خاورمیانه بدون نصرالله؛ عزای خامنه‌ای و شادی مردم

اما درست از همین نقطه به بعد، باز هم از یکدیگر فاصله می‌گیرند زیرا برای جمهوری اسلامی و دیگر دوستان نصرالله این «تغییر» یک معنا دارد و برای اسرائیل و دیگر دشمنان حزب‌الله معنایی یکسره متفاوت.

تفاوت این دو چشم‌انداز بی‌نیاز از توضیح است، اما آنچه اکنون مهم‌تر است توانایی هر یک از طرفین برای حرکت به سوی این دورنماست.

نوشتن فصل جدید تاریخ خاورمیانه اما نه با کشتن حسن نصرالله که با حمله حماس به خاک اسرائیل در ۱۵ مهرماه ۱۴۰۲ (هفت اکتبر ۲۰۲۳) آغاز شد.

جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی‌اش خیلی زود خود را پیروز این نبرد انگاشتند و بیان این امر از سوی اسرائیل را که حمله هفتم اکتبر «بدترین و بزرگ‌ترین کشتار یهودیان پس از هولوکاست در جنگ جهانی دوم بوده»، به حساب قدرت خود نوشتند.

احساس این پیروزی البته نیاز به احساسی دیگر هم داشت: بی‌تفاوتی کامل در قبال جان و زندگی و دار و ندار مردمی که نه تنها امکان ابراز مخالفت با سیاست‌های حماس و حزب‌الله را ندارند، بلکه از آنها به‌عنوان سپری انسان در رویارویی با ارتش اسرائیل سوء‌استفاده می‌شود.

درواقع، جز خود حمله روز هفتم اکتبر، جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی‌اش که خود را جبهه مقاومت می‌خوانند، دیگر نتوانستند هیچ ضربه کاری یا حتی قابل‌توجهی به اسرائیل وارد کنند. بزرگ‌ترین اقدام این جبهه، شلیک بیش از ۳۰۰ پهپاد و موشک بالستیک و کروز از خاک ایران به اسرائیل بود؛ اقدامی فاقد ارزش نظامی که مخصوصا پس از عملیات تلافی‌جویانه اسرائیل، به روشنی فاصله توانایی‌های نظامی و عملیاتی اسرائیل و جمهوری اسلامی را عیان ساخت.

در مقابل، عملیات اسرائیل فوق‌العاده موثر بوده است. اسرائیل پیش از فرارسیدن سالگرد حمله هفتم اکتبر، نه تنها اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس را در تهران و از او مهم‌تر، حسن نصرالله را همراه با عباس نیلفروشان، معاون عملیات سپاه پاسداران کشت، تیم رهبری هر دو گروه را تقریبا به‌طور کامل نابود کرد و بخش بزرگی از نیروها و تاسیسات و انبارهای تسلیحاتی آنها را از بین برد، بلکه این اقدامات را به تحقیرآمیزترین شکل ممکن انجام داد.

ماهیت و ابعاد ضربات اخیر اسرائیل، به‌ویژه از زمان کشتن فواد شکر در بیروت و اسماعیل هنیه در تهران، اما خواب جمهوری اسلامی و گروه‌های نیابتی‌اش را آشفته است. هلالی که گمان می‌بردند در آستانه بدر کامل است، اکنون با چنان سرعتی تحلیل می‌رود که به هلال نازک و شکننده‌ای به نحیفی هلال ماه نو بیشتر شبیه است.

حکومتی که با تکیه بر ثروت ملی ایرانیان و تغذیه گروه‎های وابسته از سفره مردم ایران، سال‌ها به رجز خواندن و تهدیدهای بی‎پایه و اساس خو کرده بود، در میدان و در مواجهه جدی تا آنجا پیش رفت که در مقابل چشم جهانیان، در پی کشته شدن و از بین رفتن مهم‌ترین متحدان خود در منطقه، حتی نتوانست از حق خود برای تلافی و انتقام سخن بگوید.

رهبران جمهوری اسلامی، در باورهای خود توجیهاتی برای اتخاذ چنین رویکردی دارند که منافع ناشی از حکمرانی بر ایران و تصاحب و چپاول این ثروت بی‌کران نیز آنها را در پایبندی به این اصول مصمم‌تر می|کند: اصالت حفظ ام‌القرا و نظام اسلامی اوجب واجبات است و بر هر چیز دیگر اولویت دارد.

