محکوم شدن یک خبرنگار به حبس و ممنوعیت از کار بهدلیل انتشار توییتی درباره آرمیتا
شبکه شرق از صدور حکم شش ماه حبس و دو سال ممنوعیت از فعالیت خبرنگاری برای سارا معصومی، روزنامهنگار خبر داد. به گفته وکیل پرونده، مصداق عنوان اتهامی او «گزارش ضابطان» و «نشر یک توییت درباره آرمیتا گراوند» است.
محکوم شدن یک خبرنگار به حبس و ممنوعیت از کار بهدلیل انتشار توییتی درباره آرمیتا | ایران اینترنشنال
دادگاه انقلاب حکم سارا معصومی را به اتهام «نشر مطالب خلاف واقع» صادر کرده است.
علی مجتهدزاده، وکیل دادگستری، به شبکه شرق گفت پرونده سارا معصومی در حالی به دادگاه انقلاب ارجاع شد که بسیاری دیگر از روزنامهنگاران با اعلام جرم دادستان پس از قتل حکومتی آرمیتا گراوند، کارشان به دادسرا کشیده شده بود.
به گفته او، برای برخی از روزنامهنگاران در نمونههای مشابه «قرار تعلیق تعقیب» صادر شد ولی پرونده معصومی به شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب رفت.
در دو ماه گذشته خبرهایی درباره احضار، اعلام جرم و تشکیل پرونده قضایی علیه چند روزنامهنگار به دلیل انتشار مطالب انتقادی یا موضعگیری درباره قتل حکومتی آرمیتا منتشر شد.
علاوه بر سارا معصومی، متین غفاریان، مدیر کانال خبری روزآروز، زینب رحیمی، میلاد علوی، امید توشه و مریم شکرانی، دیگر روزنامهنگاران این فهرست هستند.
آرمیتا گراوند روز ۹ مهر در ایستگاه متروی شهدای تهران بیهوش شد و به کما رفت. خبر جان باختن او پس از ۲۸ روز بستری زیر نظر نهادهای امنیتی در بیمارستان نظامی فجر، روز شش آبان اعلام شد.
بر اساس گزارشها او به دلیل حمله یک زن چادری آسیب دید. برخی این زن را «حجاببان» و برخی دیگر «آتش به اختیار هوادار حکومت» معرفی کردند.
در مراسم خاکسپاری آرمیتا دستکم ۶۲ زن از تشکلهای دانشجویی، وکیلها و خانوادههای دادخواه از جمله نگار استادآقا، از اعضای تحریریه اعتمادآنلاین بازداشت شدند.
حکم سارا معصومی در حالی اعلام شد که مصداق عنوان اتهامی او در ابتدای رسیدگی به پرونده فقط یک توییت (پستی در شبکه اجتماعی ایکس) بود. مجتهدزاده تاکید کرد که در آن توییت «خبری نشر داده نشده بود» که کذبش به اثبات برسد و معصومی را به اتهام «نشر مطالب خلاف واقع» متهم کند.
این وکیل دادگستری گفت در حکم صادر شده، قاضی پرونده به گزارش ضابطان هم استناد کرده است در حالی که هیچ گزارشی به او و موکلش نشان داده نشد.
اعلام جرم و تشکیل پرونده قضایی برای فعالان شبکههای اجتماعی و چهرههای سرشناس از پاییز گذشته و شکلگیری خیزش انقلابی و با دستور مستقیم غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه کلید خورد.
اژهای اوایل آذر ۱۴۰۱ از دستور خود به مسوولان ذیربط قضایی کشور و دادستان تهران خبر داد تا چنانچه فردی «حرف دروغی یا ادعای بدون سندی» منتشر کرد، در کوتاهترین زمان ممکن «او را احضار کنند و مستندات ادعایش را بخواهند».
اکبر منتجبی، رییس هیات مدیره انجمن صنفی روزنامهنگاران استان تهران هفدهم مرداد امسال با اشاره به بازداشت خبرنگاران به روزنامه هممیهن گفته بود: «دوران سیاه روزنامهنگاری تمام نشده و یکدستسازی سیستم، بیشترین فشار و تمرکزش روی بازداشت، حذف و طرد روزنامهنگاران است.»
