آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، با انتقاد از اقدام دونالد ترامپ برای خروج از برجام گفت که جمهوری اسلامی احتمالا «یک یا دو هفته» تا دستیابی به مواد شکافتپذیر که برای تولید سلاح هستهای لازم است، فاصله دارد.
بلنکین روز جمعه در نشست امنیتی اسپن در ایالت کلرادو در آمریکا با اشاره به خروج این کشور از توافق هستهای با تهران در دوران ریاستجمهوری ترامپ، گفت: «وضعیت خوب نیست. ایران به دلیل پایان توافق هستهای به جای اینکه حداقل یک سال با زمان توانایی تولید مواد شکافتپذیر برای ساخت سلاح هستهای فاصله داشته باشد، اکنون احتمالا یک یا دو هفته تا انجام این کار فاصله دارد.»
با این حال او گفت که جمهوری اسلامی هنوز خود سلاح اتمی را تولید نکرده است و آمریکا از نزدیک فعالیتهای تهران، در این زمینه را زیر نظر دارد.
ترامپ در زمان ریاستجمهوری خود از برجام خارج شد و تحریمهای گستردهای را علیه جمهوری اسلامی اعمال کرد. هدف از برجام کاستن از فعالیتهای هستهای ایران در ازای کاهش تحریمهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی بود اما رییسجمهوری پیشین آمریکا که این توافق را توافق خوبی نمیدانست، در سال ۲۰۱۸ از این توافق خارج شد.
جمهوری اسلامی از آن زمان تاکنون، از تعهدات خود در چارچوب برجام شدیدا کاسته و سرعت و میزان غنیسازی اورانیوم را افزایش داده است.
بر اساس یک گزارش آژانس انرژی اتمی که روز هشتم تیرماه منتشر شد، ایران نیمی از سانتریفیوژهای پیشرفته خود را در سایت فردو نصب کرده است.
آیآر-۶ نسل ششم سانتریفیوژهای تولید ایران است و یکی از پیشرفتهترین ماشینهای مورد استفاده در غنی سازی در زیرساخت اتمی ایران بهشمار میرود.
دیپلماتها بر این باورند که نصب سانتریفوژهای نسل ششم واکنشی است به قطعنامه پنجم ژوئن (۱۶خرداد) شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه جمهوری اسلامی. در این قطعنامه بر ضرورت افزایش همکاری تهران با آژانس و لغو محدودیتهای موجود برای بازرسان خبره دتاکید شده بود.
جمهوری اسلامی در شهریور سال گذشته دسترسی تعدادی از بازرسان مجرب آژانس را به تاسیسات اتمی خود را قطع کرد.
وزیر امور خارجه آمریکا درباره رویکرد دولت بایدن در قبال جمهوری اسلامی گفت: «وقتی این دولت روی کار آمد، ما سعی کردیم دوباره دیپلماسی هستهای را با ایران دنبال کنیم، زیرا اگر بتوانید حداقل یک مشکل را از روی میز بردارید، اینکه ایران بالقوه دارای سلاح هستهای باشد، ذاتا چیز خوبی است.»
این در حالی است که تلاشهای دولت بایدن برای احیای برجام تاکنون ثمری نداشته و مذاکرات غیرمستقیم بین تهران و واشینگتن به بن بست خورده است.
وزیر امور خارجه آمریکا با اشاره به انتخاب مسعود پزشکیان به عنوان رییس جدید دولت در جمهوری اسلامی، گفت که چندان به دولت او خوشبین نیست، زیرا هنوز علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی تصمیمگیرنده اصلی است.
بلینکن در پاسخ به سوالی درباره انتظارات آمریکا از دولت آینده پزشکیان افزود: «واقعیت این است که رهبر جمهوری اسلامی همچنان در مورد همه چیز تصمیم میگیرد و بنابراین ما توقع زیادی نداریم، اما خواهیم دید که او [پزشکیان] و تیمش پس از روی کار آمدن چه خواهند کرد.»
او گفت: «آنچه در هفتهها و ماههای اخیر دیدهایم این است که جمهوری اسلامی در راستای برنامه هستهای خود پیش میرود.»
او بار دیگر تاکید کرد که آمریکا به جمهوری اسلامی اجازه دستیابی به سلاح اتمی را نخواهد داد، اما همچنان راه دیپلماتیک در این زمینه را به دیگر راهها ترجیح میدهد.
پزشکیان در جریان کارزار انتخاباتی خود وعده داد که برای برداشته شدن تحریمها با آمریکا مذاکره کند.