حال و آینده خاورمیانه تغییر کرده است. دست‌کم در آینده‌ای قابل پیش‌بینی که چارچوب زمانی آن را می‌توان تا استقرار رییس‌جمهوری جدید در کاخ سفید امتداد داد، این تغییر چنین رو و سویی خواهد داشت.

رهبران جمهوری اسلامی چندان دربند آبرو و حیثیت نیستند، در مقابل می‌کوشند در ازای این شکست حقارت‌بار، فشارها و سرکوب‌ها را در داخل افزایش دهند و هم‌زمان، نیروهای سرخورده نیابتی را که احساس می‌کنند جمهوری اسلامی به آنها خیانت کرده، با پرداخت پول و دادن وعده‌هایی کلی همچنان به خود وفادار نگه دارند.

اما آنچه تغییر کرده و جمهوری اسلامی در موقعیتی نیست که بتواند آن را مهار کند این است که اسرائیل به آنچه به دست آورده قانع نیست.

رهبران جمهوری اسلامی، و در راس آنان علی خامنه‌ای و فرماندهان سپاه، معنای پیام اسرائیل را بهتر از هر کس دیگری درک کرده‌اند و به‌همین دلیل، جای تعجبی ندارد که پس از کشته شدن حسن نصرالله ناگهان از خیر انتقام و پاسخ سخت و مجازات درمی‌گذرند و مقابله با اسرائیل را به حزب‌الله وامی‌گذارند.

واکنش اسرائیل، جای تردیدی باقی نگذاشته است که هر اقدامی، پاسخی تندتر را در پی خواهد داشت. جمهوری اسلامی نه در داخل از حمایتی برخوردار است و نه در صحنه جهانی متحدانی واقعی دارد که بخواهد با اتکا به آنها خود را با کشوری دراندازد که نشان داده از رگ گردن به مراکز حیاتی آن نزدیک‌تر است و نشان داده هر زمان اراده کند قادر است آنچه می‌خواهد انجام دهد.

چه بخواهیم و چه نخواهیم این مساله به‌طور بنیادین با مقاومت جمهوری اسلامی در برابر خواست اکثریت ملت برای گذار از این نظام و استقرار یک نظام دموکراتیک گره خورده است.

شکست حقارت‌بار حکومتی که در همه زمینه‌ها و از جمله مساله فلسطین در تقابل با اکثریت شهروندان ایرانی و با خیانت به امنیت و منافع ملی ایران و ایرانیان عمل کرده، می‌تواند فرصتی برای تقویت، انسجام و عمل جمعی اکثریت شهروندان ایران در مقابل جمهوری اسلامی باشد.

دریافتن لحظه فروریختن اقتدار، یا به سخن درست‌تر توهم اقتدار، می‌تواند موازنه قوا بین ملت ایران و حکومت جمهوری اسلامی را به سود ملت ایران تغییر دهد.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز شنبه هفت مهر، در پیامی به مناسبت کشته شدن نصرالله، پنج روز عزای عمومی در ایران اعلام کرد.

خامنه‌ای دبیرکل حزب‌الله را «پرچمدار برجسته جبهه مقاومت» و «شخصیتی باعظمت» در دنیای اسلام توصیف کرد و افزود راه او ادامه خواهد یافت.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی هم در بیانیه‌ای، حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت و کشته شدن نصرالله را «جنایت جنگی و تجاوز به تمامیت سرزمینی لبنان» خواند و آن را به‌شدت محکوم کرد.

این وزارتخانه افزود «تبعات و پیامدهای این اقدام» متوجه اسرائیل و حامیان آن، به‌ویژه آمریکا، خواهد بود.

حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، در بیانیه‌ای تاکید کرد «حزب‌الله مقتدر و حماس غیرتمند» پیروز میدان نبرد با اسرائیل خواهند بود.

محمد باقری، رییس ستادکل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، هم گفت مرگ نصرالله «هیچ خدشه‌ای در عزم و اراده رزمندگان مقاومت» در نبرد با اسرائیل وارد نخواهد کرد.

بنا بر اعلام رسانه‌های حکومتی در ایران، عباس نیلفروشان، معاون عملیات سپاه پاسداران، در عملیات اسرائیل در ضاحیه از پا درآمد. با این حال، مقام‌های جمهوری اسلامی در پیام‌های خود هیچ اشاره‌ای به پاسخ یا واکنش احتمالی تهران به این رویداد نکردند.