اواخر شهریور امسال فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران اعلام کرد پس از کشته شدن مهسا ژینا امینی، دستکم ۱۰۰ روزنامهنگار در ایران بازداشت و بیش از ۲۱ نفر آنان در مجموع به ۷۷ سال زندان محکوم شدند.
تعدادی از این روزنامهنگاران مانند الهه محمدی و نیلوفر حامدی از حدود ۱۵ ماه پیش تاکنون در زندان هستند.
سازمان گزارشگران بدون مرز اردیبهشت امسال وضع آزادی رسانهها در جمهوری اسلامی را همچنان «بسیار نگرانکننده» ارزیابیو اعلام کرد ایران به سومین زندان بزرگ روزنامهنگاران در جهان بدل شده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران گزارش داد در جریان جلسه رسیدگی به اتهامات یوهان فلودروس، شهروند سوئدی و دیپلمات اتحادیه اروپا، قاضی دادگاه اعلام کرد او به افساد فی الارض متهم شده است.
انتساب اتهام افساد فی الارض به فلودروس یک روز پس از آن صورت گرفت که دادگاه استیناف در استکهلم، رای دادگاه بدوی و حکم حبس ابد صادر شده برای حمید نوری، مقام سابق قضایی جمهوری اسلامی را به اتهام مشارکت در «کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷»، تایید کرد.
در جلسه روز چهارشنبه ۲۹ آذر دادگاه فلودروس در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، قاضی ایمان افشاری با اشاره به کیفرخواست صادر شده علیه فلودروس، اتهامات این شهروند سوئدی را «افساد فی الارض از طریق اقدام علیه امنیت کشور و تمامیت ارضی جمهوری اسلامی» و «همکاری اطلاعاتی با اسرائیل» اعلام کرد.
افشاری خطاب به فلودروس گفت: «این اتهامات بر اساس رصد اطلاعاتی نیروهای امنیتی ایران، بررسی پیامها، ایمیلها و پایش گوشی همراه شما، سفرهای شما به کشورهای متعدد، حضور شما در شهرهای مرزی ایران، ارتباطات و سفرهایتان به سرزمینهای اشغالی و سایر ادله به شما وارد شده است.»
حکومت ایران غالبا از اتهام افساد فی الارض برای حذف مخالفان خود استفاده میکند.
بر اساس قوانین قضایی جمهوری اسلامی، مفسد فی الارض میتواند به اعدام محکوم شود.
به گزارش خبرگزاری فارس، در جلسه روز چهارشنبه دادگاه، کاردار سفارت سوئد در تهران، مترجم رسمی و وکیلان مدافع فلودروس نیز حضور داشتند.
بر اساس این گزارش، فلودروس اتهامات منتسب به خود را نپذیرفت و تاکید کرد: «کیفرخواست صادره یک ماهیت کلی و عمومی دارد و هیچ ارتباط مستقیمی با من ندارد.»
قاضی پرونده در این جلسه متهم را به دلیل یادگیری زبان فارسی مورد بازخواست قرار داد.
افشاری، فلودروس را به ارتباط با نهادهای نظامی سوئد متهم کرد اما این دیپلمات اتحادیه اروپا تاکید کرد پس از پایان خدمت ۱۳ ماهه سربازی هیچ ارتباطی با نهادهای نظامی، اطلاعاتی و امنیتی سوئد نداشته است.
به دنبال تایید حکم حبس ابد حمید نوری در دادگاه تجدید نظر استکهلم، کاظم غریبآبادی، دبیر ستاد حقوق بشر قوه قضاییه تهدید کرد که «این اقدام سوئد برایش بدون هزینه نخواهد بود».
او گفت: «در این پرونده انگلیسیها هم دست داشتند و پروندهای نبود که صرفا سوئد تصمیم گرفته باشد.»
ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، در واکنش به تایید حکم حبس ابد نوری در سوئد به دلیل دست داشتن در اعدامهای دهه ۶۰ گفت: «ایران رای دادگاههای بدوی و تجدید نظر در خصوص حمید نوری را از اساس غیرقابل قبول دانسته و به شدت آن را محکوم میکند.»
مسعود ستایشی، سخنگوی قوه قضاییه نیز روز چهارشنبه ۲۹ آذر با اشاره به تایید حکم حبس ابد نوری گفت: «صدور حکم ناعادلانه برای حمید نوری گرچه مایه تاسف شد اما قابل پیشبینی بود. هیچ حکمی به جز تبرئه نوری را به رسمیت نخواهیم شناخت و این حکم را زیر پا گذاشتن آشکار منشور حقوق بشر میدانیم.»
احمد اصانلو، رییس سازمان تعزیرات حکومتی اعلام کرد علیرغم وجود دهها شکایت علیه «چای دبش»، این شرکت همچنان موفق به دریافت ارز میشده است.
اصانلو روز چهارشنبه ۲۹ آذر گفت بررسیهای انجام شده درباره فساد گسترده در پرونده واردات چای (موسوم به پرونده چای دبش) نشان میدهد این شرکت در سال ۹۸ «در شعب یکی از بانکها در استانها ۵۰ شکایت مفتوح باعنوان عدم رفع تعهدات ارزی داشته اما با این حال باز هم ارز دریافت میکرده است».
به گفته رییس سازمان تعزیرات حکومتی، دلیل به وجود آمدن چنین فسادی این است که «نظام شفافی در خصوص نظارت وجود نداشته است».
ابراهیم نجفی، نماینده آستانه اشرفیه در مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به کلیات لایحه بودجه سال ۱۴۰۳ هشدر داد در صورت تصویب بودجه پیشنهادی دولت، فسادهایی مانند پرونده چای دبش باز هم تکرار خواهند شد.
او گفت در لایحه بودجه قیمت هر بشکه نفت ۶۵ یورو و نرخ تسعیر ۳۱ هزار تومان در نظر گرفته شده که این اختلاف قیمت، زمینه را برای بروز فساد فراهم میکند.
نرخ تسعیر به نرخ تبدیل دو واحد پولی به یکدیگر گفته میشود.
عباس عبدی، فعال سیاسی از انفعال مجلس شورای اسلامی در قبال پرونده چای دبش انتقاد کرد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «سکوت نمایندگان اکثریت درباره ماجرای چای دبش بسیار معنادار است. آنان که برای کوچکترین مساله گریبان چاک میکنند، در این ماجرا سکوت مطلق کردهاند.»
روزنامه دنیای اقتصاد روز ۲۸ آذر هشدار داد با توجه به تداوم نظام چند نرخی در اقتصاد ایران، فساد چای دبش باز هم تکرار خواهد شد.
در این گزارش آمده است برای جلوگیری از فسادهایی از این دست، «بازگشت به نظام تکنرخی، محور قرار گرفتن بازار به جای تصمیمات بوروکراتیک در تامین و تخصیص ارز و احترام به حقوق شهروندان در فرآیند تجارت کشور» ضروری به نظر میرسد.
معینالدین سعیدی، نماینده چابهار در مجلس شورای اسلامی روز ۲۸ آذر با انتقاد از رویکرد این نهاد در پرداختن به مسایل فاقد اولویت، خواستار بررسی فساد گسترده در پرونده واردات چای (موسوم به پرونده چای دبش) شد.
سعیدی گفت پرونده چای دبش «بخشی از اعتماد مردم به پایههای سیستم اجرایی را لرزانده است» اما مجلس تحقیق و تفحص از فدراسیون سوارکاری «در خصوص واردات اسب و اسپرم منجمد شده» و «شرکت سیاحتی همدان در خصوص غار علیصدر» را در دستور کار قرار میدهد.
حمشتالله فلاحت پیشه، نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی روز ۲۵ آذر با اشاره به پرونده چای دبش گفت مجموع اختلاسهای صورت گرفته در پروندههای بزرگ فساد در جمهوری اسلامی به ۵۷ میلیارد دلار میرسد.
