یکروز پس از سخنان علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در دفاع از «قانون راهبردی مجلس در موضوع هستهای»، محمدجواد ظریف، رییس شورای راهبری انتخاب وزرای دولت پزشکیان، در حساب ایکس خود نوشت قانون اقدام راهبردی در مورد مذاکرات هستهای قانون کشور است و باید رعایت شود.
ظریف در بخشی از مطلب خود نوشت همانطور که چند روز قبل از ترک سمت خود به دبیرکل ملل متحد توضیح داده، ایالات متحده و سه کشور اروپایی/اتحادیه اروپا تنها باید خود را سرزنش کنند.
رییس شورای راهبری دوره انتقال دولت چهاردهم، در جریان تبلیغات انتخابات در روز ۲۹ خرداد ۱۴۰۳ گفت: «قانون راهبردی مجلس مانع بازگشت آمریکا به برجام شد».
پس از آن، علی خامنهای در دیدار روز ۳۱ تیر با اعضای مجلس دوازدهم از جمله محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و مسعود پزشکیان که رسانههای داخلی در حال حاضر از او با عنوان رییسجمهوری منتخب یاد میکنند، گفت: «برخیها نسبت به قانون اقدام راهبردی اعتراض و عیبجویی کردند که مطلقا درست نیست و این قانون کار بسیار درستی بود.»
خامنهای حضور مجلس در مسائل سیاسی و بینالمللی را امری بسیار مهم دانست و گفت: «یک نمونه خوب از حضور مجلس قانون اقدام راهبردی است.»
بیشتر بخوانید: تعیین تکلیف خامنهای برای پزشکیان
نمایندگان مجلس شورای اسلامی در آذر ۱۳۹۹، کلیات و جزییات طرح موسوم به «اقدام راهبردی برای لغو تحریمها و صیانت از حقوق ملت ایران» را به تصویب رساندند که بر اساس آن، دولت جمهوری اسلامی موظف شد «در جهت تحقق ظرفیت ۱۹۰ هزار سو غنیسازی»، ظرفیت غنیسازی و تولید اورانیوم غنی شده را افزایش دهد.
پیشتر و در خردادماه ۱۴۰۲، خامنهای با وجود این که گفت «همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در چارچوب مقررات پادمانی باید حفظ شود» اما تاکید کرد که «از قانون اقدام راهبردی مجلس نباید تخطی کرد».
تاکید دوباره خامنهای بر این قانون در شرایطی است که محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین و از چهرههای نزدیک به پزشکیان در جریان کارزارهای انتخاباتی اخیر، منتقد این قانون است.
همزمان پزشکیان در دومین مناظره انتخاباتی در پاسخ به سوال مجری درباره قانون اقدام راهبردی مجلس درباره برجام گفت: «چون قانون است اجرا خواهم کرد.»
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، روز ۲۹ تیر ماه با انتقاد از اقدام دونالد ترامپ برای خروج از برجام گفت: «جمهوری اسلامی احتمالا «یک یا دو هفته» تا دستیابی به مواد شکافتپذیر که برای تولید سلاح هستهای لازم است، فاصله دارد.»
بلینکن با اشاره به انتخاب پزشکیان به عنوان رییس جدید دولت در جمهوری اسلامی، گفت که چندان به دولت او خوشبین نیست زیرا هنوز «علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، تصمیمگیرنده اصلی» است.
او در پاسخ به سوالی درباره انتظارات آمریکا از دولت آینده پزشکیان افزود: «واقعیت این است که رهبر جمهوری اسلامی همچنان در مورد همه چیز تصمیم میگیرد و بنابراین ما توقع زیادی نداریم، اما خواهیم دید که او [پزشکیان] و تیمش پس از روی کار آمدن چه خواهند کرد.»
مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری از سوی رهبر جمهوری اسلامی روز هفتم مرداد ماه و مراسم تحلیف پزشکیان در مجلس شورای اسلامی روز نهم مرداد ماه برگزار خواهد شد.
در حالی که هنوز دولت پزشکیان کار خود را آغاز نکرده، انتقادها علیه چگونگی انتخاب وزیران که محمدجواد ظریف مسئولیت آن را برعهده گرفته، افزایش یافته است.
هفته پیش گزارش شد که یک شهروند ایرانی در پی درگیری با سه مهاجر افغان کشته شده است که پیشتر برای جمعآوری شارژ (هزینه تمیزکاری و نگهداری) ساختمان، به آپارتمان برادر او مراجعه کرده بودند.