وزارت امور خارجه روسیه در بیانیه‌ای اقدام اسرائیل را در کشتن حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، به‌شدت محکوم کرد.

روسیه هشدار داد: «این اقدام قهرآمیز پیامدهای بسیار وخیم‌تری برای لبنان و کل خاورمیانه خواهد داشت.»

لبنان، سوریه، عراق و یمن نیز به مناسبت کشته شدن نصرالله، سه روز عزای عمومی اعلام کردند.

با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که مردم در ایران، سوریه و لبنان شادمانی خود را از خبر کشته شدن نصرالله ابراز کرده‌اند.

تعدادی از مخاطبان ایران‌اینترنشنال با ارسال پیام‌هایی به این شبکه گفتند برای مرگ نصرالله شیرینی پخش کرده‌اند.

حمایت قاطع آمریکا از امنیت اسرائیل

جو بایدن، رییس‌جمهوری آمریکا، کشته شدن نصرالله در حمله اسرائیل را «اقدامی در جهت اجرای عدالت برای قربانیان بی‌شمارش» در اسرائیل، آمریکا و لبنان توصیف کرد.

او در بیانیه‌ای گفت: «نصرالله و گروه تروریستی تحت رهبری او، حزب‌الله، مسئول کشتن صدها آمریکایی در طول چهار دهه حکومت ترور بودند.»

بایدن تاکید کرد به وزیر دفاع آمریکا دستور داده شده آرایش دفاعی نیروهای این کشور در خاورمیانه تقویت شود تا «خطر گسترش جنگ منطقه‌ای» کاهش یابد.

کامالا هریس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا، هم با انتشار بیانیه‌ای نصرالله را «تروریست» خواند و گفت: «دستان او به خون آمریکایی‌ها آلوده بود.»

او بر تعهد قاطع خود به امنیت اسرائیل تاکید کرد و افزود اسرائیل از حق دفاع از خود در برابر جمهوری اسلامی و گروه‌های مورد حمایت آن در منطقه از جمله حزب‌الله، حماس و حوثی‌ها برخوردار است.

لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت روز جمعه ششم مهر دو بار با یوآو گالانت، همتای اسرائیلی خود، در خصوص تحولات لبنان گفت‌وگو کرده است.

او افزود واشینگتن «مصمم است مانع از سوءاستفاده ایران و شرکا و نیابتی‌های مورد حمایت آن از وضعیت موجود» شود.

اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.

اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گسترده‌ای را در نوار غزه آغاز کرد. در سوی دیگر، گروه‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی، از جمله حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن، در حمایت از حماس وارد این مناقشه شدند و درگیری‌های شدید و مرگبار در طول ۱۱ ماه گذشته، منطقه را به بی‌ثباتی کشانده است.

وزارت بهداشت لبنان روز هفتم مهر اعلام کرد از زمان تشدید حملات اسرائیل به خاک لبنان، هزار و ۳۰ تن در این کشور کشته شده‌اند.

به گفته این وزارتخانه، در میان کشته‌شدگان ۱۵۶ زن و ۸۷ کودک دیده می‌شوند.

هنوز آمار دقیقی از تعداد کشته‌شدگان در حمله روز جمعه اسرائیل اعلام نشده است، اما گمان می‌رود علاوه بر حسن نصر‌الله، شماری از فرماندهان ارشد حزب‌الله نیز در این حمله جان باخته باشند.

ارتش اسرائیل از جمله اعلام کرده است که علی کرکی، از فرماندهان ارشد حزب‌الله هم در این حمله کشته شده است.

حسن خمینی در پیام خود در واکنش به کشته شدن نصرالله نوشت «جمعی از فرماندهان حزب‌الله و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» نیز در حمله اسرائیل «به شهادت رسیده‌اند».

با توجه به اشاره حسن خمینی می‌توان چنین استنباط کرد که شمار مقام‌های کشته‌شده سپاه در حمله اسرائیل احتمالا بیش از یک نفر است.

