فرانسه، آلمان، بریتانیا و آمریکا در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کردند قطعنامهای را برای شفافسازی ماموریت گزارشدهی آژانس درباره جمهوری اسلامی ارائه کردهاند. آنها از تهران خواستند فورا گزارش مواد هستهای را ارائه و دسترسی کامل آژانس را فراهم کند.
این چهار کشور تاکید کردند که قطعنامه، خواست تازهای از جمهوری اسلامی مطرح نمیکند و فقط بر اجرای تعهداتی تاکید دارد که تهران پیشتر به آنها ملزم شده است؛ از جمله فراهم کردن دسترسی بدون مانع برای بازرسان، ارائه اطلاعات دقیق درباره حسابرسی مواد هستهای و احیای ترتیبات نظارتی ضروری.
در بیانیه این کشورها آمده است: «پیام ما روشن است: ایران باید بدون تاخیر مسائل پادمانی خود را حل کند. ایران باید با دسترسی، پاسخگویی و احیای نظارت، همکاری عملی ارائه دهد تا آژانس بتواند وظیفه خود را انجام دهد و به بازسازی اعتماد کمک کند.»
به گفته این چهار کشور، قطعنامه ارائهشده ماموریت گزارشدهی آژانس را مشخصتر میکند تا گزارشهای منظم درباره میزان پایبندی حکومت ایران به مولفههای هستهای قطعنامههای بازاعمالشده شورای امنیت منتشر شود.
این کشورها افزودند که قطعنامه هیچ تعهد جدیدی ایجاد نمیکند، بلکه شفافیت را بازمیگرداند و سازوکار گزارشدهی را به وضعیت پیش از توافق برجام، در قالب یک دستورکار واحد، برمیگرداند؛ امری که برای اجرای موثر ماموریت آژانس «ضروری» توصیف شد.
در بیانیه همچنین به «عدم پایبندی مداوم ایران» به تعهدات حقوقیاش طبق توافقنامه پادمان انپیتی اشاره شده و تاکید میشود که این توافق «در هر شرایطی لازمالاجرا» است و جمهوری اسلامی باید دسترسی کامل به تمامی تاسیسات تحت پادمان فراهم کند.
چهار کشور غربی از جمهوری اسلامی خواستند گزارش ویژه درباره مواد هستهای خود را فورا ارائه کند و امکان دسترسی کامل آژانس به مواد و تاسیسات هستهای را فراهم آورد.
ساعاتی پیش از ارائه این قطعنامه، رافائل گروسی در نشست خبری خود که چهارشنبه برگزار شد گفته بود که آژانس بینالمللی انرژی اتمی از شورای حکام درخواست نوشتن پیشنویس قطعنامه علیه ایران نکرده است.
او اشاره کرد آژانس هنوز در مکانهایی که نیاز دارد حاضر باشد، حاضر نیست و اجازه دسترسی به سایتهای اتمی مورد حمله را نیافته است.
گروسی اشاره کرد ماندن جمهوری اسلامی در انپیتی به این معناست که باید قواعد آن را رعایت کند.
مدیرکل آژانس اضافه کرد: «تنها کاری که آژانس میتواند انجام دهد گفتوگو با تهران است تا دسترسی به سایتهای مورد نظر را به دست بیاورد.» گروسی گفت ذخیره اورانیوم غنیشده ایران همچنان موجود است.
پیشتر نیز کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، سهشنبه هشدار داده بود توافقی که تهران در ماه سپتامبر با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در قاهره امضا کرد، با قطعنامه آمریکا و سه کشور اروپایی در شورای حکام به خطر خواهد افتاد.
توافق قاهره به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اجازه داد تا بازرسیها را از تمام تاسیسات هستهای اعلام شده ایران، از جمله تاسیساتی که در جربان جنگ ۱۲ روزه و به دنبال حملات اسرائیل و آمریکا آسیب دیدند، از سر بگیرد.
اما پس از آنکه سه قدرت اروپایی در اواخر سپتامبر از طریق مکانیسم ماشه، تحریمهای سازمان ملل علیه جمهوری اسلامی را بازگرداندند، مقامات جمهوری اسلامی گفتند که اعمال مجدد تحریمها «به طور قطع» این توافق را متوقف خواهد کرد.
خامنهای در این پیام که چهارشنبه ۲۸ آبان منتشر شد، خطاب به رییس سابق ستاد امر به معروف و همسرش نوشت: «رحمت و غفران الهی برای وی و صبر و سکینه برای قلب ذاکر شما و دیگر مصیبتدیدگان مسئلت مینمایم.»
مراسم تشییع جنازه محمدمهدی صدیقی صبح چهارشنبه در حوزه علمیه ازگل برگزار شد.