بر اساس یک گزارش تحقیقی منتشر شده در ایراناینترنشنال در مورد این پرونده، روایت مقامهای رسمی درباره فساد در واردات چای مبهم است و مطرح شدن رقمهای چند میلیارد دلاری در رابطه با این پرونده، عجیب به نظر میرسد.
بر اساس این گزارش، در طول چند دهه اخیر، «روند کشف فساد» در جمهوری اسلامی همیشه به یک صورت و بر اساس یک الگو بوده است: «تزریق پر سر و صدای اولیه کشف فساد، ورود قهرمانان مبارزه با فساد، ساختن یک چهره رسانهای با عناوینی مثل "سلطان" و "دانه درشت"، مجازات آن چهره و بعد: تمام!»
جنجال پرونده مظنونان به تقلب در کنکور در روزهای گذشته وارد مرحله تازهای شد. دیوان عدالت اداری حکم بازگشت به تحصیل این افراد را که اغلب مرتبط با رشتههای پزشکیاند صادر کرد. رییس سازمان سنجش آموزش کشور در اعتراض به این حکم از سمت خود استعفا داد.
رسانههای ایران خبر دادند روز ۲۵ آذر و «یک شبه» حکم بازگشت ۳۵ داوطلب شبههدار کنکور از سوی یکی از شعبات دیوان عدالت اداری صادر شد. این داوطلبان نتوانسته بودند در آزمون مجدد «حداقل نمره قابل قبول» را برای ورود به دانشگاه کسب کنند.
روز دوشنبه عبدالرسول پورعباس، رییس سازمان سنجش در اعتراض به این تصمیم از سمت خود کنارهگیری کرد.
او در بخشی از نامه استعفایش نوشت عمل به احکام دیوان لازم و ضروری است اما از سوی دیگر سازمان سنجش عملا توانایی اجرای این حجم از «برگشت به تحصیل متقلبان» را ندارد: «برای همین تصمیم به کنارهگیری از ریاست سازمان گرفتم تا شرایط برای فرد دیگری برای اجرای احکام صادر شده، فراهم شود.»
اواسط مرداد امسال برخی رسانهها در ایران از جمله فارس و تسنیم خبر دادند دیوان عالی اداری حکم به یک سال «انفصال از خدمت» رییس سازمان سنجش داده است.
به گفته آنان «اجرا نشدن حکم بازگشت موقت به تحصیل تعدادی از داوطلبان شهبهدار کنکور» و «ایستادگی پورعباس مقابل متقلبان» علت این تصمیم بوده است.
حدود چهار ماه بعد از این ماجرا، دیوان عدالت اداری به استعفای پورعباس واکنش نشان داد و گفت در ارتباط با مساله شبهه تقلب در آزمونهای سراسری که رییس مستعفی سازمان سنجش آن را «بهانهای برای استعفای خود اعلام کرده است» مستند قانونی قابل قبولی برای اثبات ادعا ارائه نشده است.
به گفته این نهاد، مجلس اعلام کرده است شبهه در آزمونهای سراسری شامل کسانی نخواهد بود که پذیرفتهشدگان نهایی هستند و سالها از تحصیل آنها میگذرد.
دیوان عدالت اداری با اشاره به بخشی از نامه استعفای پورعباس مبنی بر اینکه سازمان سنجش توانایی اجرای این حجم از برگشت به تحصیل متقلبان را ندارد، گفت: «افراد موضوع احکام صادره، متقلب نیستند و تا کنون نیز دلیلی بر وجود تقلب توسط آنان ارائه نشده است.»
خبرگزاری فارس در گزارشی با اشاره به این مساله نوشت که شبهه نتایج کنکور این افراد بیش از اینها بوده: مثلا کسی که در کنکور، درس ریاضی را ۷۰ درصد آورده در آزمون مجدد، همان را منفی زده است.
