جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید روز سهشنبه ۲۸ فروردین، گفت: «ایالات متحده در روزهای آینده، تحریمهای جدیدی را علیه برنامه موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی و نهادهای حامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و وزارت دفاع اعمال میکند.»
اوافزود که پیشبینی میکند متحدان و شرکای ایالات متحده نیز به زودی تحریمهای تازهای را علیه جمهوری اسلامی وضع کنند.
سالیوان همچنین افزود: «ما به تقویت ادغام سامانههای پدافند هوایی و موشکی و هشدار زودهنگام در خاورمیانه ادامه میدهیم تا اثربخشی قابلیتهای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی کاهش یابد.»
کاخ سفید نیز روز سهشنبه اعلام کرد:«جو بایدن علاوه بر هماهنگی با رهبران دو حزب کنگره، در حال هماهنگی با کشورهای متحد و شریک آمریکا، از جمله گروه هفت است و پیشبینی میشود این کشورها نیز به زودی تحریمهای جدید خود را علیه جمهوری اسلامی اعلام کنند.»
کاخ سفید ساعاتی پس از آن از اعمال تحریمهای جدید علیه جمهوری اسلامی خبر داد که کمیته روابط خارجی سنا، سه طرح مربوط به جمهوری اسلامی را تصویب کرد که تحریمها و فشارها بر جمهوری اسلامی را افزایش میدهد و رییسجمهوری آمریکا را ملزم میکند که کشتیها، بنادر و پالایشگاههای حامل یا فرآوریکننده نفت ایران را تحریم کند.
این طرحها برای اینکه به قانون بدل شوند باید در صحن سنا نیز به تصویب برسند و به امضای جو بایدن، رییسجمهوری، برسند.
سناتور جیم ریش، عضو کمیته روابط خارجی سنا، اندکی پس از تصویب این طرحها نوشت:«خوشحالم که قانون پایان تروریسم جمهوری اسلامی، قانون کشتیرانی، و قانون مهسا امروز در کمیته به تصویب رسیدند.»
او افزود:«خاورمیانه در آشفتگی بیسابقهای است و سیاست ضعیف آمریکا نتوانسته بازدارندگی خود را در قبال جمهوری اسلامی دوباره برقرار کند. زمان اقدام گذشته است و کنگره باید نقشی ایفا کند.»
از سه طرحی که به تصویب رسیدند، قانون مهسا احتمالا پربینندهترین و بحثبرانگیزترین لایحهای بود که پس از تصویب در مجلس برای مدت طولانی از دستور کار کمیته کنار گذاشته شده بود و اکنون نیز گفته میشود که این قانون قبل از فرستاده شدن به صحن سنا برای رایگیری به شدت «رقیقشده» است.
این طرح برای اولین بار در ژانویه ۲۰۲۳، چهار ماه پس از آغاز اعتراضات سراسری در ایران به کنگره آمریکا ارائه شد و پاسخی به سرکوب خشونتبار و خونین خیزش مردم علیه جمهوری اسلامی بود.
قانون مهسا در نسخه اصلی خود، دولت ایالات متحده را ملزم میکرد که تحریمهایی قابلاجرا را علیه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و دفتر او، و ابراهیم رئیسی، رییسجمهوری و تعدادی از نهادهای وابسته به خامنهای اعمال کند.
در نسخه اصلی این طرح، همچنین رییسجمهوری ایالات متحده ملزم میشد که هر سال به کنگره گزارش دهد که آیا این مقامات باید تحت تحریمهای موجود باقی بمانند یا خیر. چنین کاری لغو یکجانبه تحریمها را برای دولتهای فعلی و آینده بسیار دشوارتر میکند.
