در ادامه تلاش جمهوری اسلامی برای سرکوب شهروندان معترض، یک روزنامهنگار و یک دختر ۱۴ ساله در آمل و تهران بازداشت شدند. از سوی دیگر تشکلهای صنفی معلمان خواستار معالجه فوری جعفر ابراهیمی، معلم زندانی شدند و وکیل مهدی یراحی نیز از ارجاع پرونده این هنرمند به دادگاه انقلاب خبر داد.
بر اساس خبری که به ایراناینترنشنال رسیده است، شایا شهوق، روزنامهنگار و گرافیست، روز سهشنبه ۲۸ شهریور به دست نیروهای امنیتی در منزل شخصیاش در آمل بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شد.
ماموران در زمان بازداشت اقدام به شکستن در منزل او کرده و وسایل شخصی از جمله لپتاپ و تلفن همراه او را با خود بردهاند.
همزمان سازمان حقوقبشری ههنگاو خبر داد که یکتا دودانگه، دختر ۱۴ ساله ساکن تهران، روز شنبه «پس از تعقیب و گریز» به دست ماموران امنیتی بازداشت شده است.
بر اساس این گزارش او در سالگرد قتل حکومتی مهسا ژینا امینی دستگیر شده و تا این لحظه از سرنوشتش خبری در دست نیست.
روز ۲۵ شهریور و در جریان سالگرد خیزش انقلابی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، دهها شهروند از جمله خانوادههای دادخواه در شهرهای مختلف ایران بازداشت شدند که تنها هویت تعدادی از آنها مشخص و رسانهای شد.
پیش از این هم جمهوری اسلامی اقدام به بازداشت شماری از فعالان مدنی و سیاسی، خانوادههای بازداشتشدگان اعتراضات و دیگر شهروندان کرده بود.
آخرین جزییات از پرونده مهدی یراحی
یکی از بازداشتشدگان ماههای اخیر در ایران مهدی یراحی، خواننده و آهنگساز است که پروندهاش را به تازگی به دادگاه انقلاب ارجاع دادهاند.
او پس از انتشار ترانه «روسریتو دربیار» که برای جنبش «زن، زندگی، آزادی» خوانده و تنظیم شده بود، در روز ششم شهریور بازداشت و به زندان اوین منتقل شد.
مصطفی نیلی، وکیل یراحی در شبکه اجتماعی اکس درباره آخرین وضعیت او نوشت که پرونده این هنرمند به شعبه ٢۶ دادگاه انقلاب تهران ارجاع شده و اکنون «منتظر تعیین وقت رسیدگی» از سوی شعبه هستند.
این وکیل دادگستری همچنین یادآور شد که مهدی یراحی در کیفرخواست صادره به «فعالیت تبلیغی علیه نظام، تشویق مردم به فساد، ساخت و انتشار محتویات خلاف اخلاق و عفت عمومی و ترغیب و تحریک افراد به جرایم منافی عفت از طریق سامانههای رایانهای» متهم شده است.
یراحی از آغاز خیزش انقلابی چهار ترانه «قفس بس»، «سرود زن»، «سرود زندگی» و «روسریتو دربیار» را در همبستگی با اعتراضات مردمی منتشر کرده است.
این هنرمند اما پیشتر نیز به دلیل حمایت از معترضان علیه جمهوری اسلامی دورههایی از ممنوع از کار شدن را تجربه کرده بود.
بیانیههای صنفی و طوفان توییتری در حمایت از جعفر ابراهیمی
با گذشت حدود یک هفته از آغاز اعتصاب دارویی جعفر ابراهیمی به دلیل ضرب و شتم از سوی ماموران زندان قزلحصار کرج، تعدادی از تشکلهای صنفی فرهنگیان با انتشار بیانیههایی خواهان معالجه فوری این معلم زندانی شدند.
کانون صنفی معلمان تهران در بیانیه خود تاکید کرد که ابراهیمی بهرغم تایید پزشک زندان، به جای گرفتن مرخصی استعلاجی و معالجه، به زندان قزلحصار تبعید و مورد ضرب و جرح واقع شده است.
