ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، اعلام کرد ارتش باید در صورت نیاز برای تصرف مناطق بیشتری در غزه، فراتر از خطوط آتشبس کنونی، آماده باشد. وزیر دفاع اسرائیل نیز گفت عملیات تخریب تونلهای حماس در سمت اسرائیلی «خط زرد» در نوار غزه بهخوبی پیش میرود.
زمیر یکشنبه ۲۵ آبان در جریان بازدید از منطقه رفح در جنوب غزه گفت: «ما بیش از ۵۰ درصد از خاک نوار غزه را تحت کنترل داریم، بدون آنکه جمعیت را کنترل کنیم. خط زرد بهعنوان خط محاصره و کنترل عمل میکند و ما با حفظ مناطق راهبردی و دروازههای ورود به غزه، به جلوگیری از بازسازی توان حماس ادامه میدهیم.»
او افزود نیروهای اسرائیلی اکنون مشغول «پاکسازی زیرساختهای حماس و نقاط تجمع نیروهای دشمن» در منطقه هستند، اما در صورت لزوم، باید برای گذار سریع به عملیاتی گسترده برای تصرف مناطق آنسوی خط زرد آماده باشند.
زمیر ادامه داد: «ما همچنان اصرار داریم که حاکمیت حماس در آن سوی مرز وجود نداشته باشد. حتی اگر زمان ببرد، به ماموریت نابودی حماس و غیرنظامیسازی نوار غزه ادامه خواهیم داد؛ چه از طریق توافق و چه از طریق اقدام نظامی.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که طی روزهای گذشته نگرانیها درباره ازسرگیری درگیریهای گستردهتر میان حماس و اسرائیل افزایش یافته است.
نشریه پولیتیکو ۲۰ آبان گزارش داد اسناد محرمانهای به دست آورده که تصویر تیرهای از توافق صلح غزه ارائه میکند و در آن، شماری از مقامهای دولت دونالد ترامپ درباره فروپاشی این توافق ابراز نگرانی جدی کردهاند.
خبرگزاری رویترز نیز همان زمان گزارش داد احتمال تقسیم غزه بین منطقهای تحت کنترل اسرائیل و منطقهای تحت حاکمیت حماس بهطور فزایندهای قوت گرفته است.
پس از اجرای مرحله اول طرح آتشبس ترامپ در ماه گذشته، ارتش اسرائیل ۵۳ درصد از قلمرو نوار غزه، از جمله بیشتر زمینهای کشاورزی، شهر رفح، بخشهایی از شهر غزه و دیگر مناطق شهری، را کنترل میکند.
عملیات ارتش برای تخریب تونلهای حماس
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۲۵ آبان در بیانیهای اعلام کرد: «عملیات ارتش برای تخریب تونلهای حماس در سمت اسرائیلی خط زرد در نوار غزه بهخوبی پیش میرود.»
او افزود: «ارتش اسرائیل در حال تخریب این تونلها از طریق انفجار یا پر کردن و پمپاژ بتن مایع در همه مناطق تحت کنترل خود است.»
به گفته کاتز، یک نیروی چندملیتی به رهبری آمریکا قرار است ماموریت خلع سلاح و غیرنظامیسازی حماس را در بخش قدیمی غزه بر عهده بگیرد؛ منطقهای که همچنان تحت کنترل این گروه قرار دارد.
ارتش اسرائیل دوم آبان اعلام کرده بود حدود ۶۰ درصد تونلهای حماس در غزه همچنان دستنخورده باقی ماندهاند.
تقریبا تمام دو میلیون نفر جمعیت غزه اکنون در مناطق تحت کنترل حماس و در اردوگاههای آوارگان زندگی میکنند.
این در حالی است که اختلافنظرهای جدی میان آمریکا، کشورهای عربی، چین و روسیه، تلاشها برای تثبیت آتشبس را با موانعی روبهرو کرده است.
