اسماعیل کهرم، مشاور پیشین سازمان حفاظت محیط زیست ایران، با انتقاد از سیاستهای محیط زیستی جمهوری اسلامی اعلام کرد که حکومت میتواند به جای پول تولید بخشی از موشکهایش، مشکل کیفیت سوخت مازوت در ایران را حل کند.
کهرم یکشنبه ۹ آذر به وبسایت خبری جماران گفت: «اگر مردم و سلامت مردم برای مسئولین مهم باشد، هر موشکی که ساخته میشود دو میلیون دلار هزینه دارد، با پول ۱۰ تا موشک میتوانیم مازوتهایمان را استاندارد کنیم. نمیکنیم، برای اینکه اولویتها چیز دیگری است.»
او هشدار داد که مازوتهای استفاده شده در ایران «هفت برابر استاندارد جهانی» سولفور دارد و کیفیت بنزینی هم که در ایران استفاده میشود، «مناسب نیست».
برخلاف وعدههای پیشین مقامهای جمهوری اسلامی، مازوتسوزی به گزینه رسمی و مورد اتکا برای حکومت در مدیریت بحران انرژی تبدیل شده و این روند همچنان در جریان است.
اظهارات کهرم در بحبوحه بحران آلودگی هوا در کلانشهرهای ایران مطرح شده که موجب آسیب جدی به سلامت مردم و تعطیلی بسیاری از مراکز آموزشی شده است.
اشاره به هزینههای حکومت در زمینه ساخت موشک در شرایطی است که جمهوری اسلامی بهدلیل جاهطلبیهای خود در پرونده هستهای و موشکی تحت تحریمهای گسترده بینالمللی قرار دارد.
با این حال، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و دیگر مقامات ارشد جمهوری اسلامی بر تداوم این برنامهها با وجود نگرانیهای جهانی تاکید کردهاند.
سولفور گازوئیل ایران ۱۵۰۰ برابر استاندارد جهانی
حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت، یکشنبه با اعلام این که سوخت گازوئیل در ایران بیش از بنزین آلودگی ایجاد میکند، هشدار داد: «گازوئیل ما ۱۵۰۰ برابر استاندارد جهانی سولفور دارد.»
او در گفتوگو با دیدهبان ایران افزود: «در حال حاضر از ۲۰ میلیون خودرو سواری پلاکشده، حدود ۹ میلیون دستگاه فرسوده هستند، خودروهایی که هم سوختشان هم عملکردشان غیراستاندارد است.»
مصرف بیش از حد بنزین در خیابانهای تهران
به گفته این عضو اتاق بازرگانی ایران، در تهران حدود چهار میلیون موتورسیکلت وجود دارد که این ناوگان نیز در آلودگی هوا بسیار موثر است.
حسینی در زمینه مصرف بیش از اندازه بنزین از سوی هر خودرو در تهران نیز گفت: «یک خودرو باید روزانه ۲۰ تا ۲۵ کیلومتر در تهران تردد کند اما خودرویی که در اسنپ یا تاکسی فعالیت دارد، روزانه تا ۱۰ برابر این میزان رانندگی میکند.»
او افزود: «این خودروها استاندارد نیستند و بعضا فرسوده هستند و ۱۰ برابر یک خودرو معمولی آلودگی تولید میکنند بر همین اساس ممکن است روزانه ۳۰ لیتر بنزین مصرف کنند، در حالی که متوسط مصرف بنزین خودروهای کشور حدود شش لیتر است.»
سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت از دولت خواست که بخشی از منابع حاصل از افزایش قیمت بنزین را برای «اسقاط خودروهای فرسوده» اختصاص دهد.
این در حالی است که دولت مسعود پزشکیان با وجود تصویب بنزین پنج هزار تومانی، از قصد خود برای کمک به نوسازی خودروها خبر نداده است.
