نخستوزیر قطر: در تلاشیم مذاکرات ایران و آمریکا از سر گرفته شود
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر، اعلام کرد دوحه در تلاش است آمریکا و جمهوری اسلامی را به مسیر مذاکره برای رسیدن به توافقی برد- برد بازگرداند.
محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر، اعلام کرد دوحه در تلاش است آمریکا و جمهوری اسلامی را به مسیر مذاکره برای رسیدن به توافقی برد- برد بازگرداند.
آل ثانی چهارشنبه هفت آبان در نشست شورای روابط خارجی در نیویورک به سوالی درباره حمله جمهوری اسلامی به پایگاه آمریکا در قطر و تغییر نقش تعیینکننده تهران در آینده منطقه پس از هدف قرار گرفتن تاسیسات هستهای خود در جریان جنگ ۱۲ روزه پاسخ داد.
او با اشاره به همسایگی قطر و ایران و و شراکت دو کشور در بزرگترین میدان گازی جهان، گفت: «برای من ثبات ایران نه موضوعی تجملی، که امری بسیار حیاتی است. برای رسیدن به ثبات، باید به شیوهای دیپلماتیک در مورد چگونگی دستیابی به راهحلی از مسیر مذاکره فکر کنیم.»
نخستوزیر قطر افزود: «در عینحال باید اطمینان حاصل کنیم که منطقه ما منطقهای عاری از سلاح هستهای باقی بماند... برای ما نگرانکننده است که گاهی اظهارات تندی را از اسرائیل یا ایران در مورد تشدید تنشها میشنویم.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، شش آبان گفت اگر در جنگ ۱۲ روزه به ایران حمله نمیشد، جمهوری اسلامی در مدتی کوتاه خود را به سلاح هستهای مجهز میکرد.
جمهوری اسلامی همواره تلاش برای ساخت سلاح اتمی را رد کرده است اما رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۳۰ مهر هشدار داد ایران اگر فراتر برود، مواد کافی برای ساخت حدود ۱۰ بمب هستهای در اختیار خواهد داشت.
نخستوزیر قطر در سخنرانی خود گفت این کشور میکوشد ما با آمریکا و جمهوری اسلامی در تعامل باشد تا مذاکرات میان دو کشور دوباره به مسیر خود بازگردد.
پیشاز این چند منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفته بودند که علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی از مسعود پزشکیان، رییس دولت، خواسته است از امیر قطر برای میانجیگری با غرب کمک بگیرد.
نخستوزیر قطر افزود: «باور دارم وقتی گفتوگوهای جدی میان ایران و آمریکا آغاز شود، میتوانیم به توافقی دست یابیم که برای همه، یعنی برای ما در منطقه، برای ایران و برای آمریکا، بهتر باشد.»
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، سوم آبان در مصاحبهای، مشکل حکومت ایران و آمریکا را «حلناشدنی» خوانده بود.
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجم آبان اعلام کرد ترامپ در نامهای به علی خامنهای، به او هشدار داد اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، «جنگ خواهد شد».
اسماعیل بقایی، سخنگوی این وزارتخانه، یک روز بعد به شکل تلویحی این موضوع را تکذیب کرد و گفت «احتمال تعرض نظامی» آمریکا همیشه وجود داشته اما تهران حین مذاکرات انتظار وقوع جنگ را نداشت.
دنبالهدار اطلس۳آی (با نام رسمی C/2025 N1) یک جرم میانستارهای است که از بیرون از منظومه شمسی وارد شده است. این جرم در اول ژوئیه ۲۰۲۵ در رصدخانه ریو هورتادو شیلی کشف شد.
ویژگیهای مداری، از جمله خروج از مرکز آن نشان داد که این جرم روی یک مسیر هذلولی از فضای بینستارهای وارد شده و وابسته به خورشید نیست.
۳آی، مخفف «سومین شیء میانستارهای» است، چرا که پیش از آن تنها دو مهمان میانستارهای (اوموآموا در ۲۰۱۷ و بوریسوف در ۲۰۱۹) شناسایی شده بودند.
بررسی مسیر حرکت این دنبالهدار نشان میدهد که احتمالا از یکی از بخشهای کهکشان راه شیری سرچشمه گرفته است.
برآوردها فعلا حاکی است سن این جرم آسمانی حدود ۷ میلیارد سال است، عددی که آن را به یکی از کهنترین دنبالهدارهای مشاهدهشده تبدیل میکند.
سرعت بالای این جرم (حدود ۵۸–۶۱ کیلومتر بر ثانیه نسبت به خورشید) نیز موید منشا بیرونی آن است. ورود چنین جرم باستانی از فضای میانستارهای به محدوده درونی منظومه شمسی پدیدهای بسیار نادر و منحصربهفرد محسوب میشود.