دیوان عدالت اداری این پرسش را مطرح کرده است: «چگونه است که بیش از ۱۰ برابر همین افراد با همین شرایط به موجب استفساریه مجلس و با مجوز آن سازمان، جهت اشتغال به تحصیل به دانشگاهها راه پیدا کردهاند؟»
در واکنشی مشابه، حکمتعلی مظفری، رییس دیوان عدالت اداری روز سهشنبه ۲۸ آذر گفت حدود دو ماه گذشته جلسهای با حضور رییس سازمان سنجش، معاون حقوقی وزیر علوم، تحقیقات و فنآوری و نمایندگان کمیسیون اصل ۹۰ و حقوقدانان شورای نگهبان برای چندمین بار برگزار شد.
به گفته او، در این مدت سازمان سنجش از اجرای احکام قطعی سر باز زد چرا که اعتقاد داشت برخی از احکام خلاف قانون است.
مظفری گفت: «در پاسخ به این افراد اعلام کردیم که یک ماه فرصت دارید این ۹۱ پرونده را بررسی کنید، پس از گذشت ۴۵ روز بیان کردند که در خصوص ۱۵ پرونده نکته دارند.»
او مدعی شد این پروندهها در دست بررسی مجدد قرار دارد و اگر اثبات شود خلاف قانون است، ماده ۷۹ اعمال خواهد شد.
بر اساس این ماده اگر رییس قوه قضاییه یا رییس دیوان رای قطعی شعب دیوان را خلاف شرع یا قانون تشخیص دهند، رییس دیوان فقط برای یکبار با ذکر دلیل، پرونده را برای رسیدگی ماهوی و صدور رای به شعبه همعرض ارجاع میکند. شعبه مذکور مکلف است خارج از نوبت به پرونده رسیدگی و رای مقتضی را صادر کند که رای قطعی است.
جنجالها از کجا شروع شد؟
چندی پیش موضوع ادامه تحصیل بیش از یکهزار دانشجوی متهم به تقلب در رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و چندین رشته پرطرفدار مهندسی و علوم انسانی خبرساز شد و واکنش نمایندگان مجلس و مقامهای مسوول در وزارت علوم را در پی داشت.
بنا بر گزارش فارس، هیاتهای بدوی و تجدید نظر رسیدگی به تخلفات آزمون سراسری، حکم به «ابطال نتیجه آزمون اصلی ورودی به دانشگاه» تعدادی از داوطلبان شبههدار آزمونهای ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ دادند.
در مقابل، این افراد به سازمان سنجش، وزارت علوم و مجلس شکایت کردند که منجر به ابلاغ «استفساریه» روی ماده ۱۱ قانون رسیدگی به تخلفات آزمون سراسری در مهر سال گذشته شد.
ماده ۱۱ جلوی ورود متخلفان کنکور را به دانشگاه میگرفت اما استفساریه جدید اعلام کرد این ماده در مورد کسانی میتواند اجرا شود که «داوطلب کنکور» باشند نه دانشجو. یعنی سازمان سنجش باید شبهه موجود درباره آنها را در فاصله کوتاه اعلام نتایج اولیه کنکور تا زمان نامنویسی آنان در دانشگاه حل و فصل کند.
با استناد به همین استفساریه، تعدادی از همان داوطلبان شبههدار که قبلا رای ابطال نتیجه کنکورشان صادر شده بود، دوباره به دیوان عدالت اداری شکایت کردند و شعبه ۲۸ دیوان هم «دستور موقت بازگشت به تحصیل» را برای تعدادی از آنان صادر کرد که بر همین اساس آنها توانستند «به صورت موقت دانشجو شوند».
سازمان سنجش با امتناع از اجرای این حکم، مانع از ورود داوطلبان شبههدار به دانشگاه شد چرا که به اعتقاد پورعباس، این افراد از دانشگاه اخراج شدهاند و دیگر دانشجو محسوب نمیشوند و در واقع، «اطلاعات غلط» به قاضی داده شده است.