شورای امنیت سازمان ملل قرار است ۲۶ آبان درباره قطعنامهای تصمیمگیری کند که طرح صلح ترامپ برای تثبیت آتشبس در غزه را به رسمیت میشناسد.
نتیجه این رایگیری میتواند نشانهای مهم درباره جهت تحولات میدانی و مسیر مذاکرات سیاسی در ادامه جنگ باشد.
چین و روسیه با بخشهایی از طرح آمریکا مخالفت کردهاند و چند کشور عربی هم گفتهاند نقش تشکیلات خودگردان فلسطین در آن مبهم است؛ اختلافهایی که روند بررسی پیشنویس آمریکا را در سازمان ملل دشوار کرده است.
به گزارش روزنامه بریتانیایی تلگراف، اعضای این مجمع به این قطعنامه رای دادهاند و نشریه جویش کرونیکل نیز گزارش داد که این رای «قاطع» بوده است.
بر اساس گزارش تلگراف، سال گذشته نیز مجمع آکسفورد با اکثریت ۲۷۸ رای در مقابل ۵۹ رای، تصویب کرد که «اسرائیل یک دولت آپارتاید است که مسئول نسلکشی است».
اسرائیل بارها قویا چنین اتهاماتی را رد کرده است.
اظهارات نخستوزیر پیشین تشکیلات خودگردان فلسطینی
به نوشته تلگراف، در مناظرهای که شامگاه پنجشنبه شب بین هلیل نوئر، مدیر اجرایی سازمان «دیدهبان سازمان ملل»، و محمد اشتیه، نخستوزیر سابق تشکیلات خودگردان فلسطینی برگزار شد، اشتیه گفت: «اسرائیل یک دولت استعماری توسعهطلب است که توسط قدرتهای استعماری ایجاد شده.»
اشتیه در ادامه اسرائیل را «دولت طرد شدهای» توصیف کرد که «باید متوقف شود».
او که از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ در مقام نخستوزیر تشکیلات خودگردان فلسطینی بود، گفت که برخی قانونگذاران اسرائیلی معتقدند مرزهای این کشور باید از نیل تا فرات کشیده شود. او نتیجه گرفت: «همه ما باید بگوییم که اسرائیل بزرگترین عامل بیثباتی در منطقه است».
هشدار مدیر اجرایی دیدهبان سازمان ملل نسبت به «وارونهسازی واقعیت»
در واکنش به این قطعنامه، نوئر استدلال کرد که چنین ادعایی «وارونهسازی واقعیت» است.
او گفت: «ثبات منطقهای با این سنجیده میشود که چه کسی جنگ را آغاز میکند، نه اینکه چه کسی آن را متوقف میکند».
مدیر اجرایی دیدهبان سازمان ملل افزود: «اسرائیل در پنج کشور عربی گروههای تروریستی را مسلح نمیکند، رژیم ایران این کار را میکند. کل خاورمیانه این را میداند و به همین دلیل است که کشورهای عربی بهطور مخفیانه برای بقای خود به اسرائیل تکیه میکنند.»
او گفت: «یکی از قویترین نمونهها زمانی بود که رژیم اسلامی ایران حملهای بیسابقه به مردم اسرائیل با ۱۷۰ پهپاد، ۳۰ موشک کروز و بیش از ۱۲۰ موشک بالستیک انجام داد.»
نوئر ادامه داد: «اینکه کشورهای عربی با ترکیبی از رهگیریهای نیروی هوایی واکنش نشان دادند... یک رای واقعی در مورد قطعنامه امشب است. کشورهای عربی میدانند که اسرائیل یک شریک در بقاست و رژیم اسلامی ایران یک تهدید وجودی است.»
مدیر اجرایی سازمان دیدهبان سازمان ملل بعدا در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در مناظره امشب در مجمع آکسفورد، گفتم که ادعای آنها مبنی بر اینکه اسرائیل تهدیدی بزرگتر برای ثبات منطقهای نسبت به ایران است، برای من طنز عمیقی به نظر میرسید، اما سپس یادم آمد که ۵۰۱ نفر از اعضای آنها به حمایت از رییس مجمع دانشجویی که برای کشته شدن چارلی کرک شادی کرد، رای دادند.»
