جوزف ووتل، فرمانده سابق فرماندهی مرکزی ایالات متحده، (سنتکام) در پادکست ایراناینترناشنال گفت: «هدف از افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه کارائیب، نه تنها اعمال فشار بر ونزوئلا، بلکه بر دشمنان دیگر ایالات متحده مانند ایران است.»
ووتل که از مارس ۲۰۱۶ تا مارس ۲۰۱۹ بر عملیات آمریکا در خاورمیانه نظارت داشت، در مصاحبهای با پادکست انگلیسی ایراناینترنشنال به نگار مجتهدی گفت که هدف اصلی، مقابله با قاچاق مواد مخدر است. اما به گفته او، این نمایش قدرت میتواند با هدف جلوگیری از دشمن اصلی واشینگتن در خاورمیانه نیز باشد.
ووتل افزود: «حضور یک ناو هواپیمابر پیام بزرگی است که ما نه تنها به منطقه، بلکه به دیگرانی که حامی ونزوئلا هستند، ارسال میکنیم. ونزوئلا مکانی بوده است که ما مدتهاست شاهد حضور مشاوران ایرانی، سپاه پاسداران، نیروی قدس و دیگران بودهایم که با آنها رابطه برقرار کردهاند.»
او با اشاره به حمایت تهران از حکومت مادورو تاکید کرد که جمهوری اسلامی به دنبال فرصت برای رقابت استراتژیک علیه ایالات متحده در منطقهای است که حوزه نفوذ ایالات متحده به شمار میرود.
دولت ترامپ در حال سازماندهی گستردهترین تجمع نیروهای نظامی در دریای کارائیب طی چند دهه اخیر است.
واشینگتن، نیکولاس مادورو را به «تروریسم مواد مخدر» متهم میکند و برای اطلاعاتی که منجر به دستگیری او شود، جایزهای ۵۰ میلیون دلاری تعیین کرده است.
در حال حاضر، استراتژی ایالات متحده در قبال ونزوئلا هنوز مشخص نیست، اما به نظر میرسد که هدفش برکناری این «پوپولیست چپگرا» است.
ونزوئلا و جمهوری اسلامی از منتقدان جدی سیاست خارجی آمریکا به شمار میروند و اعلام کردهاند که در برابر گسترش نفوذ واشینگتن در مناطق پیرامونی خود ایستادگی خواهند کرد.
جمهوری اسلامی در روزهای اخیر از افزایش حضور نظامی و مانورهای ایالات متحده در دریای کارائیب انتقاد کرده است.
در این ارتباط، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجم آذر در تماس تلفنی با ایوان ادواردو گیل پینتو، همتای ونزوئلایی خود، «قلدری و تجاوزگری» ایالات متحده به این کشور را محکوم کرد.
گیل پینتو نیز از تهران به خاطر حمایتش تشکر کرد و گفت که ونزوئلا در برابر «دخالت» ایالات متحده مقاومت خواهد کرد.
در آخرین مورد از حمایتهای تهران میتوان به سخنان پنجشنبه ششم آذر علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اشاره کرد که سیاست ایالات متحده در قبال ونزوئلا را محکوم کرد.
همکاری استراتژیک جمهوری اسلامی و ونزوئلا به حدود ۲۵سال پیش برمیگردد و دو کشور از زمانی که در سال ۲۰۲۲ یک توافقنامه همکاری ۲۰ساله امضا کردند، هماهنگی در زمینه انرژی، امنیت و تجارت را گسترش دادهاند.
بر اساس گزارشها، ردپای جمهوری اسلامی در ونزوئلا شامل حضور تعداد نامشخصی از نیروهای سپاه پاسداران و مشاوران نظامی است.
ونزوئلا نیز به جمهوری اسلامی امکان دسترسی به بازارهای جایگزین برای دور زدن تحریمهای جهانی و حضور در نزدیکی ایالات متحده را داده است.
قدرت بازدارندگی
علیرغم این روابط، ووتل تاکید کرد که تمرکز اصلی ایالات متحده بر ونزوئلا است و گفت: «به نظر میرسد آنچه ما اکنون انجام میدهیم عمدتاً بر مبارزه با تروریسم مواد مخدر متمرکز است.»
ورود گروه ضربت ناو هواپیمابر «یواساس جرالد فورد» ــ مجهز به ۷۰ تا ۸۰ هواپیما و پشتیبانیشده توسط بیش از ۱۲ هزار نیروی آمریکایی ــ بهعنوان یکی از بزرگترین استقرارهای دریایی ایالات متحده در نیمکره غربی از زمان بحران موشکی کوبا در دهه ۱۹۶۰ ارزیابی میشود.