به گفته پورعباس، دیوان عدالت اداری باید «بر مبنای تفسیر شورای نگهبان» عمل میکرده است که به صراحت میگوید این استفساریه مشمول افرادی با پرونده مختومه، «نمیشود»، چون با تفسیر دیوان عدالت اداری، تمام افرادی که از سال ۸۵ تا کنون کنکور شبههدار داشتهاند، میتوانند با مراجعه به این دیوان و گرفتن «رای بازگشت حتی موقت به تحصیل» شامل این استفساریه و راهی دانشگاه شوند؛ یعنی «بیش از ۹ هزار داوطلب متقلب».
تقلب در کنکور و مافیای آن سالهاست به یکی از موضوعات جنجالی در سازمان سنجش آموزش کشور و وزارت علوم تبدیل شده و پای مقامهای مسوول را هم به میان کشیده است.
پیش از این محمدرضا نیکنژاد، عضو کانون صنفی معلمان گفته بود «تعارض منافع» نمیگذارد عاملان تقلب کنکور معرفی شوند.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد شامگاه سهشنبه ۲۸ آذر قطعنامه محکومیت «نقض گسترده حقوق بشر» از سوی جمهوری اسلامی را تصویب کرد. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی آن را «فاقد وجاهت قانونی» خواند. این قطعنامه حدود یک ماه پیش و از ۲۴ آبان به پیشنهاد کانادا در دستور کار مجمع قرار گرفته بود.
شامگاه سهشنبه مجمع عمومی سازمان ملل متحد با ۷۸ رای موافق، ۳۰ رای مخالف و ۶۸ رای ممتنع آن را تصویب کرد.
قطعنامه پیشنهادی کانادا پیشتر در کمیته سوم هفتادوهشتمین مجمع عمومی سازمان ملل ۲۹ رای مخالف داشت که در میان این آرا نام کشورهایی چون الجزایر، بلاروس، چین، روسیه، کره شمالی، هند، اندونزی، عراق، عمان، پاکستان، سوریه، ترکمنستان و تاجیکستان دیده میشد.
این قطعنامه سرکوب فزاینده جمهوری اسلامی علیه زنان در فضای عمومی و مجازی را محکوم کرده و موکدا از حکومت ایران خواسته است به «تمام شکلهای تبعیض سیستماتیک و آزار جسمی و کلامی زنان» پایان دهد.
شکنجه، مجازاتهای بیرحمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز، سرکوب سیستماتیک، دستگیریها و بازداشتهای خودسرانه مخالفان مانند ناپدیدسازی اجباری آنان از جمله مواردی هستند که این قطعنامه خواهان توقفشان از سوی جمهوری اسلامی شده است.
این قطعنامه از تهران خواسته است به وضعیت و شرایط بد زندانها رسیدگی کند و همچنین اعتراض خود را به بازداشت خودسرانه و بیدلیل ایرانیان دو تابعیتی و شهروندان کشورهای دیگر نشان داده است.
در واکنش به تصویب این قطعنامه، ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز چهارشنبه ۲۹ آذر آن را «فاقد وجاهت قانونی»، «مردود» و «استفاده ابزاری از حقوق بشر برای اهداف نامشروع سیاسی» دانست.
او با محکوم کردن تصویب این قطعنامه گفت کشورهایی که به آن رای مثبت دادند در جایگاهی قرار ندارند که «به دولت ایران توصیههای حقوق بشری کنند».
روز ۱۷ مهر، چهارمین نشست بررسی گزارش ادواری کمیته حقوق بشر سازمان ملل متحد درباره جمهوری اسلامی در ژنو برگزار شد.
در این جلسه موارد فاحش نقض حقوق بشر از سوی حکومت در زمینه شکنجه، سرکوب و اعدام معترضان مورد بحث و رسیدگی قرار گرفت.
بازه زمانی گزارش ارائه شده از سوی جمهوری اسلامی به این نشست تا پایان پاییز سال ۱۳۹۹ بود اما هیات کارشناسی کمیته حقوق بشر به وقایع پس از آن مانند خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۱ و بازداشتهای گسترده معترضان و خانوادههای قربانیان پرداخت.
کمیته حقوق بشر به طرح سوالاتی در زمینه اعمال گسترده انواع شکنجه علیه بازداشتشدگان و معترضان پرداخت که شامل مواردی مانند شلاق، ضرب و جرح، محرومیت از درمان، سلولهای انفرادی طولانیمدت و تهدید و آزار روانی آنان میشد.