ماه گذشته، جورج آباراونه، رییس مجمع آکسفورد، پس از واکنشهای شدید نسبت به خرسندی ظاهری او از تیراندازی به کرک، از سمت خود کنار گذاشته شد.
او پیامهایی به اشتراک گذاشته بود که در آنها به نظر میرسید از حمله مرگبار به این اینفلوئنسر راستگرای آمریکایی خوشحال شده بود.
این رسانه بریتانیایی جمعه ۲۳ آبان، بر اساس اسنادی که مشاهده کرده و همچنین به نقل از منابعی که از این طرحهای واشینگتن مطلع شدهاند، نوشت که نیروهای خارجی در مرحله نخست در کنار سربازان اسرائیلی در شرق غزه، در امتداد خط زرد فعلی مستقر خواهند شد.
يک مقام آمريکايی در توضيح اين طرح به گاردین گفت که در حالت ايدهآل، هدف يکپارچه کردن کامل غزه است، اما اين هدف را «آرمانگرايانه» توصيف و تاکيد کرده که رسيدن به آن زمانبر و دشوار خواهد بود.
انتقاد چین، روسیه و برخی کشورهای عرب از طرح آمریکا برای غزه
همزمان تایمز اسرائیل گزارش داد که پیشنویس قطعنامه پیشنهادی آمریکا که در روزهای گذشته پس از یک بار اصلاح در اختیار کشورهای عضو قرار گرفت، با مخالفت روسیه، چین و برخی کشورهای عربی روبهرو شده است.
روزنامه تایمز اسرائیل نوشت: «این کشورها درباره ترکیب هیاتی که قرار است بهطور موقت بر غزه حکومت کند ابراز نگرانی کردهاند. علاوه بر این، نسبت به در نظر گرفته نشدن نقش انتقالی برای تشکیلات خودگردان فلسطین اعتراض دارند.»
آسوشیتدپرس نیز گزارش داد که چین و روسیه خواستهاند «هیات صلح» پیشبینی شده در طرح دونالد ترامپ، که به پیشنویس ارائه شده آمریکا به شورای امنیت هم ضمیمه شده، بهطور کامل از قطعنامه حذف شود.
جزئیاتی درباره نیروی بینالمللی ثبات
گاردین بر اساس اسنادی که مشاهده کرده است، نوشت که اوایل نوامبر، فرماندهی مرکزی ایالات متحده طرحی تهیه کرد تا نیروهای اروپایی، شامل صدها سرباز بریتانیایی، فرانسوی و آلمانی در مرکز شکلگیری نیروی بینالمللی ثبات قرار گیرند.
این طرح شامل اعزام حداکثر ۱۵۰۰ سرباز پیادهنظام از بریتانیا و تا ۱۰۰۰ سرباز فرانسوی برای پاکسازی مسیرها و تامین امنیت است.
آمریکا همچنین میخواست نیروهایی از آلمان، هلند و کشورهای اسکاندیناوی برای اداره بیمارستانهای صحرایی، تدارکات و اطلاعات اعزام شوند.
یک منبع مطلع در گفتوگو با گاردین این طرحها را «توهمآمیز» توصیف کرد و گفت که پس از مأموریتهای طولانی در عراق و افغانستان، تعداد بسیار کمی از رهبران اروپایی حاضرند جان سربازانشان را در غزه به خطر بیندازند.
به گفته يک مقام آمريکايی، کشورهای داوطلب تا زمان مشاهده متن نهايی قطعنامه، تعهد مشخصی برای اعزام نيرو نخواهند داد.
در این اسناد اردن بهعنوان مشارکتکننده احتمالی و مسئول اعزام صدها نیروی پیادهنظامِ سبُک همراه با ۳ هزار افسر پلیس ذکر شده بود، در حالی که ملک عبدالله بهروشنی «اعزام نیرو به غزه» را رد کرده است.
