بازگشت برایان هوک به وزارت خارجه آمریکا؛ فشار حداکثری جدیدی در راه است؟
برخی رسانهها گزارش دادهاند که برایان هوک، نماینده آمریکا در امور ایران در دولت پیشین دونالد ترامپ، نقشی قابل توجه در روند تشکیل کابینه آتی رییسجمهوری منتخب ایالات متحده ایفا خواهد کرد. ناظران معتقدند این موضوع میتواند بیانگر رویکرد سختگیرانه ترامپ در قبال تهران باشد.
شبکه سیانان به نقل از سه منبع آگاه خبر داد انتظار میرود هوک رهبری تیم انتقالی ترامپ را در وزارت امور خارجه آمریکا بر عهده بگیرد.
پایگاه خبری پولیتیکو نوشت هوک با تکیه بر تجربیات خود در دولت اول ترامپ، «نظارت بر برنامههای وزارت امور خارجه» را در دولت آتی او نیز عهدهدار خواهد بود.
روزنامه گاردین هم گزارش داد مسئولیت دیپلماتهای آمریکایی در دوران انتقال قدرت، به هوک که به رویکرد سختگیرانهاش در قبال جمهوری اسلامی شهرت دارد، محول شده است.
او میکوشید حتی پس از خروج ترامپ از برجام، راهی برای حل برنامه هستهای جمهوری اسلامی بیابد اما در نهایت در سال ۲۰۲۰ از سمت خود بهعنوان نماینده آمریکا در امور ایران کنارهگیری کرد، رویدادی که میتوان آن را شکست تلاشهای دیپلماتیک برای رسیدن به توافق با تهران برشمرد.
ترامپ در دوران پیشین حضور خود در کاخ سفید بین سالهای ۲۰۱۷ و ۲۰۲۱، سیاست فشار حداکثری را در برابر جمهوری اسلامی در پیش گرفت و از توافق بر سر برنامه هستهای حکومت ایران، موسوم به برجام، خارج شد.
این سیاست با کاهش قابل توجه صادرات نفتی جمهوری اسلامی همراه بود و اقتصاد ایران را به شدت تحت تاثیر قرار داد.
در آن مقطع زمانی، ترامپ میکوشید تهران را تحت فشار به تسلیم وادارد و در همین راستا، هوک نقشی محوری در اعمال تحریمها علیه حکومت ایران داشت؛ این امر باعث شد بسیاری او را مسئول فروپاشی اقتصاد ایران و بحران مالی جمهوری اسلامی قلمداد کنند.
هوک پس از کنارهگیری از مقام خود، در مصاحبه با روزنامه نیویورک تایمز گفت: «گاهی مقصد مهم است و گاهی مسیر. در مورد استراتژی ما در قبال ایران، هر دو مهم هستند. ما خواهان یک توافق جدید با رژیم [ایران] هستیم. اما در همین حین، فشار ما فروپاشی مالی آنها را در پی داشته است.»
او همچنین رویکرد دولت ترامپ در برابر جمهوری اسلامی را یک «موفقیت» ارزیابی کرد و افزود: «تقریبا با هر معیاری، رژیم و نیروهای تروریستی وابسته به آن ضعیفتر از سه سال و نیم گذشته هستند. با توافق یا بدون توافق، ما [در برابر ایران] بسیار موفق بودهایم.»
اما در مقطع کنونی که شبهنظامیان تحت حمایت تهران در سراسر منطقه به فناوریهای پیشرفته مجهز شدهاند، نیروهای آمریکایی را تهدید میکنند، با اسرائیل در نبرد هستند و کشتیرانی بینالمللی را هدف قرار میدهند، موفقیت مد نظر هوک چندان آشکار به نظر نمیرسد.
تاکنون بسیاری از بازگشت ترامپ به کاخ سفید ابراز خرسندی کردهاند، اما مقامهای حکومت ایران در واکنش به پیروزی نامزد جمهوریخواهان در انتخابات، رویکردی محتاطانه را در پیش گرفتهاند، زیرا میدانند روی کار آمدن دولتی با مواضع سختگیرانه در واشینگتن، عواقبی گسترده برای تهران به همراه خواهد داشت.
جاناتان شانزر، معاون ارشد تحقیقات در بنیاد دفاع از دموکراسیها، تاکید کرد قدرت گرفتن مجدد ترامپ در عرصه سیاسی ایالات متحده تنها حامل یک پیام برای حکومت ایران خواهد بود: «فشار حداکثری.»
علاوه بر اعمال تحریمهای سنگین و خروج از برجام، ترامپ در اقدامی جسورانه، فرمان هدف قرار دادن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، را صادر کرد، کسی که مسئول کشتن تعدادی از نیروهای آمریکایی بود و در حملات زیادی در سراسر جهان دست داشت.