ووتل تاکید کرد: «وقتی از ۱۲ هزار نیروی نظامی صحبت میکنیم، این عدد حتی از شمار نیروهایی که در سالهای اخیر در افغانستان داشتیم بیشتر است.»
واشینگتن تاکنون حدود ۲۰ حمله هوایی علیه قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر در کارائیب و شرق اقیانوس آرام انجام داده که به کشته شدن بیش از ۸۰ نفر انجامیده است.
ووتل همچنین افزود که هرچند جمهوری اسلامی از نظر تئوریک میتواند بهصورت نامتقارن در خلیج فارس، عراق یا سایر نقاط واکنش نشان دهد، اما امروز «بهطور قابلتوجهی ضعیفتر از سال گذشته است، زیرا شبکههایش آسیب دیده و معماری امنیتیاش بر اثر حملات آمریکا و اسرائیل متزلزل شده است.»
او ادامه داد: «در حال حاضر در موقعیت مناسبی برای اقدام نیستند، اما با این حال، ایران را در هیچ شرایطی نباید از نظر دور نگه داشت.»
موضعگیری آمریکا در کارائیب بخشی از یک راهبرد بازدارندگی گستردهتر است؛ راهبردی که هم بر نمایش قدرت نظامی تکیه دارد و هم بر ایجاد یک چارچوب اطلاعاتی برای اعمال فشار—از جمله مطرح کردن علنی گزینههای مخفی—بهمنظور تحت فشار گذاشتن دولت مادورو و تأثیرگذاری بر رفتار کشورهای همپیمان او.
ووتل گفت این واقعیت که واشینگتن به طور علنی در مورد گزینههای پنهانی صحبت میکند، یک پیام دارد. او گفت: «در اکثر موارد، به طور معمول، در مورد عملیات پنهانی صحبت نمیکنیم، اما در این مورد، دولت ما تصمیم گرفته است که این کار را انجام دهد... تا فشار بر رژیم مادورو را افزایش دهد.»
همزمان با افزایش فشار ایالات متحده بر حکومت مادورو، روزنامه نیویورکتایمز جمعه هفتم آذر از گفتوگوی تلفنی ترامپ و مادورو در اواخر هفته گذشته خبر داده است. تاکنون دو کشور این خبر را تکذیب نکردهاند.
پل کگامه، رییسجمهوری رواندا، پنجشنبه هفتم آذرماه در نشست خبری خود در «ویلِج اوروگوویرو» و در پاسخ به پرسش «نیو تایمز» درباره موج تازه کودتاها در آفریقا، این پدیده را نشانه وجود بحرانهای طولانیمدت در ساختار حکمرانی کشورهای مختلف دانست.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که گینه بیسائو با برکناری «اومارو سیسوکو آمبالو» شاهد دهمین کودتا در این قاره طی پنج سال گذشته شد؛ رخدادی که تنها یک ماه پس از کودتای ماداگاسکار و برکناری «اندری راجولینا» صورت گرفت.
کگامه گفت تقریباً «در بیش از ۹۰ درصد موارد وقوع کودتا»، کشورها پیشتر با مشکلات جدی روبهرو بودهاند و کودتا تنها نقطه انفجار بحران است.
او تاکید کرد برخی کودتاها در کشورهایی رخ میدهند که غرب پیشتر از رهبرانشان تمجید میکرد و این امر نشان میدهد تحلیلهای سطحی مانع درک واقعیتهای داخلی شده است.
به گفته او، واکنشها معمولاً شتابزده است، اما برای فهم کامل ماجرا باید بررسی کرد «چرا اساساً کودتا نباید رخ میداد».
کگامه تاکید کرد نباید بدون توجه به ریشهها، هر اعتراض یا اقدام نظامی را فوراً محکوم کرد.
رییسجمهوری رواندا با طرح مفهومی که آن را «کودتای خوب» و «کودتای بد» خواند، گفت برخی از کودتاها اقدامی غیرمسئولانه از سوی افراد مسلح است، اما در مواردی دیگر مردم با این پیام وارد عمل میشوند که «دیگر کافی است» و رهبران سالها منافع عمومی را نادیده گرفتهاند.