گلعلیزاده یکشنبه ۹ آذر گفت قطع جریان دائمی زایندهرود پیامدهای گستردهای برای استان اصفهان، بهویژه مناطق پاییندست، ایجاد کرده که یکی از مهمترین تبعات آن، تشدید فرونشست زمین بهدلیل تغذیه نشدن آبخوانها است.
بهگفته او، جریان رودخانه نقش موثری در تغذیه آبخوان داشت و مانع تشدید فرونشست میشد، اما تداوم خشکسالی پنج تا شش سال اخیر، کاهش شدید ورودی به آبخوان و افزایش برداشت از چاهها و مصرف پساب در صنعت و کشاورزی، روند فرونشست را «به شکل نگرانکنندهای تشدید کرده است».
او با اشاره به وضعیت تالاب گاوخونی افزود این تالاب بینالمللی که «میلیونها سال کارکردهای اکوسیستمی ارزشمند داشته»، بهتدریج به سمت خشک شدن رفته و ممکن است به کانون خطرناک گرد و غبار تبدیل شود.
گلعلیزاده گفت تالابهای پاییندست شاخص ارزیابی عملکرد مدیریت منابع آب بالادست هستند و «نابسامانی تالاب بهمعنای وجود مشکلات جدی در مدیریت آب و مدیریت سرزمین در بالادست است».
حسین ظفری، سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور، نیز ۳۰ آبان با هشدار درباره تشدید فرونشست زمین گفته بود برداشت بیرویه از آبخوانها، خشکسالی و تغییرات اقلیمی، بیشترین اثر را بر خراسان رضوی، اصفهان و جنوب کرمان داشته است.
در سالهای گذشته گزارشهای زیادی در خصوص بحران فرونشست در شهرهای ایران منتشر شده است.
علی بیتاللهی، رییس بخش زلزلهشناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، اول شهریور هم هشدار داده بود ایران از نظر گستردگی فرونشست زمین در رتبه سوم جهان قرار دارد.
گلعلیزاده با اشاره به بحران خشکسالی در اصفهان، توضیح داد برای جریانیافتن زایندهرود به ۱۳۶ میلیون مترمکعب آب و برای احیای گاوخونی به ۱۷۶ میلیون مترمکعب نیاز است.
تهدید آب شرب و حیات آثار تاریخی
مدیرکل محیطزیست اصفهان توضیح داد کاهش شدید آورد رودخانه، آب شرب را تهدید کرده و ذخیره سد زایندهرود اکنون حدود ۱۳۴ میلیون مترمکعب است.
پیشتر نیز بیتاللهی گفته بود اگر بین یک تا دو سال متوالی حوزه سد زایندهرود کم آب باشد، حتی تامین آب شرب به اصفهان به مخاطره خواهد افتاد.
گلعلیزاده هشدار داد با از دست رفتن یخچالهای طبیعی در اثر افزایش دما، ورودی آب به حداقل رسیده است و در صورت تداوم خشکسالی و تامین نشدن حقابهها، «تمدن تاریخی استان» بهدلیل تشدید فرونشست و افزایش کانونهای گرد و غبار با تهدید جدی روبهرو خواهد شد.
او گفت اصفهان با پدیده بسیار جدی فرونشست یا همان «زلزله خاموش» روبهرو است و یادآور شد فرونشست نقاط شهری و آثار تاریخی ارزشمند استان را نیز بهشدت تهدید میکند.
در سالهای اخیر گزارشهای فراوانی درباره فرونشست در مجموعه نقش جهان و هشت بهشت اصفهان و محوطه آثار تاریخی ارزشمند دیگر مانند نقش رستم و تخت جمشید منتشر شده است.
قطع آب ۲۱۸ هزار مشترک در تهران
ایران در آستانه یکی از بحرانیترین سالهای آبی خود قرار دارد.
کارشناسان هشدار میدهند مشکل اصلی در سیاستهایی جمهوری اسلامی، از سدسازیهای شتابزده تا کشاورزی ناکارآمد و مدیریت جزیرهای منابع، است که کشور را به لبه «ورشکستگی آبی» رسانده است.