نیک نیکبخت، تاجر و فعال ایرانی-آمریکایی، در شبکه ایکس نوشت: «نسخه قانون مهسا که امروز در کمیته روابط خارجی سنا تصویب شد، قانون مهسای واقعی که تقریبا به اتفاق آرا با ۴۱۰ رأی به تصویب مجلس رسید. به من اطلاع داده شده است که سناتور کاردین اساساً این لایحه را تغییر داده است و به بایدن گریزگاههای مدیریتی برای اعمال نکردن تحریم علیه رژیم تروریستی در ایران داده است.»
شماری از فعالان ایرانی و آمریکایی و منتقدان جو بایدن، بن کاردین سناتور دموکرات و رییس کمیته روابط خارجی سنا را به تأخیر در رسیدگی به قانون مهسا متهم کردهاند.
به نظر می رسد دو طرح دیگر بدون تغییر زیادی تصویب شدهاند.
براساس طرح کشتیرانی یا قانون توقف پناه دادن به نفت ایران، بنادر و پالایشگاههایی که در انتقال و فرآوردی نفت ایران دخیل هستند، مورد تحریم قرار میگیرند.
قانون پایان دادن به تروریسم ایران، نیز صدور معافیت های تحریمی را برای دولت های ایالات متحده دشوارتر می کند. ایران، تا زمانی که «حمایت مالی تروریسم» را انجام دهد.
قانون موشک ها هم کسانی را که در برنامه های موشکی یا پهپادی جمهوری اسلامی دست دارند، تحریم میکند.
تصویب این طرحها نه تنها تلاشی برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی است، بلکه واکنشی به سیاست جو بایدن هم محسوب میشود که منتقدان او در کنگره میگویند بسیار مهربانانه و مماشاتجویانه است.
سناتور ریش هفته گذشته گفت: « جمهوری اسلامی که با سیاستهای مماشاتجویانه دولت بایدن تحت کنترل قرار نگرفته، عملیات جهانی خود را گسترش داده است. زمان آن گذشته است که دولت بایدن مسیر خود را تغییر دهد و دارایی های ایران را به شدت هدف قرار دهد. انجام این کار چندان سخت نخواهد بود... اما آنها در مقایسه با ما دیدگاه متفاوتی نسبت به ایران دارند.»
حمله بیسابقه به اسرائیل بهعنوان قلمرو متحد کلیدی آمریکا اگرچه پیشبینی میشد اما بیسابقه بود.
برخلاف اظهار نظر مقامهای نظامی جمهوری اسلامی که مدعی شدند این حمله «به تمام اهداف خود دست یافته است»، سخنگوی ارتش اسرائیل گزارش داد ۹۹ درصد از تهدیدات، از سوی سامانه پدافند هوایی رهگیری شد و تاثیری ناچیز بر جای گذاشت.
تهران، نیمهشب ۲۵ فروردین آغاز حملاتش را به اسرائیل تایید کرد. ساعتی پیش از آن خبرها درباره ارسال موجی از پهپادها به سوی اسرائیل از فاصله هزار و ۲۰۰ کیلومتری منتشر شد.
ساعتها طول میکشد تا یک پهپاد شاهد-۱۳۶ ایران با حداکثر سرعت ۱۸۵ کیلومتر در ساعت، این مسافت را بپیماید. موضوعی که نشان میدهد اسرائیل چندین ساعت قبل از رسیدن پهپادها، هشدار آن را دریافت کرده بود.
به گفته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، موشکهای کروز و بالستیک تقریبا یک ساعت بعد از پهپادها شلیک شدند.
از گنبد آهنین اسرائیل معمولا بهعنوان دفاع اولیه این کشور در برابر موشکها و راکتها یاد میشود اما، سپر دفاعی اسرائیل در واقع از پنج لایه تشکیل شده که گنبد آهنین تنها یک لایه آن است.
اسرائیل در تدارک مقابله با چنین حملهای طی ۱۵ سال گذشته سیستم و توانایی دفاع هوایی خود را توسعه داده است.
لایه نخست و بیرونی، یک سامانه پدافند لیزری با نام «پرتو آهنین» است که پرتابهها را با ستونی از نور لیزر از بین میبرد.