رویترز جمعه ۲۳ آبان گزارش داد این اطلاعات در سندی آمده که نسخهای از آن در اختیار این خبرگزاری قرار گرفته است.
در گزارشی که سرویس دیپلماسی اتحادیه اروپا پیش از نشست ۲۹ آبان وزیران امور خارجه این بلوک تهیه کرده، راهکارهای مختلفی برای نقشآفرینی اتحادیه اروپا در اجرای طرح ۲۰ مادهای دونالد ترامپ درباره آینده غزه پیشنهاد شده است.
اسرائيل و حماس پیشتر با اجرای مرحله نخست طرح آتشبس ترامپ موافقت کردند، اما سرنوشت مراحل بعدی آن همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
استیو ویتکاف، نماینده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، ۱۵ آبان گفت مقامهای حماس پیش از امضای توافق آتشبس وعده دادند این گروه خلع سلاح خواهد شد.
دو ماموریت غیرنظامی اتحادیه اروپا
رویترز در ادامه گزارش خود نوشت سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا خواستار تقویت دو ماموریت غیرنظامی این بلوک در منطقه شده است؛ طرحهایی که یکی بر امداد مرزی و دیگری بر حمایت از اصلاحات پلیسی و قضایی تشکیلات خودگردان فلسطین تمرکز دارند.
در این سند آمده است که اتحادیه اروپا میتواند مسئولیت آموزش نیروهای پلیس فلسطینی در غزه را بر عهده بگیرد و با ارائه آموزش و پشتیبانی مستقیم به حدود سه هزار افسر وابسته به تشکیلات خودگردان، زمینه آموزش کل نیروهای ۱۳ هزار نفری پلیس فلسطین را فراهم کند.
در این گزارش همچنین پیشنهاد شده که ماموریت غیرنظامی اتحادیه اروپا برای نظارت بر گذرگاه مرزی رفح به دیگر گذرگاههای مرزی نیز گسترش یابد.
رویترز افزود با این حال، چشمانداز پیشبرد این ابتکارها از سوی اتحادیه اروپا همچنان نامشخص است.
آموزش ۲۰ هزار نیرو از سوی اندونزی
وزیر دفاع اندونزی ۲۳ آبان اعلام کرد این کشور تا ۲۰ هزار نیرو را برای انجام ماموریتهای بهداشتی و عمرانی در چارچوب عملیات برنامهریزیشده حفاظت از صلح در نوار غزه آموزش داده است.
اندونزی، پرجمعیتترین کشور مسلمان جهان، از جمله کشورهایی است که آمریکا در گفتوگوهای خود درباره تشکیل یک نیروی چندملیتی برای تثبیت اوضاع غزه نام آن را مطرح کرده است؛ نیرویی که جمهوری آذربایجان، مصر و قطر نیز در میان گزینههای احتمالی آن قرار دارند.
رویترز هفته گذشته گزارش داد پیشنویس پیشنهادی واشینگتن به این نیروی چندملیتی اجازه خواهد داد برای خلع سلاح غزه، تامین امنیت مرزها، حفاظت از غیرنظامیان، تسهیل ارسال کمکهای بشردوستانه و پشتیبانی از نیروی پلیس آموزشدیده فلسطینی «از همه اقدامات لازم» استفاده کند.
با وجود این، اندونزی میگوید هنوز درباره زمان اعزام نیروها و محدوده ماموریت آنها تصمیمگیری نشده است؛ موضوعی که همچنان به ابهامها درباره ایجاد یک نیروی بینالمللی در غزه دامن میزند.
۲۷ مهر روزنامه گاردین گزارش داد به احتمال زیاد، پس از عقبنشینی کامل ارتش اسرائیل از غزه و خلع سلاح حماس، مصر فرماندهی نیروهای بینالمللی برای تثبیت امنیت غزه را بر عهده خواهد داشت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تاکید کرده این کشور «مشخص خواهد کرد کدام نیروهای بینالمللی وارد نوار غزه شوند و کدامها اجازه ورود نخواهند داشت».
