پاسخ دو پهلوی وزارت خارجه درباره بازگشت شمخانی به مذاکرات هسته‌ای

بانک مرکزی جمهوری اسلامی اخیرا جزئیات بودجه سالانه را برای دوره ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۰ منتشر کرده که کسری سالانه ۳۰ درصدی را نشان می‌دهد.

با وجود این، بانک مرکزی همچنان از گزارش وضعیت تحقق بودجه در دوره رئیسی خودداری کرده است.

از سال ۲۰۱۸، حسن روحانی در دوران ریاست جمهوری خود به بانک مرکزی دستور داده بود که انتشار گزارش‌های تحقق بودجه کشور را متوقف کند و دلیل آن نیز محرمانه نگه داشتن اطلاعات دولت به دلیل تحریم‌های آمریکا عنوان شد.

رسانه‌های حامی دولت جمهوری اسلامی تلاش می‌کنند با برجسته کردن رشد ۵ درصدی تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۳ میلادی، این امر را به عنوان موفقیت رئیسی بدانند.

اما جزییات گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد که تنها دلیل رشد نسبتا بالاتر تولید ناخالص داخلی در سال گذشته، افزایش ۲۱.۸ درصدی تولید نفت و رشد ۱۶.۷ درصدی در مخارج دولتی بوده است.

این در حالی است که هیچ یک از محرک‌های تولید ناخالص داخلی ذکر شده تاثیر مثبتی بر معیشت مردم نداشته و پایدار نیستند.

در اسفندماه، بانک مرکزی جمهوری اسلامی پس از توقفی شش ماهه، گزارش تورم آذرماه گذشته را منتشر کرد که بنابر آن، تورم سال گذشته رکورد ۴۹ درصدی تورم در سال ۱۳۷۴ را شکست.

به گفته بانک مرکزی، در آذرماه گذشته نرخ تورم نقطه به نقطه شهری ۵۴.۲ درصد و نرخ تورم میانگین شهری ۵۵.۹ درصد بود.

اما در فروردین‌ماه، بانک‌ مرکزی در جدول محاسبه تادیه بدهی و مهریه، نرخ تورم سالانه در سال ۱۴۰۲ را ۵۲/۳ درصد اعلام کرد که بالاترین نرخ تورم سالانه از ۸۰ سال قبل تاکنون است.

همزمان، مرکز آمار ایران با انتشار تورم نقطه به نقطه سال ۱۴۰۲، در بین کالاها انواع گوشت را با تورم ۵۰.۹ درصدی پیشتاز در افزایش قیمت اعلام کرد.

بر اساس آمار منتشرشده، تورم در این سال ۳۲.۲۴ درصد بوده و بخش خدمات حمل‌و‌نقل عمومی هم با تورم ۵۸ درصدی در صدر افزایش قیمت‌ها بوده است.

تورم در ایران روز به روز افزایش یافته و در اوایل خرداد نیز گزارش جدید مرکز آمار نشان داد که تورم در گروه گوشت قرمز و مرغ در ۱۲ ماه منتهی به اردیبهشت ۱۴۰۳ حدود ۷۴ درصد بوده است.

برپایه این گزارش تورم در بخش مسکن بیش از ۴۰ درصد بوده است.

گزارش‌های رسمی از جمله گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد فشار افزایش هزینه‌ها از یک سو و افزایش نیافتن متناسب دستمزدها از سوی دیگر باعث شده خانواده‌ها از میزان مصرف خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها بکاهند.

بر اساس گزارشی که اردیبهشت‌ماه امسال از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس منتشر شد، میزان کالری مصرفی ایرانیان در سال ۱۴۰۱ کمتر از حد استاندارد بوده است.

بر اساس داده‌های رسمی ثبت شده از تغییرات شاخص اجاره‌بها، رکورد بیشترین رشد اجاره‌‌‌بها در تاریخ ثبت داده‌‌‌‌‌‌های رسمی از اجاره به نام دولت سیزدهم به ثبت رسید.