اکنون چند مهاجر افغان از شرق تهران به افغانستاناینترنشنال گفتند در روزهای اخیر مردم محل در پارکها، خیابانها و ایستگاههای مترو آن منطقه، به مهاجران افغان حمله میکنند.
یک مهاجر افغان از شرق تهران خبر داد که او و خانوادهاش احساس میکنند در محاصره زندگی میکنند و جرات نمیکنند برای کار یا خرید از خانه بیرون بروند.
یک مخاطب دیگر افغانستاناینترنشنال از منطقه ۱۵ تهران (محل وقوع این درگیری) تصویر اطلاعیهای را فرستاده است که در آن به مهاجران افغان هشدار داده شده فورا این محله را ترک کنند.
در این اطلاعیه که فرد یا نهاد منتشر کننده آن مشخص نیست، به مهاجران افغان اخطار داده شده است که اگر از منطقه ۱۵ نروند، «به صورت قهری از ایران اخراج خواهند شد».
ویدیوهایی نیز از درگیریهای خیابانی به افغانستاناینترنشنال رسیده است که مستقلا قابل راستیآزمایی نیستند.
خبرگزاری تسنیم هفته گذشته نوشت در پی مرگ یک شهروند ایرانی در اورژانس بیمارستان، پلیس پایتخت سه برادر افغان را به ظن دست داشتن در جراحت منجر به قتل بازداشت کرده است.
این خبرگزاری به نقل از یک زن که سه کارگر مهاجر به آپارتمان او مراجعه کرده بودند، نوشت: «همسرم برای ماموریت کاری تهران را ترک کرده و من در خانه تنها بودم. این سه برادر که همسایه ما هستند برای دریافت شارژ ساختمان آمدند که در همان ابتدا بهخاطر مسایل ساختمانی مشاجره لفظی میان ما شکل گرفت.»
این زن که سه کارگر مهاجر را به فحاشی متهم کرده، گفت که پس از رفتن این سه کارگر، او با همسرش تماس گرفته و ساعتی بعد، برادر همسرش سراغ آن سه نفر رفته و با آنها درگیر شده است.
رسانههای داخلی از جمله خبرگزاری تسنیم نوشتند این مرد ۲۸ ساله در جریان بگو مگو با این سه کارگر افغان از ناحیه سینه زخمی شده و در بیمارستان جان باخته است اما جزییات اینکه چه کسی خشونت را آغاز کرده و چگونه به ضرب و جرح منجر شده، منتشر نشده است.
در ماههای اخیر موجی از انتقاد از حضور مهاجران افغان در شهرهای مختلف ایران در شبکههای اجتماعی و رسانهها به راه افتاده است.
دو روز پیش نیز در پی قتل یک مرد ایرانی که گزارش شد در پی اختلاف به دست شاگرد افغان رستوران خود کشته شده، مردم شهر خور استان فارس به خانههای مهاجران حمله کردند و چند خانه را آتش زدند.
همزمان رسانههای داخلی به نقل از پلیس تهران از بازداشت ۱۰ شهروند افغانستان به اتهام «چاقوکشی در خیابانها» خبر دادند.
این بازداشتها در میانه درگیریها بر سر اخراج مهاجران افغان از ایران انجام شده است.
پیش از این و در جریان تبلیغات برای انتخابات ریاستجمهوری زودهنگام در ایران، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و یکی از نامزدهای تایید صلاحیت شده از سوی شورای نگهبان، یکی از محورهای اصلی شعارهای انتخاباتی خود را بر جلوگیری از ورود پناهجویان افغانستانی به ایران و اخراج مهاجران غیرقانونی قرار داد.
هممیهن روز پنجشنبه ۲۴ خرداد از این رویکرد با عنوان برخورد «گازانبری» و مهاجرستیزی «به سبک احزاب راست افراطی اروپا» یاد کرد.
گازانبری اصطلاحی بود که حسن روحانی، رییسجمهوری سابق، در مناظرههای انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۹۲ در توضیح مواجهه قالیباف با واقعه کوی دانشگاه در تیر سال ۷۸ و دستگیر کردن دانشجویان معترض به کار برد.
قالیباف در آن زمان فرمانده نیروی هوایی سپاه پاسداران بود و روحانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی.
۲۱ فروردین امسال، وزارت کشور دولت ابراهیم رئیسی صریحا اعلام کرد امکان ماندن و حضور اتباع افغانستان در ایران وجود ندارد و افغانهای پناهجویی که مجوز اقامت ندارند، از کشور اخراج خواهند شد.