اما عباس نیلفروشان که بود و چه میراثی از او در ساحت سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی باقی مانده است؟

نیلفروشان و «جبهه مقاومت»

خبرگزاری دانشجو، وابسته به حکومت جمهوری اسلامی، روز هفتم مهر در گزارشی نیلفروشان را «یکی از فرماندهان برجسته و شناخته‌شده سپاه» و «یکی از استراتژیست‌های نظامی جمهوری اسلامی» معرفی کرد که نقش قابل توجهی در «تقویت جبهه مقاومت در منطقه» داشته است.

خبرگزاری دانشجو با اشاره به نقش نیلفروشان در «برنامه‌ریزی‌های نظامی و دیپلماتیک» و ایجاد «هماهنگی بین نیروهای مقاومت در سراسر منطقه» نوشت او از «محبوبیت و احترام بالایی در میان نیروهای مقاومت» برخوردار بود.

جبهه مقاومت عنوانی است که مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی از آن برای نامیدن گروه‌های مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی فلسطین، حزب‌الله، حشد شعبی و حوثی‌های یمن استفاده می‌کنند.

نیلفروشان در سال ۱۳۴۵ در اصفهان متولد شد و پس از پیروزی انقلاب ۵۷ به بسیج و سپس به سپاه پاسداران پیوست.

او در طول جنگ ایران و عراق در «لشکر ۱۴ امام حسین» و «لشکر ۸ زرهی نجف» فعالیت می‌کرد.

در کارنامه نیلفروشان سمت‌های دیگری از جمله معاونت عملیات نیروی زمینی سپاه، فرماندهی دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه (دافوس)، جانشینی فرمانده کل سپاه در در قرارگاه امام حسین و معاونت اجرایی سپاه نیز دیده می‌شوند.

نیلفروشان که رسانه‌های حکومتی از او با درجه نظامی «سرتیپ» یاد می‌کنند، در تیرماه ۱۳۹۸ از سوی حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، به‌عنوان معاون عملیات این نهاد نظامی منصوب شد.

برخی رسانه‌ها در ایران نیلفروشان را از چهره‌های نزدیک به محمدرضا زاهدی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه در سوریه و لبنان، معرفی کرده‌اند.

اسرائیل روز ۱۳ فروردین کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق را هدف قرار داد. در این حمله هفت عضو سپاه پاسداران، از جمله محمدرضا زاهدی و محمدهادی حاجی ‌رحیمی، معاون او، کشته شدند.

بنا بر برخی گزارش‌ها، نیلفروشان پس از کشته شدن زاهدی، «مسئولیت فرماندهی محور لبنان» را در سپاه پاسداران بر عهده گرفت.

نیلفروشان و اعتراضات مردمی ۱۴۰۱

نیلفروشان در اسفند ۱۴۰۱ معترضان به کشته شدن مهسا امینی را «اغتشاش‌گر» خواند و گفت تصمیم علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، برای «عفو» بازداشت‌شدگان خیزش انقلابی «پدرانه» بوده است.

آمریکا در آبان ۱۴۰۱ نیلفروشان و دو فرمانده دیگر سپاه با نام‌های محمد کاظمی و احمد شفاهی را به دلیل «واکنش‌های وحشیانه‌شان به اعتراضات در ایران» تحت تحریم قرار داد.

بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه ایالات متحده، این افراد «مسئولیت مستقیمی در سرکوب اعتراضات مسالمت‌آمیز و دستگیری معترضان مسالمت‌جو، از جمله در استان سیستان و بلوچستان داشته‌اند».

نام نیلفروشان همچنین در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا دیده می‌شود. او در بهمن ۱۴۰۱ به دلیل دست داشتن در سرکوب خیزش سراسری ایرانیان در این فهرست قرار گرفت.

نیلفروشان به‌عنوان بلندگوی حاکمیت

مروری اجمالی بر اظهارات عمومی این فرمانده ارشد سپاه نشان می‌دهد او در قامت بلندگوی حاکمیت عمل و مواضع رهبر جمهوری اسلامی را تکرار می‌کرده است.

نیلفروشان در بهمن ۱۴۰۱ از «پیشرفت قابل ملاحظه‌» ایران «در حوزه‌های مختلف از جمله زیرساخت‌ها، جاده و ریل‌گذاری و پزشکی» ستایش کرد و افزود: «دستاوردهای انقلاب اسلامی با دوره پهلوی قابل مقایسه نیست.»