برخی رسانهها در خردادماه در پرونده فساد و زمینخواری مربوط به صدیقی از بازداشت دو فرزند او خبر دادند، اما بعدتر قوه قضاییه اعلام کرد متهمان بازداشتشده یک پسر صدیقی و عروس او هستند.
حسن مرادی، از آخوندهای حامی حکومت که رسانههای ایران از او به عنوان «دوست کاظم صدیقی» نام بردهاند، گفت محمدمهدی صدیقی هنگام مرگ آزاد و در خانه خود بوده است.
تسلیت زودهنگام رهبر جمهوری اسلامی برای یکی از متهمان اصلی پرونده فساد باغ ازگل در شرایطی است که او طی سالهای اخیر از صدور پیام تسلیت «به موقع» برای وقایع و رویدادهایی که منجر به مرگ دستهجمعی شهروندان و اعلام عزای عمومی شده، خودداری کرده است.
یکی از موارد اخیر، انفجار مهیب در بندر رجایی بندرعباس در شش اردیبهشت سال جاری بود که خامنهای تا یک روز و نیم بعد، از اعلام عزای عمومی و تسلیت به مردم ایران خودداری کرد.
پیش از آن و در خرداد ۱۴۰۱ نیز سکوت رهبر جمهوری اسلامی به ریزش برج ۱۰ طبقه متروپل آبادان که منجر به مرگ ۴۳ نفر شد، خشم شهروندان را برانگیخته بود.
سه روز پس از فروریختن متروپل و پس از تجمع اعتراضی صدها نفر از مردم آبادان همراه با سر دادن شعارهای ضدحکومتی، سرانجام خامنهای پیام تسلیت صادر کرد.
رهبر جمهوری اسلامی مرداد همان سال نیز بعد از گذشت هشت روز از شروع موج بارشهای سیلآسا که دستکم ۶۰ کشته برجای گذاشت، پیام تسلیت صادر کرد.
خامنهای همین تعللها را در سرنگونی هواپیمای اوکراینی با شلیک موشک سپاه هم که منجر به مرگ ۱۷۶ سرنشین آن شد، نشان داده بود.
یک دهه پیش از آن نیز خامنهای از تسلیت مرگ ۴۲ شهروند ایرانی و دوتابعیتی ایرانیالاصل در سقوط هواپیمای توپولوف خودداری کرده بود.
آن حادثه تیر ۱۳۸۸ و یک ماه پس از انتخابات و شکلگیری اعتراضات موسوم به «جنبش سبز» رخ داد و بیتفاوتی رهبر جمهوری اسلامی به مرگ نوجوانان عضو تیم ملی جودو، خشم شهروندان را بیش از پیش برانگیخت.
این تعللها در شرایطی است که خامنهای برای حوادثی دیگر و حتی افرادی غیر ایرانی مانند حسن نصرالله، دبیرکل کشته شده حزبالله لبنان، در همان ساعات ابتدایی پیام تسلیت صادر و نزدیک به یک هفته عزای عمومی اعلام کرده است.
بقائی چهارشنبه ۲۸ آبان با اشاره به آنچه «سابقه بدعهدی و زیادهخواهیهای مکرر آمریکا» خواند، گفت مذاکره با طرفی که «به دوسویهبودن گفتوگو اعتقادی ندارد» و «به اقدامات نظامی علیه ایران مباهات میکند»، فاقد توجیه است.
او تاکید کرد که آمریکا با رفتار و سخنان خود نشان داده بهدنبال تحمیل خواستههایش است و با چنین شرایطی «نمیتوان از روندی منطقی برای گفتوگو سخن گفت».
ترامپ ۲۷ آبان در نشست خبری مشترک با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، گفت جمهوریاسلامی به شدت خواهان دستیابی به توافق است و «ما مشغول گفتوگو با آنها هستیم».
ترامپ با اشاره به بمباران تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی از سوی نیروی هوایی ایالات متحده در اول تیرماه و در جریان جنگ ۱۲ روزه گفت که «پذیرای توافق است» و افزود: «میتوانستیم پیش از جنگ به توافق برسیم اما این موضوع ممکن نشد.»
ترامپ تاکید کرد که با وجود مواضع علنی مقامهای جمهوری اسلامی در مخالفت با توافق، تهران «بسیار مایل» به توافق است و افزود که انتظار دارد در این زمینه «اتفاقی رخ دهد.»
او گفت: «آنها شاید در ظاهر چیز دیگری بگویند، اما واقعیت این است که بسیار مایل به توافق هستند. فکر میکنم اتفاقی رخ خواهد داد.»