سلیمانی در دیماه ۱۳۹۸ در حمله پهپادی آمریکا به فرودگاه بغداد جان خود را از دست داد و از آن زمان تاکنون، مقامهای جمهوری اسلامی بارها بهصورت علنی از قصد خود برای هدف قرار دادن ترامپ و سایر مقامهای دولت پیشین ایالات متحده به دلیل دست داشتن در کشته شدن سلیمانی خبر دادهاند.
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری در سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، در مصاحبه با ایراناینترنشنال به حضور هوک در تیم انتقالی ترامپ پرداخت و بر اهمیت «نیروی انسانی» در تعیین سیاستهای دولت آتی آمریکا تاکید کرد.
او گفت نقشآفرینی هوک در این برهه نشان میدهد «دولت آتی ترامپ سیاست کنونی ایالات متحده در قبال ایران را بازنگری و رویکرد فشار حداکثری را که بسیار موفق بود، احیا خواهد کرد».
پیشینه هوک باعث شده بسیاری از تحلیلگران مسائل ایران، مانند برادسکی، بازگشت او را به عرصه سیاست خارجی آمریکا مثبت ارزیابی کنند.
این در حالی است که وزارت امور خارجه ایالات متحده همچنان برای کنترل بحران ناشی از اخراج رابرت مالی، نماینده آمریکا در امور ایران در دولت بایدن، میکوشد.
مجوز امنیتی مالی در آوریل ۲۰۲۳ به حالت تعلیق درآمد و او به مرخصی بدون حقوق فرستاده شد. پیشتر و در روز ۲۱ اردیبهشت، پولیتیکو خبر داد بازرسان افبیآی در حال بررسی این موضوع هستند که آیا مالی در زمینه اطلاعات محرمانهای که در اختیار او بوده، مرتکب جرمی شده است یا نه.
برادسکی در ادامه مصاحبه خود با ایراناینترنشنال گفت: «برایان هوک زمانی که نماینده ویژه آمریکا در امور ایران بود، تیمی خلاق و قوی را رهبری میکرد و از اینکه میبینم او در فرآیند انتقال قدرت [در آمریکا] نقش خواهد داشت، خرسندم.»
پولیتیکو نوشت علاوه بر هوک، دیگر چهرههای «تندرو» نیز در کنار ترامپ حضور خواهند داشت، از جمله مارک پائولِتا که قرار است رهبری برنامههای انتقالی وزارت دادگستری را بر عهده بگیرد و رابرت لایتیزر که برای رهبری تیم اقتصادی ترامپ معرفی شده است.
خامنهای در اولین سخنرانی خود پس از انتخابات آمریکا درباره ترامپ چیزی نگفت. پزشکیان هم یک روز پس از پیروزی ترامپ، بدون اشاره به نتیجه، گفت انتخابات آمریکا برای «ما» تفاوتی نخواهد داشت. اما برخی مقامها، مطبوعات و چهرهها واکنشهای مشخصتری داشتند.
شامگاه چهارشنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۳، در ساعتهایی که با اعلام تدریجی نتایج انتخابات آمریکا بازگشت دونالد ترامپ قطعی شده بود، مسعود پزشکیان در ایران با اعضای ستاد مسئولان «ستاد امید» دیدار داشت. او بدون اشاره مستقیم به پیروز انتخابات آمریکا گفت برای «ما» هرگز تفاوتی نخواهد داشت که چه کسی در انتخابات آمریکا پیروز شده، چرا که کشور و نظام ما به قدرت درونی خود با ملتی با عزت و عظمت متکی است.
پزشکیان ادامه داد: «ما در توسعه روابط خود با دیگر کشورها به هیچ عنوان نگاه بسته و محدودی نخواهیم داشت.»
رئیس دولت چهاردهم با اشاره به اینکه اولویت خود را توسعه روابط با کشورهای اسلامی و همسایه قرار دادهایم، تاکید کرد: «عمیقا معتقد به ایجاد وحدت و انسجام میان کشورهای اسلامی هستیم و باور داریم اگر همه کشورهای جهان اسلام با یکدیگر برادر و متحد بودند، رژیم صهیونیستی جرات نداشت اینگونه مردم فلسطین و لبنان مظلوم را به خاک و خون بکشد.»
به جز پزشکیان، تا کنون مقام رده بالایی در جمهوری اسلامی حتی به صورت غیر مستقیم هم واکنشی به پیروزی ترامپ نداشته است.