اهمیت علمی و دلیل توجه ویژه دانشمندان
دنبالهدار اطلس۳آی از منظر علمی یک مورد استثنائی و هیجانانگیز است، در حالی که تمام سیارات، سیارکها و دنبالهدارهای بومی منظومه شمسی ما دارای منشا مشترکی هستند، این جرم واقعا یک بیگانه کیهانی است و سرنخهایی از چگونگی شکلگیری دنیاهای فراتر از منظومه ما به همراه دارد.
دانشمندان ناسا و آژانس فضایی اروپا از ابتدای کشف آن برنامه رصدی گستردهای را آغاز کردهاند و با استفاده از تلسکوپهای زمینی و فضایی متعدد آن را زیر نظر گرفتهاند.
به گفته آنها، بررسی یک دنبالهدار میانستارهای فرصتی کمنظیر برای مطالعه مواد اولیه شکلگیری سایر منظومههای ستارهای است؛ این جرم همچون یک کپسول زمان از دل کهکشان راهشیری است که میتواند ترکیب شیمیایی و شرایط حاکم بر سیارات و دنبالهدارهای سامانههای دیگر را آشکار سازد.
نهادهای بینالمللی مانند «شبکه بینالمللی هشدار سیارکها» (IAWN) از این فرصت برای تمرین و بهبود روشهای پیشبینی مدار اجرام بهره میبرند تا آمادگی بهتری برای مواجهه با اجرام بالقوه خطرناک در آینده کسب کنند.
ترکیبات و مواد تشکیلدهندهٔ دنبالهدار (بر اساس دادههای طیفسنجی)
دنبالهدار اطلس۳آی، یک گیسوی سبز رنگ دارد که رنگ سبز آن ناشی از گازهای خاص (مثلا سیانید) است که در اثر تابش خورشید میدرخشند.
دانشمندان با استفاده از تلسکوپهای قوی (مانند جیمز وب و VLT) ترکیب شیمیایی اطلس ۳آی را بررسی کردهاند.
نتایج طیفسنجی فروسرخ به وسیله تلسکوپ فضایی جمیز وب در اوت ۲۰۲۵ نشان میدهد که گیسوی این دنبالهدار بهطرز غیرمعمولی غنی از گاز دیاکسید کربن (CO₂) است.
همچنین مقادیر کمتری بخار آب، یخ آب، منوکسید کربن (CO) و گاز کربونیل سولفید (OCS) در اطراف هسته شناسایی شده است.
اندازهگیریها نشان میدهد که نرخ خروج گازهای اصلی از هسته بسیار قابل توجه است؛ برای مثال، در هر ثانیه حدود ۱۲۹ کیلوگرم دی اکسید کربن و تنها ۶٫۶ کیلوگرم آب از هسته آزاد میشود.
این نسبت غیرمعمول، یعنی غالب بودن دیاکسید کربن نسبت به آب، بر خلاف بیشتر دنبالهدارهای منظومه شمسی است که عمدتا بخار آب منتشر میکنند.
چنین ترکیب دیاکسید کربن محوری، ممکن است نشاندهنده خاستگاه بسیار سردتر یا شرایط متفاوت تکوین این جرم در منظومه مادریاش باشد.
علاوه بر مواد یادشده، رد پای برخی مولکولها و عناصر کمیاب نیز در اطلس۳آی دیده شده است. برای نمونه، رصدهای طیفسنجی فرابنفشVLT در ماههای جولای و اوت ۲۰۲۵ حضور گاز سیانید (CN) و بخار فلز نیکل (Ni) را در گیسوی دنبالهدار تایید کردند.
آشکارسازی نیکل در کنار غیاب آشکار بخار آهن، جالب توجه بود؛ چرا که در دنبالهدارهای معمولی منظومه شمسی آهن و نیکل معمولا به نسبتهای مشابه دیده میشوند.
پژوهشگران حدس میزنند که نیکل ممکن است در قالب ترکیبات آلی فراری در سطح هسته وجود داشته باشد که دور از خورشید نیز تجزیه شده و نیکل آزاد میکنند.
هرچند این دنبالهدار از نظر غلظت برخی مواد تفاوتهایی با دنبالهدارهای بومی منظومه شمسی دارد، ترکیبات کلی آن (آب، کربندیاکسید، مونوکسید کربن، سیانید، فلزات فرار و غیره) مشابه دیگر دنبالهدارهاست و از یک هسته یخی-سنگی متعارف حکایت دارد.
اندازه، ابعاد و شکل دنبالهدار بر اساس آخرین مشاهدات
تعیین اندازه دقیق هسته این دنبالهدار به دلیل درخشش گسترده گیسوی اطراف آن دشوار است.
