بارشهای شدید و سیلآسای خراسانرضوی در حالی روز شنبه ادامه یافت که دادستان مرکز این استان از برخورد با مقصران سیل مشهد خبر داد. روزنامه هممیهن روز ۲۹ اردیبهشت نحوه واکنش مقام های کشوری و استانی را به سیل مشهد مصداق «پاشیدن اسید روی زخم» مردم سیلزده دانست.
بارندگی شدید همراه با تگرگ در شهر مشهد و دیگر مناطق استان خراسانرضوی در روز شنبه ۲۹ اردیبهشت ادامه یافت.
ویدیوی منتشر شده از مشهد حاکی است در اثر این بارشهاسقف درالقرآن حرم «امام رضا» سوراخ شده است.
ویدیوهای دیگر حاکی از جاری شدن سیل در خیابانهای محلههای کوهسنگی و سیدی مشهد است.
ویدیویی دیگر نشان میدهد به دلیل بارندگی و تجمع ابرها در آسمان مشهد، این شهر در میانه روز ناگهان تاریک شده است.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال ویدیویی از شدت بارندگی روز شنبه گفت: «تگرگ میآید اندازه گوجه سبز.»
بر اساس ویدیوها، علاوه بر مشهد در خیابانهای شهر شاندیز هم پس از بارش باران، سیل جاری شده است.
دستور دادستانی برای برخورد با مقصران احتمالی سیل مشهد
محمدحسین درودی، دادستان عمومی و انقلاب مرکز خراسانرضوی روز شنبه گفت بر اساس بازدیدهای میدانی، فیلمهای حادثه و مستندات، «مقصران احتمالی حادثه» شناسایی و با آنان اعم از نهادهای عمومی، غیر عمومی، اشخاص حقوقی و حقیقی برخورد میشود.
به گفته او در همین راستا، «مدیر بحران بیاطلاع از آخرین وضعیت» با ارائه استعفا، مسئولیت را تحویل داد.
در جریان سیل مشهد، فایل صوتی مصاحبه خبرنگاری با حسن کلیدری، رییس پدافند غیرعامل و مدیریت بحران شهرداری مشهد منتشر شد که در آن سیل مشهد را با خنده، «آبگرفتگی جزیی» خواند.
کلیدری درباره خودروهایی که با آب برده شدند، گفته بود «احتمالا آهنی نبودند و کارتنی بودند».
رسانههای ایران روز جمعه خبر دادند که او با دستور استاندار خراسانرضوی از سمت خود برکنار شد.
بر اساس آخرین خبرها، شمار جانباختگان سیل اخیر در استان خراسانرضوی به ۱۲ تن رسیده است.
رگبار بهاری سیلآسای این استان بعد از ظهر روز چهارشنبه ۲۶اردیبهشت شروع شد و در مدت کوتاهی، منجر به آبگرفتگی خیابانهای این شهر و خسارت عمده به منازل شهروندان، اموال عمومی و زیرساختهای شهری شد.
بنا بر هشدار ادارهکل هواشناسی خراسانرضوی، فعالیت سامانه بارشی با خطر احتمال سیل تا روز ۳۰ اردیبهشت در مناطق مختلف این استان برقرار خواهد بود.
فقدان سیستم هشدار سیل در ایران
روز شنبه روزنامه شرق در گزارشی با عنوان «ایران هنوز سیستم هشدار سیل ندارد» به فرار رو به جلوی مدیران مشهد در ماجرای سیلاب اخیر پرداخت و آبخیزداری، آبخوانداری و راهاندازی سیستم هشدار سیل را راهکارهای مهم برای کنترل خسارت ناشی از سیلاب دانست.
به گفته این رسانه، مدیران محلی خراسان رضوی به جای پذیرش مسئولیت خود در قبال وقوع خرابیهای ناشی از سیلاب مشهد، سعی دارند با انکار این واقعه و حتی با تهدید شهروندان از مسئولیت خود شانه خالی کنند.
شرق در ادامه، به نقل از جهانگیر پرهمت، استاد پژوهشکده خاک نوشت که آبخیزداری شهری و در بالادست حوضه آبی، راهی ضروری برای بهرهبرداری از سیل است و باید هرچه زودتر سیستم هشدار سیل برای حوضههای آبی ایران راهاندازی شود.
اهمال نهادهای مسئول خراسانرضوی در جریان سیل اخیر
شماری از رسانههای مشهد به اهمال نهادهای مسئول در سیل خراسانرضوی پرداختند و نوشتند چرا وقتی وضعیت قرمز بود، هشدارهای زرد و نارنجی اعلام شد؟
اگر هشدارهای هواشناسی به موقع و منطبق باواقعیت موجود (سطح قرمز) صادر میشد قطعا تدابیر حوزه های مختلف منطبق با همان سطح پیشبینی میشد.