۲۲ مهر ماه سال گذشته، بیش از ۵۴۰ هنرمند، وکیل، پزشک، روزنامهنگار و فعال مدنی و اجتماعی خواستار توقف آزار مهاجران افغانستانی در ایران شدند.
آنها شکلگیری و هدایت جریانهایی را که برای حل مساله مهاجران و پناهندگان بر طبل خشونت، نفرتپراکنی و تبعیض میکوبند، «عقبگرد فاجعهبار جامعه ایران» خواندند.
منادی سفیدان روز یکشنبه ۳۱ تیر در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا به معضل کمبود معلم در سال تحصیلی گذشته پرداخت و گفت: «در سال گذشته ۱۵ آبانماه هنوز معلم کم داشتیم. ما این موضوع را مطرح کردیم، اما کلی علیه ما فضاسازی راه انداختند و ما را تخریب کردند ... اما معلم کم است و همه هم متوجه این موضوع شدند و با سختی بسیار توانستند این مشکل را حل کنند.»
او افزود برای حل این مشکل در آستانه سال تحصیلی جدید با محمد مخبر، سرپرست ریاست جمهوری نامهنگاری کرده است و این نامه را برای مسعود پزشکیان، رییس آتی دولت جمهوری اسلامی نیز ارسال خواهد کرد تا «بعدا کسی نگوید به ما نگفتید معلم نداریم».
این اظهارات در حالی مطرح میشوند که بابک نگاهداری، رییس مرکز پژوهشهای مجلس روز ۱۰ تیر اعلام کرد بر اساس برآوردها، حدود ۷۲ هزار معلم تا مهر ۱۴۰۳ بازنشسته میشوند.
به گفته نگاهداری، این امر تامین نیروی انسانی را برای وزارت آموزش و پرورش دشوارتر خواهد کرد.
منادی سفیدان در ادامه مصاحبه خود، بازنشستگی هزاران معلم را موجب ایجاد «حفرههای بزرگی» در ساختار آموزش و پرورش ایران دانست و هشدار داد: «کلاسهای ۵۰ الی ۶۰ نفرهای داریم که یک معلم دارد، چرا که مدرسه معلم ندارد. این بسیار خطرناک است و باید از الان برای مهرماه اقدام کنند.»
او رویکرد سازمان امور استخدامی را در خصوص جذب معلمان مورد انتقاد قرار داد و افزود این سازمان همکاری لازم را با وزرات آموزش پرورش انجام نداده است.
به گفته منادی سفیدان، «وقتی چهار میلیون دانشآموز زیاد شده است و معلم نه تنها زیاد نشده بلکه کم هم شده است، حتما کمبود معلم داریم. مردم که به استراتژی سازمان امور استخدامی کاری ندارند؛ وقتی دانشآموز زیاد میشود، معلم نیز باید زیاد شود».
بر اساس پژوهشی که یافتههای آن در آذرماه ۱۴۰۲ منتشر شد، نظام آموزشی کشور دچار «بحران کیفیت، عدالت و مشروعیت» است و رویکردهای حکمرانی منجر به ناکارآمدی و مزمن شدن مشکلات این حوزه شده است.
بنا بر این تحقیق، نظام آموزش و پرورش جمهوری اسلامی نه تنها در تامین کیفیت یادگیری شکست خورده است، بلکه مبناییترین اهداف آن یعنی گسترش سواد پایه شامل خواندن، نوشتن، علوم و ریاضی نیز از وضعیت مناسبی برخوردار نیست.
رییس کمیسیون و تحقیقات آموزش مجلس در مصاحبه با ایلنا، همچنین خواستار افزایش مبلغ حقالتدریس معلمان شد و گفت در صورت تحقق این امر، «معلمان فعلی انگیزه تدریس به صورت حقالتدریس علاوه بر موظفیهای خودشان» را پیدا خواهند کرد و بدین ترتیب بحران کمبود معلم تا حدی مرتفع خواهد شد.
هرچند مدارس در ایران با کمبود شدید معلم دست و پنجه نرم میکند، اما بنا بر اعلام شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان، تنها در سال ۱۴۰۲، سه تا شش هزار داوطلب به دلایل سیاسی و مذهبی در فرآیند گزینش آزمونهای استخدامی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی رد شدند.
رابرت همیلتون، مدیر بخش اوراسیا در موسسه تحقیقات سیاست خارجی در همین رابطه گفت: «ما به این نتیجه رسیدیم که شاید مجبور شویم تغییراتی در شیوه فراخوان نیروهای خود برای جنگ به وجود آوریم و نحوه تولید ادوات نظامی و استخدام و آموزش پرسنل خود را [بر اساس شرایط کنونی] تنظیم کنیم.»
