در دومین و آخرین مناظره مسعود پزشکیان و سعید جلیلی، دو نامزد راهیافته به دور دوم رایگیری برای تعیین جانشین ابراهیم رئیسی که روز سهشنبه ۱۲ تیر با موضوع اقتصاد برگزار شد، آنان بارها یکدیگر را به نداشتن تخصص، اطلاعات و دانش اولیه، بیبرنامگی و دادن وعدههای دروغین متهم کردند.
در این مناظره، دو نامزد جانشینی ابراهیم رئیسی، وعدههایی برای حل تمام مشکلات اقتصادی، معیشتی، مسکن و بهداشت مردم دادند، اما در طول مناظره در عمل بارها به مساله سیاست خارجی و پیامدهای آن برای اقتصاد کشور کشور پرداختند.
در ابتدای این مناظره، مسعود پزشکیان گفت:« دیشب اینگونه تداعی شد که من خدمت سردار ملی کشور حاج قاسم سلیمانی بیاحترامی داشتم، بنده ایشان را یک الگو برای غرور ملی و خار چشم دشمنان میدانم و الگویی که اگر جوانان راه او را ادامه دهند خیلی از مشکلات مملکت را با دیدی که ایشان داشت میتوان مرتفع کرد.»
با وجود این، دقایقی بعد سعید جلیلی، بار دیگر به این موضوع برگشت و گفت:«ما امروز مهمان لرستان بودیم و آن عزیزان متأثر بودند از تعبیر نادرستی که درباره شهید سلیمانی در مناظره دیشب به کار برده شده بود و از من خواستند که این ابراز ناراحتی را بیان کنم.»
با آنکه اعلام شده بود موضوع این مناظره اقتصاد است، اما بخش عمدهای از صحبتهای دو نامزد به مذاکرات هستهای، دلایل ناکامی برجام، سیاست خارجی جمهوری اسلامی و مذاکره با غرب اختصاص یافت و هر دو نامزد مواضع پیشین خود در این زمینه را تکرار کردند.
مسعود پزشکیان در پاسخ به این سوال که چرا مخالف قانون راهبردی مجلس است، گفت: «اینکه گفته شود قانون را قبول نداریم، به هیچ عنوان درست نیست. ما از ابتدا گفتیم که چارچوب قانون را اجرا میکنیم. از اول گفتیم که سیاستهای کلی مقام معظم رهبری را طی خواهیم کرد. در نتیجه امکان ندارد که ما قانون را اجرا نکنیم.»
پیشتر چهرههای اصلی ستاد پزشکیان، از جمله محمد جواد ظریف، جلیلی را «یک پای تحریم» خوانده و از قانون راهبردی مجلس انتقاد کرده بودند.
پزشکیان افزود: «یکی از بحثهایی که در این قانون وجود دارد این است که آمریکا باید تمام تعهدات خود را انجام بدهد تا ما به برجام بازگردیم؛ این مسالهای است که باید با مجلس و شورای عالی امنیت ملی و سایر دستگاههای مرتبط صحبت کنیم تا ببینیم این چالش را چطور میتوانیم با یک زبان مشترک حل و فصل کنیم.»
سعید جلیلی، در پاسخ به پزشکیان گفت: «مجلس یک قانون را مصوب کرده و باید بدانید که آن را باید دنبال کرد.»
علی خامنهای نیز با تمجید از این قانون، هشدار داده است که هیچکس نباید از آن تخطی کند.