سخنگوی دولت و سخنگوی وزارت امورخارجه، بلندپایهترین مقامات دولتی هستند که تا اینجای کار به بازگشت ترامپ واکنشی محتاطانه و کلیشهای نشان دادند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت گفته جمهوری اسلامی «آبدیده» شده و بازگشت ترامپ برای جمهوری اسلامی چندان تفاوتی ندارد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه هم با اشاره به اینکه انتخاب رییس جمهور در آمریکا به عهده مردم آن کشور است تاکید کرد جمهوری اسلامی از رویکرد دولتهای گذشته آمریکا «تجربه تلخی» دارد. او در عین حال تاکید کرد انتخابات اخیر آمریکا فرصتی برای بازبینی و بازنگری در رویکردهای «ناصواب» گذشته است.
احمد نادری، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، در واکنش به پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا از هشتگ «حاج قاسم» برای اشاره به هدف قرار گرفتن سلیمانی استفاده کرد و نوشت: «ما با ترامپ پدرکشتگی داریم.»
چهرههای سیاسی
علی عبدالعلی زاده، رئیس ستاد انتخاباتی و از دوستان نزدیک پزشکیان پیش از اعلام نتیجه، گفته بود ترامپ تاجر است و اتفاقا چون تاجر است، ما هم خوب زبان تجارت را میفهمیم.
عباس آخوندی، وزیر راه و شهرسازی دولت حسن روحانی و از چهرههای جریان اصلاحطلب، با اشاره به فرصتهایی که با پیروزی ترامپ در اختیار جمهوری اسلامی قرار گرفته است گفت جمهوری اسلامی باید در دوره ترامپ روابط خود با اروپا و چین را تقویت کند. او همچنین پیشنهاد داده است جمهوری اسلامی با دور شدن ترامپ از اروپا، به سمت تغییر موضع در رابطه با جنگ اوکراین پیش برود.
احمد زیدآبادی، زندانی سیاسی سابق و از چهرههای جریان اصلاحطلب، در مطلب کوتاهی با عنوان «گندش بزنند» که پس روشن شدن نتیجه انتخابات در کانال تلگرامیاش منتشر کرد نوشت به دوره چهارسال ریاست جمهوری اول ترامپ اشاره و او را سیاستمداری غیرقابل پیشبینی توصیف کرد. زیدآبادی در بخشی از یادداشت خود نوشت: « اگر (ترامپ) در منطقه ما خرابکاری کرد، چگونه باید در برابر او موضع بگیریم؟! به هر حال توان ما محدود و قدرت دستگاه تحت کنترل و رهبری او غولآساست!»
صادق زیباکلام، دیگر چهره اصلاحطلب که به تازگی از زندان مرخصی گرفته است، در پستی که در حساب شبکه ایکس خود منتشر کرده، با اشاره به استقبال برخی چهرههای اپوزیسیون از پیروزی ترامپ به طعنه نوشته است: «ببینیم ترامپ نژادپرست، ضد زن، ضدسیاهپوستان، ضد مهاجران و آمریکایلاتین تبارها، ضدفلسطینیها و ضد مسلمانان برای پیشبرد دموکراسی و بهبود حقوق بشر در ایران -آنگونه که اپوزیسیون تصور میکند- چه خواهد کرد!»
دنیای اقتصاد: هرکار میکنید مثل سال ۱۳۹۷ نباشید
روزنامه دنیای اقتصاد، نزدیک به جریان کارگزاران سازندگی و اصلاحطلبان در سرمقالهای با اشاره به تجربیات اقتصادی سالهای ۱۳۹۷ به بعد که ترامپ از برجام خارج خارج شد، توصیه کرده دولتمردان از تجربیات آن دوره درس بگیرند و آن را تکرار نکنند. این مطلب تاکید کرده است: «نه اقتصاد ایران ظرفیت تکرار دارد و نه رایدهندگان به دولت.»
این روزنامه در مطلبی دیگر با اشاره به وضعیت بازارها پس از اعلام پیروزی ترامپ نوشته است شوک اقتصادی این خبر به بازارهای ایران، کنترل شده بود. دنیای اقتصاد از قول کارشناسان با اشاره به دور قبلی ریاست جمهوری ترامپ نوشته است: «وضعیت اقتصاد ایران مقاومتر از دورههای قبلی بوده و وضعیت ذخایر ارز و طلا نیز در شرایط نسبتا مناسب است.»