یحیی قائنیپور، رییس مرکز پیشبینی هواشناسی خراسانرضوی در همین زمینه گفت بارشهای شدید این چند روز «پیشبینی و سه هشدار به علاوه چهار درخواست جلسه اضطرار صادر شده بود».
به گفته او این هشدارها روی پرتال سازمان هواشناسی، در اختیار مدیریت بحران استانداری، تمام مسئولان خراسانرضوی و صداوسیما قرار گرفته بود.
روزنامه هممیهن نیز در سرمقاله روز ۲۹ اردیبهشت و نیز در گزارشی مجزا با عنوان «سیل بیتدبیری و مرگ» به ریشهیابی رخدادهای چند روز اخیر مشهد پرداخت.
این رسانه به نخستین واکنش احمد وحیدی، وزیر کشور دولت ابراهیم رئیسی نسبت به سیل مشهد مبنی بر «رایگان بودن هزینه خاکسپاری کشتهشدگان» اشاره کرد و آن را نماینده سطح دغدغه دولت به چنین فاجعهای خواند.
هممیهن همچنین سخنان مدیر ستاد بحران مشهد درباره سیل و انکارش را «پاشیدن اسید روی زخم مردم» خواند و آن را نشانهای از ادامه شکاف میان دغدغههای مردم و مدیران جمهوری اسلامی قلمداد کرد.
از سوی دیگر، روز جمعه احمد علمالهدی، نماینده خامنهای در خراسانرضوی بدون اشاره به تعداد جانباختگان در سیل مشهد گفت: «نباید از موضوعات دلگرمکننده در بحران اخیر که یک بلای طبیعی بود غافل شد.»
هممیهن سخنان علمالهدی را «پاشیدن نمک دیگری بر زخم مردم» توصیف کرد و گفت مثل این است که در جریان سیل فروردین پنج سال پیش بهجای ابراز تاسف و ناراحتی نسبت به آن همه خسارات و تلفات، ابراز خوشحالی کنیم که بارانهای فراوان باریده است و هیچ توجهی هم به داغدیدگان، خسارتدیدگان و ریشههای مدیریتی و سیاستی در شکلگیری چنین خساراتی نکنیم.
این رسانه با تاکید بر تفاوت بلای طبیعی با مسئولیت انسانی در جلوگیری از خسارات آن» نوشت: «اگر بهجای مانع شدن از برگزاری کنسرتهای قانونی و وضعیت زنان قدری هم به این مسائل میپرداختند، شاید سیل میآمد ولی زیانی نمیرساند.»
بر اساس این مطلب، فاجعه سیل مشهد به دلیل دخل و تصرفات در ارتفاعات و اشغال و انسداد آبراهها رخ داد و شبیه به گزارش ملی سیل سال ۱۳۹۸ درباره گلستان بود.
روز پنجشنبه موسیالرضا حاجیبیگلو، عضو کمیسیون نظارت شورای شهر مشهد به انتخاب گفت ساختوسازهای غیرمجاز در کمربند جنوبی کوهشاد باعث افزایش خسارت سیل شد.
به گفته او، کوهها را تراش دادند و جادهای در کوه احداث شد که خارج از نظر شورا بود.
از سوی دیگر بنا بر گزارش هممیهن، بیشترین آسیبهای سیل مشهد را مناطق حاشیهای و آسیبخیز دیدند که ساکنانش عموما سطح درآمدی و تحصیلی پایینی دارند و تجمع انواع آسیبها نیز در همین مناطق است.
بر اساس آمار ادارهکل راه و شهرسازی خراسان رضوی، این استان پنج هزار و ۴۷۷ هکتار سکونتگاه غیررسمی دارد که سه هزار و ۸۹۴ هکتارش مربوط به شهر مشهد است و با پوشش ۱۰ درصدی سکونتگاههای غیررسمی کشور در رتبه دوم قرار دارد.
ابراهیم رئیسی در مراسم اهدای جایزه ملی جوانی جمعیت گفته است: «آمارهای متفاوتی از سقط جنین اعلام میکنند، آمار دقیقی نیست، اما آنچه قطعی است، این آمار نگرانکننده است.»
ابراهیم رئیسی درحالی از نبود آمار دقیق در رابطه با پایان خودخواسته بارداری گلایه کرده، که ستاد ملی جمعیت زیرمجموعه ریاست جمهوری است و خود او ریاست این ستاد را بر عهده دارد.