جلیلی افزود: «ما در برجام تعهداتمان را انجام دادیم؛ شما باید طلبکار باشید نهاینکه به ملت فشار بیاورید و بگویید که ملت کوتاه بیاید و پیشاپیش میگویید به ملت فشار میآورم. طرف مقابل باید تعهدات خود را انجام دهد و ما نه. وقتی طرف مقابل تعهدات را انجام نداده، میخواهید چه امتیازی بدهید؟ به مردم بگویید. اینهمه امتیاز دادید و ۱۵ بار اعلام شد که ایران به تعهدات خود عمل کرده ولی میگویید امتیاز میدهیم؛ بگویید میخواهید چه کنید؟»
او بدون اشاره به دولت محمود احمدینژاد و نقش خود گفت: «شما سخن از صداقت مطرح میکنید. دولت آقای هاشمی، خاتمی و روحانی دوستان شما بودند که در ستاد شما هستند و دوباره طلبکارید؛ شماها ۴۰ سال بر سر کار بودید.»
در ادامه مناظره، پزشکیان خطاب به جلیلی گفت: «واقعیت قضیه این است: «میگویید اله کردیم. خب اگر اله کردید کجاست؟ مگر نمیگفتید اشتغال دو برابر میشود و سالی یک میلیون مسکن درست میکنیم. در این سه سال فقط برای ۹۰۰ هزار مسکن فقط مجوز دادهاند.»
او گفت: «میگویند بلدیم و برنامه داریم؛ خب برنامه را میدادید آقای رئیسی اجرا میکرد، چرا ندادید؟ مگر شما با آنها نبودید؟»
پزشکیان با اشاره به جلیلی گفت: «تمام بلد بودن این فرد این است که در شورای امنیت رییس بوده و چهار تا کاغذ را بررسی میکرده. آدمی که مدیریت نکرده حالا برای کشور میگوید برنامه دارم.»
جلیلی در پاسخ گفت: «شما ۳۲ سال عملکرد را میخواهید کنار بگذارید و تنها سه سال را در نظر بگیرید که در مقایسه با آن ۳۲ سال قبل درخشان بوده است. شما میگفتید صادرات نفت امکان ندارد اما میزان صادرات نفت در سال ۹۸ را با سال ۱۴۰۲ مقایسه کنید. میزان سرمایهگذاری خارجی را درسال ۹۷ با ۱۴۰۲ مقایسه کنید.»
او افزود: «برنامه هفتم میگوید باید رشد هشت درصد اتفاق بیفتد، اما شما پیشاپیش میگویید این رشد اتفاق نمیافتد. شما بقیه را متهم به طالبان بودن میکنید و حکم اعدام برای سایرین صادر میکنید.»
در ادامه مناظره، مسعود پزشکیان گفت: «آقای جلیلی میخواهد رییسجمهوری شود ولی جلو مردم به من تهمت میزند که من ادامه دهنده راه دولت آقای روحانی هستم.»
او گفت: «بیش از ۱۴۰ اقتصاددان با گرایشهای مختلف از برنامه اقتصادی من حمایت کردهاند. من اقتصاد ایران را بر اساس تعامل با جهان، حاکمیت قانون، شایستهگزینی و مشارکت گسترده مردم اصلاح خواهم کرد.»
پزشکیان افزود:«میگویند آنها که دور من جمع شدهاند بد هستند. دور شما چه کسانی جمع شدهاند؟ آنها که از سفارت عربستان بالا رفتند.»
او گفت: «ایشان میگوید من حزبی هستم؛ این یک دروغ واضح است؛ زیرا من حزبی نیستم. این را همه میدانند. ولی این جلو دیدگان مردم تهمت میزند. فردی که میخواهد رییسجمهوری شود و مثل آب خوردن تهمت میزند فردا چه بلایی میخواهد سر مردم بیاورد؟»
پزشکیان افزود: «باز تکرار میکنم که من نه حزبی هستم و نه جناحی و نه دستهای. الان بیشتر گروه قالیباف و شهید رئیسی دارند با من کار میکنند. اینها دولت فلاناند؟ من بارها گفتهام مسیر من مسیر مولا علی(ع) است؛ شاخص برای من مردم هستند.»