این کانون با اشاره به افزایش فشار حکومت بر کنشگران و زندانی کردن و صدور حکمهای سنگین برای آنان نوشت: «طنز تلخ رفتارهای در این حد نامتعادل برای نشان دادن قدرت اینجاست که جز به وحشتزدگی و ضعف حکومت در نزد افکار عمومی تعبیر نمیشود.»
در ادامه بیانیه، کانون صنفی معلمان تهران خواهان اعزام هرچه سریعتر جعفر ابراهیمی به بیمارستان برای معالجه فوری و ثبت آثار ضرب و جرح موجود بر بدنش و همچنین رسیدگی فوری و مجازات ماموران خاطی شد.
انجمن صنفی فرهنگیان خراسان شمالی نیز با انتشار بیانیهای مشابه در حمایت از ابراهیمی تاکید کرد: «ما در مقابل فرستادن جانهای شریف و آزادهمان به قربانگاه سکوت نخواهیم کرد.»
این تشکل صنفی ضمن محکوم کردن رفتارهای «ظالمانه، غیرانسانی و فراقانونی» اعمال شده علیه ابراهیمی، خواهان آزادی و رسیدگی فوری پزشکی به وضعیت جسمانی این معلم زندانی با فرستادنش به مراکز درمانی تخصصی شد.
جعفر ابراهیمی ۲۳ شهریور و در اعتراض به «ضرب و شتم در زندان و عدم اعزام به پزشکی قانونی» ضمن پس فرستادن داروهای خود، دست به اعتصاب دارو زد.
پیشتر شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران گفته بود جعفر ابراهیمی یکی از ۱۳ زندانی سیاسی است که به تازگی از اوین به قزلحصار منتقل شده اما به علت وخامت شدید جسمی، او را به بیمارستان رجایی شهر منتقل کردهاند.
عرفان کرمویسی، وکیل او اعلام کرد که ابراهیمی در تماسی از زندان گفته است در پی وخامت حال و بیهوشی، با وجود نامه اعزام به بیمارستان، او را تنها به بهداری زندان قزلحصار منتقل کردهاند.
در واکنش به این اتفاقات، کارزاری نیز در شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) در حمایت از این معلم زندانی شکل گرفت.
از شامگاه دوشنبه تاکنون بیش از ۲۰ هزار پست برای نجات جعفر ابراهیمی در اکس منتشر شد.
ابراهیمی سال ۱۳۸۸ در زندان به بیماری التهاب روده مبتلا شد و در جریان بازداشت طولانیمدت در سلول انفرادی در زمان بازداشتهای اردیبهشت ۱۴۰۱، بیماریهای پیشین او تشدید و دیابت نیز به آنها اضافه شد.
کانون صنفی فرهنگیان الیگودرز چندی پیش با هشدار درباره قرار گرفتن ابراهیمی در معرض «خطر جدی از دست دادن بینایی» نوشت انتقال او به زندان قزلحصار، منجر به تشدید وضعیت وخیم جسمی او خواهد شد و این یعنی «مرگ خاموش».
جعفر ابراهیمی دهم اردیبهشت سال گذشته از سوی وزارت اطلاعات بازداشت و به بند ۲۰۹ زندان اوین منتقل شد.
اوایل آذر سال ۱۴۰۱، دادگاه تجدیدنظر استان تهران حکم پنج سال حبس این فعال صنفی را تایید کرد.
پاییز سال گذشته و همزمان با برگزاری دادگاههای بدوی و تجدیدنظر نیز حال جسمی او وخیم و «با هزینه شخصی» برای درمان به بیمارستان منتقل شد؛ جایی که طی ۱۲ روز بستری، با پابند به تخت زنجیر شده بود.
فشار و تلاش حکومت برای سرکوب معلمان و فعالان صنفی در دو دهه گذشته سابقه داشته اما در سالهای گذشته شمار زیادی از معلمان بازداشت و با احکام سنگین حبس مواجه شدهاند.
