه در سراسر کشور انجام داده و بیش از ۷۰ مظنون را دستگیر کرده است.
الشرع ۴۳ ساله، سال گذشته پس از حمله سریع نیروهای اسلامگرا از شمال غرب سوریه و سرنگونی حکومت بشار اسد در هشت دسامبر، قدرت را در دست گرفت.
از آن زمان، سوریه بهسرعت مسیر خود را از ائتلاف با جمهوری اسلامی و روسیه به سمت همکاری با ترکیه، کشورهای خلیج فارس و اکنون ایالات متحده تغییر داده است.
لغو موقت تحریمهای سزار
وزارت خزانهداری آمریکا دوشنبه در بیانیهای اعلام کرد ترامپ در فرمانی اجرایی مبنی بر تعلیق تحریمهای سوریه، به نهادهای دولتی دستور میدهد اقداماتی برای تسهیل بازگشت بخش خصوصی آمریکا و شرکای خارجی به همکاری اقتصادی با دمشق انجام دهند.
با وجود این، تحریمها علیه اسد، نزدیکان او، ناقضان حقوق بشر، قاچاقچیان ماده مخدر کاپتاگون، افرادی که در برنامههای گذشته تولید یا انتقال سلاحهای کشتار جمعی سوریه نقش داشتند و گروههای وابسته به داعش و القاعده، همچنان پابرجاست.
این بیانیه تاکید کرد که جمهوری اسلامی و متحدانش نیز مشمول استثنا از تحریمها نخواهند بود و هرگونه معامله با نهادهای ایرانی یا مرتبط با تهران، همچنان تحت تحریم باقی میماند.
قانون سزار مجموعهای از تحریمهای سختگیرانه است که در سال ۲۰۲۰ تصویب شد و هدف آن اعمال فشار اقتصادی بر حکومت اسد بهدلیل «جنایتهای جنگی و نقض گسترده حقوق بشر» عنوان شد.
با وجود این، لغو کامل قانون تحریمهای سزار (Caesar Sanctions Act) نیازمند رای کنگره است.
الشرع در دیدار خود از واشینگتن قصد دارد از قانونگذاران آمریکایی بخواهد برای لغو این تحریمها اقدام کنند تا سرمایهگذاری بینالمللی در بازسازی سوریه آغاز شود.
برآورد بانک جهانی نشان میدهد بازسازی سوریه پس از ۱۴ سال جنگ، بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت.
دیدار در ریاض، دیدار در واشینگتن
ترامپ و الشرع نخستین بار شش ماه پیش در عربستان سعودی دیدار کردند؛ زمانی که رییسجمهوری آمریکا از طرح خود برای لغو تحریمهای سوریه خبر داد.
هفته گذشته نیز واشینگتن اعلام کرد الشرع دیگر در فهرست «تروریستهای جهانی تحت تعقیب ویژه» قرار ندارد.
مسیر سیاسی الشرع مانند کشورش دگرگونی چشمگیری داشته است. او که در سالهای اولیه دهه ۲۰۰۰ به شبکه القاعده در عراق پیوسته بود، چندین سال را در زندانهای آمریکا گذراند و سپس به سوریه بازگشت تا علیه حکومت اسد بجنگد.
ایالات متحده در سال ۲۰۱۳ او را بهدلیل ارتباط با القاعده در «فهرست تروریستها» قرار داد.
او پس از اعلام جدایی از این گروه در سال ۲۰۱۶، نفوذ خود را در شمال غرب سوریه تثبیت کرد.
در دسامبر سال گذشته، واشینگتن جایزه ۱۰ میلیون دلاری برای دستگیری ابومحمد الجولانی (که اکنون بهنام احمد الشرع شناخته میشود) را لغو کرد و شورای امنیت سازمان ملل نیز پیش از این «تحریمهای مرتبط با تروریسم» علیه او و انس خطاب، وزیر کشورش را لغو کرد.
فیراس مقصاد، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا مستقر در نیویورک، گفت: «دیدار الشرع از واشینگتن نماد تغییری تاریخی است؛ سوریه از یک متحد تهران به عضوی از اردوگاه تحت رهبری آمریکا تبدیل شده و الشرع از یک تروریست تحت تعقیب به شریکی در مبارزه با تروریسم بدل شده است.»
او افزود: «البته خطرهای زیادی در این مسیر وجود دارد و نگرانیها درباره حقوق اقلیتها و آزادیهای فردی پابرجاست، اما این دیدار تاریخی میتواند نشانهای از آغاز مسیری تازه برای سوریه باشد.»
شاه دوشنبه ۱۹ آبان با انتشار بیانیه عذرخواهی گفت ویرایش سخنرانی ترامپ در مستند پانوراما، تصویری گمراهکننده ایجاد کرده و باید با دقت بیشتری انجام میشد.