سوم آذر ۱۴۰۱ شورای حقوق بشر سازمان ملل در نشستی ویژه درباره سرکوب خیزش انقلابی ایرانیان از سوی جمهوری اسلامی، قطعنامهای به تصویب رساند که بر اساس بندی از آن، یک کمیته حقیقتیاب بینالمللی درباره اعتراضات ایران تشکیل شد.
کمیته حقیقتیاب قرار است در مورد وضعیت رو به وخامت حقوق بشر در ایران به ویژه در مورد زنان و کودکان فعالیت کند.
شورای حقوق بشر سازمان ملل وظایفی را بر عهده کمیته حقیقتیاب قرار داده است که شامل بررسی کامل و مستقل موارد نقض حقوق بشر به ویژه در مورد زنان و کودکان ایرانی در جریان اعتراضات سراسری، بررسی شکایتها و تخلفات و جمعآوری، تجزیه و تحلیل شواهد مربوط به آنها و حفظ شواهد میشود.
این کمیته موظف به تعامل با همه ذینفعان از جمله دولت جمهوری اسلامی ایران، دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، نهادهای مرتبط با سازمان ملل، سازمانهای حقوق بشری و جامعه مدنی خواهد بود.
شورای حقوق بشر همچنین از کمیته حقیقتیاب خواسته است در جلسه ماه مارس ۲۰۲۴ (اسفند ۱۴۰۲، فروردین ۱۴۰۳) گزارشی جامع از یافتههای خود به شورا ارائه کند.
سازمان حقوق بشر ایران روز چهارشنبه ۲۹ آذر اعلام کرد حکم اعدام سمیرا سبزیان، کودک همسری که به اتهام «قتل عمد» همسر خود به قصاص نفس محکوم شده بود، در زندان قزلحصار کرج اجرا شده است. سمیرا سبزیان در ۱۵ سالگی ازدواج کرده و متهم بود در سال ۱۳۹۳ همسرش را به قتل رسانده است.
او حدود ۱۰ سال زیر حکم اعدام، زندانی بود.
پیش از اجرای این حکم افراد، نهادها و سازمانهای حقوق بشری هشدار داده بودند سبزیان ممکن است روز چهارشنبه ۲۹ آذر اعدام شود.
قرار بود این حکم اعدام ۲۲ آذر ماه به اجرا گذاشته شود که اجرای آن برای یک هفته به تعویق افتاد.
پیش از اجرای این حکم، بریتانیا از جمهوری اسلامی خواست تا آن را متوقف کند: «سمیرا قربانی ازدواج کودکان است. بریتانیا از قطعنامهای در سازمان ملل متحد حمایت کرده است که از ایران میخواهد به مجازات اعدام پایان دهد. ایران باید رفتار وحشتناک خود را با زنان و دختران متوقف کند.»
به دنبال اجرا شدن حکم اعدام سمیرا سبزیان، مژگان کشاورز، زندانی سیاسی سابق و فعال حقوق زنان در حساب کاربری خود در ایکس نوشت: «خداحافظ دوستم ... سمیرا ببخش من را ... تمام تلاشم را کردم، نشد ... یک قربانی دیگر اعدام شد! جمهوری اسلامی قاتل انسانیت است.»
محمود امیری مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران نیز پستی در ایکس منتشر کرد و نوشت: «سمیرا سالها قربانی آپارتاید جنسیتی، کودک-همسری و خشونت خانگی بود و امروز قربانی ماشین اعدام حکومت نا کارآمد و فاسدی شد که فقط با کشتن و ارعاب خود را زنده نگه داشته است.»
او در ادامه تاکید کرد که علی خامنهای و دیگر مسوولان جمهوری اسلامی باید در قبال این جنایت پاسخگو باشند.