پزشکیان با اشاره به تحریم بزرگ دور اول انتخابات گفت: «با کل دعواهای ما ۴۰ درصد مردم آمدند. ۶۰ درصد مردم نیامدند و هیچکداممان را قبول ندارند. این تفکر بیاید، میشود ۲۰ درصد. آیا با این ۲۰ درصد میشود بر سایر اکثریت حکمرانی کرد؟»
او در پایان این مناظره، بار دیگر به تحریم ۶۰ درصدی انتخابات اشاره کرد و گفت: «اینکه ۶۰ درصد مردم در دور اول پای صندوق نیامدند برای حکومت پیام دارد. من صدای این تردید و نارضایتی و قهر را شنیده بودم و باز هم میشنوم.»
در ادامه این مناظره، سعید جلیلی در چند مورد پزشکیان را به بیاطلاعی از مسائل اولیه حتی در حوزه سلامت بهعنوان یک پزشک متهم کرد و گفت: «اینکه آقای پزشکیان آیات و احادیثی میخواند خیلی خوب است و جلسه ما را متبرک میکند اما این احادیث را ائمه جماعات مساجد هم میخوانند ولی اینها باید امتداد پیدا کند و به عمل تبدیل شود.»
او افزود: « آقای پزشکیان در بسیاری از موضوعات اطلاعات شما کم است و در برخی موضوعات اطلاعات ابتدایی هم ندارید و بعد میخواهید رییسجمهوری شوید.»
جلیلی در پایان این مناظره گفت: «هنوز هیچ چیز نشده، علیه من فریاد میزنند چون میدانند به حساب آنها و فساد شرکتهای دولتی خواهم رسید. من به حضور مردم نیاز دارم و با پشتیبانی مردم این مسائل را دنبال میکنم. جریانی که توانایی ایران را در حد آبگوشت بزباش میداند، همچنان در حال تخریب تواناییهای ماست.»
جلیلی و پزشکیان قرار است روز جمعه برای پرکردن کرسی ابراهیم رئیسی با یکدیگر رقابت کنند. دور دوم انتخابات ریاست جمهوری در حالی برگزار میشود که عدم مشارکت ۶۰ درصدی مردم در دور اول انتخابات از نظر بسیاری «نه بزرگ» به جمهوری اسلامی تعبیر شده است.
حسین فرشیدی، معاون بهداشت وزارت بهداشت و درمان سهشنبه ۱۲ تیر گفت اکنون دهها نفر در استانهای هرمزگان، سیستان و بلوچستان، بوشهر و گیلان درگیر این بیماری هستند.
شهنام عرشی، رییس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت نیز استانهای جنوبی ایران را به علت تغییرات آب و هوایی و رشد پشههایی مانند آئدس پرخطر خواند.
به گفته این مقام وزارت بهداشت، پشه ائدس بهعنوان منشا تب دنگی، در کیش، قشم، مشهد و قم مشاهده شده است.
بهرام عینالهی، وزیر بهداشت چهارم تیر امسال با تایید شیوع بیماری تب دنگی، از ۹۰ مورد گزارش گزش پشه آئدس در ایران خبر داده و گفته بود تاکنون سه نفر بر اثر بیماری جان خود را از دست دادهاند.
به گفته فرشیدی، مبدا اکثر موارد ابتلا به تب دنگی در ایران کشورهایی چون امارات متحده عربی، پاکستان و عراق بوده است.
این مقام مسئول با اشاره به اینکه پاکستان در چند سال اخیر مرکز شیوع بیماری تب دنگی بوده است، هشدار داد که شهر پنجور این کشور در فاصله ۲۰۰ کیلومتری شهرهای مرزی شرق ایران از مسیرهای اصلی حرکت «زوار اربعین» است.
فرشیدی از نگرانی جدی وزارت بهداشت درباره خطر ابتلای زائران کربلا به این بیماری خبر داد و در عینحال گفت هیچ موردی از ابتلای زایران ایرانی در مکه و جده گزارش نشده است.
تب دنگی یا تب استخوانشکن یک بیماری ویروسی است که از طریق گزش پشهای به نام آئدس به انسان منتقل میشود.