او افزود بحث درباره بسیج میلیونها نفر و پرتاب احتمالی آنها به درون «چرخ گوشت یک جنگ» آن هم در سال ۲۰۲۴ «واقعیتی غمانگیز» است اما «این شرایطی است که روسیه آن را به وجود آورده».
روسیه عملیات نظامی خود را علیه اوکراین روز پنجم اسفند ۱۴۰۰ کلید زد و از آن زمان تاکنون، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
اروپا از حامیان اصلی کییف در نبرد با ارتش روسیه بوده است. پارلمان جدید اروپا روز ۲۷ تیر با تصویب قطعنامهای غیر الزامآور بر تداوم پشتیبانی از اوکراین در جنگ با روسیه تا دستیابی به پیروزی تاکید کرد.
نگرانی کشورهای اروپایی از شعلهورتر شدن آتش درگیریها در منطقه و احتمال رویارویی مستقیم با مسکو، آنها را به تجدید نظر در سیاستهای دفاعی و امنیتی خود وا داشته است.
تعدادی از کشورهای اروپایی بعد از پایان جنگ سرد، دوره اجباری خدمت سربازی را ملغی کرده بودند اما در سالیان اخیر، برخی کشورها، بهویژه در مناطق اسکاندیناوی و بالتیک، خدمت سربازی را مجددا برقرار کردهاند.
شرکت نکردن در این دورهها میتواند برای نقضکنندگان قانون، جریمه و یا حتی زندان در پی داشته باشد.
وسلی کلارک، فرمانده عالی پیشین نیروهای پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در اروپا، ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه را به تلاش برای «بازآفرینی امپراطوری شوروی» متهم کرد و گفت مناقشه اوکراین معادلات امنیتی و دفاعی را در اروپا تغییر داده است.
کلارک افزود هنوز مشخص نیست دوره کنونی «یک جنگ سرد جدید» خواهد بود یا به یک «جنگ گرم» منتهی میشود اما برای ناتو واضح است که باید ساختار دفاعی خود را بازسازی کند.
سران کشورهای عضو ناتو روز ۲۱ تیر با انتشار بیانیهای تاکید کردند همچنان روسیه را مهمترین و مستقیمترین تهدید برای خود میدانند.
سیانان در ادامه گزارش خود نوشت لتونی آخرین کشور اروپایی بود که گذراندن دوره سربازی را از ابتدای سال جاری میلادی، اجباری اعلام کرد.
شهروندان مَرد در این کشور حداکثر تا ۱۲ ماه پس از رسیدن به سن ۱۸ سالگی به خدمت سربازی اعزام میشوند. در صورت اشتغال به تحصیل، شهروندان پس از فارغالتحصیلی موظف به شرکت در این دوره خواهند بود.
در ماه آوریل نروژ از طرحی بلندمدت خبر داد که بر اساس آن، بودجه دفاعی این کشور به حدود دو برابر افزایش مییابد و بیش از ۲۰ هزار نظامی، کارمند و نیروی ذخیره در چارچوب خدمت سربازی به ارتش نروژ اضافه خواهند شد.
یوناس گاهر اشتوره، نخستوزیر نروژ در این رابطه گفت ما به ساختاری دفاعی نیاز داریم که با شرایط امنیتی کنونی تطابق داشته باشد.
گذراندن خدمت سربازی در نروژ برای زنان و مردان اجباری است.
به گفته سیانان، یکی از غیرمنتظرهترین تغییرات در زمینه فراخوان نیروهای نظامی را میتوان در آلمان مشاهده کرد.
در اقدامی بیسابقه پس از جنگ سرد، بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان در ماه ژوئن طرحی را در خصوص خدمت سربازی داوطلبانه در این کشور ارائه کرد.
او هشدار داد: «ما باید تا سال ۲۰۲۹ خود را برای جنگ آماده کنیم.»
روزنامه اشپیگل روز ۲۵ تیر خبر داد به مدرکی محرمانه دست یافته که نشان میدهد آلمان در حال برنامهریزی و فراهم کردن مقدمات لازم برای استقرار صدها هزار نیرو در مناطق شرقی این کشور است تا در صورت وقوع جنگ با روسیه وارد عمل شوند.
بر اساس این گزارش، برلین انتظار دارد در صورت تشدید تنشها میان غرب و مسکو، حدود ۸۰۰ هزار نیرو از آلمان و سایر کشورهای عضو ناتو برای مقابله با تهدیدات روسیه بسیج شوند.