وزیر امور خارجه آمریکا گفت: اگر ایران در مورد تعامل جدی است، این است که در واقع از کاری که در برنامه هستهای خود انجام داده، عقبنشینی کند.»
بلنیکن افزود: «ما در سراسر جهان در حال به حداکثر رساندن فشار بر جمهوری اسلامی بودهایم. ما بیش از ششصد تحریم علیه افراد و نهادهای ایرانی اعمال کردهایم. ما حتی یک تحریم را لغو نکردیم.»
این در حالی است که جمهوریخواهان بهشدت از سیاستهای دولت بایدن در قبال جمهوری اسلامی انتقاد میکنند و میگویند اهمال در اجرای تحریمهای نفتی علیه جمهوری اسلامی موجب افزایش درآمدهای نفتی تهران شده است.
اصلاح طلبان حکومتی از کارزاری حمایت میکنند که در فضای مجازی ایجاد شد و با درخواست برکناری شهردار تهران، حدود ۲۰۰ هزار امضا دارد.
کارزار طبق قانون نمیتواند شهردار تهران را برکنار کند اما موضوعی که احتمالا میتواند برای نامزد پوششی اصولگرایان در انتخابات ۱۴۰۳ دردسر ساز شود مخالفت گروهی از اعضای شورای شهر تهران است؛ گروهی از اصولگرایان که تقریبا همه آنها از یاران محمدباقر قالیباف در سپاه، نیروی انتظامی و دوران شهرداری هستند.
نرجس سلیمانی، دختر قاسم سلیمانی هم به این گروه اضافه شده و حالا ۱۰ نفر از ۲۱ نفر عضو شورا مخالف حضور زاکانی در شهرداری هستند؛ اگر چهار نفر هم به این گروه اضافه شود، دو-سوم اعضای شورا مخالف زاکانی هستند و در این صورت کار او در ساختمان خیابان بهشت تمام خواهد شد.
دعوا بر سر چیست؟
اخیرا ویدیویی منتشر شده که در آن، شخصی روند دریافت پست معاونت شهرسازی منطقه یک تهران را شرح میدهد. شخص حاضر در این ویدیو توضیح میدهد که مشاور زاکانی، شهردار تهران از او ۴۰۰ سکه طلا و ۴۵۰ هزار دلار برای انتصاب در این پست تقاضا کرده است.
این عدد به قیمتهای امروز یعنی چیزی حدود ۴۰ میلیارد تومان. این تنها قیمت یک پست از دهها پست در یک منطقه از ۲۲ منطقه تهران، پایتخت کشور است که بودجه شهرداری آن ۱۵۰ هزار میلیارد تومان است و حدود ۷۰ هزار کارمند دارد.
در جریان دعوای خودیها، هواداران قالیباف که در انتخابات ۱۴۰۳ بدترین شکست عمر سیاسی خود را متحمل شد، سعید جلیلی و حامیان مستقیم و غیر مستقیم او را ملامت میکنند. همین حالا هم شورشیان علیه زاکانی در شورای شهر، عموما از راههای مختلف به قالیباف میرسند.
۹ به علاوه ۱ و صف آرایی شورای شهر
شورای شهر تهران ۲۱ عضو دارد. تمامی آنها از جناح اصولگرای جمهوری اسلامی هستند. در سال ۱۴۰۰، زاکانی با ۱۸ رای به عنوان شهردار تهران انتخاب شد. برای برکنار شهردار تهران باید دو سوم از ۲۱ عضو شورای شهر رای عدم اعتماد بدهند، این یعنی ۱۴ رای. در حال حاضر ۱۰ نفر از اعضای شورای شهر تهران مخالف زاکانی و عمدتا از هواداران محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس فعلی، شهردار سابق تهران و یکی از دو نامزد اصلی جریان اصولگرا در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳، هستند.
یک- ناصر امانی، از نزدیکان قدیمی قالیباف است. او پیشتر رییس گزینش کل سپاه پاسداران و معاون نیروی انسانی نیروی زمینی سپاه بوده است. سال ۱۳۸۰، قالیباف که در آن زمان فرمانده نیروی انتظامی بود، امانی را به سمت معاون نیروی انسانی نیروی انتظامی منصوب کرد. امانی در دوران شهرداری قالیباف، قائم مقام، معاون اداری مالی و برنامهریزی و امور شورای شهر او بود. حالا امانی در صندلی شورای شهر، یکی از مخالفان جدی زاکانی است.