اجاره‌‌‌بها در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲، به ترتیب ۴۴‌ و ۵۲‌ درصد جهش کرد که در تاریخ اقتصادی ایران از زمان ثبت شاخص اجاره‌بها، بی‌سابقه بوده است.

وب‌سایت تجارت نیوز، در گزارشی مقایسه‌ای اعلام کرد: «دولت ابراهیم رئیسی رکورددار افزایش قیمت سکه در دو سال و نیم نخست فعالیت در میان دولت‌های ۴۰ سال گذشته است.»

بر اساس این گزارش، در ۳۲ ماه نخست فعالیت دولت سیزدهم قیمت سکه طلا ۲۹۱ درصد جهش کرد که بالاترین میزان افزایش قیمت سکه در میان دولت‌های پس از انقلاب اسلامی است.

قیمت سکه در دو سال و نیم نخست فعالیت دولت حسن روحانی، ۱۱ درصد افزایش یافته بود.

قیمت دلار نیز در دو سال و نیم نخست فعالیت دولت رئیسی ۱۶۰ درصد رشد داشت؛ حال آن که قیمت دلار در ۳۲ ماه نخست دولت روحانی ۱۰ درصد افزایش پیدا کرده بود.

شاهزاده پهلوی در این گفت‌وگو به سوال‌های متعدد خبرنگار اشپیگل درباره موضوعاتی چون درخواست برای تروریستی خواندن سپاه پاسداران تا موضعش درباره ساواک و سیاست های پدرش پاسخ داد.

او درباره ضرورت تغییر رژیم کنونی ایران گفت: «قیام اخیر یک انقلاب بود. یک واکنش اصیل در برابر ظلم بود.»

در پی جان باختن مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد در شهریور ۱۴۰۱، موجی از اعتراضات سراسری در ایران به راه افتاد که فورا تبدیل به خیزشی علیه جمهوری اسلامی شد.

حکومت در واکنش به این خیزش، دست به سرکوب گسترده زد و بر اساس آمار سازمان‌های حقوق بشری، بیش از ۵۰۰ نفر در این سرکوب‌ها به دست نیروهای امنیتی کشته شدند.

شاهزاده پهلوی درباره این خیزش افزود: «تظاهرات‌کنندگان شعار مرگ بر دیکتاتور سر دادند. علی خامنه‌ای که به عنوان رهبر انقلاب نماینده این نظام است، حداقل از سوی ۸۰ درصد جامعه ایران طرد شده است. رژیم با همه ابزارهای سرکوب که در اختیار دارد این قیام را در هم شکست.»

فرزند شاه فقید ایران تاکید کرد رژیم جمهوری اسلامی «بسیار ضعیف‌تر از همیشه» است و دچار اختلاف شده و «بخشی از ارتش و شبه نظامیان ( بسیجیان) ابراز نگرانی می‌کنند که در صورت تشدید تنش، اولین قربانیان حملات انتقامی خواهند بود. در حال حاضر ریزش‌هایی وجود دارد».

در جریان خیزش سراسری ۱۴۰۱، میرحسین موسوی، از رهبران اعتراض‌ها به نتیجه اعلام شده در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ در ایران، موسوم به جنبش سبز هم در بیانیه‌ای از حصر خانگی، از نیروهای مسلح خواست در جریان خیزش مردم ایران، «در سمت حقیقت و ملت» بایستند.

در اسفند ۱۴۰۱ هم یک سند محرمانه از نشست مقامات ارشدجمهوری اسلامی که به دست ایران اینترنشنال رسیده بود، نشان می‌داد که مقامات بلندپایه عمیقا نگران ریزش و نافرمانی نیروهای نظامی از سرکوب مردم ایران در جریان اعتراضات سراسری، پس از کشته شدن مهسا ژینا امینی بودند.

اشپگل درباره شاهزاده رضا پهلوی نوشت: «بزرگ‌ترین فرزند پادشاه سابق ویژگی‌های پدرش را دارد، اما با این حال او نرم‌تر و میانه‌رو تر از پدرش به نظر می‌رسد.»