با اینحال مقامهای جمهوری اسلامی بدون اشاره به نقش حکومت و اتخاذ راهکارهای اساسی، تقصیر را متوجه مردم دانسته و آنان را به کاهش مصرف توصیه میکنند.
در جدیدترین نمونه، محمداسماعیل محسنینسب، معاون خدمات مشترکین و درآمد شرکت آب و فاضلاب تهران، ۶۵ درصد شهروندان ساکن پایتخت را «پرمصرف یا بدمصرف» توصیف کرد.
او گفت از ابتدای امسال تاکنون سه میلیون و ۵۰۰ هزار «هشدار پرمصرفی» برای مشترکان خانگی و ۱۵۰ هزار پیامک اخطار به مشترکان غیرخانگی ارسال شده است.
محسنینسب گفت در این مدت، آب ۲۱۸ هزار اشتراک خانگی و غیر خانگی را قطع کردهاند.
شهرام سدیدی، شاعر و فعال سیاسی اهل سبزوار، با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که ماموران امنیتی، صبح یکشنبه ۹ آذر بهطور جداگانه برادرش شهروز و خواهرش شکوه را در خانههایشان در سبزوار بازداشت کردند.
این فعال سیاسی در تبعید خبر داد که خواهرش در مقابل چشمان دختر هشت سالهاش بازداشت شده و خطاب به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی نوشت: «حتی دشمن باشکوهی نیستید. مجبوریم وگرنه عارمان میآید حتی نام دشمن بر شما بگذاریم، که کوچک کردن خودمان است. پیروزی بر شما هیچ افتخاری ندارد!»
او اضافه کرد: «ته زورتان چیست؟ خانوادهام را بکشید؟ وطن را از من گرفتهاید و بلایی از این بالاتر نیست. جان از کسی مرده نمیتوان گرفت. نهایت زورتان را بزنید.»
سدیدی ساعاتی پس از بازداشت دو عضو خانوادهاش، در مطلبی دیگر در ایکس نوشت مسعود مقیسه، زندانی سیاسی سابق نیز صبح یکشنبه بهدست نیروهای امنیتی در سبزوار بازداشت شده است.
او اضافه کرد که مسعود پیشتر در سال ۱۴۰۱ برای مدتی در زندان بود و برادرانش مجتبی و مهرداد مقیسه نیز هماکنون در زندانهای مشهد و سبزوار زندانی هستند.
تا زمان تنظیم این گزارش از اتهامات مطرح شده علیه این شهروندان و محل نگهداری آنها اطلاعی در دست نیست.
پیشتر در ۲۳ خرداد نیز ماموران وزارت اطلاعات، معصومه شهنواز، معلم بازنشسته ساکن سبزوار و مادر شهرام سدیدی را برای ساعاتی بازداشت و گوشی تلفن همراه او را ضبط کردند.
سدیدی همان زمان علت بازداشت مادر خود را واکنش او به حملات هوایی اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ایران عنوان کرده بود.
نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی، بارها با بازداشت اعضای خانواده فعالان سیاسی، روزنامهنگاران و کنشگران خارج از کشور، کوشیدهاند بر آنها فشار وارد کنند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل و هفتههای پس از آن، نهادهای امنیتی با احضار و بازداشت خانوادههای دادخواه، خانواده زندانیان سیاسی و بستگان تعدادی از فعالان و روزنامهنگاران خارج از کشور، این افراد را برای متوقفکردن فعالیتهایشان تحت فشار قرار دادند.
۳۰ مرداد، گروهی از کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل در بیانیهای سرکوب فزاینده خبرنگاران ایراناینترنشنال در کشورهای مختلف و فشار بر خانوادههای آنان در ایران را محکوم کردند و آن را نقض آزادی بیان و تهدیدی علیه امنیت جانی آنها دانستند.