پیام پزشکیان
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره پیام ارسال مسعود پزشکیان، رییس دولت چهاردهم برای بن سلمان پاسخ داد و گفت که این پیام از سوی رییس جدید سازمان حج و زیارت ایران به ولیعهد سعودی تسلیم شده و «صرفا محتوای دوجانبه» داشته است.
درست یک روز پیش از سفر بن سلمان به ایالات متحده، نامهای از سوی پزشکیان به عربستان ارسال شد. خبرگزاری دولتی این کشور از رسیدن نامه به دست بنسلمان خبر داد اما جزئیاتی از محتوای نامه فاش نکرد.
بنسلمان چهارشنبه در واشینگتن به خبرنگاران گفت که ریاض تمام تلاش خود را برای برقراری توافق بین جمهوری اسلامی و ایالات متحده انجام خواهد داد.
او گفت که اعتقاد داریم که «حصول یک توافق مناسب میتواند به آینده ایران، منطقه، جهان و آمریکا کمک کند.»
صفحه اینستاگرامی «محله پامنار» که در حوزه میراث فرهنگی تهران فعالیت میکند، چهارشنبه ۲۸ آبان تصاویری از ادامه ساختوساز این مجتمعهای تجاری منتشر کرد.
این صفحه در ادامه خطاب به وزیر میراث فرهنگی نوشت: «آقای وزیر خبر دارید که فقط روز دوشنبه و سهشنبه پروژه متوقف بود و امروز چهارشنبه ۲۸ آبان با توان هرچه بیشتر پروژه در حال فعالیت است و ستونها تکمیل و تیرها نصب شدند.»
همزمان خبرگزاری ایسنا در گزارشی با عنوان «حریم کاخ گلستان زیر بار ساختوساز رفت» نوشت این در حالی است که مرتضی ادیبزاده، معاون میراث فرهنگی استان تهران به ایسنا گفته بود: «با شهرداری مکاتبه کردهایم و کار متوقف شده است.»
طی روزهای گذشته مجوزهای میراث فرهنگی برای ساخت دو مرکز تجاری در حریم کاخ گلستان رسانهای شد و در ادامه هشدارهایی درباره احتمال خروج این اثر از میراث جهانی منتشر شد.
پس از آن کارزاری با عنوان «مجموعه جهانی کاخ گلستان و بافت تاریخی محله عودلاجان تهران در خطر است» راهاندازی شد و بیش از چهار هزار و ۴۰۰ نفر از وزیر میراث فرهنگی و وزیر راه و شهرسازی خواستند این کاخ تاریخی را نجات دهند.
در ۲۳ آبان هم رضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، از محدوده کاخ گلستان بازدید کرد و با صدور دستور توقف این پروژهها، از پیگیری دادگستری و تشکیل کمیتهای ویژه برای بررسی موضوع خبر داد.
مهران تهرانی، کنشگر و از اهالی محله پامنار، در گفتوگو با روزنامه هممیهن، گفت امید داشت که وزیر در برابر بیعدالتی ناشی از تخریب بنای ارزشمند و صدور مجوزهای خارج از عرف برخورد کند و افزود: «متاسفانه با گذشت نزدیک به یک هفته، هیچ اقدام عملی و موثری مشاهده نمیشود.»
تهرانی در ادامه در اینستاگرام خود نوشت: «جناب آقای وزیر، آقای زاکانی و تیمشان حرف شما را نخواندند. شما به ما و چهار هزار دغدغهمند در کارزار قول دادید و گفتید من اجازه نمیدهم حرمت کشور از بین برود و ما اعتماد کردیم. این صدای خرد شدن بافت تاریخی تهران و به تمسخر گرفتن اعتماد عمومی نیست؟»
بر اساس گزارش ایسنا، مجموعه کاخ گلستان تنها اثر ثبتشده شهر تهران در فهرست میراث جهانی یونسکو است.
در غرب آن، بافت تاریخی ۱۴۹ هکتاری عودلاجان، بهدلیل اصالت، یکپارچگی و تعدد ابنیه ارزشمند، در ۲۴ اسفند ۱۳۸۴ در شمار میراث ملی ایران قرار گرفت.
به نوشته ایسنا، پلاکی که هماکنون در آن ساختوساز انجام میشود، نهتنها در حریم میراث جهانی کاخ گلستان قرار دارد، بلکه در حریم قنات حدودا ۷۰۰ ساله «مهرگرد» و در فاصلهای کمتر از ۲۵ متر از آن واقع شده است.
این اولین بار نیست که گزارشی درباره خطر تخریب خانهها، بافتها و آثار تاریخی ارزشمند در ایران منتشر میشود.
طی چهار دهه گذشته، بارها تخریب آثار و بافتهای تاریخی ارزشمند ایران از سوی مقامها و نهادهای جمهوری اسلامی خبرساز شده است.