شاهزاده پهلوی در پاسخ به سوال این نشریه آلمانی درباره عملکرد ساواک با تاکید بر این که «نارسایی‌هایی» در حکومت پیشین ایران وجود داشت، گفت: «این نقد بجایی است. من به این موضوعات در کتاب‌هایم آشکارا اشاره می‌کنم. با این حال، اغراق نامتناسبی در حقایق، به‌ویژه توسط اسلام‌گرایان تندرو و مارکسیست‌ها نیز وجود داشته است. آنها علاقه داشتند حکومت را که عمدتا طرفدار غرب و ناسازگار با ایدئولوژی آنها بود، تحقیر کنند.»

او خواستار آن شد که در این باره مورخان تحقیق کنند.

شاهزاده پهلوی در قسمت دیگری از این مصاحبه، به نقش خود در دوران گذار از جمهوری اسلامی اشاره کرد و گفت: «برای به حداکثر رساندن شانس موفقیت یک انقلاب، ما باید تا حد امکان فرصت آشتی را برای همه فراهم کنیم. البته برخی باید پاسخگوی اعمال خود باشند.»

او تاکید کرد معتقد است باید چرخه انتقام و تلافی متوقف شود و این چیزی است که مخالفان را از رژیم جمهوری اسلامی متمایز می‌کند.

شاهزاده پهلوی درباره تحریم سپاه نیز گفت: «دولت‌های خارجی باید با تحریم‌های بیشتر، به‌ویژه سپاه پاسداران، فشار بر رژیم را افزایش دهند. چه گزینه‌های دیگری در برابر مافیای فاسدی دارید که می‌خواهد خود را به سلاح‌های هسته‌ای مسلح کند در حالی که دیپلماسی کار نمی‌کند و شما می خواهید از درگیری نظامی جلوگیری کنید؟»

او درباره نوع نظام سیاسی آینده ایران نیز گفت ایرانیان باید در انتخاب شکل بعدی حکومت - خواه پادشاهی پارلمانی یا جمهوری - آزاد باشند و از طریق صندوق رای تصمیم‌گیری خواهد شد.

پیشتر شاهزاده رضا پهلوی در نشستی در لندن خطاب به جامعه بین‌المللی اعلام کرد اگر دیپلماسی در حل بحران کنونی منطقه شکست خورده، تنها راه ممکن حمایت از مردم ایران است.

او روز شنبه ۲۲ اردیبهشت در نشست «ایران آینده، چالش‌ها و راهکارها»، درباره اپوزیسیون جمهوری اسلامی افزود دو بخش افراطی راست و چپ مانع اتحاد در نیروهای مخالف جمهوری اسلامی هستند.

پس از آغاز خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، شورای هم‌بستگی برای دموکراسی و آزادی در ایران در روز ۲۱ بهمن ۱۴۰۱ اولین نشست خود را در دانشگاه جرج‌تاون در واشینگتن‌ دی‌سی برگزار کرد.

این شورا که شاهزاده رضا پهلوی، حامد اسماعیلیون،‌ شیرین عبادی، عبدالله مهتدی، مسیح علی‌نژاد و نازنین بنیادی اعضایش بودند، روز ۱۹ اسفند ۱۴۰۱ «منشور هم‌بستگی و سازماندهی برای آزادی» خود را به‌ نام «مهسا» منتشر کرد.

این شورا پس از مدتی به دلیل خروج برخی اعضایش به کار خود پایان داد.

گزارش‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال و گزارش کانال‌های بورسی، از توقف معاملات و اعتصاب کارگزاران در تالارهای اصفهان و تبریز در اعتراض به وضعیت بحرانی بورس حکایت دارد.

علاوه بر این، از بورس شیراز هم خبر رسیده که ظاهرا برخی از معامله‌گران دست از کار کشیدند.

بورس تهران در پایان معاملات دوشنبه در ادامه‌ی روند نزولی روزهای اخیر، با افت شاخص‌های اصلی به کار خود پایان داد. شاخص کل بورس، در پایان دادوستدهای روز هفتم خرداد، بیش از ۲۲ هزار واحد- معادل یک درصد کاهش یافت و به کمتر از ۲ میلیون و ۶۰ هزار واحد رسید.