کنایه هممیهن به سخنگوی دولت
روزنامه هممیهن، ارگان حزب کارگزاران سازندگی، با اشاره به سخنان مهاجرانی، سخنگوی دولت، آن را کلیشهای توصیف کرده است. این روزنامه رخدادهای دور قبل ریاست جمهوری ترامپ، از جمله خروج از برجام و هدف قرار دادن قاسم سلیمانی را یادآوری، اما تاکید کرده است: «برای سیاستمداران، مرغ سیاست یک پا ندارد. سیاست باید منعطف باشد. اگر متصلب باشد، احتمال شکست آن بیشتر میشود؛ چون طرف مقابل دست سیاستمدار متصلب را پیشاپیش خوانده است.»
این روزنامه در همین حال تاکید کرده است نباید بازگشت ترامپ به کاخ سفید طوری در داخل توصیف شود که «بیش از حد متعارف» تحت تاثیر تغییرات سیاسی در سایر کشورها قرار گیرد. هممیهن هشدار داده است«چنین وضعی تا حدی موجب بیثباتی و وابستگی سیاستهای کشور میشود؛ واقعیتی که در سیاست خارجی ایران کمابیش دیده میشود.»
روزنامه خامنهای: ترامپ تفاوتی با دموکراتها ندارد
روزنامه کیهان، وابسته به رهبر جمهوری اسلامی که مشهور به انعکاس غیرمستقیم نظرات علی خامنهای است در مطلبی با عنوان «آمریکا شیطان بزرگ است فرقی نمیکند چه کسی رئیسجمهور باشد» با اشاره به دوره چهار ساله ریاست جمهوری جو بایدن نوشته است دوران او تفاوتی با دوران ریاست جمهوری اول ترامپ نداشته است.
این روزنامه با نگاهی تاریخی به روسای جمهوری دموکرات و جمهوریخواه آمریکا یادآوری کرده است فرمان اجرائی ۱۲۱۷ برای مقابله با تهدید ایران که پایه بسیاری از تحریمهای آینده آمریکا علیه ایران بوده، همچنین عملیات نظامی طبس، در زمان دموکراتها رخ داده است.
این روزنامه در ادامه با اشاره به تحریمها در دوره اوباما به تصویب برجام در دوره او اشاره کرده و اصلاحطلبان هوادار دولتهای دموکرات در آمریکا را «سادهلوح» توصیف کرده است. این روزنامه با «عشق یکطرفه» خواندن رابطه اصلاحطلبان و دموکراتها در آمریکا نتیجهگیری کرده است تفاوت چندانی بین رئیس جمهور جمهوریخواه و دموکرات برای جمهوری اسلامی وجود ندارد.
روزنامه سپاه: بازگشت به صحنه جرم
روزنامه جوان،ارگان مطبوعاتی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در شماره امروز ۱۷ آبان خود پیروزی ترامپ را با عنوان «بازگشت به صحنه جرم» پوشش داده است. این روزنامه با اشاره به پروندههای قضایی ترامپ پس از اتمام دوره اول ریاست جمهوریاش، هدف قرار گرفتن قاسم سلیمانی به فرمان ترامپ را یادآوری کرده است.
جوان نوشته «ترامپ در حوزه خارجی سابقهای پرچالش دارد که از خروج از پیمانهای بینالمللی شروع شده و تا ترور سردار سلیمانی فرمانده سپاه قدس تداوم داشته، چیزی که باعث شده ایران برای او اعلام جرم کند.»
این روزنامه در ادامه به تشریح روابط ترامپ با اروپا و آسیا پرداخته و با اشاره به عدم صدور پیام تبریک توسط رهبران روسیه و چین، نقل قولی از دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین را منتشر کرده که گفته بود: «مسکو ترامپ را بر اساس اقداماتش قضاوت خواهد کرد.»
مدیرعامل پیشین ایرنا: رهبر و سپاه از ترامپ هراس بیشتری دارند
اگرچه مقامات رسمی و مطبوعات نزدیک به حاکمیت در تلاشند نتیجه انتخابات آمریکا را کم اهمیت جلوه بدهد، اما عبدالله ناصری، استاد تاریخ و مدیرعامل پیشین خبرگزاری دولت (ایرنا) نوشت بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید «حتما پای سپاه و ولیفقیه را در منطقه کوتاهتر میکند.» او افزود: «به احتمال زیاد حمله نابخردانه وعده صادق ۳ منتفی است، چون بیتردید رهبر و سپاه از ترامپ هراس بیشتری دارند.»
ریحانه انصاری، گلرخ ایرایی، سکینه پروانه، ناهید خداجو، نسرین جوادی، وریشه مرادی و مریم یحیوی، هفت زندانی سیاسی با اشاره به ارسال پرونده پخشان عزیزی، همبندی محکوم به اعدامشان به دیوان عالی کشور خاطرنشان کردند که او به دلیل محرومیت از حق ملاقات از مشاوره با وکیلان خود محروم است.