بند ب از قانون پر حاشیه حمایت از خانواده و جوانی جمعیت- مصوب سال ۱۴۰۰، وظایف ستاد زیر نظر رئیسی را مشخص کرده که یکی از آنها «پایش جامع وضعیت سقط جنین در کشور بر اساس جمعبندی گزارشهای دستگاههای ذیربط و پژوهشهای مرتبط» است. بر این اساس اگر جایی در جمهوری اسلامی قرار باشد آمار دقیق از پایان خودخواسته بارداری را اعلام کند، آنجا زیر مجموعه خود ابراهیم رئیسی است.
آمار سالانه سقط جنین در ایران: از ۲۵۰ تا ۷۳۰ هزار مورد
دو سال پس از تشکیل دهها ستاد و قرارگاه برای جوانی جمعیت و صرف بودجه ۴۲ هزار میلیارد تومان، همانطور که ابراهیم رئیسی گفته تا امروز حتی یک آمار مشخص از تعداد و انواع سقط جنین در کشور وجود ندارد.
اما تخمینهایی درباره تعداد سقط جنین ارائه شده است. اردیبهشت ۱۴۰۲، صالح قاسمی، دبیر مرکز مطالعات راهبردی جمعیت گفت: «به طور میانگین سالانه ۳۵۰ هزار تا ۵۳۰ هزار مورد سقط جنین در کشور انجام میشود که از این میزان حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار مورد مجوزدار است و توسط پزشکی قانونی انجام میشود. حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار مورد هم سقط غیرارادی است و بقیه آن سقط «غیرقانونی و جنایی» است.
۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۲ هم فاطمه محمدبیگی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، در همایش روز ملی جمعیت گفته بود: «در زمان حاضر سالانه ۲۵۰ تا ۶۵۰ هزار سقط جنین در کشور رخ میدهد. او از روحانیون درخواست کرده بود که «حرمت سقط جنین» را برای مردم تبیین کنند.
دیماه سال ۱۴۰۲ امیرحسین بانکیپور، نماینده مجلس در همایش ملی مبارزه با سقط جنین اعلام کرد سالانه ۷۳۰ هزار سقط جنین در کشور انجام میشود که به گفته او «این عدد برای سقط در دهه هشتاد بسیار کمتر بوده است.
دیروز ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۳ جانشین نماینده ولیفقیه در سپاه هم وارد گود اعلام آمار سقط جنین شد. به گفته حسن طیبیفر سالانه ۵۰۰ هزار سقط جنین در ایران رخ میدهد.
همه این اظهارات در حالی مطرح میشود که به گفته سلیمان حیدری، مدیرکل مرکز نظارت و اعتباربخشی امور درمان وزارت بهداشت، از آنجا که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد سقطهای غیرقانونی خارج از مراکز درمانی انجام میشوند اصولا نمیتوان آماری داشت. او فروردین سال ۱۴۰۲ درباره اعداد و ارقام اعلامی در رابطه با سقط جنین گفته بود: «بر اساس یک سری فرمولهایی آمار مختلفی مطرح شده که از آنجایی که این آمارها قابل اطمینان نیست، نمیتوان آنها را مطرح کرد.»
شکست قانون جوانی جمعیت
حدود سه سال از تصویب قانون جوانی جمعیت با اصرار جریان اصولگرای تندرو گذشته است. این قانون دو هدف برجسته داشت؛ کاهش سقط جنین و افزایش موالید.
تعداد موالید در این مدت کاهش داشته و هنوز هیچ آمار مشخصی از تعداد سقط جنین وجود، حتی در حدی که رئیس جمهور بتواند آن را اعلام کند وجود ندارد. در این میان رضا ملکزاده، وزیر اسبق بهداشت، گفته اجرای قانونی جوانی جمعیت موجب میشود که معلولیت در ایران افزایش پیدا کند. قانونی که در این مدت چند ده هزار میلیارد تومان صرف آن شده و یکی از بخشهای مهم آن جلوگیری از سقط جنین بود.
پیش از تصویب این قانون و در سال ۱۳۹۸، عباس مسجدی آرانی، رییس وقت سازمان پزشکی قانونی گفته بود آمار غیر رسمی سقط جنین در کشور حدود ۱۲۵ هزار مورد در سال است.
اگر از اعداد ۷۰۰ هزار و ۵۰۰ هزار سقط در سال صرفنظر کنیم، بر اساس اظهارات مقامهای فعلی، کمترین آمار سقط جنین در کشور چیزی حدود ۲۵۰ هزار سقط در سال است که نسبت به سال ۱۳۹۸ دقیقا دو برابر شده است.
