یوسف رجی، وزیر امور خارجه لبنان، اعلام کرد که نقش جمهوری اسلامی در لبنان و منطقه «بسیار منفی» است و سیاستهای تهران از «عوامل بیثباتی در منطقه» به شمار میرود. در ادامه تشدید تنش بین تهران و بیروت او پیشتر دعوت سفر به ایران را رد کرده بود.
رجی جمعه ۲۱ آذر در مصاحبه با شبکه الجزیره گفت که لبنان با جمهوری اسلامی مشکل دارد، اما برای گفتوگو با تهران آمادگی دارد، به شرط آن که حکومت ایران از دخالت در امور داخلی لبنان دست بردارد و تامین مالی «یک سازمان غیرقانونی» در لبنان را متوقف کند.
او پیشتر در نامهای دعوت وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی برای سفر به تهران را رد و اعلام کرد در حال حاضر فضای مناسب برای گفتوگو میان تهران و بیروت، فراهم نیست.
رجی در نامهاش به عباس عراقچی تاکید کرد باور راسخی دارد که «ساخت هر دولت نیرومند تنها زمانی امکانپذیر است که دولت، تنها با ارتش ملی خود، حق انحصاری حمل سلاح را در اختیار داشته باشد و تصمیمگیری درباره جنگ و صلح به طور کامل در اختیار دولت باشد».
در شرایطی که جدال دیپلماتیک میان تهران و بیروت بر سر آینده حزبالله این هفته وارد مرحله تازهای شد، وزارت امور خارجه اسرائیل با انتشار تصویری، حضور محمدمهدی نصرالله، فرزند دبیرکل کشتهشده حزبالله، در مراسم «جشن میلاد» دختر پیامبر در دفتر خامنهای را نشانهای از پیوند ساختاری جمهوری اسلامی و حزبالله دانست و در حساب فارسی خود در ایکس نوشت: «تا جمهوری اسلامی هست، این زالوها دست از ایران برنمیدارند.»
این مراسم پنجشنبه ۲۰ آذر با حضور مقامات ارشد جمهوری اسلامی و جمعی از مداحان حکومتی در حسینیه امام خمینی برگزار شد و برخی رسانههای داخلی نیز فرزند نصرالله را «مهمان ویژه» خامنهای توصیف کردند.
او پیشتر در پیامی خطاب به خامنهای نوشته بود: «به خدا سوگند، اگر بدانیم که کشته میشویم و سوزانده میشویم و هزار بار زنده میشویم و دوباره تکهتکه میگردیم، باز هم تو را رها نمیکنیم.»
این سطح از وفاداری علنی، همزمان با تلاش دولت لبنان برای بازتعریف رابطهاش با حزبالله، بار دیگر نقش جمهوری اسلامی در ساختار قدرت لبنان را برجسته کرده است.
ادامه تنش دیپلماتیک بر سر خلع سلاح حزبالله
در چنین فضایی، عراقچی در پیامی در شبکه ایکس ضمن استقبال از دعوت وزیر امور خارجه لبنان برای سفر به بیروت، تصمیم یوسف رجی برای نپذیرفتن سفر به تهران را «شگفتآور» خواند و نوشت کشورهایی که «روابط دوستانه» دارند برای دیدار نیازی به «محل بیطرف» ندارند.
او افزود در شرایط «اشغالگری اسرائیل و نقض آتشبس» درک میکند که چرا همتای لبنانیاش تمایلی به سفر به تهران ندارد.
وزیر امور خارجه لبنان ۱۵ آذر نیز در مصاحبه با شبکه العربیه، به نقش حکومت ایران در موضوع خلع سلاح در لبنان اشاره کرد و گفت دغدغه امروز این گروه، خرید زمان و حفظ جایگاه در داخل لبنان است تا بتواند قدرت خود را پس بگیرد.
هشدارهای بینالمللی به لبنان
وزیر امور خارجه لبنان همچنین در گفتوگو با الجزیره اعلام کرد که بیروت هشدارهایی از سوی طرفهای عربی و بینالمللی دریافت کرده است مبنی بر این که اسرائیل در حال آمادهسازی برای یک عملیات نظامی گسترده علیه لبنان است.
همزمان با این اظهارات، رسانههای اسرائیلی و لبنانی از حملات هوایی ارتش اسرائیل به مناطق مختلف در جنوب لبنان خبر دادند.
اسرائیل در روزهای اخیر به کارزار نظامی خود علیه حزبالله شدت بخشیده است.