آنها با بیان اینکه صدور حکم مرگ برای یک مددکار که به امدادرسانی به قربانیان داعش برخاسته بود را خالی از غرض نمیبینید و نگران عواقب آن هستند، حکم اعدام صادر شده برای عزیزی را پاسخی از سوی جمهوری اسلامی به خیزش زنان دانستند و تاکید کردند که امدادرسانی به جنگزدگان جرم نیست.
این هفت زن با اشاره به اینکه حدود یکسال است که با پخشان عزیزی، مددکار اجتماعی و فعال در حوزهی ژنولوژی همبند هستیم، در نامه خود خاطرنشان کردند که او بعد از تحمل ماهها انفرادی، بازجویی و شکنجه، بدون ملاقات با وکیل و بدون آنکه فرصت دفاع از خود داشته باشد، در دادگاهی فرمایشی با اتهاماتی واهی به اعدام محکوم شد.
عزیزی، زندانی سیاسی کُرد، روز دوم مرداد امسال با حکم ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، به اتهام «بغی» به اعدام و به اتهام «عضویت در حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)» به چهار سال حبس محکوم شد.
طبق اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، پس از فرجامخواهی و ثبت اعتراض مازیار طاطایی و امیر رئیسیان، وکلای عزیزی، پرونده او از حدود ۲۰ روز پیش به دیوان عالی کشور ارسال شده است.
طاطایی و رئیسیان، روز سوم مرداد به «شبکه شرق» گفتند حکم اعدام عزیزی به آنها ابلاغ شده و در حال تدارک لایحه فرجامخواهی و ثبت اعتراض به آن هستند.
عزیزی مهرماه امسال هم در پروندهای دیگر همراه با چهار تن از زنان همبندیاش در اوین به دلیل اعتراض به اعدامها با پروندهسازی تازه مواجه و به شش ماه حبس محکوم شد.
زنان زندانی سیاسی همبند عزیزی در اوین، در بخشی از نامه خود با بیان اینکه این زندانی سیاسی سالهای طولانی از عمر خود را در کمپهای آوارگان جنگی به امدادرسانی به زنان و کودکان جنگزده که از حملههای داعش جان به در برده بودند، سپری کرد، خاطرنشان کردند که او پس از بازگشت به ایران و نزد خانواده، به همراه تعدادی از اعضای خانوادهاش بازداشت شد.
آنها به اعمال فشار بر عزیزی و خانوادهاش، تاکید کردهاند که واکنشهای مردم و اعتراض آنها به حکم اعدام صادر شده برای این زندانی سیاسی، پیش از آنکه دیر شود، کارساز خواهد بود.
صدور حکم اعدام برای عزیزی، در حدود ۱۰۰روز گذشته اعتراضات فراوانی را برانگیخت و طی این مدت همبندیهای او در بند زنان زندان اوین، چندین بار در اعتراض به این حکم و صدور و اجرای احکام اعدام دیگر زندانیان، دست به تحصن، اعتصاب و اعتراض زدند.
روز ۱۹ شهریور، ۲۶ نهاد حقوق بشری با صدور بیانیهای مشترک، ضمن ابراز نگرانی عمیق و اعتراض شدید نسبت به وضعیت زندانیان سیاسی محکوم یا در معرض صدور حکم اعدام در ایران، خواستار لغو فوری و بیقیدوشرط حکم اعدام عزیزی شدند.
خانواده عزیزی نیز با راهاندازی کارزاری در شبکههای اجتماعی اینستاگرام و ایکس، با عنوان «کمپین آزادی برای پخشان عزیزی» خواستار حمایت مردم از این زندانی سیاسی شدند.
پخشان عزیزی ۱۳ مرداد ۱۴۰۲ در تهران بازداشت و اواخر آذر ماه همان سال با پایان بازجوییها و پس از تحمل ماهها شکنجههای روانی و جسمی و نگه داشته شدن در سلول انفرادی در بند ۲۰۹ زندان اوین (زیر نظر وزارت اطلاعات) به بند زنان اوین منتقل شد.
او از اوایل تیر ماه امسال به دستور مقامات زندان از ملاقات و تماس با خانوادهاش منع و محروم شده است.
این زندانی سیاسی روز ۳۱ تیر ماه امسال در نامهای از زندان اوین با اشاره به شکنجه خود به دست نهادهای امنیتی نوشت: «بارها توسط بازجویان به دار کشیده شدهام.»
به گفته یک منبع مطلع از وضعیت پرونده عزیزی، او در رشته مددکاری اجتماعی تحصیل کرده، سالها در «روژاوا» به عنوان مددکار مشغول به کار بود و در ایران در کمیتههای ژنولوژی (مطالعات زنان) هم فعالیت داشت.