او و دیگر مقامهای اسرائیل بهطور ویژه با استقرار نیروهایی از کشور ترکیه مخالفت کردهاند.
رویترز که به نسخهای از این پیشنویس دستیافته است، پنجشنبه ۲۲ آبان در گزارشی این طرح را «نشانهای از صفآرایی مستقیم مسکو در برابر تلاشهای واشینگتن» توصیف کرد.
ایالات متحده هفته گذشته متن پیشنویس قطعنامه خود را بهطور رسمی میان ۱۵ عضو شورای امنیت توزیع و اعلام کرده بود که این پیشنویس از حمایت کشورهای منطقه برخوردار است.
در پیشنویس پیشنهادی ایالات متحده یک ماموریتی دو ساله برای یک نهاد اداره انتقالی و همچنین نهادی به نام «نیروی بینالمللی ثبات» در نظر گرفته شده است.
هیأت نمایندگی روسیه در سازمان ملل پنجشنبه بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، در یادداشتی خطاب به اعضای شورای امنیت که رویترز نسخهای از آن را هم مشاهده کرده است، نوشت: «پیشنهاد متقابل ما از پیشنویس آمریکا الهام گرفته است.» در این یادداشت آمده است: «هدف از پیشنویس ما این است که به شورای امنیت امکان دهد رویکردی متعادل، قابلقبول و یکپارچه برای دستیابی به توقف پایدار درگیریها تدوین کند.»
به نقل از رویترز، پیشنویس روسیه از دبیرکل سازمان ملل میخواهد گزینههایی را برای تشکیل یک نیروی بینالمللی که مسئولیت تثبیت اوضاع در غزه را بر عهده خواهد داشت، شناسایی کند، اما به «هیات صلح» که ایالات متحده آن را بهعنوان اداره انتقالی برای غزه پیشنهاد کرده بود، اشارهای نکرده است.
هیات نمایندگی ایالات متحده در سازمان ملل از شورای امنیت خواست که روند تصویب پیشنویس آمریکا را ادامه دهد. سخنگوی این هیات گفت: «تلاشها برای ایجاد تفرقه در این مقطع، در حالی که مذاکرات فعال برای دستیابی به توافق بر سر این قطعنامه در جریان است، پیامدهایی جدی و ملموسی برای فلسطینیان در غزه دارد که کاملا میتوان از آنها اجتناب کرد.»
سخنگوی هیات نمایندگی آمریکا، آتشبس را «شکننده» خواند و گفت: «ما از شورای امنیت میخواهیم متحد شود و برای تضمین صلحی که بهشدت مورد نیاز است، پیش برود.»
گمانهزنیها درباره مخالفت برخی کشورها با پیشنویس پیشنهادی ایالات متحده در روزهای گذشته افزایش یافته است.
در حالی که وزرای امور خارجه کشورهای عضور گروه هفت در بیانیه اخیرشان بر حمایت از طرح پیشنهادی آمریکا تاکید کردند، منابع آگاه از تردید امارات نسبت به نقش ترکیه و قطر در بازسازی غزه حکایت دارد.
امارات هفته گذشته اعلام کرد که از تصمیم خود مبنی بر عضویت در گروه بازسازی غزه عقبنشینی میکند.
اسرائیل و حماس در ماه اکتبر بر سر مرحله نخست از طرح ۲۰ مادهای ترامپ برای غزه به توافق رسیدند. این طرح بهعنوان ضمیمه به پیشنویس قطعنامه آمریکا افزوده شده است.
ترامپ اعزام سربازان آمریکایی به نوار غزه را منتفی دانسته است، اما مقامات آمریکایی از نیرویی متشکل از حدود ۲۰ هزار سرباز سخن گفتهاند و در حال گفتوگو با کشورهای اندونزی، امارات متحده عربی، مصر، قطر، ترکیه و جمهوری آذربایجان برای مشارکت در این نیرو هستند.