دو- جعفر تشکری هاشمی همشهری قالیباف است. او هم مثل امانی سابقه دیرینه آشنایی با قالیباف را در کارنامه دارد. تشکری هاشمی در سپاه پاسداران و نیروی انتظامی خدمت کرده است. در دوران شهرداری قالیباف، او معاون حمل و نقل و ترافیک قالیباف بود.
سه- دیگر مخالف زاکانی اصغر قائمی است. قائمی هم اصالتا مشهدی است، او رییس مرکز کامپیوتر سپاه پاسداران استان خراسان بود و در نیروی انتظامی، رییس مرکز اطلاعات و ارتباطات ناجا شد و سیستم ۱۱۰ را برای قالیباف راه اندازی کرد. در دوره شهرداری قالیباف هم رییس هیات مدیره شرکت رایانه شهر و موسسه فناوران شهر و مدیرعامل سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری تهران بود.
چهار- مهدی عباسی از جمله شهرداران جوانی بود که قالیباف منصوب کرد. او تا پایان دوران شهرداری قالیباف شهردار منطقه ۱۷ تهران بود. او مسئول جذب ۲۲ نفر در شهرداری منطقه ۱۷ در دوره انتقال شهرداری از قالیباف به محمدعلی نجفی در سال ۱۳۹۶ بود. موضوعی که به استخدام دقیقه نودی مشهور شد و دستور آن را تشکری هاشمی- معاون وقت منابع انسانی شهرداری، صادر کرده بود.
پنج- دیگر مخالف زاکانی در شورای شهر، حبیب کاشانی است. کاشانی در سال ۱۳۸۴، رییس ستاد انتخاباتی محمود احمدینژاد در تهران بود، در انتخابات اخیر او به عنوان رییس ستاد انتخابات قالیباف منصوب شد. علاوه بر اینها کاشانی سابقه مدیرعاملی تیم فوتبال پرسپولیس را هم در کارنامه دارد.
شش- جعفر بندی شربیانی، در انتخابات ریاست جمهوری، رییس شورای هماهنگی ستادهای مردمی قالیباف بود، او از جمله مخالفان زاکانی است.
هفت- مهدی اقراریان که سخنرانیهای پرشوری در حمایت از قاسم سلیمانی و دخترش، همچنین در مخالفت با زاکانی انجام میدهد، سابقه مدیریتی چندانی ندارد. با این حال او عضو هیات مدیره موسسهای به نام «مرکز مطالعات فرهنگی و ارتباطات راهبردی آفاق جهان» بوده است. عضو دیگر این موسسه محمدحسن شیخ الاسلامی، از مدیران وزارت امور خارجه و عضو هیات ممیز و مدرس «دانشگاه امام باقر» وابسته به وزارت اطلاعات است. او در هیات امناء دانشگاه دفاع ملی هم به نمایندگی از وزارت امورخارجه حضور داشته است.
هشت و نه- سوده نجفی و زهرا شمس احسان، دو عضوی هستند که سابقه مدیریت یا ارتباط خاصی تا پیش از عضویت در شورای شهر تهران نداشتند. نجفی خودش را عضو اندیشکده حکمرانی تهران معرفی میکند، اما چنین موسسهای ثبت نشده است. شمس احسان هم سابقه مشاورت رییس فراکسیون مجلس را در کارنامه دارد.
به علاوه نرجس سلیمانی- تمام مخالفان زاکانی اقداماتی داشتند، اما مخالفت نرجس، دختر قاسم سلیمانی بیشتر مورد توجه رسانهها قرار گرفته است. حامیان زاکانی در جریان اصولگرا نمیتوانند پاسخ او را مثل سایر اعضای شورای شهر بدهند. روز ۲۴ تیر ۱۴۰۳، وقتی سلیمانی از شهردار تهران انتقاد کرد، محمد آقامیری، عضو حامی زاکانی در پاسخ به او گفت: «اینکه چشمان خود را ببندیم و دهان خود را باز کنیم در شأن فرزند شهید سلیمانی نیست.» همین یک جمله کافی بود تا امانی و اقراریان، به آقامیری به خاطر توهین به «حاج قاسم» حمله کنند و جلسه شورا به تنش کشیده شود.
پدر نرجس سلیمانی، دوست قدیمی قالیباف بود و سپاه هم در انتخابات از قالیباف حمایت کرد. بنابراین درگیریهای اخیر شورای شهر معنای دیگری هم میتواند داشته باشد؛ انتخابات ریاست جمهوری تمام شده، اما حساب اصولگرایان هنوز با هم تسویه نشده است.