او در خرداد ۱۴۰۲ با تکرار سخنان مقام‌های حکومت ایران علیه غرب گفت: «به غربی‌ها هشدار می‌دهیم تجربه‌های گذشته را تکرار نکنید ... کاری نکنید که چکمه‌های دهه شصت‌مان را دوباره به پاهایمان کنیم وگرنه دوباره مجبور به التماس می‌شوید.»

نیلفروشان در خرداد سال گذشته هم غرب را به تلاش برای «اغوای مسلمین» از طریق «زیباسازی مظاهر تمدن غرب و لیبرال دموکراسی» متهم کرد و گفت: «امروز ما در بهترین وضعیت خود قرار داریم و آمریکا در حال فروپاشی است.»

معاون عملیات سپاه پیش‌تر در واکنش به قرار گرفتن نام خود در فهرست تحریم‌های بین‌المللی به طعنه گفته بود عواید حاصل از این تحریم‌ها قرار است «بابت تهیه لوازم شنا برای فرار» مقام‌های اسرائیلی هزینه شود.

اسرائیل اما نه با لوازم شنا، که با بمب‌های سنگرشکن به سراغ عوامل حزب‌الله و جمهوری اسلامی در ضاحیه رفت.

نیلفروشان در حمله اسرائیل به جلسه نصرالله با فرماندهان حزب الله و سپاه پاسداران کشته شد.
علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز شنبه هفتم مهر، در بیانیه‌ای درباره کشته شدن نصرالله گفت که او در این جلسه مشغول طراحی عملیات نظامی برای «دفاع از مردم بی‌پناه ضاحیه‌ بیروت و خانه‌های ویران‌شده و عزیزان پرپرشده‌ آنان بود».

نتانیاهو روز جمعه ششم مهر خطاب به مقام‌های حکومت ایران گفت: «اگر به ما حمله کنید، به شما حمله خواهیم کرد».

او افزود: «هیچ جایی در ایران وجود ندارد که دست بلند اسرائیل نتواند به آن برسد».

نخست‌وزیر اسرائیل همچنین در سخنرانی خود، به فعالیت گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه پرداخت و نقشه‌ای را در خصوص «محور شرارت ایران» به نمایش گذاشت.

نتانیاهو هشدار داد: «اگر تعرض ایران مهار نشود، دامن تمام کشورهای خاورمیانه و دیگر نقاط جهان را خواهد گرفت. ایران در پنج قاره از نیروهای نیابتی خود حمایت می‌کند. مماشات با ایران باید همین امروز متوقف شود.»

اعضای حماس ۱۵ مهر سال گذشته (هفتم اکتبر) با حمله به جنوب اسرائیل حدود هزار و ۲۰۰ نفر را کُشتند و بیش از ۲۵۰ تن را به گروگان گرفتند.

اسرائیل در واکنش به این تهاجم، عملیات نظامی گسترده‌ای را در نوار غزه آغاز کرد. در سوی دیگر، گروه‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی، از جمله حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن، در حمایت از حماس وارد این مناقشه شدند و درگیری‌های شدید و مرگبار در طول ۱۱ ماه گذشته، منطقه را به بی‌ثباتی کشانده است.

نخست‌وزیر اسرائیل در ادامه اظهارات خود در مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد ارتش این کشور تا زمان دستیابی به «پیروزی کامل» به نبرد با حماس ادامه خواهد داد.

نتانیاهو بر لزوم «غیرنظامی شدن» غزه تاکید کرد و افزود: «این جنگ می‌تواند پایان یابد. تنها کاری که حماس باید انجام دهد این است که تسلیم شود، سلاح‌های خود را زمین بگذارد و گروگان‌ها را آزاد کند.»

اظهارات او در حالی مطرح می‌شوند که تلاش‌های بین‌المللی برای برقراری آتش‌بس در نوار غزه همچنان ادامه دارد.

بنا بر اعلام وزارت بهداشت حماس، درگیری‌ها در غزه تاکنون جان بیش از ۴۱ هزار فلسطینی را گرفته است. بیش از ۹۶ هزار تن نیز در خشونت‌های غزه زخمی‌ شده‌اند.

مناقشه غزه همچنین آوارگی اکثریت جمعیت دو میلیون و ۴۰۰ هزار نفری این باریکه را در پی داشته است.