به گزارش رسانههای حکومتی در ایران، عراقچی یکشنبه ۹ آذر در نشست خبری مشترک با فیدان در تهران گفت جمهوری اسلامی بر ضرورت انحلال تمامی «گروههای تروریستی» برای دستیابی به «منطقهای عاری از تروریسم» تاکید دارد.
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بارها مواضع و پایگاههای احزاب کُرد ایرانی مستقر در اقلیم کردستان عراق را هدف حمله موشکی و پهپادی قرار داده و این گروهها را «تروریستی» توصیف کرده است.
در مقابل، احزاب و فعالان کُرد این اتهام را رد کرده و گفتهاند بخش مهمی از فعالیت آنها سیاسی و مدنی است.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در ادامه گفت با وزیر امور خارجه ترکیه بر سر موضوع هستهای ایران و تحریمهای آمریکا هم مشورت کرده است.
او افزود: «در خصوص موضوع اسنپبک و آنچه که در شورای امنیت اتفاق افتاد توضیحات لازم داده شد. ما مطمئن هستیم که همکاریهای دو کشور روند روبهرشدی را خواهد داشت و افقهای بزرگتری در برابر ما قرار داده است.»
ترکیه پیشتر در پی فعالشدن مکانیسم ماشه و در هماهنگی با تحریمهای سازمان ملل برای فشار بر تهران درباره برنامه هستهایاش، داراییهای شمار زیادی از افراد و نهادهای مرتبط با فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی را مسدود کرد.
این تصمیم که ۹ مهر با فرمان اجرایی رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه ابلاغ شد، افراد و سازمانهایی را هدف قرار داد که در برنامه توسعه هستهای ایران دخیل هستند؛ از جمله شرکتهای حملونقل دریایی، شرکتهای انرژی و مراکز تحقیقاتی.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در بخش دیگری از نشست خبری مشترک با وزیر امور خارجه ترکیه، گفت: «در این دیدار بر لزوم رفع موانع پیشروی تجارت و سرمایهگذاری میان دو کشور تاکید شد.»
عراقچی گفت: «ایران یکی از مطمئنترین تامینکنندگان انرژی برای ترکیه محسوب میشود و آمادگی خود را برای تمدید قرارداد گاز و گسترش همکاریها در حوزه برق اعلام کرده است. ما برای گسترش همکاریهای اقتصادی و انرژی با ترکیه اراده جدی داریم. سرکنسولگری ایران در شهر وان ترکیه افتتاح خواهد شد.»
فیدان: ترکیه در کنار ایران خواهد بود
در حالی که ترکیه در پی بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه ایران، دارایی شماری از افراد و نهادهای مرتبط با فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی را مسدود کرده بود، رسانههای حکومتی به نقل از وزیر امور خارجه ترکیه نوشتند: «این تحریمهای ناحق باید از میان برداشته شود و ما برای اینکه این پروسهها به نتیجه برسند هر کاری که از دستمان بر بیاید انجام میدهیم.»
خبرگزاری دولتی ایرنا نوشت، فیدان در نشست خبری خود گفت: «در نشست امروز موضوعات مربوط به پرونده هستهای ایران هم مورد بحث و بررسی قرار گرفت. ترکیه همواره در کنار ایران قرار داشته و همچنان هم در کنار ایران خواهد بود. ما معتقد هستیم که این اختلاف ها باید در چهارچوب قوانین بینالمللی و با گفتوگو حل شود. ایران هم در موضوعات اقتصادی و مسائل دیگر در جامعه جهانی ادغام شود.»
فیدان به موضوعات دیگر نیز اشاره کرد و گفت: «اقدامات اسرائیل در منطقه باعث نگرانی همه کشورهای منطقه است. مهاجرت نامنظم از افغانستان مشکل مشترک ایران و ترکیه است. مسئله صلح بین روسیه و اوکراین هم برای ما بسیار مهم است و ترکیه از کلیه فعالیتهایی که در چهارچوب پایاندادن به جنگ و برقراری صلح در جریان است، حمایت میکند.»