این لایه برای هدف قرار دادن موشکهای کوتاهبرد و گلولههای توپخانهای استفاده میشود و نقاط کور گنبد آهنین را پوشش میدهد. با این حال به گفته ارتش اسرائیل، این سامانه هنوز عملیاتی نشده است.
در لایه دوم، «گنبد آهنین» معروف اسرائیل قرار دارد که میتواند موشکهای شلیک شده را شناسایی و ردیابی کند، نقطه برخورد آنها را تخمین بزند و در نهایت، موشکهای رهگیری را برای خنثی کردن آنها پرتاب کند.
گنبد آهنین دارای نرخ موفقیت نزدیک به ۹۶ درصد است؛ به این معنی که میتواند بیشتر تهدیدهای وارده را رهگیری کند اما از هر ۱۰۰ موشک، ممکن است چهار مورد آن به خاک اسرائیل برخورد کند.
«فلاخن داوود» (دیویدز اسلینگ)، لایه دیگری از سپر دفاعی اسرائیل است که از روی داستان مبارزه قهرمان اسرائیلی به نام داوود با جالوت نامگذاری شده است.
این لایه سوم میتواند تهدیدهایی مانند پهپادها، هواپیماها، موشکهای برد متوسط تا دور، موشکهای بالستیک و کروز را با بردهای ۴۰ تا ۳۰۰ کیلومتر هدف قرار دهد.
فلاخن داوود این توانایی را دارد که تنها از یک نقطه و یک مکان، تمام اسرائیل را بهطور گسترده پوشش دهد.
این سیستم روز ۲۱ مهر ۱۴۰۲ توانست در عملیاتی موفق، موشک عیاش-۲۵۰ حماس را با موفقیت رهگیری کند.
ارتش اسرائیل گفت نیروهایش همراه با متحدان خود تمام ۱۷۰ پهپاد و ۳۰ موشک کروز شلیک شده از سوی جمهوری اسلامی را در خارج از مرزهای این کشور با موفقیت رهگیری و منهدم کردند.
آنها همچنین با موفقیت اکثر ۱۲۰ موشک بالستیکی را که وارد حریم هوایی اسرائیل شدند، با استفاده از سامانه دفاع هوایی دوربرد پیکان (Arrow) رهگیری کردند.
سامانههای پیکان-۲ و پیکان-۳ که بالاترین ردههای پدافند هوایی چندلایه اسرائیل به حساب میآیند، برای ردیابی و انهدام موشکها و راکتهایی تا برد دو هزار و ۴۰۰ کیلومتر با هم همکاری میکنند.
دومین عامل مهم در محدود کردن آثار حمله جمهوری اسلامی، حمایت متحدان اسرائیل بود.
جتهای جنگنده آمریکا، بریتانیا، فرانسه و اردن برای تقویت قابلیتهای رهگیری به کار گرفته شدند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، روز دوشنبه ۲۷ فروردین اعلام کرد نیروهای ایالات متحده بیش از ۸۰ پهپاد تهاجمی یکطرفه را سرنگون کردند که برابر با ۴۷ درصد از مجموع پهپادهای شلیک شده از سوی جمهوری اسلامی بود.
عملیات شامگاه شنبه، اولین حمله مستقیم از داخل خاک ایران به سوی اسرائیل بود و توانست تمرکزها را از جنگ غزه بهسوی جمهوری اسلامی منحرف کند.
این حمله جامعه جهانی را در حمایت از اسرائیل و در عین حال محکوم ساختن جمهوری اسلامی، متحد کرد.
در حالی که مقامهای سپاه پاسداران ادعا میکنند عملیاتشان به پایان رسیده است، اسرائیل تاکید دارد نبرد هنوز به پایان نرسیده است.
اسرائیل بر انتقامجویی از جمهوری اسلامی تاکید دارد اما حرکت بعدیاش هنوز مشخص و روشن نیست.