تشییع این هنرمند، برخلاف روال معمول بدرقه هنرمندان در تالار وحدت یا اماکن عمومی مانند آن، دور از مرکز شهر و در بهشت زهرا انجام گرفت.
گزارش تصویری رسانههای ایران از این مراسم نشان میدهد تشییع زری خوشکام با سخنرانی هنرمندان یا مسئولان هنری همراه نبود و در فضایی عمدتا خانوادگی برگزار شد.
در خاکسپاری خوشکام هنرمندانی مانند علی مصفا، احترام برومند، حامد بهداد، حمید نعمتالله، حبیب رضایی، بهناز جعفری، جواد طوسی، هوشنگ گلمکانی و جمعی از شهروندان حضور داشتند.
زری خوشکام، متولد هشت دی ۱۳۲۶ در اصفهان بود که روز جمعه ۲۸ اردیبهشت در سن ۷۷ سالگی درگذشت.
نخستین فعالیتهای هنری او در زمینه رقص باله بود و سپس با فیلم سینمایی «کلبهای آن سوی رودخانه» که در سال ۱۳۵۰ روی پرده رفت، وارد دنیای سینما شد.
خوشکام تا پیش از ازدواج با علی حاتمی، نویسنده و کارگردان سرشناس سینما، تئاتر و تلویزیون و تولد نخستین فرزندش لیلا حاتمی در سال ۱۳۵۱ در آثاری مانند «رشید»، «توبه» و «مرد هزار لبخند» ایفای نقش کرد.
از جمله فیلمهای مهم کارنامه او در این دوره، «آدمک» خسرو هریتاش در سال ۱۳۵۰، «تپلی» رضا میرلوحی و «خواستگار» علی حاتمی در سال ۱۳۵۱ است که جزو سینمای پیشروی یا موج نو محسوب میشوند.
زری خوشکام در گفتوگو با احمد طالبینژاد، منتقد سینما گفته بود که آشنایی او با علی حاتمی به اواخر سال ۱۳۴۹ برمیگردد؛ زمانی که همسرش، برای فیلم مترسک به دنبال بازیگر زنی برای بازی مقابل فردین بود و زری خوشکام را انتخاب کرد.
اگرچه این فلیم ساخته نشد، اما باعث آشنایی این دو نفر با هم و ازدواجشان شد.
از آن به بعد و پس از تولد لیلا بود که حضور زری خوشکام منحصر به شرکت در آثار حاتمی شد. او در سریال «سلطان صاحبقران» ساخته همسرش نقش عزتالدوله، همسر امیرکبیر را برعهده گرفت و پس از انقلاب ۵۷ در سریال «هزاردستان» حاتمی هم بازی کرد اما بخشهای مربوط به او، از سریال حذف شدند.
زری خوشکام پس از انقلاب به دلیل وجود صحنههای برهنه در فیلمهای گذشتهاش ممنوع از فعالیت شد.
خوشکام سال ۹۴ درباره این ممنوعیت به روزنامه شرق گفته بود ٣٠ سال اجازه حضور جلوی دوربین را به او ندادند اما بازگشت به سینما، آرزویش بود.
این بازیگر درباره دور شدنش از سینما در پیش از انقلاب و در پی ازدواجش هم گفته بود کار نکردن در سینما، «شرط ازدواج نبود» اما او و علی حاتمی ترجیح دادند از آن به بعد فقط در آثار همسرش بازی کند اما سه ماه بعد از عروسی، باردار شد و نتوانست تا مدتی کار کند.
به گفته خوشکام، او هنگام ازدواج «۱۵ قرارداد ۲۰۰ هزار تومانی و واقعا گران» داشت.
او گفت در سریال هزاردستان نقش مقابل عزتالله انتظامی را داشت اما در اواسط فیلمبرداری به حاتمی اطلاع دادند ممنوعالتصویر است و برای همین از پروژه کنار گذاشته شد.
علی حاتمی در سال ۱۳۷۵ جان باخت و پس از آن، برای نخستینبار خوشکام در فیلم «جهانپهلوان تختی» ساخته بهروز افخمی شرکت کرد.
این فیلم درباره اثر ناتمام علی حاتمی بود که زری خوشکام در آن تنها از پشتسر نمایش داده میشود.
چند سال پس از مرگ علی حاتمی در سال ۱۳۷۵، زری خوشکام کمکم دوباره به سینما بازگشت و سال ۱۳۸۲ با فیلم «سیمای زنی در دوردست» ساخته دامادش علی مصفا روی پرده سینماها رفت.