خروج پول حقیقی از بازار سهام تهران برای نوزدهمین روز کار متوالی، ادامه یافت و ۳۸۴ میلیارد تومان سرمایه‌ی حقیقی از بازار خارج شد. کاهش شاخص‌های بازار در حالی ادامه یافته که همچنان دامنه نوسان در حد دو درصد محدود باقی مانده است.

چرا معامله‌گران ناراحت‌اند؟

پس از مرگ رئیسی در سانحه بالگرد هیات مدیره سازمان بورس در جلسه‌ای شبانه دامنه نوسان معاملات سهام را مثبت و منفی ۲ درصد تعیین کرد.

دامنه نوسان در بورس ایران به این معنا‌ست که معامله‌گران نمی‌توانند در یک روز سهام‌شان را کمتر یا بیشتر از دامنه نوسان به فروش برسانند. در این مورد دامنه نوسان مثبت و منفی ۲ درصدی، یعنی هیچ سهامداری در یک روز فقط می‌توانند سهامشان را ۲ درصد گرانتر یا ارزانتر بفروشند.

معمولا دامنه نوسان ۵ درصد است، اما در شرایط عادی هم دامنه نوسان برای کنترل بازار به‌کار می‌رود. بالا و پایین کردن مداوم این دامنه‌ نوسان آن هم در تصمیمات شبانه و ناگهانی موجب نارضایتی سهامداران شده است.

فروردین ۱۴۰۳ هم پس از حملات پهپادی و موشکی ۲۵ فروردین جمهوری اسلامی به اسرائیل، دامنه نوسان بازار بورس تغییر داده شده بود.

پس از مرگ رئیسی، با وجود کاهش دامنه نوسان، بازار چهار روز متوالی ریزش داشت و در ابتدای معاملات روز دوشنبه هم ۹۰ درصد بازار قرمزپوش بود و شاخص کل کار خود را با افت ۵ هزار و ۶۰۰ واحدی آغاز کرد و در ۱۰ دقیقه ابتدای معاملات بیش از ۶۰درصد نمادها در صف فروش قرار گرفتند و خروج حقیقی‌ها با قدرت بیشتری ادامه یافت.

وب‌سایت فردای اقتصاد روز ششم خرداد نتایج یک نظرسنجی را منتشر کرده بود که نشان می‌داد اقتصاد دستوری، دخالت در سازوکار بنگاه‌های اقتصادی، پابرجاماندن شکاف میان دلار بازار آزاد و مرکز مبادله ایران، قوانین یک‌شبه و ریسک‌های ژئوپلیتیک از جمله عوامل اثرگذاری بر بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران به بورس است.

به نظر می‌رسد مجموعه این موارد باعث شده معامله‌گران دست از کار بکشند. پیشتر هم در آبان ۱۴۰۱ معامله‌گران در تهران و شهرهای بزرگ دست از کار کشیده بودند.

محمدی در این نامه که روز دوشنبه هفتم خرداد در اینستاگرامش منتشر شده، نوشت: «وقتی دولت‌های جهان، ناقض فاحش حقوق بشر و جلاد تاریخ سرزمین ایران را که تا روز مرگش ابزار سرکوب یک ملت بود، در جایگاهی قرار می‌دهند که گویی انسانی صلح‌طلب و دموکرات را از دست داده‌اند، دیگر نباید انتظار داشت که دیکتاتورها، سرکوبگران، ناقضان حقوق بشر، شکنجه‌گران و جلادان مرگ‌آفرین دیگری در جاهای دیگر جهان سر برنیاورند.»

با وجود انتقادها از پیام‌های تسلیت مقام‌های برخی کشورها برای مرگ رئیسی، جدول اعلا‌م‌شده برنامه جلسات مجمع عمومی سازمان ملل نشان می‌دهد که قرار است در هفتاد و هشتمین مجمع عمومی این سازمان، مجلس یادبودی برای رئیسی در روز ۱۰ خرداد برگزار شود.