او با این حال هشدار داد کودتاچیان باید دقیقاً همان خطاهایی را که بهخاطرشان قدرت را گرفتهاند اصلاح کنند وگرنه «مستحق کودتای دیگری یا حتی زندان» خواهند بود.
کگامه همچنین از رهبران آفریقایی که انتخابات را به «پوششی برای تقلب» تبدیل کردهاند انتقاد کرد و گفت برخی دولتهای غربی در برابر تخلفات انتخاباتی، در ازای تامین منافع اقتصادی خود، چشمپوشی میکنند.
او با بیان اینکه این کشورها گاه در همان شب انتخابات به رهبران پیام تبریک میفرستند، افزود این رفتارها مشروعیت نظامهای ناکارآمد را تقویت میکند.
او درباره افزایش اعتراضات نسل جوان در کشورهایی چون ماداگاسکار گفت این اعتراضها همیشه به معنی درستبودن مطالبات نیست، اما «بیتردید نشانه وجود مشکلی جدی» است.
کگامه تاکید کرد رهبران برای جلوگیری از بیثباتی باید جوانان را در فرایند حکمرانی شریک کنند تا احساس مسئولیت و تعلق ایجاد شود.
او در بخش دیگری از سخنانش بر اهمیت شفافیت تاکید کرد و گفت مردمی که بدانند چرا خدمات و امکانات کافی فراهم نیست، «بهخشونت دست نمیزنند». اما اگر شواهدی از فساد و سوءاستفاده ببینند، «روزی به خیابان خواهند آمد».
کگامه هشدار داد اگر مردم احساس کنند رهبرانشان منابع عمومی را برای منافع شخصی منتقل میکنند، دیر یا زود «به سراغشان خواهند رفت».
او افزود اعتماد اجتماعی زمانی شکل میگیرد که رهبران واقعیت محدودیتها را توضیح دهند و مردم را در حل مشکلات شریک کنند.
روزنامه نیویورکتایمز جمعه هفتم آذر در مورد گفتوگوی تلفنی روسایجمهوری ایالات متحده و ونزوئلا نوشت که آنها درباره دیدار با یکدیگر در آمریکا صحبت کردند، اما هنوز هیچ برنامهای در این خصوص در نظر گرفته نشده است.
این روزنامه به نقل از دو فرد آگاه به این موضوع نوشت که مکالمه ترامپ و مادورو در اواخر هفته انجام شد.
به گفته آنان، در این گفتگو درباره دیدار احتمالی بین این دو نفر در ایالات متحده صحبت شده است. یکی از این منابع به نیویورکتایمز گفت که در حال حاضر هیچ برنامهای برای چنین دیداری وجود ندارد.
ترامپ سهشنبه چهارم آذر اعلام کرده بود که آماده گفتوگو با مادورو است.
در این تماس تلفنی، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، مشارکت داشته است.
وزارت امور خارجه ایالات متحده پیشتر اعلام کرده بود که کارتل «د لوس سولس»، گروهی از نظامیان ارشد ونزوئلا که آمريکا آن را تحت رهبری مادورو میداند، به عنوان يک «سازمان تروريستی» شناخته خواهد شد.
در این ارتباط، روبيو ۲۵ آبان در بيانيهای گفت که واشینگتن قصد دارد از سوم آذر اين گروه را در فهرست «سازمانهای تروريستی خارجی» قرار دهد.
مادورو در آمریکا با اتهامات سنگینی مانند قاچاق مواد مخدر، فساد و تروریسم مواجه است و برای دستگیریاش ۵۰ میلیون دلار جایزه تعیین شده است.
ایالات متحده از مدتی قبل حضور نظامی خود در دریای کارائیب را افزایش داده و یک ناو هواپیمابر را نیز به ان منطقه اعزام کرده است. نیویورکتایمز اشاره کرد که مقامات دولت ترامپ گفتهاند هدف، جلوگیری از قاچاق مواد مخدر است، اما همچنین روشن کردهاند که میخواهند مادورو را احتمالا با توسل به زور از قدرت برکنار کنند.
بر اساس این گزارش، مادورو حدود یک ماه پیش در تلاش برای کاهش تنشها و باقی ماندن در قدرت، سهام قابل توجهی در میادین نفتی این کشور به همراه مجموعهای از فرصتهای دیگر برای شرکتهای آمریکایی را به ایالات متحده پیشنهاد کرد. اما مقامات آمریکایی مذاکرات را متوقف کردند.