رجی گفت: «لبنان در حال حاضر تماسهای دیپلماتیک را برای دور نگه داشتن کشور و تاسیسات آن از هرگونه حمله اسرائیل انجام میدهد.»
او تاکید کرد که نشستهای کمیته مکانیزم به معنای ورود لبنان به مذاکرات سنتی با اسرائیل نیست و توضیح داد که کشورش در پی بازگشت به توافق آتشبس با اسرائیل است.
پیشتر روزنامه ندای وطن لبنان نوشت عمان درخواست جوزف عون، رییسجمهوری لبنان، برای میانجیگری میان لبنان و اسرائیل را پذیرفته و قرار است با تهران تماس بگیرد تا از تنش یا مانعتراشی در مسیر مذاکرات جلوگیری شود.
این روزنامه افزود که انتظار میرود عمان با تهران تماس بگیرد تا از موضعگیری سخت جلوگیری کند، مسیر مذاکرات را دچار مانع نکند و تضمین دهد که حزبالله به سمت تنشزایی یا کارشکنی در هرگونه توافق احتمالی نرود.
به گزارش خبرگزاری رویترز، ماچادو جمعه ۲۱ آذر تاکید کرد تمرکز اصلیاش رسیدن به یک انتقال قدرت مسالمتآمیز است.
ماچادو گفت که ونزوئلا در «اشغال گروههای تبهکار» است و «کشورهایی مانند ایران و کوبا و گروههایی مانند حزب الله، حماس و قاچاقچیان این حکومت را از جمله با نفت بازار سیاه تامین مالی میکنند».
ماچادو پنجشنبه گفت ونزوئلا «در اشغال نیروهای خارجی» است و با معرفی حکومتهای روسیه، ایران و کوبا و همچنین گروههای تبهکار به عنوان حامیان اصلی حکومت ونزوئلا، از کشورهای دموکراتیک خواسته بود مسیر این حمایتها را قطع کنند.
لیندسی گراهام، سناتور آمریکایی پنجشنبه گفت: «زمان پایانیافتن حکومت ترور مادورو فرا رسیده تا مردم ونزوئلا از استبداد رها شوند و زمینه برای ایجاد اتحادهای تازه میان ونزوئلا و آمریکا فراهم شود، اتحادهایی که به سود هر دو کشور خواهد بود.»
ماچادو با وجود ممنوعیت دهساله سفر از سوی دولت ونزوئلا و پس از بیش از یک سال زندگی مخفیانه، پنجشنبه وارد اسلو شد.
ماچادو سال گذشته پس از پیروزی قاطع در انتخابات مقدماتی اپوزیسیون از نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری منع شد.
او همان سال پس از شدتگرفتن بازداشتهای مخالفان در پی انتخابات مورد مناقشه، مخفی شد.
در انتخابات بحثبرانگیز سال گذشته، شورای انتخابات و دادگاه عالی مادورو را پیروز اعلام کردند اما اپوزیسیون و ناظران بینالمللی بر این باورند که نامزد اپوزیسیون پیروز واقعی بوده و برای اثبات این ادعا صورتجلسههای صندوقها را منتشر کردهاند.
ماچادو هنگام دریافت جایزه نوبل صلح در اکتبر، این جایزه را به دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا تقدیم کرد؛ ترامپ بارها گفته خود نیز شایسته دریافت این جایزه است.
او به جریانهای نزدیک به ترامپ گرایش یافته که میگویند مادورو با گروههای تبهکاری مرتبط است و این موضوع تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی آمریکا ایجاد میکند.
ایالات متحده پنجشنبه در ادامه فشار حداکثری بر دولت مادورو، تحریمهای تازهای علیه اعضای خانواده او و شش شرکت و نفتکش مرتبط با صادرات نفت ونزوئلا اعمال کرد.
ترامپ پس از اعمال این تحریمها در کاخ سفید به خبرنگاران گفت که آمریکا بهزودی حملاتی را برای متوقف کردن محمولههای مواد مخدر که از ونزوئلا و از مسیرهای زمینی به سمت آمریکا منتقل میشوند، آغاز خواهد کرد.
ترامپ در هفتههای اخیر بارها تهدید کرده است که حملاتی را علیه گروههایی که مواد مخدر را بهصورت زمینی قاچاق میکنند، آغاز خواهد کرد.
این بیانیه که جمعه ۲۱ آذر در پیامرسان تلگرام منتشر شد، به زمان انجام این عملیات اشارهای نکرد.