پیش از این در روز سوم خردادماه شیرین عبادی، حقوقدان و برنده نوبل صلح از سازمان ملل خواست این جلسه را لغو کند و نهادهای زیردست خود را به مسخره نگیرد.

اکنون، نرگس محمدی، دیگر زن ایرانی برنده نوبل صلح، با اشاره به نیمه برافراشته شدن پرچم سازمان‌ملل برای مرگ رئیسی تاکید کرده که وقتی ناقضان حقوق بشر مشاهده می‌کنند در روز مرگشان پرچم سازمان‌ ملل نیمه‌برافراشته و سیاست‌مداران و دولت‌مردان جهان تسلیت‌گو می‌شوند، صدای مردمان معترض بی‌پناه و تحت ستم به دیوار «روابط دیپلماتیک» و «اقدامات مسبوق به سابقه» دولت‌ها خواهد خورد.

روز دوشنبه ۳۱ اردیبهشت‌ ماه در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد برای مرگ رئیسی و همراهانش در ایران یک دقیقه سکوت اعلام شد و پرچم سازمان ملل در مقر آن واقع در نیویورک، نیمه‌افراشته شد.

محمدی در نامه خود با انتقاد و ابراز تاسف عمیق از عملکرد سازمان ملل برای بزرگداشت رئیسی خاطرنشان کرد که گشودن در این سازمان به عنوان ملجا ملل برای یادبود رئیسی، «بستن دردآلود در شکسته پایگاه حقوق بشر در این سازمان جهانی است».

او با ابراز نگرانی برای مردم ایران و تنها ماندن حقوق بشر و بی‌صدا ماندن صلح، در بخش دیگری از نامه‌اش با اشاره به نقش رئیسی در کشتار مخالفان در دهه ۶۰ خورشیدی افزود او در سال‌های اخیر که با انتخاباتی حداقلی دولت جمهوری اسلامی نامیده شد در سرکوب و کشتار معترضان در خیزش‌ها و جنبش بعد از کشته شدن مهسا امینی دست داشت و «در جایگاه جنایتکار تاریخ» ایران نشسته است.

پیش از این و به دنبال انتشار خبر سقوط بالگرد حامل رئیسی و کشته شدن او، بسیاری از ایرانیان در داخل و خارج از کشور از این اتفاق ابراز خوشحالی کردند و آن را پیامد سرکوب‌های شدید در دوران مسئولیت‌های او در چهار دهه اخیر دانستند.

نگاهی به عملکرد رئیسی نشان می‌دهد او از زمان روی کار آمدن جمهوری اسلامی تا لحظه مرگش در ارتفاعات شمال غرب ایران، به شیوه‌های گوناگون حقوق مردم را نقض کرده و به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ناقضان حقوق بشر در ایران شناخته می‌شود.

«آیت‌الله اعدام»، «آیت‌الله قتل‌عام»، «قصاب تهران» «جلاد ۶۷»، «قاضی مرگ» و «عضو هیات مرگ»، برخی از القابی هستند که مردم به خاطر عملکرد رئیسی به او داده‌اند.

محمدی ۱۴ مهر ماه سال گذشته برنده جایزه صلح نوبل سال ۲۰۲۳ شد.

او در سال‌های گذشته بارها با عناوین اتهامی مختلف به دلیل فعالیت‌های حقوق بشری‌اش بازداشت، محاکمه و حدود شش سال زندانی شد.

این روزنامه آمریکایی روز دوشنبه هفتم خرداد بر اساس اظهارات دیپلمات‌های مطلع نوشت که دولت بایدن در این زمینه متحدان اروپایی را تحت فشار قرار می‌دهد، زیرا آمریکا قصد ندارد قبل از انتخابات ریاست‌جمهوری آتی این کشور تنش‌ها با تهران افزایش یابد.

این دیپلمات‌ها گفتند که ایالات متحده درباره تلاش بریتانیا و فرانسه علیه جمهوری اسلامی در نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در اوایل ژوئن گفت‌وگو می‌کند.