وزیر امور خارجه ترکیه در پایان اعلام کرد که در ادامه حضور خود در ایران با محمدباقر قالیباف، علی لاریجانی و مسعود پزشکیان نیز دیدار خواهد کرد.
همزمان سعود بن محمد الساطی، معاون وزیر امور خارجه عربستان سعودی، در سفر به تهران، با حضور در ساختمان وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی با عراقچی دیدار کرد.
عراقچی یکشنبه ۹ آذر به خبرگزاری دولتی ایرنا گفت: «گفتوگو قطعا با مذاکره تفاوت دارد و من باید بر این موضوع تاکید کنم.»
او افزود: «ما با بسیاری از کشورها بهطور مرتب گفتوگو داریم، اما مذاکره زمانی است که در یک موضوع مشخص، دو طرف برای رسیدن به یک هدف مشخص وارد گفتوگو میشوند.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به این که اکنون امکان مذاکره با آمریکا وجود ندارد، ادامه داد: «با اروپاییها هم مشکلات مشابهی داریم. بالاخره ما سالها با سه کشور اروپایی مذاکره کردیم، اما نتایج واقعا موثری نداشته است.»
او تاکید کرد: «روابط ما با اروپا شرایط بسیار بدی دارد و ما اکنون با اروپاییها مذاکره نداریم.»
عراقچی و ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، پنجم آذر در پاریس با یکدیگر دیدار کردند و پرونده هستهای تهران مهمترین موضوع گفتوگوهای این دیدار بود.
پس از این دیدار، وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد این کشور از تهران خواسته است به مذاکرات برگردد تا «توافقی قوی و پایدار» حاصل شود که تضمین کند ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
سرنوشت و وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده، بهویژه ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی، همچنان نامشخص است و جمهوری اسلامی از دادن اجازه به آژانس برای بررسی این ذخایر خودداری میکند.
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی ۲۹ آبان در نشست غیرعلنی خود قطعنامهای تصویب کرد که جمهوری اسلامی را ملزم میکند «بیدرنگ» درباره وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده و سایتهای هستهای آسیبدیده در جریان جنگ ۱۲ روزه گزارش دهد.
عراقچی: جنگ اوکراین یکی از موضوعات گفتوگو با فرانسه بود
عراقچی همچنین درباره محتوای گفتوگوهایش با وزیر امور خارجه فرانسه گفت: «در مورد اوکراین هم مفصل صحبت کردیم و دیدگاههای اروپاییها و دیدگاه خودمان را شرح دادیم و آنها نیز توضیحات خود را ارائه کردند.»
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بهدلیل حمایت نظامی از روسیه در جنگ علیه اوکراین به ویژه با ارسال پهپادهای شاهد به روسیه، هدف تحریمهای اتحادیه اروپا قرار گرفته است.
موضوع اوکراین، در سفر وزیر امور خارجه ترکیه به ایران
جنگ اوکراین همچنین یکی از محورهای گفتوگوهای هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در سفر به تهران بوده است.
فیدان یکشنبه در نشست خبری مشترک با عراقچی گفت: «مسئله صلح روسیه و اوکراین هم برای ما مهم است؛ ما از فرآیندهای مربوط به صلح حمایت میکنیم.»
او در زمینه پرونده هستهای ایران نیز گفت: «ترکیه در مذاکرات هستهای در کنار ایران است و امیدواریم تحریمهای ناعادلانه علیه ایران برداشته شود.»
به گفته وزیر امور خارجه ترکیه، قرار است در آینده نزدیک، رجب طیب اردوغان رییسجمهوری این کشور برای شرکت در نهمین نشست شورای عالی همکاری ایران-ترکیه به تهران سفر کند.
فیدان در جریان سفر خود به تهران، با مسعود پزشکیان، علی لاریجانی و محمدباقر قالیباف نیز دیدار خواهد کرد.