تصاویر تلسکوپ فضایی هابل در تیر ۱۴۰۴ (ژوئیه ۲۰۲۵) نشان داد که قطر هسته این جرم میتواند بین ۰٫۳ تا ۵٫۶ کیلومتر باشد. این بازه عدم قطعیت وسیع، عمدتا به خاطر حضور غبار (گیسو) پیرامون هسته است که باعث میشود هسته بزرگتر و پُرنورتر به نظر برسد.
پژوهشها تاکید دارند که در واقعیت، بخش اعظم نوری که دیده میشود از گیسو است و خود هسته احتمالا در محدوده کمینه همین تخمین قرار دارد.
بر اساس میزان غبار خارجشده، دانشمندان برآورد میکنند قطر واقعی هسته احتمالا کمتر از یک کیلومتر و همرده هسته دنبالهدار میانستارهای قبلی (بوریسوف) باشد.
هرچند برخی مشاهدات اولیه (مثلا با تلسکوپ Swift) قطر را تا حدود پنج کیلومتر هم تخمین زده بودند، این رقم به احتمال زیاد بیش برآورد بوده و ناشی از در نظرگرفتن گیسوی آبیخی اطراف هسته است.
شکل هسته دنبالهدار نیز احتمالا مانند اغلب دنبالهدارها نامنظم و دارای پستیبلندی است. با چرخش هسته نامتقارن، شدت روشنایی دنبالهدار نوسانات دورهای خفیفی نشان میدهد که موید چنین شکل نامنظمی است.
اطلس۳آی در سوم اکتبر ۲۰۲۵ از فاصلهٔ حدود ۰٫۱۹ واحد نجومی (۳۰ میلیون کیلومتر) سیاره مریخ گذر کرد و نزدیکترین دید را در آن زمان به مریخ داشت.
بر اساس مشاهدات مدارگرد مریخ، قطر گیسو چندین هزار کیلومتر تخمین زده شده است. هرچند دوربینهای مدارگرد مریخ نتوانستند خود هسته را در این فاصله تشخیص دهند.
احتمال برخورد با زمین؛ آیا باید نگران باشیم؟
خیر؛ هیچ احتمال برخوردی میان اطلس۳آی و زمین وجود ندارد و متخصصان بهاتفاق این موضوع را تایید کردهاند.
مسیر مداری این جرم به خوبی محاسبه شده و نشان میدهد که در نزدیکترین حالت، فاصلهٔ آن از زمین حدود ۱٫۸ واحد نجومی (حدود ۲۷۰ میلیون کیلومتر) خواهد بود. این فاصله تقریبا دو برابر فاصله زمین تا خورشید و تقریباً هزار برابر دورتر از ماه نسبت به زمین است.
ناسا و آژانس فضایی اروپا (ESA) با اطمینان اعلام کردهاند که این جرم کاملاً بیخطر است و هیچ سناریویی که در آن این دنبالهدار به زمین برخورد کند وجود ندارد.
شایعات و فیکنیوزهای پیرامون دنبالهدار و پاسخ علمی به آنها
ظهور یک جرم آسمانی نادر مانند اطلس۳آی، مطابق معمول، در کنار توجه علمی فراوان، موجی از شایعات و اطلاعات نادرست را نیز در شبکههای اجتماعی به همراه داشت.
همزمان با نزدیکشدن دنبالهدار به خورشید، در پلتفرمهایی نظیر تیکتاک، ایکس (توییتر) و تلگرام شایعاتی دست به دست میشد مبنی بر این که «یک دنبالهدار غولپیکر در حال برخورد با زمین است» و زمین در آستانهٔ یک رویداد آخرالزمانی قرار دارد.
برخی حتی نقلقولهای جعلی از دانشمندان معروف منتشر کردند که این جرم را تهدیدی حتمی میخواندند.
این ادعاها کاملا بیاساس است. همانطور که اشاره شد، مدار اطلس۳آی به خوبی تعیین شده و این جرم هرگز به زمین نزدیک نخواهد شد.
ادعای داغ دیگری که در فضای مجازی مطرح شد این بود که اطلس۳آی در واقع یک «فضاپیما یا کاوشگر متعلق به موجودات فرازمینی» است که به سوی منظومه شمسی میآید و حتی برخی مدعی شدند این شئ برای جاسوسی یا حمله طراحی شده است.
این شایعه پس از آن قوت گرفت که آوی لوب (استاد دانشگاه هاروارد) در مقالهای احتمال داده بود این جرم شاید یک فناوری بیگانه (مثلا کاوشگر میانستارهای) باشد و سناریوی «اسب تروا» را مطرح کرد که ممکن است عمدا طوری برنامهریزی شده باشد تا از پشت خورشید نزدیک شود و سپس به زمین برسد.