بنا بر اعلام نیروهای ویژه اوکراین، این دو کشتی که «کامپوزر راخمانینوف» و «اسکار-ساریدژا» معرفی شدند، در نزدیکی سواحل قالمیقستان، یکی از جمهوریهای روسیه، هدف قرار گرفتند.
در این بیانیه همچنین آمده است این دو شناور بهدلیل حمل محمولههای نظامی میان ایران و روسیه، در فهرست تحریمهای ایالات متحده قرار دارند.
نیروهای ویژه اوکراین درباره شیوه هدف قرار دادن این شناورها یا میزان خسارت واردشده به آنها توضیحی ارائه نکردند و تنها گفتند جنبش «بلک اسپارک» اطلاعات دقیقی درباره مسیر حرکت و محموله این کشتیها در اختیار کییف قرار داد.
پیشتر در ۲۰ آذر، یک مقام اوکراینی اعلام کرد پهپادهای کییف برای نخستین بار به یک سکوی نفتی روسیه در دریای خزر حمله کردند.
او افزود این عملیات به توقف استخراج نفت و گاز در بیش از ۲۰ حلقه چاه این تاسیسات انجامید.
جمهوری اسلامی که از متحدان نزدیک مسکو محسوب میشود، پهپادهای انتحاری شاهد را برای استفاده روسیه در جنگ اوکراین در اختیار این کشور قرار داده است.
حمایت نظامی حکومت ایران از کرملین با واکنشهای گستردهای در غرب روبهرو شده و بهویژه نارضایتی شدید کشورهای اروپایی را در پی داشته است.
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است. از زمان آغاز جنگ کنونی، روسیه حدود یکپنجم خاک اوکراین را به تصرف خود درآورده است.
تاکید کرملین بر لزوم عقبنشینی اوکراین از دونباس
یوری اوشاکوف، مشاور سیاست خارجی کرملین، ۲۱ آذر اعلام کرد آتشبس تنها زمانی برقرار میشود که نیروهای اوکراینی بهطور کامل از منطقه دونباس عقبنشینی کنند و بخشهای باقیمانده آن نیز تحت کنترل گارد ملی روسیه قرار گیرد.
او افزود اگر این هدف از راه مذاکره حاصل نشود، روسیه با استفاده از توان نظامی کنترل کامل این مناطق را در دست خواهد گرفت.
اوشاکوف تاکید کرد سایر تحولات جنگ اوکراین بهطور کامل به این مساله وابسته است.
انتقاد مجارستان از تلاش اتحادیه اروپا برای مسدودسازی داراییهای روسیه
ویکتور اوربان، نخستوزیر مجارستان، ۲۱ آذر با انتشار پستی در شبکه اجتماعی فیسبوک، تلاش برخی اعضای اتحادیه اروپا برای مسدودسازی نامحدود داراییهای روسیه از طریق رایگیری با اکثریت را مورد انتقاد قرار داد و این اقدام را «غیرقانونی» توصیف کرد.
پیش از این، چنین تصمیمی از طریق رایگیری به اتفاق آرا در اتحادیه اروپا اتخاذ میشد.
اوربان نوشت: «بروکسل امروز با آغاز یک رایگیری مکتوب که میتواند به اتحادیه اروپا آسیبهای جبرانناپذیر وارد آورد، از خط قرمز عبور میکند. مجارستان به این تصمیم اعتراض دارد و برای بازگرداندن وضعیت به مسیر قانونی، از تمام توان خود استفاده خواهد کرد.»
خبرگزاری رویترز در همین رابطه نوشت در صورت دستیابی به توافقی برای مسدود نگه داشتن داراییهای روسیه بدون محدودیت زمانی، یکی از مخاطرات اصلی طرح بهرهگیری از این داراییها برای تامین مالی اوکراین، از بین میرود.
در چنین وضعی، کشورهایی مانند مجارستان و اسلواکی که رویکردی همسو با مسکو دارند، دیگر قادر به جلوگیری از تداوم مسدودسازی از طریق وتوهای دورهای ششماهه نخواهند بود.
اوربان هفتم آذر در دیدار با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، در کرملین اعلام کرد بوداپست به خرید نفت از مسکو ادامه خواهد داد.
بیبیسی وریفای با استناد به دادههای ردیابی کشتیها گزارش داد این نفتکش سابقه طولانی در «جعل یا پنهان کردن اطلاعات موقعیت مکانی خود» داشته است.
آمریکا این کشتی را «اسکیپر» معرفی کرده که با تطبیق تصاویر منتشرشده از عملیات توقیف با تصاویر مرجع وبسایت تانکر ترکرز، شناسایی شده است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، پنجشنبه اعلام کرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از این نفتکش در بازار سیاه استفاده میکرده است.
