نیویورکتایمز در گزارشی تحلیلی نوشت در غیاب مذاکرات، نظارت و شفافیت درباره میزان ذخایر مواد هستهای جمهوری اسلامی، نگرانیها در منطقه از احتمال وقوع جنگی دیگر میان ایران و اسرائیل افزایش یافته است.
نیویورکتایمز یکشنبه ۱۸ آبان گزارش داد مقامهای منطقهای و تحلیلگران درباره نابودی برنامه غنیسازی جمهوری اسلامی در حملات آمریکا تردید دارند و هشدار میدهند که در بروز جنگی دوباره میان اسرائیل و ایران تنها مساله زمان مطرح است.
منابع منطقهای میگویند بنبست خطرناکی شکل گرفته که نه مذاکرهای در جریان است، نه اطمینانی درباره ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی وجود دارد و نه نظارت مستقلی انجام میگیرد.
بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج فارس بر این باورند که وضعیت کنونی حمله مجدد اسرائیل به ایران را تقریبا اجتنابناپذیر میکند؛ بهویژه با توجه به موضع دیرینه مقامهای اسرائیلی که برنامه هستهای جمهوری اسلامی را تهدیدی موجودیتی میدانند.
به گزارش نیویورکتایمز، ایران اکنون بیش از هر زمان دیگری در دهههای اخیر به انزوا کشیده شده است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۱۶ آبان اعلام کرد با وجود حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران، جمهوری اسلامی همچنان بهاندازه کافی اورانیوم غنیشده با درصد بالا و دانش فنی لازم برای ساخت سلاح هستهای را در اختیار دارد.
کشورهای عربی در پی حفظ روابط خود با آمریکا و ایران هستند
نیویورکتایمز در ادامه گزارش خود نوشت کشورهای عربی منطقه، از جمله عربستان سعودی، مصر و امارات متحده عربی، نفوذ خود بر واشینگتن و شخص دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را افزایش دادهاند.
صنم وکیلی، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده چتمهاوس، گفت کشورهای عربی همچنین میکوشند روابط خود با تهران را حفظ کنند.
او افزود کشورهای عربی خواهان جنگی تازه در منطقه نیستند و علیرغم تضعیف جمهوری اسلامی، همچنان از توانایی تهران در ایجاد بیثباتی به شکل مستقیم یا از طریق گروههای نیابتیاش در لبنان، عراق، یمن و سایر مناطق بیم دارند.
سوزان مالونی، مدیر برنامه سیاست خارجی در موسسه بروکینگز، در همین رابطه گفت: «ایران در ضعیفترین موقعیت خود از زمان حمله آمریکا به عراق قرار دارد، اما در آن حد ضعیف نیست که بیاهمیت تلقی شود.»
به گفته او، ایرانِ تضعیفشده برای کشورهای خلیج فارس هدفی آسانتر برای تعامل و مهار است، اما همین ضعف میتواند آن را در شرایط ناامیدی به بازیگری خطرناکتر بدل کند.
اچ.اِی.هلیر، پژوهشگر ارشد مرکز پیشرفت آمریکا و موسسه خدمات سلطنتی بریتانیا، نیز گفت: «اسرائیل میخواهد مطمئن شود برنامه هستهای ایران مهار شده، و چون از راه مذاکره به آن نمیرسد، احتمالا قصد دارد دوباره حمله کند.»
او افزود جمهوری اسلامی در حال بازسازی توان خود است، اما اگر از حدی مشخص فراتر رود، اسرائیل مجددا دست به عملیات نظامی خواهد زد.
کشورهای عربی همچنین تمایل دارند با همکاری دولت ترامپ محدودیتهایی برای اسرائیل ایجاد کنند، چرا که اسرائیل پس از ویرانی گسترده در غزه و حملاتش علیه حماس، حزبالله و حکومت ایران، در پی تثبیت جایگاه خود بهعنوان قدرت برتر منطقه است.
مقامهای عربی میگویند هرچند حامی از سرگیری مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن هستند، اما در حال حاضر امید چندانی به تحقق آن ندارند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ۱۲ آبان اعلام کرد تا زمانی که آمریکا از اسرائیل حمایت میکند و در منطقه پایگاههای نظامی دارد، همکاری تهران و واشینگتن «امکانپذیر نیست».
این اظهارات پس از آن مطرح شد که ترامپ در مصاحبهای، توافق با جبمهوری اسلامی را «کلید صلح در خاورمیانه» خواند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۲ آبان بار دیگر تاکید کرد تهران با دولت ترامپ درباره غنیسازی صفر و توان موشکی مذاکره نخواهد کرد.