اواخر تیر امسال جمعی از فعالان صنفی با راهاندازی کارزار «۱۰۰ هزار امضا» خواهان آزادی معلمان زندانی و پایان دادن به پروندهسازی علیه آنان شدند.
جو بایدن روز دوشنبه ۲۷ شهریور در بیانیهای اعلام کرد که پنج شهروند آمریکایی که در ایران زندانی بودند پس از سالها تحمل رنج و بلاتکلیفی، بالاخره به خانه باز میگردند.
رییس جمهور آمریکا از اعمال تحریمهایی علیه محمود احمدینژاد و وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی به دلیل «دست داشتن در بازداشتهای غیرقانونی» خبر داد و نوشت ما به تحمیل هزینه علیه ایران به دلیل اقدامات تحریکآمیزش در منطقه ادامه خواهیم داد.
سفیر قطر در ایران به همراه پنج آمریکایی زندانی که قرار بود تهران را ترک کنند، در فرودگاه حضور داشت. رویترز گزارش داد که مقامات آمریکایی در فرودگاه قطر، از پنج آمریکایی آزاد شده استقبال کردند.
پرس تی وی هم در خبری اعلام کرد مهرداد معین انصاری و رضا سرهنگپور، دو تن از پنج زندانی آزادشده از آمریکا نیز به دوحه منتقل شدند. وبسایت نور نیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی ایران، تصویری از این دو زندانی آزادشده منتشر کرده است.
در پی انتشار خبر آزادی پنج گروگان آمریکایی، یک مقام ارشد دولت جو بایدن و یک مقام قطری هم به شبکه سیانان گفتند پنج آمریکایی که در ایران زندانی بودند آزاد شدهاند و در حال پرواز به خارج از کشور هستند. دومین مقام ارشد دولت بایدن نیز گفت که مادر سیامک نمازی و همسر مراد طاهباز که قبلا قادر به ترک ایران نبودند، در پرواز از ایران به دوحه هستند.
سیامک نمازی، یکی از زندانیان آزاد شده در بیانیهای نوشت: «شادی وصف ناپذیرم از پیوستن دوباره به خانوادهام سرشار از اندوه و احساس گناه دردناک و عمیق است، چرا که بسیاری از افراد شجاع که آنها را تحسین میکنم، همچنان به دلیل مطالبه کرامت و آزادی، پشت آن دیوارها ماندهاند.»
او افزود: «از جو بایدن و دولت او که مجبور شدند برای نجات ما تصمیمهای بسیار دشواری اتخاذ کنند، صمیمانه سپاسگزارم.»
وزیر خارجه آمریکا: مذاکرات برای مبادله زندانیان کاملا به صورت جدا از مذاکرات اتمی انجام شد
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، در پی انتشار خبر آزادی پنج شهروند آمریکایی زندانی در ایران گفت که مذاکرات برای مبادله زندانیان کاملا به صورت جدا از مذاکرات اتمی انجام شده است.
او بار دیگر تاکید کرد دیپلماسی بهترین راه برای حل پرونده اتمی ایران است و در عین حال افزود بایدن تعهد خود را برای عدم دستیابی ایران به سلاح اتمی به صراحت اعلام کرده است.
وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد: «ما به بررسی اینکه آیا فرصتی برای دیپلماسی در قبال ایران وجود دارد یا خیر، ادامه خواهیم داد.»
بلینکن گفت که با پنج زندانی آمریکایی آزاد شده و دو فرد از خانواده آنان که همراهشان از ایران به قطر پرواز کردند، یک گفتوگوی تلفنی «احساسی» داشته است.
این دیپلمات ارشد در نشست خبری درباره توافق با جمهوری اسلامی برای مبادله زندانیان و آزادسازی پولهای بلوکهشده ایران، گفت که این ۶ میلیارد دلار فقط برای «اهداف بشردوستانه» قابل استفاده خواهد بود و آمریکا بر نحوه استفاده از آن نظارت خواهد داشت.