در این بیانیه که یکشنبه ۹ آذر منتشر شد، آمده است: «در سامانه هوشمند سوخت، هر کارت دقیقا بر اساس شماره ویآیان برای یک وسیله نقلیه مشخص صادر میشود و امکان وجود کارت سوخت فاقد هویت کاملا منتفی است.»
شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی تاکید کرد اطلاعات خود را در اختیار «نهادهای ذیصلاح» قرار داده و حق پیگیری قضایی هرگونه «شایعهسازی» یا «تشویش اذهان عمومی» در این زمینه را برای خود محفوظ میداند.
بر اساس اطلاعات سامانه هوشمند سوخت، در حال حاضر ۳۱ میلیون کارت سوخت فعال در کشور وجود دارد.
از این تعداد، ۲۲ میلیون کارت برای خودروهای سواری، شش میلیون کارت برای موتورسیکلتها و سه میلیون کارت برای خودروهای دولتی و عمومی صادر شده است.
همچنین طبق اعلام پلیس راهور، تعداد کل وسایل نقلیه کشور حدود ۴۰ میلیون دستگاه است.
پس از فاش شدن وجود «سیمکارت سفید» و «اینترنت بدون فیلتر» برای مسئولان حکومت و برخی افراد نزدیک به نهادهای امنیتی، اخباری در خصوص احتمال وجود شرایط مشابه در زمینه کارتهای سوخت مطرح شده است.
حسین سلاحورزی، فعال اقتصادی و رییس سابق اتاق ایران، ۹ آذر در یادداشتی در روزنامه هممیهن با عنوان «اصلاح قیمت آری، تبعیض نه» نوشت: «در ماجرای بنزین خطر اصلی خود قیمت نیست. خطر واقعی جایی است که ممکن است کارتهای سوختی شکل بگیرد که سهمیه اضافه یا دسترسی ویژه به بنزین ارزان داشته باشند؛ همان چیزی که در حوزه اینترنت با عنوان "سیمکارت سفید" رخ داد.»
او اضافه کرد: «کارت سوخت سفید حتی اگر تعدادش کم باشد، اعتماد مردم را بهطور کامل از بین میبرد و تجربه نشان داده که این اعتماد وقتی فرو ریخت، بازسازیاش تقریبا ناممکن است.»
ششم آذر محمد پارسی، روزنامهنگار، با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «طبق برآوردها، در ازای ۲۲ میلیون خودرو، ۲۵ میلیون کارت سوخت داریم؛ یعنی میلیونها کارت سوخت سفید.»
او با اشاره به صحبتهای برخی دارندگان سیمکارت سفید که پس از افشای دسترسیشان به اینترنت بدون فیلتر گفته بودند اطلاعی از سهمیه ویژه خود نداشتند، افزود: «در واقع الان که این مطلب را میخوانید، یک عده دارند با کارت سوخت سفید بنزین میزنند، لابد فردا هم که اسامی لو برود میگویند "شب خوابیدیم، صبح دیدیم کارتمان سفید شده؛ به شرافتمان قسم."»
با وجود تکذیب رسمی وجود «کارت سوخت سفید»، گمانهزنیها و برآوردهای متفاوت از سوی برخی فعالان اقتصادی و روزنامهنگاران، پرسشهایی را درباره نحوه صدور و استفاده از کارتهای سوخت ایجاد کرده است.
اختلاف میان آمار و توضیحات رسمی با برداشتها و محاسبات غیررسمی، موضوع شفافیت در تعداد کارتهای سوخت و شیوه تخصیص آنها را به یکی از محورهای بحث عمومی درباره سیاست بنزینی دولت تبدیل کرده است.
پس از ماهها کشمکش و گمانهزنی، دولت مسعود پزشکیان بهصورت رسمی نظام سهنرخی بنزین را برقرار کرد و نرخ سوم از ۱۵ آذر با قیمت پنج هزار تومان عرضه خواهد شد.
بسیاری از شهروندان این اقدام را مغایر با وعدههای انتخاباتی پزشکیان و عاملی برای تشدید فشارهای اقتصادی بر مردم ارزیابی کردند.