موقعیتهای جعلی
وزارت خزانهداری آمریکا نخستین بار در سال ۲۰۲۲، زمانی که این کشتی با نام «آدیسا» فعالیت میکرد، آن را تحریم و به مشارکت در یک «شبکه بینالمللی قاچاق نفت» متهم کرد.
بر اساس دادههای عمومی، اسکیپر از هفتم نوامبر موقعیت خود را اعلام نکرده بود.
شرکت تحلیل دریایی کپلر نیز اعلام کرد این کشتی احتمالا در عملیات انتقال کشتی به کشتی نفت مشارکت داشته است.
این نفتکش تحت پرچم گویان تردد میکرد، اما دولت گویان اعلام کرد این کشتی بهطور جعلی از پرچم این کشور استفاده کرده و در گویان، ثبت نشده است.
کارشناسان به بیبیسی وریفای گفتند اسکیپر بخشی از «ناوگان سایه» است؛ شبکهای جهانی از نفتکشها که با پنهانسازی مالکیت، هویت و مسیر حرکت، تحریمهای نفتی را دور میزند.
طبق مقررات سازمان ملل، کشتیها باید به سامانه شناسایی خودکار مجهز باشند، اما دادههای مربوط به اسکیپر «ناقص و گمراهکننده» بوده است.
دادههای وبسایت مارین ترافیک نشان میدهد آخرین بندر ثبتشده این کشتی در نهم ژوئیه، بندر سروش در ایران بوده، اما کپلر اعلام کرد این اطلاعات بخشی از «الگوی جعل موقعیت» بوده است.
به گفته این شرکت، اسکیپر در حالی که سامانهاش حضور در پایانه نفتی بصره عراق را نشان میداد، در واقع در جزیره خارک ایران نفت خام بارگیری کرده بود.
پس از آن، این کشتی به سمت شرق حرکت کرد و بین ۱۱ تا ۱۳ اوت، عملیات انتقال کشتی به کشتی انجام داد. محموله بعدا در چین تخلیه شد، اما به گفته کپلر، مقصد و ماهیت محموله «بهطور جعلی» اعلام شده بود.
استفاده از تصاویر ماهوارهای
اسکیپر سپس از مسیر ایران به سمت دریای کارائیب حرکت کرد.
تصاویر ماهوارهای شناساییشده نشان میدهد این کشتی ۱۸ نوامبر در بندر خوزه ونزوئلا حضور داشته؛ در حالی که در آن زمان در سامانههای ردیابی دیده نمیشده است.
کپلر اعلام کرد اسکیپر تا ۱۶ نوامبر دستکم یک میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه نفت خام «مِرِی» بارگیری کرده و مقصد را کوبا اعلام کرده بود.
همچنین شواهدی از مشارکت این کشتی در یک عملیات انتقال کشتی به کشتی دیگر در هفتم دسامبر، چند روز پیش از توقیف آن، وجود دارد.
این عملیات در نزدیکی سواحل ونزوئلا انجام شده است.
کپلر اعلام کرد اسکیپر بین ۲۸ اکتبر تا چهارم دسامبر سیگنالهای دستکاریشده ارسال میکرد که با موقعیت واقعی آن همخوانی نداشت.
فردریک فان لوکرن، افسر پیشین نیروی دریایی بلژیک، گفت این نوع انتقالها اگرچه غیرقانونی نیست، اما «بسیار نادر» است و اغلب نشانه تلاش برای دور زدن تحریمها محسوب میشود.
او افزود ونزوئلا بهدلیل تضعیف ظرفیت پالایش خود، برای تبدیل نفت خام به فرآوردههای سودآورتر، به ایران و روسیه وابسته شده است.
بر اساس اطلاعات مارین ترافیک، مالک بهرهبردار اسکیپر، شرکتی مستقر در نیجریه و مالک ثبتشده آن، شرکتی در جزایر مارشال معرفی شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد که این شرکت در گذشته برای تسهیل فعالیتهای ویکتور آرتِموف، سرمایهدار روس تحریمشده، در شبکه جهانی قاچاق نفت استفاده شده است.
ولادیمیر پوتین جمعه ۲۱ آذر در دیدار با مسعود پزشکیان در حاشیه اجلاس «صلح و اعتماد» در عشقآباد ترکمنستان، گفت: «تهران و مسکو در خصوص مسائل حساس بینالمللی و مسائل مربوط به برنامه هستهای ایران در تماس نزدیک هستند .... ما از ایران در سازمان ملل حمایت میکنیم. وزیران خارجه ما همواره [درباره پرونده هستهای] در تماس هستند.»