او افزود این موضوع اوایل امسال در داخل سازمان بررسی شده بود اما بیبیسی میبایست در همان زمان اقدامی رسمی انجام میداد.
او در نامهای به قانونگذاران بریتانیا نوشت «کاملا روشن است که بیبیسی باید پرچمدار بیطرفی باشد» و تاکید کرد این شبکه متعهد است اعتماد عمومی را بازسازی کند و اطمینان دهد روزنامهنگاری آن از «بالاترین استانداردهای انصاف» پیروی میکند.
شاه درباره ویرایش سخنرانی ترامپ گفت که پس از بررسیهای بیشتر، بیبیسی پذیرفته است نحوه تدوین سخنان رییسجمهوری آمریکا این تصور را ایجاد کرده که «او مستقیما مردم را به اقدام خشونتآمیز فرا میخواند».
او افزود: «بیبیسی بابت این خطای قضاوت عذرخواهی میکند.»
برنامه پانوراما که یک هفته پیش از انتخابات ریاستجمهوری آمریکا پخش شد، دو بخش جداگانه از یکی از سخنرانیهای ترامپ را بهگونهای به هم چسبانده بود که این تصور را به وجود میآورد که او در حال تحریک به شورش ژانویه ۲۰۲۱ در کنگره آمریکاست.
این خطا در گزارش داخلی مشاور پیشین استانداردهای بیبیسی نیز ذکر شده بود.
بیبیسی که از بودجه عمومی تامین میشود، پس از افشای این گزارش تحت فشار فزاینده قرار گرفت.
این گزارش همچنین به کاستیهای این شبکه در پوشش جنگ اسرائیل و حماس، مسائل مربوط به افراد ترنسجندر و موضوعات دیگر اشاره داشت.
افزایش انتقادها از جانبداری در بیبیسی منجر به استعفای تیم دیوی، مدیرکل، و دبورا ترنس، رییس بخش خبر این شبکه، در یکشنبه ۱۸ آبان شد.
ترامپ از استعفای مدیران بیبیسی استقبال کرد و آن دو را «افرادی بسیار بیصداقت» خواند.
رییسجمهوری آمریکا قصد دارد از این شبکه شکایت کند.
او عنوان کرده بیبیسی سعی در دخالت در انتخابات آمریکا داشته است.
با وجود پذیرش انتقادها درباره ویرایش سخنرانی ترامپ، شاه با این رویکرد که بیبیسی قصد «پنهان کردن» موارد مطرحشده را داشته یا در رسیدگی به مشکلات کوتاهی کرده است، مخالفت کرد.
او گفت این شبکه هرگاه مرتکب اشتباهی شده، اصلاحیه منتشر کرده، دستورالعملهای سردبیری را تغییر داده، در سطوح مدیریتی جابهجایی انجام داده و اقدامات انضباطی لازم را اتخاذ کرده است.
در سالهای اخیر بیبیسی از سوی منتقدان جناحهای مختلف سیاسی به «ناتوانی در حفظ بیطرفی خبری» متهم شده و برای جهتیابی در فضای سیاسی و فرهنگی پرتنش بریتانیا با دشواری روبهرو بوده است.
این تصمیم تنها چند هفته پس از آن گرفته شد که سارکوزی دوران محکومیت پنجساله زندان را در زندان لا سانته پاریس بهدلیل «توطئه برای جمعآوری غیرقانونی کمک مالی از لیبی در جریان کارزار انتخاباتی سال ۲۰۰۷» آغاز کرد.
در جریان دادگاهی که دو ماه پیش برگزار شد، سارکوزی که اکنون ۷۰ ساله است، از سایر اتهامات از جمله فساد و دریافت کمک مالی غیرقانونی تبرئه شد.
سارکوزی در سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۲ رییسجمهوری فرانسه بود.
دادستان عمومی دوشنبه توصیه کرد که سارکوزی، مشروط بر نظارت قضایی سختگیرانه، از جمله ممنوعیت تماس با سایر متهمان و شاهدان درگیر در پرونده، تا زمان رسیدگی پروندهاش در دادگاه تجدیدنظر آزاد شود.
دادستان همچنین گفت که خطر فرار سارکوزی وجود ندارد.
ممنوعیت خروج از فرانسه
بر اساس گزارش شبکه تلویزیونی بافام، دادگاه با آزادی او تحت نظارت قضایی موافقت کرد که شامل ممنوعیت خروج از فرانسه نیز میشود.
سارکوزی همواره هرگونه تخلف را رد کرده و خود را قربانی «انتقام و نفرت» خوانده است.