او با اشاره به آزادی و مبادله پنج شهروند آمریکایی در حساب ایکس خود هم نوشت آنها پس از تحمل ظلمی غیرقابل وصف به عنوان زندانی رژیم ایران، به خانه باز میگردند. ما اولویتی بالاتر از بازگرداندن آمریکاییهایی که به ناحق بازداشت شدهاند، نداریم.
وزیر خارجه آمریکا افزود ایران در حالی که پنج شهروند آمریکایی را آزاد کرد، هرگز به سرنوشت رابرت لوینسون پاسخ نداد. امروز ما احمدینژاد و وزارت اطلاعات ایران را در اقدامی برای ترویج پاسخگو کردن در قبال بازداشتهای غیرقانونی تحریم کردیم.
انتقال وجوه آزادشده ایران به قطر همزمان با آزادی پنج آمریکایی
روز دوشنبه رویترز به نقل از یک منبع نوشت قطر به ایران و آمریکا اطلاع داده که حدود شش میلیارد دلار پول آزاد شده ایران از سوئیس به قطر منتقل شده است.
به گفته منبع مطلع، هواپیمای قطری پس از اینکه واریز وجوه آزادشده تهران به حسابهایی در قطر به آمریکا و ایران اعلام شد، برای انتقال زندانیان آمریکایی در ایران در حالت آماده باش قرار گرفت.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، اعلام کرد که مذاکرات برای رسیدن به توافق تبادل زندانیان میان تهران و واشینگتن بیش از دو سال طول کشید و مسئولان قطری سفرهای فشردهای به دو کشور داشتند.
او گفت که این توافق تضمینهای متعددی بهویژه در زمینه مالی را شامل میشود.
سخنگوی وزارت خارجه قطر تاکید کرد که به محض آزادی زندانیان، بخش مالی توافق اجرایی خواهد شد و «ما در دوحه آماده اتمام روند تبادل زندانیان میان تهران و واشنگتن هستیم.»
پیشتر در روز دوشنبه، ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه ایران اعلام کرده بود پولهای بلوکهشده ایران در کره جنوبی آزاد شده و روز دوشنبه در اختیار ایران قرار خواهد گرفت.
محمد رضا فرزین، رییس کل بانک مرکزی ایران روز دوشنبه اعلام کرد که بر اساس نامه رسمی مقامات قطر که روز یکشنبه دریافت شده، پنج میلیارد و ۵۷۳ میلیون و ۴۹۲ هزار یورو پولهای آزادشده ایران در کره جنوبی، به حساب شش بانک ایرانی، در دو بانک الاهلی و الدخان در قطر واریز شد.
در مبادله زندانیان قرار است پنج شهروند ایرانی زندانی در آمریکا آزاد شوند. به گفته کنعانی، دو نفر از آنان به ایران باز خواهند گشت و دو نفر دیگر در آمریکا خواهند ماند. کنعانی اعلام کرد که یک زندانی ایرانی نیز از آمریکا به کشور ثالث خواهد رفت.
در این مبادله قرار است سیامک نمازی، عماد شرقی، مراد طاهباز و دو زندانی دیگر که هویت آنان مشخص نیست، آزاد شوند. هر سه زندانی دو تابعیتی هستند و مراد طاهباز تابعیت بریتانیایی هم دارد. در همین حال اعلام شده که یکی از پنج زندانی آمریکایی که قرار است مبادله شوند، زن است.
روزنامه خراسان روز ۱۶ مرداد از بازداشت یک زن ایرانی-آمریکایی در ایران طی هفتههای اخیر خبر داده و نوشته بود که دلیل به بنبست رسیدن مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا دربارهٔ تبادل زندانیان، موضوع آزادی او است
این شهروند ایرانی-آمریکایی سابقه حضور در سازمانهای غیردولتی افغانستان را داشته است.
سخنگوی نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل اسامی پنج زندانی ایرانی در توافق مبادله زندانیان با آمریکا را کاوه لطفالله افراسیابی، مهرداد معین انصاری، امین حسنزاده، کامبیز عطار کاشانی و رضا سرهنگپور ذکر کرده است.