نمایندگی ایالات متحده در شورای امنیت پنجشنبه ۲۲ آبان با انتشار بیانیهای اعلام کرد که دولت دونالد ترامپ یک ماه روی این طرح کار کرده و نظر قطر، ترکیه، امارات متحده، عربستان سعودی و مصر را نیز در آن گنجانده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز پنجشنبه گفت که واشینگتن نسبت به تشکیل نیروی بینالمللی حفاظت از ثبات غزه امیدوار است و برای تصویب قطعنامه در شورای امنیت تلاش میکند.
او گفت: «ما در رسیدن به زبان مشترک در قطعنامه پیشرفت خوبی داشتهایم و امیدوارم که به زودی برای آن اقدام کنیم. ما نمیخواهیم که این حرکت متوقف شود.»
برخی رسانهها، اقدام واشینگتن را نشانهای از یک مرحله جدید از مشارکت بینالمللی میدانند.
جزئیات طرح آمریکا برای ایجاد نیروی بینالمللی
قطعنامهای که آمریکا احتمالا هفته آینده برای رایگیری در شورای امنیت سازمان ملل مطرح خواهد کرد، بر ایجاد یک نیروی بینالمللی حافظ ثبات در غزه تاکید دارد که در صورت تصویب، ماموریت دو ساله آن از ژانویه سال آینده آغاز خواهد شد.
پیشبینی شده است که این نیروی خارجی تحت یک فرماندهی یکپارچه و در هماهنگی کامل با مصر و اسرائیل عمل کند. این نیرو همچنین با یک نیروی پلیس فلسطینی آموزشدیده برای کمک به تامین امنیت مرزی و تثبیت امنیت غزه همکاری خواهد کرد.
بر اساس طرح آمریکا، این نیرو همچنین نظارت بر حذف هرگونه فعالیت نظامی در باریکه غزه و اطمینان از خلع سلاح همه شبهنظامیان در این منطقه را بر عهده خواهد داشت.
علاوه بر این، نیروی حافظ ثبات در غزه مسئول حفاظت از غیرنظامیان، پشتیبانی از عملیات انساندوستانه، آموزش و کمک به پلیس فلسطینی و هماهنگی با کشورهای دیگر برای تامین کمکهای انساندوستانه و حفظ امنیت گذرگاههایی است که این کمکها از مسیر آنها به غزه میرسند.
لزوم تضمین پایداری آتشبس غزه
وزارت دفاع ترکیه نیز پنجشنبه اعلام کرد که این کشور انتظار دارد طرح ایجاد نیروی بینالمللی برای ثبات غزه تداوم آتشبس شکننده کنونی را تضمین کند.
ترکیه بارها ابراز تمایل کرده است که در هر گونه نیروی بینالمللی برای حفاظت از ثبات غزه حضور داشته باشد، ولی اسرائیل با این پیشنهاد مخالف است.
وزارت دفاع ترکیه همچنین تاکید کرد که مرکز هماهنگی نظامی و غیرنظامی به رهبری آمریکا باید تداوم جریان کمکهای بشردوستانه به داخل آمریکا را تضمین کند.
از سوی دیگر، روزنامه اورشلیمپست چهارشنبه در گزارشی نوشت که نقش محوری قطر و ترکیه در طرح پیشنهادی بازسازی غزه موجب نگرانی امارات متحده عربی شده است.
به گزارش این رسانه این نگرانی وجود دارد که قطر و ترکیه از طریق گماردن «طرفهایی وابسته به اخوانالمسلمین در سمتهای کلیدی» در بازسازی غزه «به حماس امکان ادامه موجودیت» دهند.
به گزارش اورشلیمپست، همین نگرانیها سبب شد که امارات در روزهای گذشته از مشارکت در تشکیل «نیروی بینالمللی ثبات» که قرار است در غزه مستقر شود، کنارهگیری کند.