نتانیاهو در سخنرانی خود، ضمن رد اتهام نسل‌کشی علیه ارتش اسرائیل در نوار غزه گفت: «مرگ یک غیرنظامی هم دردناک است و ما دست به هر کاری می‌زنیم تا غیرنظامیان کشته نشوند اما دشمن ما از غیرنظامیان به‌عنوان سپر انسانی استفاده می‌کند.»

او افزود: «ما صدها تُن غذا به منطقه وارد کرده‌ایم و به دروغ می‌گویند ما به مردم غزه گرسنگی می‌دهیم.»

کریم خان، دادستان ارشد دیوان کیفری بین‌المللی، روز ۳۱ اردیبهشت‌ نخست‌وزیر و وزیر دفاع اسرائیل و همچنین سه تن از رهبران حماس را به ارتکاب «جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت» متهم کرد و خواستار صدور قرار بازداشت برای آن‌ها شد.

پیش از این آفریقای جنوبی با استناد به اقدامات ارتش اسرائیل در غزه، این کشور را به نقض کنوانسیون نسل‌کشی سازمان ملل متهم و علیه اسرائیل در دیوان بین‌المللی دادگستری اقامه دعوی کرده بود.

نخست‌وزیر اسرائیل در ادامه اظهارات خود در نیویورک، حزب‌الله لبنان را «عصاره سازمان‌های تروریستی جهان» توصیف کرد و وعده داد نبرد با این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی ادامه خواهد یافت.

نتانیاهو تاکید کرد: «ما همچنان به تضعیف حزب‌الله ادامه می‌دهیم تا به هدفمان برسیم. ما به حذف نفرین تروریسم که همه جهان را تحت تاثیر قرار داده است، متعهدیم.»

در روزهای اخیر، آتش‌باری متقابل میان حزب‌الله و اسرائیل شدت گرفته است.

ارتش اسرائیل با حمله به مواضع حزب‌الله در جنوب لبنان، چندین فرمانده ارشد این گروه را از پا درآورده است.

بنا بر اعلام وزارت بهداشت لبنان، طی هفته اخیر نزدیک به ۷۰۰ نفر در این کشور بر اثر حملات اسرائیل جان خود را از دست داده‌اند.

نتانیاهو همچنین در سخنان خود در مجمع عمومی سازمان ملل، خواستار صلح با عربستان سعودی شد و گفت خاورمیانه به این «توافق تاریخی» نیاز دارد.

نخست‌وزیر اسرائیل افزود: «صلح ما با عربستان سعودی موهبت بزرگی خواهد بود و خاورمیانه را متحول خواهد کرد. صلح با عربستان سعودی نقطه عطفی در تاریخ جهان خواهد بود، صلحی بین اعراب و اسرائیل، بین یهودیت و اسلام.»

او هشدار داد جمهوری اسلامی مخالف عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و عربستان سعودی است.

اسرائیل در سال‌های اخیر توانسته است به دنبال نگرانی‌های فزاینده کشورهای عربی منطقه در مورد سیاست‌های خصمانه حکومت ایران، روابط خود را با تعدادی از این کشورها عادی‌سازی کند.

اسرائیل ابتدا در سپتامبر ۲۰۲۰ در چارچوب پیمان ابراهیم با دو کشور امارات متحده عربی و بحرین روابط سیاسی و دیپلماتیک برقرار کرد و سپس در اکتبر همان سال با مراکش و در دسامبر ۲۰۲۲ با سودان پیمان عادی‌سازی روابط به امضا رساند.

جمهوری اسلامی همواره از مخالفان سرسخت عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای منطقه بوده است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز ۱۱ مهر ۱۴۰۲ عادی‌سازی روابط اسرائیل و کشورهای منطقه را به «شرط‌بندی روی اسب بازنده» تشبیه کرد و آن را قماری «محکوم به باخت» خواند.

فراخوان نتانیاهو برای صلح با ریاض در حالی مطرح می‌شود که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، هفته گذشته تاکید کرد ریاض پیش از تشکیل کشور مستقل فلسطین، اسرائیل را به رسمیت نخواهد شناخت.

عصر روز پنج‌شنبه، شماری از رسانه‌های اسرائیلی از حمله هایی «هدفمند» اسرائیل به منطقه ضاحیه بیروت با استفاده از سه موشک خبر دادند.

یک منبع نزدیک به حزب‌الله در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه تایید کرد که محمد سرور (ملقب به ابوصالح) در این حمله کشته شده است.