پایگاه خبری حالوش یکشنبه ۱۸ آبان در گزارشی هویت سه تن از سوختبران جانباخته را امیرحسین شاکری، ۱۷ ساله، یاسر شاکری، ۲۲ ساله و ناصر اسکانی عنوان کرد و نوشت از هویت چهارمین قربانی اطلاعی در دست نیست.
این سایت به نقل از منابع محلی افزود شدت برخورد به حدی بود که هر دو خودرو همراه با سرنشینانشان در شعلههای آتش سوختند.
به گفته این منابع، محور سرباز به مهرستان یکی از خطرناکترین جادههای جنوب سیستان و بلوچستان به شمار میرود که بهدلیل عرض کم، پیچهای متعدد و فرسودگی شدید آسفالت، سالانه شاهد دهها تصادف مرگبار است.
شهروندان محلی گفتهاند با وجود تکرار حوادث مشابه، هیچ اقدام موثری برای ایمنسازی این مسیر و جلوگیری از تلفات سوختبران و شهروندان از سوی نهادهای مسئول صورت نگرفته است.
شهروندان در مناطق بلوچنشین ایران سالهاست بهدلیل فقر، بیکاری گسترده و نبود فرصتهای شغلی، ناچار به سوختبری شدهاند؛ شغلی پرخطر که آنها را در معرض تیراندازی، تعقیب و گریز و حوادث مرگبار جادهای قرار میدهد.
کمپین فعالان بلوچ اسفند ۱۴۰۳ گزارش داد در هفت سال گذشته، دستکم ۱۰۱۰ سوختبر در مناطق بلوچنشین ایران در اثر تیراندازی نیروهای نظامی یا تعقیب و گریز آنها کشته یا زخمی شدهاند.
حوادث مرگبار جادهای در جنوب سیستان و بلوچستان
خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۸ آبان گزارش داد سه حادثه جادهای مرگبار در جنوب استان سیستان و بلوچستان چهار کشته و ۲۹ مصدوم بر جای گذاشت.
علیرضا ایرندگانی، رییس اورژانس پیشبیمارستانی ایرانشهر، گفت در نخستین سانحه، یک دستگاه مینیبوس با یک خاور در محور ایرانشهر به سرباز برخورد کرد. در این حادثه یک نفر کشته و ۲۷ تن دیگر مجروح شدند.
ایرندگانی افزود چند دقیقه پس از حادثه اول، در برخورد یک خودروی سواری با عابر پیاده در محور بمپور به دلگان دو نفر مصدوم شدند.
در سومین حادثه نیز برخورد دو دستگاه وانت در محور کافه بلوچی به مهرستان جان سه نفر را در دم گرفت.
ایرندگانی با استناد به گزارش پلیس راه، سرعت غیرمجاز، بیاحتیاطی و خستگی رانندگان را از عوامل احتمالی بروز این حوادث عنوان کرد.
بر اساس گزارشها، اورژانس ایرانشهر با کمبود ذخایر خونی روبهرو است و دانشگاه علوم پزشکی این شهر از شهروندان خواسته برای کمک به نجات جان مصدومان حوادث جادهای، به سازمان انتقال خون مراجعه کنند.
حالوش نیز به نقل از منابع درمانی نوشت ذخایر خونی در ایرانشهر بسیار محدود است و این شهر با هر حادثه نسبتا بزرگ، عملا وارد وضعیت بحرانی کمبود خون میشود.
شریفی ۱۸ آبان گفت آلودگی هوا در این یک سال، بیش از ۴۲۷ میلیون دلار خسارت به بخش سلامت وارد کرده است.
او افزود تنها در مهر امسال دستکم ۲۲ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا به بیمارستانهای خوزستان مراجعه کردهاند.
مرکز پژوهشهای مجلس پیشتر اعلام کرده بود در سال ۱۴۰۲، آلودگی هوا عامل مرگ زودرس بیش از ۳۰ هزار نفر در ۵۷ شهر با جمعیتی حدود ۴۸ میلیون نفر بوده است.
مردادماه نیز رسانهها در ایران گزارش دادند آلودگی هوای سال گذشته در پایتخت به مرگ شش هزار نفر انجامیده است.
به گفته مقامهای دولت، استان اصفهان بهدلیل آلودگی هوا بیشترین تعداد بیماران مبتلا به سرطان و اماس را در کشور دارد.
در خوزستان وضعیت آلودگی هوا بسیار بحرانی است؛ به گونهای که هوای شماری از شهرهای این استان در بسیاری از روزهای سال در وضعیت بنفش و حتی قهوهای قرار دارد.
به گفته شریفی، هوای شهرستانهای اهواز، دشت آزادگان و هویزه طی چند ماه اخیر تنها دو روز سالم بوده است.