او از روابط «مثبت و رو به گسترش» جمهوری اسلامی و روسیه تمجید کرد و افزود توسعه تعاملات دوجانبه در حوزه انرژی، کشاورزی و توسعه زیرساختها از جمله کریدور شمال-جنوب و نیروگاه بوشهر، در دستور کار قرار دارد.
پوتین همچنین از روند مثبت مبادلات تجاری میان ایران و روسیه خبر داد و گفت حجم تجارت دوجانبه در سال گذشته میلادی ۱۳ درصد رشد داشت و این روند صعودی در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵ ادامه یافت.
اظهارات پوتین درباره حمایت از ایران در مجامع بینالمللی و روابط فزاینده ایران و روسیه در حالی مطرح شد که برخی مقامهای جمهوری اسلامی در ماههای اخیر از همراهی نکردن مسکو با تهران در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل سخن گفتهاند.
در یکی از آخرین اظهارنظرها از این دست، محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ۹ مهر گفت جمهوری اسلامی در جریان جنگ با اسرائیل از روسیه انتظار کمک داشت اما مسکو کمکی ارائه نکرد.
یحیی رحیم صفوی، مشاور علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، نیز هفتم مهر اذعان کرد مسکو در جریان جنگ ۱۲ روزه «کمک نظامی» در اختیار تهران قرار نداد.
تاکید پزشکیان بر اجرای توافق راهبردی با مسکو
پزشکیان در دیدار با پوتین در عشقآباد، از مواضع او در «دفاع از سیاستهای بینالمللی جمهوری اسلامی در مجامع جهانی» قدردانی کرد.
به گفته پزشکیان، حکومت ایران مصمم است توافق جامع با روسیه را «عملیاتی» کند.
رییس دولت جمهوری اسلامی ادامه داد: «پروژه راهآهن رشت-آستارا برای تکمیل کریدور شمال-جنوب را هر هفته دنبال میکنم و همه مسیر آن تا پایان سال تصاحب (تملک) خواهد شد.»
پزشکیان افزود تاکنون حدود ۱۱۰ کیلومتر از اراضی مسیر رشت–آستارا تملک شده، اما پوتین پاسخ داد طول این مسیر تنها ۹۳ کیلومتر است.
این بخش از صحبتهای پزشکیان و پوتین در شبکههای اجتماعی بازتاب فراوانی یافته است.
به گزارش رسانههای ایران، قرارداد ایجاد کریدور شمال-جنوب در سال ۲۰۰۰ در شهر سنپترزبورگ و در چارچوب دومین کنفرانس حملونقل اوراسیا از سوی روسیه، ایران و هند به امضا رسید.
این کریدور حملونقل از سنپترزبورگ آغاز میشود و از طریق مسیرهای آبی، جادهای و ریلی به دریای خزر و منطقه قفقاز جنوبی میرسد. سپس این مسیر تا بنادر جنوبی ایران ادامه مییابد و از آنجا از طریق خلیج فارس و دریای عرب به بنادر هند متصل میشود.
معاهده جامع راهبردی جمهوری اسلامی و روسیه دیماه ۱۴۰۳ در جریان سفر پزشکیان به روسیه منعقد شد.
وزارت خارجه روسیه مهر سال جاری اعلام کرد این معاهده بهطور رسمی لازمالاجرا شده است.
پزشکیان پنجم بهمن ۱۴۰۳ اعلام کرد طبق این توافق، دو کشور در صورت حمله به یکی از آنها، متعهد به همکاری مشترک خواهند بود.
در سوی دیگر، خبرگزاری دولتی تاس روسیه گزارش داد در این معاهده، بند تعهد به دفاع متقابل گنجانده نشده است.
محمد صدر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، سوم شهریور خبر داد روسیه اطلاعات مربوط به پدافند هوایی جمهوری اسلامی را در اختیار اسرائیل گذاشت تا در جنگ ۱۲ روزه از آن استفاده کند.
انستیتوی تحقیقات بینالمللی سیاسی ایتالیا ۱۶ آذر در تحلیلی نوشت سقوط حکومت بشار اسد و جنگ ایران و اسرائیل بار دیگر نشان داد روابط تهران و مسکو شراکتی محدود، عملگرایانه و فاقد عمق راهبردی است، اما این همکاری همچنان دوام خواهد داشت.