خبرگزاری رویتر به نقل از یک مقام ارشد دولت آمریکا که نامش ذکر نشده، نوشت که این توافق رابطه خصمانه دو کشور را تغییر نداده، اما درها برای دیپلماسی در مورد برنامه هستهای ایران باز است.
او گفت: «اگر فرصتی ببینیم، آن را بررسی خواهیم کرد، اما در حال حاضر، واقعا چیزی برای گفتن ندارم.»
همزمانی آزادی گروگانهای ایرانی با سفر رئیسی به نیویورک
آزادی زندانیان آمریکایی همزمان با ورود ابراهیم رئیسی به نیویورک انجام شده میشود. این پنج ایرانی-آمریکایی به دوحه و سپس به آمریکا پرواز میکنند.
رئیسی در آمریکا آزادی پنج شهروند زندانی این کشور در ایران را اقدامی بشردوستانه خواند و افزود چنین اقداماتی بین دو کشور در آینده میتواند تکرار شود.
رئیسی در ادامه با اغتشاش خواندن خیزش انقلابی مردم ایران افزود: «اگر آمریکا با اشتباه محاسبه و دل بستن به اغتشاشات، میز مذاکره را ترک نمیکرد، این اقدام بشردوستانه میتوانست خیلی زودتر انجام شود.»
برخی کارشناسان معتقدند حکومت ایران تبادل زندانیان را عمدا در چنین روزی اجرا کرده تا تمرکز رسانهای را از اعتراضها به سفر رئیسی به نیویورک برای شرکت در هفتاد و هشتمین مجمع عمومی سازمان ملل منحرف کند.
جمهوری اسلامی پیش از این و در سال ۲۰۱۱ میلادی نیز دو کوهنورد آمریکایی زندانی در ایران را همزمان با سفر محمود احمدینژاد، رییس جمهوری وقت ایران به نیویورک برای حضور در مجمع عمومی سازمان ملل آزاد کرده بود.
خبرگزاری بلومبرگ پیش از این به نقل از منابع آگاه خبر داد که ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی، روز ۲۷ شهریور ماه موافقتنامه تبادل زندانیان را اجرایی میکنند. این رسانه همچنین توافق مورد نظر را اولین گام به سوی مذاکرات تازه برای اعمال مجدد محدودیتها بر برنامه هستهای ایران دانست.
حدود یک ماه پیش، رسانهها از دستیابی تهران و واشینگتن به توافق در زمینه تبادل زندانیان و دسترسی ایران به شش میلیارد دلار از ارزهای بلوکهشدهاش در کره جنوبی خبر دادند.
به نوشته بلومبرگ این مبادله در روز دوشنبه، قرار است «اولین گام به سوی مذاکرات تازه برای اعمال مجدد محدودیتها بر برنامه هستهای ایران» باشد.
این توافق در روزهای گذشته موجب شکلگیری موجی از انتقادها به جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا شده است.
منتقدان میگویند آزادسازی دلارهای بلوکهشده، جمهوری اسلامی را به گروگانگیری بیشتر تشویق میکند و هیچ معاملهای نباید با حکومت ایران انجام شود.
۲۶ سناتورهای جمهوریخواه از دولت بایدن به دلیل انجام این معامله با جمهوری اسلامی انتقاد کرده بودند.
در مقابل ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز ۲۵ مرداد با تاکید بر اینکه خواست آمریکا از ایران برای تنشزدایی و ایجاد فضا برای دیپلماسی، به توافق تبادل زندانیان با ایران ارتباطی ندارد، گفته بود ایالاتمتحده به هیچگونه توافقی با جمهوری اسلامی نزدیک نشده است.
در عین حال، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست وزیر قطر، روز سوم شهریور ابراز امیدواری کرده بود که توافق بین ایران و آمریکا برای مبادله زندانیان، به گفتوگوی گستردهتر برای احیای برجام منجر شود.