کارشناسان هشدار دادهاند استمرار این روند، نهتنها به حذف تدریجی میراث تاریخی تهران و تخریب هویت شهری آن میانجامد، بلکه میتواند جایگاه آثار ثبتشده ایران در فهرست جهانی یونسکو را با تهدیدهای جدی مواجه کند.
علی صالحی در نشستی با عنوان «بررسی وضعیت حجاب و عفاف» که چهارشنبه ۲۸ آبان با حضور فرماندهان نظامی، انتظامی و امنیتی برگزار شد، بر همافزایی دستگاهها و نهادهای اجرایی، فرهنگی و نظارتی در حوزه «حجاب، عفاف و مقابله با ناهنجاریهای اجتماعی» تاکید کرد.
او در ادامه خواستار اقدام «قاطع و سریع» نیروهای انتظامی و امنیتی جمهوری اسلامی در «شناسایی و برخورد» با آنچه «شبکههای سازمانیافته فساد و فحشا با حمایت دشمنان خارجی» خواند شد.
این اظهارات صالحی در ادامه سلسله دستورالعملها و موضعگیریهای مقامهای ارشد جمهوری اسلامی درباره اجرای سختگیرانهتر حجاب اجباری مطرح میشود. سیاستی که در ماههای اخیر با چراغ سبز قوه قضاییه و همراهی نهادهای امنیتی و رسانههای حکومتی دنبال شده است.
غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، ۲۳ آبان گفته بود به دادستانها دستور داده با همکاری دستگاههای امنیتی و انتظامی، جریانات بهگفته او «سازمانیافته و مرتبط با بیگانه» در زمینه «ناهنجاریهای اجتماعی» شناسایی و به دستگاه قضایی معرفی شوند.
۱۸ آبان نیز محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور، گفته بود دادسراها موظفاند «با جدیت» با زنانی که حجاب اجباری را رعایت نمیکنند، برخورد کنند.
روحالله مومننسب، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران هم ۲۵ مهرماه از سازماندهی بیش از ۸۰ هزار نیروی موسوم به «آمر به معروف» برای کنترل پوشش زنان خبر داد.
فشار بیشتر بر فضای مجازی
دادستان تهران در بخش دیگری از صحبتهای خود به نقش شبکههای اجتماعی در گسترش جریانهای بهگفته او «ضد ارزشی» اشاره کرد و گفت: «رصد و کنترل فضای مجازی باید بهصورت جدی انجام شود و دستگاههای فرهنگی و نظارتی باید بهموقع اقدام کنند.»
صالحی با اشاره به آنچه «رفتارهای غیرقانونی و ضد ارزشی» در برخی رستورانها و کافیشاپها خواند، از پلیس اماکن و امنیت اخلاقی خواست تمرکز ویژهای بر این واحدها داشته باشد.
او دو محور اصلی این نظارت را «مقابله با عرضه مشروبات الکلی در اماکن عمومی» و «پیشگیری از برگزاری مراسم خلاف شئون اجتماعی» عنوان کرد و گفت نظارت دقیق و مستمر بر این اماکن باید در دستور کار قرار گیرد تا بهزعم او از گسترش آسیبهای اجتماعی جلوگیری شود.
صالحی همچنین تولید پوشاک با «الگوهای غربی» در برخی واحدهای داخلی را از مشکلات اجتماعی کنونی دانست و بر لزوم ورود جدی بسیج اصناف و ضابطان برای جلوگیری از ترویج این نوع پوشش و سبک زندگی تاکید کرد.
اقدامی که میتواند دامنه مداخله نهادهای حاکمیتی در سبک زندگی و حق انتخاب پوشش شهروندان را گسترش دهد و به اعمال محدودیتهای گستردهتر بر آزادیهای فردی بینجامد.
منتقدان میگویند هزینههای سنگین برای تحمیل حجاب اجباری، گسترش شبکه «آمران به معروف» و افزایش بودجه نهادهای فرهنگی حکومتی، نشان میدهد اولویت جمهوری اسلامی نه بهبود وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم، بلکه تشدید کنترل اجتماعی و نظارت بر سبک زندگی و پوشش شهروندان است.
با این حال، در برابر این موج تازه دستورها و تهدیدها، اشکال گوناگون مقاومت مدنی علیه حجاب اجباری همچنان ادامه دارد.
بسیاری از زنان، با وجود خطر پروندهسازی، جریمه و سرکوب، تلاش میکنند با حفظ پوشش دلخواه و انتخاب سبک زندگی خود، «نه» به این سیاست حکومتی را در عرصه عمومی تکرار کنند.