درصد کشندگی تب دنگی پایین است اما بیمار معمولا درد شدیدی را در استخوانها، مفاصل و ماهیچههای خود احساس میکند.
بر اساس گزارشها، در سال ۱۳۹۵ نظام مراقبت از این بیماری در ایران آغاز و در سال ۱۳۹۸ پشه آئدس شناسایی شد.
تب دنگی مانند بیماریهای عفونی دیگری چون کرونا و مالاریا از فرد بیمار به سالم قابل انتقال است.
به گفته فرشیدی، عمده گزشهای پشه در ساعات ابتدایی صبح یا غروب، با نیش زدن صورت و دستها انجام میگیرد و «تا خونخواری نکند، دستبردار نیست».
شهنام عرشی نیز گفت اکنون پشههای آئدس به علت گرمای هوا، در خانهها مستقر شدهاند اما با خنکی هوا در ماه پایانی تابستان و اوایل پاییز، بیرون میآیند.
رییس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت هشدار داد: «همهگیری بیماری تب دنگی در شهریور و مهر آغاز میشود.»
مسئولان وزارت بهداشت به شهروندان توصیه میکنند برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری، لباس بلند بپوشند و از مواد دافع حشرات استفاده کنند.
یکی دیگر از بیماریهای خطرناک مرتبط با فصل گرما، تب کریمه کنگو است که از حیوان به انسان منتقل میشود و طبق گزارشهای رسمی، «حمل و ذبح غیر مجاز» از مهمترین دلایل شیوع آن در ایران است.
مخالفان و منتقدان جمهوری اسلامی در سالهای گذشته دو نمونه موضعگیری نسبت به انتخابات غیردموکراتیک در ایران داشتهاند.
عدهای شرکت نکردن در انتخابات و عدهای شرکت در آن را توصیه کردهاند. دسته نخست به بهانه اینکه انتخابات غیردموکراتیک با شرکت مخالفان و مردم مشروعیت دموکراتیک مییابد، شرکت نمیکنند و دسته دوم به این بهانه که با انتخاب نامزد میانه رو یا اصلاحطلب از یکهتازی جناح روبهرو جلوگیری شود، شرکت میکنند.
نگاهی به حاصل این دو رویکرد در عمل و بررسی تاثیر آن، یعنی ناتوانی در تغییر، نشان داد که امتحان دوباره هر کدام اگر چه ناممکن نیست، اما پیروزی چشمگیری به بار نخواهد آورد. چراکه شرکت نکردن در انتخابات بدون سازماندهی مقاومت مدنی و تلاشهایی برای تصرف و تغییر نهادهای قدرت، نه میتواند مانع برگزاری مراسم رایگیری شده و نه میتواند نتیجه آن را به شکل دلخواهی تغییر دهد.
تبلیغات گروه حاکم هم بدون سازماندهی قدرتمند رسانهای و میدانی برابر، قابل شکستن نیست. در سوی مقابل نیز، شورای نگهبان و محدود کردن دایره حضور، عملا راه را بر انتخاب و قدرتمند کردن نیروی تغییر بسته است.
تجربه دولتهای اصلاحطلب و اعتدالی نشان داد که این دو گروه نهتنها پس از رایگیری به مطالبات اجتماعی و آزادیهای عمومی تعهدی ندارند، بلکه خود سدی محکم در خط دفاعی حاکمیت و بخشی از سرکوب هستند، سدی که هر نیروی تغییری لاجرم باید از آن هم عبور کند.
تاریخ رایگیری در جمهوری اسلامی نهتنها تنگتر شدن مداوم دایره انتخابشوندگان را نشان میدهد بلکه مهمتر از آن بر این گزاره صحه میگذارد که نظام ِهمچنان دوقطبی، تکوجهی عمل میکند چرا که خروجی هر دو قطب به تایید یک دیگری بزرگتر وابسته است. انتخابشده، نماینده چیزی جز دیگری بزرگتر نیست و همارزی خاصی هم با جامعه ندارد.