روز سه‌شنبه سوم مهر نیز اسرائیل در حمله دیگری به ضاحیه بیروت، ابراهیم قبیسی، از فرماندهان یگان موشکی حزب‌الله را هدف قرار داده و کشته بود.

توافق آتش‌بس در مرزهای لبنان و اسرائیل

دفتر نتانیاهو ظهر روز پنج‌شنبه پنج مهر توافق آتش‌بس را «پیشنهادی آمریکایی-فرانسوی» خواند که «نخست‌وزیر هنوز حتی به آن پاسخ نداده است».

یسرائیل کاتز، وزیر امور خارجه اسرائیل هم تاکید کرد در شمال این کشور، «هیچ آتش‌بسی وجود نخواهد داشت» و افزود: «ما با تمام قدرت به مبارزه با حزب‌الله ادامه خواهیم داد تا به پیروزی برسیم و ساکنان شمال را به‌طور ایمن به خانه‌هایشان بازگردانیم.»

صبح روز پنج‌شنبه شبکه ۱۳ اسرائیل و اسکای‌نیوز در گزارش‌هایی خبر دادند که «تا ساعاتی دیگر» آتش‌بس میان اسرائیل و حزب‌الله اعلام می‌شود.

اسکای‌نیوز نوشت آتش‌بس احتمالی میان حزب‌الله و اسرائیل ۲۱ روزه خواهد بود و شامل غزه نمی‌شود.

بر اساس این گزارش، در طول این ۲۱ روز برای دستیابی به یک توافق جامع که منجر به بازگشت ساکنان مناطق مرزی لبنان و اسرائیل به خانه‌های خود شود، مذاکره خواهند کرد.

اسرائیل اولویت خود را تامین امنیت مرز شمالی و بازگرداندن حدود ۷۰ هزار ساکن این منطقه قرار داده که از زمان آغاز جنگ غزه در مهر سال گذشته، به دلیل تبادل روزانه آتش آواره شده‌اند.

کانال ۱۲ اسرائیل هم پیش از ظهر پنج‌شنبه بدون اشاره به منبعی خاص، گزارش داد که در راستای این طرح، نتانیاهو به ارتش اسرائیل دستور داده تا حملات خود در لبنان را کاهش دهد.

بیانیه دفتر نتانیاهو این گزارش را «کاملا خلاف واقعیت» خواند و گفت: «نخست‌وزیر به ارتش اجازه داده که همچنان با تمام قدرت به حملات ادامه دهد و جنگ در غزه تا زمانی که تمامی اهداف جنگی محقق نشوند، ادامه خواهد داشت.»

چرا طرح آتش‌بس مهم است؟

طرح آتش‌بس از سوی آمریکا و فرانسه و با پشتیبانی اتحادیه اروپا و چند کشور عربی مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر مطرح شده است.

ساعاتی پیش و در بامداد پنج‌شنبه، این ۱۲ کشور در بیانیه‌ای مشترک خواستار آتش‌بس فوری ۲۱ روزه در سراسر مرز لبنان و اسرائیل شدند تا فرصتی برای دیپلماسی فراهم شود.

جو بایدن و امانوئل مکرون، روسای جمهوری آمریکا و فرانسه در بیانیه مشترک دیگری از تلاش خود برای آتش‌بس خبر داده و گفته بودند که ۱۰ کشور دیگر نیز این بیانیه را تایید کرده‌اند.

کانال ۱۲ اسرائیل خبر داد که حسن نصرالله تا چهارشنبه‌شب، هر پیشنهادی را که شامل آتش‌بس دائمی در غزه نمی‌شود، رد کرده است.

نجیب میقاتی، نخست‌وزیر لبنان اما ابراز امیدواری کرد به زودی بتوان به آتش‌بسی دست یافت که به درگیری‌ها بین اسرائیل و حزب‌الله که کشورش را تحت تاثیر قرار داده و نگرانی‌هایی درباره یک تهاجم زمینی ایجاد کرده است، پایان دهد.

حملات متقابل میان اسرائیل و حزب‌الله در روزهای گذشته شدت بیشتری گرفته است.

حملات هوایی اسرائیل در این هفته، رهبران حزب‌الله و صدها هدف در عمق لبنان را هدف قرار داده است.