شاخص کیفیت هوا به شش دسته «پاک»، «قابل قبول»، «ناسالم برای گروههای حساس»، «ناسالم»، «بسیار ناسالم» و «خطرناک» برای تنفس تقسیم میشود که دو رنگ بنفش و قهوهای در انتهای این طیف قرار دارند.
این شاخص بر اساس اندازهگیری آلایندههای مختلف هوا، از جمله مونوکسیدکربن، اُزن، دیاکسید نیتروژن، دیاکسید گوگرد و ذرات معلق زیر ۲.۵ میکرون تعیین میشود.
با تداوم آلودگی هوای خوزستان، مدارس دوره ابتدایی و متوسطه اول این استان تا پایان آبان تعطیل خواهند بود.
تاکنون از صنایع، آتشسوزی بخش عراقی هورالعظیم، آتش زدن کاه و کلش مزارع کشاورزی، برنجکاری، نیشکر و آتشسوزی در محل قدیمی پسماند و آلایندههای خودروها بهعنوان عوامل آلودگی هوای خوزستان یاد شده است.
با این حال، آلودگی هوا منحصر به استان خوزستان نیست و این بحران در دیگر شهرها و استانهای ایران نیز زندگی شهروندان را تحت تاثیر قرار داده است.
آلودگی هوا در سالهای گذشته بارها به سطوح بحرانی رسیده و هجوم ریزگردها بر دامنه بحرانهای زیستمحیطی و تهدیدهای سلامت عمومی افزوده است.
با وجود گسترش این معضل، جمهوری اسلامی تاکنون برنامهای منسجم و پایدار برای مهار و مدیریت این بحران ارائه نکرده است.
ولایتی یکشنبه ۱۸ آبان در مصاحبهای به کنفرانس ژئوپلیتیک و امنیت جهانی منامه در بحرین پرداخت و گفت سخنرانان این نشست بر مسائل «سودان، ایران و محور مقاومت» متمرکز بودند.
او با اشاره به موضعگیری شماری از کشورها علیه «سیاستهای منطقهای» جمهوری اسلامی در نشست منامه، بریتانیا را به نقشآفرینی در «پشتپرده» این مواضع متهم کرد.
مشاور خامنهای ادامه داد: «برخی کشورها که ادعای مسلمانی دارند، طوری عمل میکنند که گویی شریک دزد و رفیق قافله هستند. برخی ابراز دوستیها و ارسال پیامهای دوستانه به ایران با اقدامات و اظهارنظرهای آنها در جای دیگر همخوانی ندارد و این در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ هم وجود داشت.»
محور مقاومت عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
بیستویکمین نشست امنیتی منامه ۹ تا ۱۱ آبان در پایتخت بحرین برگزار شد.
تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در این کنفرانس رویکرد جمهوری اسلامی را «همچنان نگرانکننده» خواند.
ایوت کوپر، وزیر امور خارجه بریتانیا، نیز حکومت ایران را تهدیدی علیه ثبات و امنیت خاورمیانه و فراتر از آن، از جمله در بریتانیا، توصیف کرد.
همان زمان، شماری از رسانهها و مقامهای جمهوری اسلامی علیه این اجلاس که به ابتکار اندیشکده مطالعات استراتژیک لندن برگزار میشود، موضع گرفتند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، اجلاس منامه را «صحنه هماهنگی جاسوسان» آمریکایی-اسرائیلی و دولتهای عربی برای «احیای روند عادیسازی و طراحی ائتلاف امنیتی» ضد جمهوری اسلامی خواند.
ولایتی در ادامه مصاحبه خود گفت بعضی مقامهای سیاسی «از کار افتاده و وارفته در سیاست» در شماری از کشورهای غربی و عربی برای «خوشایند بانی اصلی اجلاس» بهجای اشاره به غزه، از تهران انتقاد کردند که «مهمترین حامی مقاومت و بزرگترین مدافع صلح در منطقه» است.
او افزود: «مقامهای عربی که با سلاح بریتانیایی در حال حمایت از کشتار در سودان هستند، نمیتوانند درباره حضور صلحآمیز ایران در منطقه اظهارنظر کنند.»
در پی تشدید حملات نیروهای شبهنظامی «پشتیبانی سریع» در سودان و کشتار گسترده غیرنظامیان، نگاهها به سمت امارات متحده عربی معطوف شده و برخی این کشور را به پشتیبانی از شورشیان سودانی متهم کردهاند.
پیشتر برخی مقامهای جمهوری اسلامی از «سکوت» کشورهای عربی مقابل حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه انتقاد کرده بودند.
اواسط تیرماه کارشناسان امنیتی به ایراناینترنشنال گفتند کشورهای حاشیه خلیج فارس در خلوت از اینکه حملات اسرائیل موجب تضعیف تهران شده، احساس آسودگی میکنند.