به گفته امیری مقدم، سمیرا مثل دیگر قربانیان ماشین اعدام جزو ضعیفترین افراد جامعه بود که هیچ صدایی نداشت: «یک هفته کارزار برای نجاتش کافی نبود. باید برای نجات هزاران نفر دیگری که در صف قربانی شدن توسط ماشین اعدام و حفظ بقای نظام نشستهاند هر روز مبارزه کرد.»
امیری مقدم پیش از اجرای این حکم در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود در این مرحله، تنها واکنشهای شدید بینالمللی و کارزارهای مردمی میتوانند جان سمیرا سبزیان را نجات دهند.
او از همه دولتهایی که با جمهوری اسلامی روابط دیپلماتیک دارند خواسته بود «قبل از اینکه خیلی دیر شود» مصرانه خواستار توقف اعدام سمیرا شوند.
سازمان حقوق بشر ایران پیشتر از مردم، فعالان مدنی و جامعه جهانی خواسته بود با راهاندازی کارزارهای مخالفت با اعدام و نشان دادن واکنش سیاسی، برای نجات جان سمیرا سبزیان و دیگر زندانیان در انتظار اعدام تلاش کنند.
این سازمان تاکید کرده بود حکومت تلاش میکند با بازگرداندن زندانیان محکوم به اعدام از سلول انفرادی به بند عمومی، از حساسیتها در مورد اجرای حکم آنان بکاهد و سپس آن را به اجرا بگذارد.
امیری مقدم روز سهشنبه ۲۸ آذر، اعدام را «مجازاتی بیرحمانه و غیرانسانی» خوانده و نوشته بود هدف از کشتن سمیرا، صرفا ارعاب جامعه است و تسلیبخش خاطر اولیای دم نخواهد بود.
سمیرا سبزیان در ۱۵ سالگی ازدواج کرده و مادر دو فرزند ۱۱ و ۱۵ ساله بود.
او متهم بود در سال ۱۳۹۳ و زمانی که ۱۹ سال داشته، همراه خواهر ۱۴ سالهاش و یک فرد دیگر، اقدام به قتل شوهرش کرده است.
بر اساس گزارش سازمان حقوق بشر ایران، از روز ۱۸ تا ۲۵ آذر و طی یک هفته، دستکم ۳۱ تن در سراسر کشور اعدام شدهاند.
این سازمان هشدار داد در ایام تعطیلات کریسمس و آغاز سال نوی میلادی که بسیاری از نقاط دنیا در تعطیلات هستند، افراد بیشتری در ایران معرض خطر اعدام قرار بگیرند.
به گفته امیری مقدم، در این ایام بهخصوص افرادی که اعدامشان در حالت عادی میتواند واکنشهای بیشتری در بر داشته باشد، همچون زنان، کودک-مجرمان، معترضان و زندانیان سیاسی، در خطر بیشتری هستند.
در یک سال گذشته اعدام زندانیان در ایران افزایش چشمگیری داشته است.
سازمان حقوق بشر ایران روز ۹ آذر در گزارشی با اعلام اینکه شمار اعدامهای انجام شده به دست جمهوری اسلامی از ابتدای سال جاری میلادی به ۷۰۷ تن رسیده است، نوشت که این آمار در هشت سال اخیر بیسابقه بوده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در گزارش ماه آبان خود به مجمع عمومی این سازمان درباره نقض حقوق بشر در ایران، نسبت به سرعت و میزان رشد اجرای احکام اعدام هشدار داد.
به گفته گوترش، جمهوری اسلامی اعدامها را «با سرعتی نگرانکننده» انجام میدهد.
در آماری دیگر که خبرگزاری هرانا منتشر کرد، در بازه زمانی ۱۸ مهر ۱۴۰۱ تا ۱۶ مهر ۱۴۰۲، دستکم ۶۵۹ شهروند از جمله ۱۷ زن و یک کودک-مجرم اعدام شدند که این آمار در مقایسه با زمان مشابه در سال گذشته، حدود ۲۴ درصد افزایش داشته است.
از سوی دیگر، تعداد افراد اعدام شده در هفت ماه اول سال جاری میلادی در مقایسه با مدت مشابه در سال ۲۰۲۲، بالغ بر ۳۰درصد افزایش داشته است.