او دوشنبه شخصا در جلسه حضور نداشت و از طریق ویدیو-کنفرانس از زندان در دادگاه شرکت کرد.
رییسجمهوری پیشین فرانسه گفت که در صورت آزادی، به هر تصمیم قضایی احترام خواهد گذاشت: «من یک فرانسویام. کشورم را دوست دارم. برای پیروزی حقیقت میجنگم. من به همه تعهداتی که بر من تحمیل شود، پایبند خواهم بود؛ همانطور که همیشه بودهام.»
درگیر در چندین پرونده
سارکوزی از زمان ترک کاخ الیزه با چندین پرونده قضایی روبهرو بوده است.
سال گذشته، بالاترین دادگاه فرانسه حکم محکومیت او را به جرم فساد و سوءاستفاده از نفوذ تایید کرد و دستور داد او به مدت یک سال پابند الکترونیکی بپوشد؛ اقدامی بیسابقه برای یک رییسجمهوری پیشین فرانسه.
این پابند اکنون برداشته شده است.
همچنین سال گذشته، دادگاه تجدیدنظر محکومیت جداگانه او را به جرم تامین مالی غیرقانونی کارزار انتخاباتی سال ۲۰۱۲ که در آن شکست خورد، تایید کرد.
انتظار میرود حکم نهایی در این پرونده از سوی دیوان عالی فرانسه در همین ماه صادر شود.
یک مقام ارشد منطقهای و یک مقام امنیتی سوری دوشنبه ۱۹ آبان گفتند این دو توطئه که الشرع را هدف گرفته بودند، طی ماههای گذشته خنثی شدهاند.
این موضوع نشاندهنده تهدید مستقیم علیه الشرع و در شرایطی است که او میکوشد قدرت خود را در کشوری ویران شده از جنگ داخلی ۱۳ ساله تثبیت کند.
این منابع به دلیل حساسیت موضوع از ذکر جزییات بیشتر خودداری کردند اما گفتند در یکی از این موارد، نقشه داعش بر پایه قرار ملاقات رسمی و از پیش اعلام شده با حضور الشرع تنظیم شده بود.
دولت سوریه از اظهار نظر درباره این گزارشها خودداری کرده است.
توطئهها پیش از دیدار الشرع با ترامپ آشکار شد
این توطئهها در حالی آشکار شدهاند که سوریه آماده است به ائتلاف جهانی ضد داعش به رهبری آمریکا بپیوندد.
این رویداد احتمالا همزمان با دیدار تاریخی الشرع با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در کاخ سفید طی روز جاری (۱۹ آبان) انجام میگیرد.
الشرع که آذر سال گذشته پس از سقوط حکومت بشار اسد به دست نیروهای شورشی اسلامگرا به قدرت رسید، در تلاش است تصویری از یک رهبر میانهرو از خود ارائه دهد.
او امیدوار است که دیدار با ترامپ، مسیر حمایت بینالمللی از سوریه برای بازسازی و نوسازی بلندمدت این کشور را هموار کند.
اقدام برای پیوستن به ائتلاف ضد داعش، نمونهای از چرخش سیاست و تغییر رویکرد دمشق از زمان سقوط اسد، متحد کلیدی روسیه و جمهوری اسلامی، به سمت روابط نزدیکتر با اردوگاههای غربی و عربی است.
ائتلاف بینالمللی ضد داعش به رهبری آمریکا، در سال ۲۰۱۹ با همکاری «نیروهای دموکراتیک سوریه» (قسد) شکست نظامی سنگینی به داعش وارد کرد.
قسد تحت رهبری کُردها فعالیت میکند و اکنون در حال مذاکره برای ادغام با ارتش سوریه است.
وظیفه الشرع برای متحد کردن سوریه همچنان بسیار سنگین است؛ نیروهای او درگیر خشونتهای فرقهای مکرر در بحبوحه حملات به غیرنظامیان و نیروهای امنیتی بودهاند که دمشق، داعش را مسئول آن میداند.
وزارت کشور سوریه ۱۷ آبان عملیات گستردهای را برای شناسایی و بازداشت هستههای داعش در سراسر کشور آغاز کرد که به گفته رسانههای دولتی، بیش از ۷۰ مظنون در جریان آن دستگیر شدند.
به گفته چند مقام سوری، دولت الشرع ماههاست در نبرد با داعش با ارتش آمریکا همکاری اطلاعاتی دارد، اما پیوستن رسمی به ائتلاف قرار است سطح این همکاریها را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
این اقدام همچنین بهعنوان گامی اعتمادساز از سوی الشرع تلقی میشود تا قانونگذاران آمریکایی را متقاعد کند تحریمهای باقیمانده علیه سوریه را تا پایان سال لغو کنند.