او بعد از بازگشت به سینما پس از سالها دوری، در انتخاب فیلمنامه برای پذیرش نقش دقت میکرد و در فیلمهایی مانند «در دنیای تو ساعت چند است؟»، «شعلهور» و «طلاخون» بازی کرد که آثاری قابل توجه و مهم در سینمای ایران محسوب میشوند.
پنجشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۳، روزنامه ایران، ارگان مطبوعاتی دولت جمهوری اسلامی از قول محمد دهقان، معاون حقوقی ابراهیم رئیسی با اشاره به ماجرای سرقت فرشهای تاریخی از کاخموزه سعدآباد نوشت متهمان این پرونده از اعضای دولت قبلی بودند.
در پاسخ به این اظهارات، دفتر حسن روحانی، رییس دولتهای یازدهم و دوازدهم در بیانیهای به این ادعا واکنش نشان داده است. در این بیانیه آمده این اظهارات و اظهارات مشابه استراتژی دولت ابراهیم رئیسی برای انحراف افکار عمومی است.
درباره پرونده سرقت فرشهای کاخ سعدآباد که خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران آن را افشا کرد، اطلاعات چندانی در دست نیست. تنها موضوع قطعی این است که متهم اصلی این پرونده یک روحانی است. دفتر حسن روحانی میگوید سرقت فرشها در سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲، یعنی در اواخر ریاست جمهوری محمود احمدینژاد رخ داده است.
اما خبرگزاری فارس مدعی است ۴۸ تخته فرش به ارزش ۱۲۷ میلیارد تومان که بعضا متعلق به دوران قاجاریه بودند در فاصله سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ از ساختمان حافظیه کاخ سعدآباد که در اختیار ریاست جمهوری بوده خارج شده است. در این بین روزنامه فرهیختگان هم نوشته یکی از اعضای ارشد دولت سابق و فرزند وی از متهمان این پروندهاند و متهم دیگر هم از مسئولان نهاد ریاست جمهوری دولت قبل است.
به نوشته بیانیه دفتر حسن روحانی، دولت ابراهیم رئیسی پس از اعلام حکم حبس یک وزیر سابق و احضار وزیر سابق دیگر مرتبط با پرونده چای دبش به عنوان بزرگترین فساد ارزی تاریخ ایران به دنبال انحراف افکار عمومی است.
در پرونده چای دبش، جواد ساداتینژاد وزیر سابق وزارت جهاد کشاورزی به سال حبس محکوم شده است. از طرفی وبسایت جهان، منتسب به علیرضا زاکانی- شهردار تهران هم ادعا کرده وزیری که در این پرونده احضار شده، رضا فاطمیامین، وزیر صمت (صنعت، معدن و تجارت) ابراهیم رئیسی بود که اردیبهشت ۱۴۰۲، پس از استیضاح توسط مجلس شورای اسلامی برکنار شد.
دولت ابراهیم رئیسی چند ماه دیگر سه ساله میشود و حدودا یکسال تا انتخابات سال ۱۴۰۴ فرصت دارد. انتخاباتی که با توجه به وضعیت تورم و اعتراضها و همچنین افشای مفاسد اقتصادی، به نظر آزمون سختی برای ابراهیم رئیسی خواهد بود. هرچند که گزینش شدن نامزدها از سوی شورای نگهبان و انتخابات غیرآزاد و غیررقابتی میتواند دوباره رئیسی را با رای حداقلی هم مجددا به کرسی ریاستجمهوری بنشاند.
تمام این مشکلات ابراهیم رئیسی در یک سو قرار دارد و حسن روحانی در سمت دیگر. رئیس جمهور سابق جمهوری اسلامی که روز ۲۵اردیبهشت ۱۴۰۳ با انتشار نامه سرگشادهای درباره دلایل رد صلاحیتش، ظاهرا برای ایفای نقش در انتخابات ریاست جمهوری آینده آماده میشود.
به فاصله کمی پس از این نامه، علی خضریان، مجلس شورای اسلامی با ارسال گزارش تحقیق و تقحص از شستا به قوه قضائیه موافقت کرد. گزارشی که تخلفات شستا را در فاصله سالهای فعالیت دولتهای یازدهم و دوازدهم، از ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۰ بررسی کرده است. تحقیق و تفحص مجلس دقیقا روی نقطهای دست گذاشته که نزدیکترین یاران حسن روحانی در آن سمت داشتند. سرمایهگذاری سازمان تامین اجتماعی- شستا که زیر مجموعه وزارت کار است و به نوعی حیاط خلوت محمد شریعتمداری و علی ربیعی به شمار میرفت.