برخی کاربران، سکوت خبری ناسا در مهر و اوایل آبان (ناشی از تعطیلی دولت آمریکا) را نیز به عنوان «پنهانکاری» تعبیر کردند و مدعی شدند سازمانهای فضایی حقیقت را از مردم مخفی میکنند.
جامعه علمی اما به سرعت این گمانهزنی افراطی را رد کرد. ناسا با صراحت نظریه منشا مصنوعی و خصمانه بودن این جرم را مردود اعلام کرد. تام استتلر، دانشمند ارشد برنامه سیارکهای ناسا، تاکید کرد: «اطلس۳آی شبیه یک دنبالهدار است و کارهایی را میکند که دنبالهدارها میکنند.»
تصاویر هابل و سایر تلسکوپها وجود گیسو و دم را بهروشنی نشان دادهاند و ترکیب شیمیایی آن نیز حاوی موادی است که در دنبالهدارهای عادی دیده میشود (مثل آب، CO₂، سیانید و غبارهای معدنی). به بیان دیگر، هیچ نشانه غیرعادی که حاکی از مصنوعی بودن یا فناوریبودن این جرم باشد مشاهده نشده است.
گروسی توضیح داد که با وجود ناتوانی بازرسان در دسترسی به تاسیسات هستهای ایران، تصاویر ماهوارهای نشان نمیدهد جمهوری اسلامی تولید اورانیوم غنیشده را نسبت به پیش از جنگ ۱۲روزه با اسرائیل در خرداد تسریع داده باشد.
او گفت: «با این حال، مواد هستهای غنیشده تا سطح ۶۰ درصد هنوز در ایران است. این یکی از موضوعاتی است که درباره آن گفتوگو میکنیم، زیرا باید به آنجا بازگردیم و تایید کنیم که این مواد همچنان وجود دارد و برای هدف دیگری منحرف نشده است. این مسئله بسیار، بسیار مهم است.»
گروسی افزود بازرسان در اطراف محلهای نگهداری ذخایر اورانیوم شاهد تحرکاتی بودهاند. به گفته او، در غیاب دسترسی مستقیم، آژانس مجبور است به تصاویر ماهوارهای تکیه کند که اطلاعات محدودی در اختیار میگذارد.
مدیرکل آژانس هشدار داد که این ذخایر میتواند در صورت تصمیم جمهوری اسلامی به نظامیسازی برنامهاش، برای ساخت حدود ۱۰ بمب هستهای کافی باشد.
هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل هنوز به درخواست آسوشیتدپرس برای اظهار نظر پاسخ نداده است.
این تحرکات تازه در حالی گزارش میشود که بهرغم ادعای تهران درباره صلحآمیز بودن برنامه هستهای، آژانس و کشورهای غربی معتقدند جمهوری اسلامی تا سال ۲۰۰۳ یک برنامه سازمانیافته برای تولید سلاح اتمی داشته است.
پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در خرداد امسال و حملات هوایی آمریکا به چند سایت هستهای ایران، جمهوری اسلامی تمامی همکاریها با آژانس را به حال تعلیق درآورد. در پی این اقدام، شورای حکام آژانس برای نخستین بار طی دو دهه گذشته رأی به توبیخ ایران داد؛ موضوعی که تنشها میان تهران و نهاد نظارتی سازمان ملل را تشدید کرد.
ایران در واکنش به این تحولات، آژانس را متهم کرد که بدون ارائه سند، در حملات اسرائیل و آمریکا نقش داشته است. برخی مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و رسانههای حکومتی نیز خواستار بازداشت و محاکمه رافائل گروسی در صورت بازگشت او به ایران شدند؛ تهدیدی که باعث شد پلیس ویژه اتریش، حفاظت از این دیپلمات آرژانتینی را بر عهده بگیرد.
با وجود فضای پرتنش، گروسی تایید کرد که بازرسان آژانس در حال حاضر در ایران حضور دارند و او نیز «بهطور دائم» با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در ارتباط است. او گفت: «آیا سطح همکاری مطابق انتظار است؟ نه. اما اینکه بگوییم ایران بهطور کامل مانع دسترسی ما میشود هم درست نیست. همچنین نباید تصور کرد همهچیز طبق روال پیش میرود.»
در ماه گذشته، ایران و آژانس در قاهره توافقی برای ازسرگیری همکاری امضا کردند، از جمله در زمینه بازگشت بازرسان به تاسیسات هستهای؛ توافقی که هنوز اجرایی نشده است. از آن زمان، با بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران، روابط میان ایران و آژانس بار دیگر وارد مرحلهای شکننده شده است.
کشورهای اروپایی عضو برجام، با استناد به تخلفات ایران و توقف مذاکرات صلح با آمریکا، «مکانیسم ماشه» را فعال کردند؛ اقدامی که روابط با آژانس را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