روز پنجم خرداد نیز خبرگزاری رویترز در گزارشی به نقل از دیپلمات‌هایی که نامشان را اعلام نکرده، خبر داد که ایالات متحده و سه متحد اصلی اروپایی‌اش بر سر اینکه آیا باید در آژانس با جمهوری اسلامی مقابله کنند یا نه، دچار اختلاف نظر شده‌اند.

دور تازه نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای دوشنبه ۱۴ خرداد آغاز می‌شود.

پیش‌بینی می‌شود ۳۵ کشور عضو این شورا، بار دیگر پرونده فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی و آخرین گزارش رافائل گروسی مدیرکل این نهاد وابسته به سازمان ملل متحد را بررسی کنند.

هجده ماه از آخرین باری که شورای حکام قطعنامه‌ای را علیه جمهوری اسلامی تصویب کرد، می‌گذرد.

در آن قطعنامه از جمهوری اسلامی خواسته شده بود که برای انجام تحقیقات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که سال‌هاست در جریان است، برای یافتن منشاء ذرات اورانیوم یافت‌شده در سه سایت اعلام‌نشده، فورا همکاری کند.

وال استریت ژورنال نوشت برخی از مقامات آمریکایی می‌گویند که نگران هستند ایران با حرکت به سمت انتخابات ریاست‌جمهوری، بی‌ثبات‌تر شود.

بر اساس این گزارش، دولت بایدن مدت‌هاست گفته به دنبال راه حلی دیپلماتیک برای برنامه هسته‌ای ایران است.

در حالی که تعداد سایت‌های مورد سوال به دو سایت کاهش یافته، تهران هنوز به پرسش‌ها در این زمینه پاسخ نداده است.

هم‌زمان، بر مشکلات موجود بین جمهوری اسلامی و آژانس افزوده شده است، از جمله به این دلیل که تهران حضور کارشناسان ارشد غنی‌سازی اورانیوم در تیم بازرسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را منع کرده و به آنها اجازه ورود به ایران نمی‌دهد.

وال استریت ژورنال نوشت که دیپلمات‌های اروپایی هشدار داده‌اند اقدام نکردن علیه جمهوری اسلامی، اقتدار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را که وظیفه نظارت بر عدم اشاعه سلاح‌های هسته‌ای دارد، تضعیف می‌کند.

آنها گفته‌اند این امر، همچنین اعتبار فشار غرب بر ایران را تضعیف می‌کند.

وال استریت ژورنال به نقل از دیپلمات‌ها افزود که کشورهای اروپایی از آنچه به عنوان تلاش‌های ایالات متحده برای تضعیف رویکرد آنها می‌دانند، ناامیدند.

نگرانی درباره فعالیت‌های اتمی جمهوری اسلامی با ادامه غنی‌سازی اورانیوم با غلظت ۶۰ درصد افزایش یافته است.

بر اساس گزارش منابع غربی، جمهوری اسلامی اورانیوم لازم برای ساخت دست کم سه بمب اتمی را فراهم آورده است.

قدرت‌های غربی می‌گویند که این میزان از غنی‌سازی هیچ هدف غیرنظامی معتبری ندارد.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز اعلام کرده است که هیچ کشور دیگری، بدون ساخت سلاح هسته‌ای، به غنی‌سازی اورانیوم در این سطح نپرداخته است.

با این همه رهبران جمهوری اسلامی می‌گویند که اهداف آنها کاملا صلح‌آمیز است.

کمال خرازی، مشاور علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی، روز ۲۰ اردیبهشت با اشاره به احتمال حمله نظامی اسرائیل به تاسیسات اتمی در ایران اعلام کرد در صورت تهدید موجودیت جمهوری اسلامی، حکومت ایران دکترین هسته‌ای خود را تغییر خواهد داد.

خرازی در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی قطری الجزیره بار دیگر تاکید کرد که جمهوری اسلامی «دارای ظرفیت تولید بمب هسته‌ای» است.

پس از آن، ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، در پاسخ به خبرنگار ایران‌اینترنشنال اعلام کرد واشینگتن به حکومت ایران اجازه ساخت بمب هسته‌ای نخواهد داد.