نتیجه اینکه فقدان نمایندگی اجتماع که نظارت استصوابی آن را موجب میشود، با هیچ و تهی بودن نفس انتخاب یکی میشود. موجودیت اجتماعی در صندوق رای به آمار فروکاسته میشود و بیش از آن حق دلالتگری ندارد.
فروکاستن موجودیت اجتماعی مردم به آمار همان است که خامنهای بارها بر آن صحه گذاشته است. او موجودیت اجتماعی را تنها در بازنمایی آن برای تایید سیستم معنی میکند و نه بیشتر. از همین رو است که هر بار فراخوان رای همگانی صادر میکند اما شدت نظارت استصوابی و مهندسی رایگیری را همزمان افزون میکند.
مردم و حتی مخالفان، در نگرش خامنهای و نظام او وظیفهای جز بازنمایی خواست او ندارند و بازنمایی خواست رهبر از سوی توده همه آبروی نظام است.
پس دال سیاسی انتخابات، مدلولی جز حیثیت سیستم ندارد وگرنه از انجام آن نیز به راحتی سر باز میزد.
این مدلول، این کالای موثر در حیات نظام، جز از شیوه تولیدی موجه عرضه نمیشود. مشارکت مردمی، شیوه تولید آن از یک دوقطبی واقعا موجود اما محدود شده است. آن چنان محدود که مجال بروز کوچکترین تضاد را ندهد. این محدودیت در انتخابات گذشته چنان دامنه یافت که نه قطبی ماند و نه تفاوتی.
بازی اما دستکاری میشود و به جای نمایش اضمحلال قطبها و به جای تبلیغ موجودیت اجتماعی و اساسا به جای کالا، شیوه تولید یعنی خود رایگیری (انتخابات) تبلیغ میشود. معنای این دستکاری فروکاستن اجتماع به آماری است که کالای ناموجود را تایید میکند.
سیاسیون مشارکتورز نیز اگرچه دوقطبی موجود در نظام را برجسته و برای استفاده از آن تبلیغ و تهییج میکنند، اما به سهو یا عمد شبحی را که سراسر آسمان را فرا گرفته یا نمیبیند یا انکار میکنند، شبح سخنرانی خامنهای. فراخوان شرکت همگانی با ساخت «بازدارندگی و سپس انگیزش».
انتخابها محدودند، در صورت مشارکت جز انتخاب کارت روی میزی که خامنهای چیده است، امکان دیگری وجود ندارد. بازی روی این میز برای مسلمین واجب شرعی، برای همگان وظیفه میهنی و دفاع از نظام در برابر دشمنان است.
اما این برای انگیزش تودهها کافی نیست. فراخوان بزرگتری هم وجود دارد: «مخالفان هم بیایند برای ایران رای بدهند.». نتیجه؟ انتخاب در این بازی انتخاب خامنهای است و هر رای که به صندوق انداخته شود رای به سازنده بازی و شبح فراگیر اوست. بازی و شبح فراگیری که نه به وسیله سرکوب، بلکه با اتکا به قانون و بدون خشونت مشخص خود، خواهان تایید از تودههاست.
اپوزیسیون هم با همه فروپاشیدگی، با همه بیبرنامگی و با همه ناتوانی خود در ایجاد آلترناتیو جمعی شدن، در برابر این بازی، راهکاری عملی در زمین اجرا ندارد تا مردم را به حرکت و تایید آن وادارد.
اصلاحطلبها اما مهره بازی در همین زمین هستند. زمینی که پس از مرگ خمینی، خامنهای آن را خورده است و حالا هرطور که دوست دارد آن را میکارد. کودش سپاه و بسیج و خاکش اصل نظام است و میوه دیکتاتوری میدهد.