جمهوری اسلامی از آغاز روی کار آمدن خود همواره فعالان مدنی و سیاسی منتقد حکومت را بازداشت، شکنجه و زندانی کرده است.
از زمان آغاز خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی از شهریور ۱۴۰۱ تاکنون، سرکوب فعالان مدنی، سیاسی و معترضان از سوی حکومت شدت گرفته است و همچنان ادامه دارد.
تنها چندماه پس از خاموشیهای گسترده تابستان در ایران، با رسیدن پاییز مقامهای دولتی شهروندان را بر سر یک دوراهی جدید گذاشتند؛ «آلودگی هوا یا خاموشی» آنها میگویند به دلیل کسری گاز، یا باید نیروگاهها مازوت بسوزانند و هوا آلوده شود، یا مازوت نسوزانند و مردم خاموشی را تحمل کنند.
خبرگزاریهای رسمی اعلام کردند به دستور رییس جمهور، مازوتسوزی در سه نیروگاه اراک، کرج و اصفهان متوقف میشود. بر اساس گزارشها وزارت نیرو مکلف شده است ناترازی انرژی را از طریق قطعی برق و تعیین برنامه شفاف خاموشی برق و اطلاع قبلی آن به مردم رفع کند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان در حساب شبکه ایکس خود با انتشار پستی نوشته است میتوان برای مدت محدودی، «خاموشی منظم» را جایگزین «تولید سم» برای عموم شهروندان کرد.
علی ربیعی، دستیار پزشکیان در حساب شبکه ایکس خود، با ستایش دستور او، آن را «شجاعانه» توصیف کرده است.
ماجرا چیست؟
مقامهای جمهوری اسلامی در تابستان میگفتند علت خاموشیها افزایش مصرف شهروندان است، اما حالا در فصل سرد چرا باید خاموشیها تداوم داشته باشد؟
۸۰ درصد برق در ایران به وسیله نیروگاههای حرارتی تولید میشود که این نیروگاهها برای این تولید، عمدتا به گاز متکیاند. در زمستان سال ۱۴۰۱ هم خاموشیهای گستردهای در سراسر کشور رخ داد که علت آن ناتوانی شبکه تولید و انتقال در تامین گاز نیروگاهها بود.
نرسی قربان، کارشناس حوزه انرژی، پنجم شهریور ۱۴۰۳ در گفتوگو با خبرگزاری ایسنا ضمن تاکید بر این که حل مشکل صنعت گاز نیازمند توسعه تعاملهای بینالمللی است، گفت: «آنطور که در دولت قبل نیز مطرح شد، نیازمند ۲۵۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در صنعت نفت و گاز برای احیاء هستیم که این موضوع تاکنون محقق نشده و اکنون احتمالا به بیش از این رقم نیاز داریم.»
قربانی شدن صنایع در فصل گرم
جمهوری اسلامی در تابستان برای تامین برق مشترکان خانگی، برق صنایع را قطع میکرد. در مرداد ماه ۱۴۰۳، منصور علیمردانی، نماینده ابهر یا اشاره به قطع مکرر برق در شهرکهای صنعتی گفت: «قطع برق بسیاری از صنعتگران را به خاک سیاه نشانده است.»
سامان فیروزی، مدیر عامل «کرمان موتور» نیز با اشاره به هفت روز قطع مکرر برق، گفت: «قطع برق اثرات مخربی روی خط تولید کارخانجات گذاشته و تولید خودرو را مختل کرده است.»
شهریورماه ۱۴۰۳، هم صابر پرنیان، مدیر کل صنعت، معدن و تجارت استان آذربایجان غربی با اشاره به افزایش قیمت محصولات صنعتی، به تشریح آثار زیانبار قطع مکرر برق بر صنایع کشور پرداخت و گفت: «تنها در یک نمونه میتوان به سیمان اشاره کرد که قیمت هر کیسه سیمان تحویلی به عامل فروش از ۸۰ هزار تومان به ۱۲۰ هزار تومان افزایش یافته و در بازار به قیمت ۱۷۰ هزار تومان به دست مشتری میرسد.»
قربانی شدن صنایع در فصل سرد
حالا که هوا سرد شده، نیروگاهها برای کار نیاز به گاز دارند، اما فقط نیروگاهها مصرف کننده گاز نیستند. طیف وسیعی از صنایع هم برای تداوم فعالیت نیازمند گاز هستند.
جمهوری اسلامی که قادر به تامین گاز نیروگاهها نیست، در تامین گاز صنایع هم ناتوان است.