حزب‌الله اخیرا متحمل ضربات سنگینی شده است. برخی از فرماندهان ارشد این گروه ترور شده‌اند و هزاران پیجر و بی‌سیم مورد استفاده اعضای آن منفجر شده که باعث مرگ و جراحت صدها نفرشان شده است.

بیمارستان‌های لبنان از روز دوشنبه دوم مهر که در بمباران اسرائیل بیش از ۵۵۰ نفر کشته شدند، پر از مجروحان شده‌اند. این روز، مرگبارترین روز در لبنان از زمان پایان جنگ داخلی این کشور در سال ۱۹۹۰ به شمار می‌رود.

مخالفت‌های گسترده احزاب سیاسی اسرائیل با طرح آتش‌بس

پیش از تکذیبیه دفتر نتانیاهو، یک‌ ‌مقام اسرائیلی روز پنج‌شنبه به کانال ۱۲ اسرائیل گفت که این‌ کشور برای آتش‌بس به منظور گفت‌وگو بر سر توافق با حزب‌الله لبنان آماده است.

با این‌حال، تعدادی از مقامات محلی، شهرداران شمالی و مفسرانی که معمولا با نتانیاهو هم‌سو هستند، پیام‌های تندی منتشر کرده‌اند که احتمال آتش‌بس در لبنان را محکوم می‌کند و گفتند پذیرش چنین پیشنهادی از سوی اسرائیل، در حال حاضر بسیار بعید است.

مقام‌های «ائتلاف» اسرائیل نیز خواهان مخالفت نتانیاهو با آتش‌بس ۲۱ روزه در لبنان هستند و می‌گویند چنین توافقی «فاقد توجیه اخلاقی است» و فقط به حزب‌الله فرصت می‌دهد تا پس از ضرباتی که دریافت کرده، مجددا سازماندهی شود.

نتانیاهو رهبر اصلی این ائتلاف، متشکل از احزاب راست‌گرا و مذهبی پارلمان اسرائیل (کنست) است که دولت را اداره می‌کند.

یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون، گفت اسرائیل باید «به‌صورت جزیی» درخواست مشترک آمریکا و دیگر کشورها را برای آتش‌بس فوری بین اسرائیل و حزب‌الله بپذیرد، اما «تنها به مدت هفت روز» و نه ۲۱ روز، تا از بازسازی حزب‌الله جلوگیری شود.

تداوم حملات متقابل اسرائیل و حزب‌الله

هم‌زمان با این گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال آتش‌بس فوری در مرزهای لبنان و اسرائیل، تبادل آتش میان دو طرف در روز پنج‌شنبه ادامه دارد.

مقام‌های محلی اسرائیل در شمال این کشور از ساکنان خواسته‌اند تا اطلاع ثانوی نزدیک پناهگاه‌ها بمانند، زیرا احتمال حملات بیشتر حزب‌الله وجود دارد.

روز پنجم مهر رسانه‌های عبری گزارش دادند که ده‌ها موشک در حمله‌ای جدید از سوی حزب‌الله، به عکا و مناطق اطراف آن شلیک شده است.

ارتش اسرائیل نیز گفت که هواپیماهی جنگنده‌اش شامگاه چهارشنبه حدود ۷۵ هدف از حزب‌الله را در لبنان هدف قرار داده‌اند.

به گفته ارتش، اهداف مورد حمله در جنوب لبنان و دره بقاع شامل انبارهای سلاح، پرتابگرهای موشک، ساختمان‌ها، نیروهای عملیاتی و سایر زیرساخت‌ها بوده است.

در بیانیه مشترک کشورها برای طرح آتش‌بس آمده بود که وضعیت بین لبنان و اسرائیل از هشت اکتبر ۲۰۲۳ غیرقابل تحمل بوده است و خطر غیرقابل قبول تشدید گسترده‌تر تنش در منطقه را به همراه دارد.

امضاکنندگان بیانیه گفته بودند زمان آن فرا رسیده است که در یک توافق دیپلماتیک، غیرنظامیان در هر دو طرف مرز بتوانند با امنیت به خانه‌های خود بازگردند.

آن‌ها در پایان بیانیه گفتند پس از برقراری آتش‌بس در مرزها، آماده‌اند از همه تلاش‌های دیپلماتیک برای انعقاد توافقی بین لبنان و اسرائیل که به‌طور کلی به این بحران پایان دهد، حمایت کنند.