در این حال، سخنگوی کاخ سفید از اظهار نظر در مورد تماس تلفنی بین ترامپ و مادورو خودداری کرد. دولت ونزوئلا نیز به درخواست اظهار نظر پاسخ نداد. فقط دو نفر از افراد نزدیک به دولت ونزوئلا که خواستند نامشان فاش نشود، تایید کردند که این تماس مستقیم انجام شده است.
نیویورکتایمز نوشت: «اینکه تماس تلفنی در نهایت چه معنایی برای رویکرد دولت در قبال مادورو خواهد داشت، هنوز مشخص نیست.»
این روزنامه اشاره کرد که ترامپ سابقه طولانی در تعامل با دشمنان در دو مسیر دارد: بحث و تهدید به زور.
در این حال، دولت ترامپ تاکنون چندین بار به قایقهای ونزوئلایی مظنون به قاچاق مواد مخدر حمله کرده است.
خبر گفتوگوی تلفنی روسای جمهوری ایالات متحده و ونزوئلا پس از آن منتشر شد که ترامپ عصر روز شکرگذاری در کنار فرماندهان نظامی آمریکا گفت که تلاشها برای متوقف کردن قاچاقچیان مواد مخدر به خشکی منتقل خواهد شد.
دولت ترامپ گزینههای زیادی، از جمله تصرف میادین نفت، را در مورد ونزوئلا بررسی کرده است. نیویورکتایمز ۲۸ آبان گزارش داده بود که ترامپ، مجوز اجرای طرحهای سازمان سیا برای اقدامات مخفیانه در ونزوئلا را صادر کرده است. بر اساس این گزارش، او همزمان دور جدیدی از مذاکرات محرمانه را نیز مجاز کرده است.
به نوشته نیویورکتایمز، گفتگوی مستقیم بین ترامپ و مادورو میتواند سرآغاز تلاش برای یافتن راهی برای پرهیز از زور باشد، اگرچه به نظر میرسد دولت ایالات متحده در جسنجوی راهی برای کنارهگیری مادورو از قدرت است.
قاسم، شامگاه جمعه هفتم آذرماه گفت این گروه «حق پاسخ» به ترور علی طباطبایی، فرمانده ارشد نظامیاش را دارد.
طباطبایی هفته گذشته در حمله هوایی ارتش اسرائیل به حومه بیروت کشته شد؛ حملهای که باوجود آتشبس یکساله انجام شد.
قاسم در سخنرانی خود گفت حزبالله طی ماههای گذشته با چند نفوذ سازمانیافته روبهرو بوده که به گفته او «از سوی دشمنان در آمریکا و جهان عرب» هدایت شده است.
او افزود اسرائیل در برابر «گروهی فروتن» قرار گرفت که توانسته «به تجاوزگری اسرائیلی-آمریکایی» پاسخ دهد.
او همچنین از سفر پیشِروی پاپ لئو به لبنان استقبال کرد و گفت اعضای شورای سیاسی حزبالله مامور شدهاند برای انجام «وظایف لازم» به سفارت واتیکان بروند.
قاسم ابراز امیدواری کرد این سفر به «ایجاد صلح و پایاندادن به تجاوز» کمک کند.
قاسم آتشبس را یک «روز پیروزی» برای لبنان، مردم و مقاومت توصیف کرد و گفت: «توانستیم مانع تحقق اهداف دشمن شویم، از جمله پایاندادن به مقاومت. این خود پیروزی است.»
حزبالله: ارتش لبنان مسئول مقابله با «اشغال» است
او در ادامه این توافق را «مرحلهای جدید» توصیف کرد که در آن دولت تصمیم گرفته «مسئولیت اخراج اشغالگران» و تثبیت ارتش لبنان را برعهده بگیرد. قاسم گفت: «تجاوز باید متوقف شود و اسرا آزاد شوند.»
او در ادمه عملکرد نیروهای حزبالله را «افسانهای» و نقش مردم، جنبش امل و ارتش را در پایداری جبهه جنوب تعیینکننده خواند.
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که فشارهای بینالمللی بر دولت لبنان برای خلع سلاح گروههای مسلح، از جمله حزبالله، افزایش یافته است. با این حال، این گروه همچنان مهمترین بازیگر امنیتی–نظامی خارج از ساختار رسمی دولت لبنان باقی مانده است.
قاسم با انتقاد از دولت لبنان گفت: «دولت میگوید میخواهد دفاع کند، اما حقوق، بدون انجام وظیفه اصلی یعنی حفاظت از جان شهروندان بهدست نمیآید.»