سیزدهم آبان ۱۴۰۳، پیش از انتشار دستور پزشکیان درباره توقف مازوتسوزی نیروگاهها، دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان، با بیان اینکه بلافاصله پس از گذر از محدودیتهای برق تابستان، در جریان برگشت به ظرفیت تولید بودیم، گفت از نیمه مهر ماه - بسیار زودتر از روال سالهای قبل- محدودیتهای گاز برای صنعت سیمان اعمال شد. او همچنین از محدودیتهای تامین مازوت برای اولین بار خبر داد و گفت تامین به موقع سوخت با چالش روبرو شده است.
ترکمنستانی که حاضر به صادرات گاز نیست
در حالی که در آبان ماه و آغاز فصل سرد، دولت در تامین گاز نیروگاهها هم ناتوان است، رسانههای داخلی گزارش دادند که پزشکیان، گفته است: «ترکمنستان حاضر نیست با دولت ما قرارداد گازی ببندد و میگوید که ایران پول ما را نمیدهد.» بخش بزرگی از نیاز گاز کشور به خصوص در فصل سرد و مناطق شمال و شمال شرقی کشور از محل واردات گاز از ترکمنستان تامین میشود.
رییس دولت چهاردهم ادامه داد: «ما دولتیها فکر میکنیم که خارجیها هم مثل خودمان هستند که با پیمانکار قرارداد ببندیم و دو سال پولش را ندهیم.» در زمان ریاست جمهوری حسن روحانی، بارها قطع گاز از سوی ترکمنستان در فصلهای سرد برخی مناطق کشور را با چالش روبرو کرد.
در نیمه آبان ۱۴۰۳، دولت چهاردهم جمهوری اسلامی، در تامین گاز نیروگاهها ناتوان است، حتی برای تامین مازوت واحدهای صنعتی هم به طرز کم سابقهای دچار مشکل شده است؛ در سوی دیگر، پزشکیان از همین آبان ماه حرف قطع گاز از سوی ترکمنستان را پیش کشیده است.
ایران در پاییز ۱۴۰۳، با زنجیره فرسوده تولید و انتقال انرژی، از برق تا گاز مواجه است، پول کافی برای واردات گاز در اختیار ندارد و با همه اینها، منصوبان پزشکیان مثل مهاجرانی و ربیعی، دستور خاموشی برنامه ریزی پزشکیان برای جلوگیری از آلودگی هوا را «شجاعانه» توصیف میکنند و رسانههای حامی دولت، شفافیت در اعلام جدول خاموشی زمانبندی شده را ستایش میکنند.
همزمان با ۱۷ آبان، روز پرستار در ایران، اعتراضات پرستاران و کادر درمان ادامه یافت و گروهی از پرستاران در محل کار خود دست به تجمع و تحصن زدند. محمود عمیدی، عضو شورای مرکزی خانه پرستار نیز خبر داد شماری از پرستاران به دلیل اعتراض صنفی یا فعالیت در فضای مجازی از کار تعلیق شدهاند.
شورای هماهنگی اعتراضات پرستاران روز ۱۷ آبان در گزارشی نوشت که پرستاران در شهرهای یزد، بافق، میبد و اردکان در اعتراض به رسیدگی نشدن به مطالباتشان در محل کار خود دست به تجمع زدند.
طبق این گزارش، کادر پرستاری بیمارستان ضیایی شهرستان اردکان به دلیل پرداخت نشدن مطالبات پرستاری، دست به تجمع اعتراضی زدند.
پرستاران با اشاره به اینکه در سالهای گذشته، نهتنها حقوق و مبلغ ساعت اضافهکار بر اساس تورم افزایش پیدا نکرده بلکه این مبالغ ناچیز با تاخیر شش ماهه پرداخت شده، هشدار دادند که ادامه این وضعیت را تحمل نخواهند کرد.
در شیراز نیز پرستاران و کادر درمان در بیمارستانهای کلیدی این شهر به صورت گسترده دست به اعتصاب زدند.
شورای هماهنگی اعتراضات پرستاران در این باره نوشت در بیمارستان رجایی شیراز، پرستاران، کارکنان آزمایشگاه و رادیولوژی دست به اعتصاب زده و در محل کار خود حاضر نشدند.
در بیمارستان فسا نیز تنها سرپرستاران در محل کار حاضر شدهاند و پرستاران این بیمارستان دست به اعتصاب زدهاند.
در بیمارستان چمران شیراز هم تنها یک پرستار و یک سرپرستار در روز پنجشنبه در محل کار خود حاضر شدند و مابقی پرستاران در اعتصاب هستند.
