عطا محامد
پژوهشگر علوم سیاسی
پژوهشگر علوم سیاسی
۲۸ بهمن زمانی که تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی در ژنو سرگرم گفتوگو با آمریکاییها بود، علی خامنهای در تهران خطاب به ترامپ گفت: «خطرناکتر از ناو، آن سلاحی است که میتواند آن را به قعر دریا بفرستد.»
در روزهای گذشته تقریبا همه کشورهای خاورمیانه بهطور کمسابقهای بهدنبال جلوگیری از شروع جنگی گسترده بین جمهوری اسلامی و آمریکا بودهاند. آنها چنین جنگی را بهعنوان وضعیت باخت-باخت میفهمند.
تاریخ جمهوری اسلامی از بدو تاسیس با خشونت آمیخته بوده است، اما وقایع ۱۸ تا ۲۰ دیماه ۱۴۰۴، فراتر از یک تکرار تاریخی، نقطه اوج این چرخه و یک دگردیسی ماهوی در ساختار قدرت و رابطه آن با خشونت بود.
فریادهای تغییرخواهی سیاسی که این روزها در خیابانهای ایران بلند شده، در راهروهای استراتژیک آنکارا نه بهعنوان «ندای آزادیخواهی»، بلکه بهعنوان یک «نگرانی ژئوپولیتیک» فهمیده شده است.
پیش از افشای سیمکارتهای سفید، تصور عمومی این بود که حکومت فقط بهدنبال ایجاد اینترنت طبقاتی است، اما لو رفتن موقعیت کاربران در پلتفرم ایکس نشان داد ماجرا فراتر است. ما فقط با یک تبعیض دیجیتال روبهرو نیستیم، با سازوکاری مواجهیم که نقشهای سیاسی را در میدان روایت توزیع میکند.
نظم سیاسی ایران پس از جنگ ۱۲روزه بیش از گذشته درگیر کشاکش میان نیروهای چندلایه و متعارض شده است.
سفر محمد بنسلمان به واشینگتن و رویکرد تازه دولت ترامپ نشانه چرخشی جدی در نظم امنیتی خاورمیانه است. موافقت آمریکا با فروش جنگندههای اف۳۵ به عربستان سعودی نشان میدهد واشینگتن دیگر نمیخواهد روی یک متحد واحد تکیه کند و در حال ساختن معماری چندستونی تازهای در منطقه است.
اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول و جدیترین رقیب سیاسی رجب طیب اردوغان، رئيسجمهور ترکیه، اکنون در مرکز یکی از بزرگترین پروندههای قضایی تاریخ جمهوری این کشور قرار گرفته است.
سودان این روزها در خون میغلتد. شبهنظامیانی که «نیروهای واکنش سریع» نام دارند، در اواخر ماه اکتبرقتلعام گستردهای در شهر الفاشر در غرب سودان به راه انداختند و با خشونتی فزاینده مسیر خود را به مرکز کشور ادامه میدهند.
در ماههای پس از جنگ ۱۲ روزه، بسیاری از تحلیلگران سیاسی و کاربران شبکههای اجتماعی بر یک گزاره تاکید کردهاند: جمهوری اسلامی ضعیف شده است. با توجه به برخی قرائن این جمله اگرچه درست است، اما ضعیفشدن نظام سیاسی دقیقاً به چه معناست؟ آیا جمهوری اسلامی دیگر امکان حکمرانی ندارد؟