او افزود: «دولت تا کنون نه آزادسازی انجام داده، نه حفاظت کرده و نه مانع تثبیت سیاسی دشمن شده است.»
به گزارش آسوشیتدپرس، اداره کل امور دریایی ترکیه جمعه هفتم آذر اعلام کرد نخستین نفتکش به نام «کایروس» با پرچم گامبیا، در دریای سیاه، در حدود ۴۵ کیلومتری ساحل استان قوجائلی ترکیه دچار آتشسوزی شد.
این اداره، آتشسوزی را نتیجه برخورد یک «عامل خارجی» دانست و افزود کایروس در حال حرکت به سمت بندر نووراسییسک روسیه بود.
کمتر از یک ساعت بعد، اداره کل امور دریایی ترکیه گزارش داد نفتکش دیگری هم به نام «ویرات» در دریای سیاه در حدود ۳۵ مایل دریایی از ساحل ترکیه «هدف قرار گرفت».
عبدالقادر اورالوغلو، وزیر حمل و نقل و زیرساخت ترکیه، گفت: «تیمهای امداد و نجات حاضر در محل گمان میکنند که این تانکرها هدف «حمله خارجی» قرار گرفتهاند.
تلویزیون خبرترک هم گزارش داد که این نفتکشها احتمالا هدف پهپادهایی قرار گرفتهاند که روی سطح آب پرواز میکنند.
بنا بر بیانیه ادارهکل دریایی امور ترکیه، تیمهای نجات بهمنظور ارائه کمک به محل اعزام شدند و همه ۲۰ خدمه نفتکش ویرات در سلامت هستند، اما دود سنگینی در موتورخانه نفتکش گزارش شد.
الهام آکتاش، استاندار قوجائلی هم تائید کرد همه ۲۵ خدمه نفتکش کایروس بهطور ایمن از این نفتکش تخلیه شدهاند. او افزود که تلاش برای خاموش کردن آتش همچنان ادامه دارد.
احتمال برخورد با مین دریایی
آکتاش درباره علت آتشسوزی، از جمله اینکه آیا ممکن است کشتیها با مین دریایی برخورد کرده باشند، اظهارنظر نکرد، اما گفت پس از تکمیل تحقیقات «بیانیهای روشنتر» صادر خواهد شد.
در سالهای اخیر کشتیهایی با مین در دریای سیاه برخورد کردهاند و برخی مینها نیز در حالی که شناور بودند پیدا شدهاند.
آژانس کشتیرانی تریبکا هم گزارش داد که نفتکش کایروس هنگام وقوع حادثه بدون بار حرکت میکرد و ممکن است با یک مین برخورد کرده باشد و در خطر غرق شدن باشد.
اداره امور دریایی ترکیه همچنین تصاویری منتشر کرد که دود برخاسته از کشتی کایروس را نشان میداد.
این دو حادثه در شرایطی روی داده که تلاشها برای برقراری صلح در جنگ اوکراین شدت گرفته است.
در فروردینماه، روسیه و اوکراین برای آتشبس دریایی به توافق رسیدند. پیش از آن، دریای سیاه در مرکز تنشهای شدید بین دو کشور قرار گرفته بود.
دو نفتکش از «ناوگان سایه»
پایگاه اوپنسنکشنز (OpenSanctions)، که افراد و سازمانهای دخیل در دور زدن تحریمها را ردیابی میکند، این کشتیها را جزو «ناوگان سایه» توصیف کرده است؛ به این معنی که روسیه از این نفتکشها برای دور زدن تحریمهای اعمالشده علیه مسکو پس از تهاجم به اوکراین استفاده کرده است.
همچنین وبسایت وسلفایندر (VesselFinder) که در زمینه رهگیری کشتیها فعالیت میکند، نشان داد کشتی ویرات در ۴ نوامبر در شمال تنگه بسفر لنگر انداخته بود و از آن زمان تغییر موقعیت اندکی داشته است.
آخرین موقعیت کشتی کایروس نیز ۲۶ نوامبر در جنوب تنگه داردانل ثبت شده بود؛ تنگهای که دریای اژه را به دریای مرمره متصل میکند.
ایالات متحده، کشتی ویرات را در ژانویه امسال تحریم کرد و پس از آن اتحادیه اروپا، سوئیس، بریتانیا و کانادا هم آن را تحریم کردند.
اتحادیه اروپا در ژوئیه امسال نفتکش کایروس را تحریم کرد و پس از آن بریتانیا و سوئیس اقدامی مشابه انجام دادند.