اصلاحطلبها که رعیتهای زحمتکش این مزرعه بودهاند، برای اعمال سلیقهشان تلاش میکنند. برخی اوقات با همگرایی و تبانی، ارباب را در بحران می گذارند و برخی اوقات چون رعیتهای سرکش در کاهدان محبوس میشوند.
آنها برای کار دیگری ساخته نشدهاند. رایگیری تنها ممکنکننده حضور آنها برای ایجاد فرصت است. برای این که ارباب را خوشروتر کنند. هر بار که زیاده میروند و تنبیه ارباب را نوش جان میکنند، از هم پاشیدهتر و بیسازمانتر میشوند. تنبیه سختتر که میشود با عوامل ارباب ساخت و پاخت میکنند. اما از این بازی چیزی جز خواست ارباب بیرون نمیآورند.
نتیجه این نشدن و نتیجه این حل، اضمحلال امر اجتماعی و در نتیجه اضمحلال دستوری است که نظام سیاسی مخالفان به عنوان نظام اجتماعی تغییر، قصد فراگیری آن را دارد.
تغییرات دموکراتیک ساختاری در ایران نیازمند تلاش منسجم و فداکارانهای برای ساختن و سامان دادن تشکلهای مقاومت در برابر استبداد است. مهمتر آنکه این سازماندهی اگر وجود داشته باشد با شرکت کردن یا نکردن در انتخابات، مهر خود را برای تغییر خواهد زد. امری که اصلاحطلبان و مخالفان حکومت هر دو به تجربه نشان دادهاند که تا کنون از انجام آن عاجز ماندهاند.
ایرانیان اما در دو دوره گذشته رایگیری از سر همین تجربه به ابتکاری دست یافتهاند. آنها در نبود نیروی سازمانی مقاومت، نمونهای از مقاومت موازی در برابر دستگاه استبدادی یعنی شرکت نکردن در رایگیری را به کار گرفتهاند. راهی که اگر چه منزهطلبانه اما کمهزینه و معطوف به نتیجه است. هم اعلام پیروزی برای حکومت را سختتر و هم هزینههایی را به آن تحمیل میکند. نه به استبداد حاکم مشروعیت میدهد و نه برای روشهای ناکارآمد اصلاح پشتوانه اجتماعی میسازد.
سکوت کسانی که در برابر امر غیردموکراتیک دستوری به نام انتخابات راهی جز خاموشی ندارند– هر اندازه که باشند- معنایی دارد و ارائه این معنا و تزریق آن به جامعه از راه فعالیت سیاسی و رسانهای تا زمانی که به امر اجتماعی تبدیل شود و ادامه این بمباران معنا برای امر اجتماعی باقی ماندن آن، کاری است که مخالفان اندکاندک به صرافت انجام آن افتادهاند.
روشن کردن این گزاره که حضور در رایگیری از سر بیچارهگی و ذلالتی که حکومت به جامعه تحمیل میکند، لاجرم تایید همان ذلالت و بیچارگی است و امری که دیکتاتور از دیدن آن لذت میبرد.
حالا معنای دستور حاکمیت برای شرکت موافق و مخالف روشن است «بگذارید ما به جای شما سخن بگوییم» و معنای خاموشی مقاومتگران نیز روشن، «نمیخواهیم به جای ما سخن بگویید». این تمرد، این نخواستن و گسترش آن و تبدیل آن به امر اجتماعی، همان طرحواره محرکی است که دستور حاکمیت را در خود فرو بلعیده و میمیراند.
مخالفان هم میگویند در شرایطی که هر رای شما رای به خامنهای است، در شرایطی که نظام نیاز به تایید داخلی برای تایید خارجی دارد سکوت کنید، سکوت شما معنی دارد. در اعلام نه بزرگ به خامنهای و در یک نافرمانی بزرگ که آغاز یک تغییر است. تغییر نه از بالا که از پایین صورت میگیرد. سرباز شوایکها را رها کنید. آنها نهایتا برای ارباب شدن تلاش میکنند. چشم به راه ما نمانید. خودتان تغییر را آغاز کنید.