همزمان ویدیویی در فضای مجازی منتشر شده که نشان میدهد پرستاران بیمارستان مطهری جهرم به نشانه اعتراض، پکهای پذیرایی جشن روز پرستار را به داخل سطلهای آشغال ریختهاند.
طی روزهای گذشته و به دنبال محقق نشدن وعدههای دولت پزشکیان برای حل مشکلات جامعه پرستاری، پرستاران در شهرهای مختلف کشور تجمع و اعتراض به راه انداختند.
این تجمعات در شهرهای شیراز، یزد، ایلام، زنجان، بوشهر، اهواز، شوش، فسا و مشهد شکل گرفت و پرستاران معترض با تجمعات یا اعتراض در محل بیمارستان، نسبت به مشکلات معیشتی و تبعیضهای پرداختی و اضافهکاری اجباری اعتراض کردند.
نمایندگان پرستاران زنجان، مشهد و یاسوج نیز با انتشار پیامهایی اعلام کردند که با وجود مطالبات بر زمین مانده، برگزاری مراسم روز پرستار بیمعناست و از حضور در این مراسم انصراف دادند.
پرستاران معترض و فعال در فضای مجازی از کار تعلیق شدهاند
محمود عمیدی، عضو شورای مرکزی خانه پرستار روز ۱۷ آبان در گفتوگو با ایلنا با اشاره به برخوردهای امنیتی با پرستاران گفت باید به اعتراضات پرستاران توجه شود و برخوردهای امنیتی با آنها به هیچ وجه قابل قبول نیست.
عضو شورای مرکزی خانه پرستار با اشاره به اینکه پرستارانی داریم که به دلیلِ اعتراض صنفی و یا حتی فعالیت در فضای مجازی از کار تعلیق شدهاند، از مسئولان پرسید تعلیق در شرایطی که نیروی پرستار به اندازه کافی وجود ندارد چه توجیهی دارد.
عمیدی با بیان اینکه بسیاری از افراد تعلیق شده میگویند بعد از مدت تعلیق به کار برنمیگردیم، گفت این تعلیقها غیرقانونی است و باید از طریق مراجع قانونی باشد نه اینکه هر کس بخواهد دست به تعلیق بزند.
او با اشاره به کمبود حدود ۱۰۰ هزار پرستار در کشور کم داریم، گفت: «اینکه ۱۱ هزار پرستار جذب شوند و بمانند، خود مساله است. یعنی شاید پرستار جذب شود اما به مرور آنها به دلیل مشکلاتِ بسیار از نظام سلامت خارج میشوند.»
این عضو شورای خانه پرستار با بیان اینکه چه کسی حاضر میشود با ۱۱ تا ۱۲ میلیون تومان حقوق این کار سخت را انجام بدهد، گفت درحالیکه حقوق مناسبی به پرستاران پرداخت نمیشود، چند برابر ظرفیت آنها کار میدهند.
احمد نجاتیان، رییس سازمان نظام پرستاری نیز با بیان اینکه حقوق ۱۳ میلیون تومانی هیچ جذابیتی برای پرستاران ندارد، گفت: « هزار و ۹۰۰ درخواست گواهی از سازمان نظام پرستاری برای مهاجرت در سال گذشته صادر شده است.»
سرآمدن مهلت پرستاران به دولت و اخراج یک پرستار در یاسوج
روزنامه اعتماد در شماره روز ۱۷ آبان خود با اشاره به اینکه مهلتی جامعه پرستاری برای دولت تعیین کرده بود هم سرآمد و غیر از افزایش ۶۰ هزار تومانی حق اضافهکاری آن هم از نیمه دوم امسال، تغییری در وضع شغلی و معیشتی پرستاران ایجاد نشد، نوشت که اعتراضات پرستاران در شهرهای مختلف کشور ادامه یافت.
یک پرستار شاغل در یکی از بیمارستانهای دولتی شهر کرمانشاه به اعتماد گفت که در طول سه ماه اخیر، هیچ تغییر مثبتی در وضعیت شغلی خود و همکارانش شاهد نبوده است.
این پرستار با اشاره به اینکه تعداد زیادی از همکارانش به بخش خصوصی روی آوردهاند و از جمع ۳۰۰ نفری پرستاران این بیمارستان، ۱۸ نفرشان در سال گذشته از کشور مهاجرت کردهاند، گفت: «این دولت هم به دلیل محدودیت دامنه اختیاراتش در امور مالی، قادر به جلب رضایت جامعه پرستاری نیست.»
امین خواهانیپور پرستاری که ۱۱ آذر پارسال در زمان خدمت در بیمارستان یاسوج به دست یک بیمار با ضربه چاقو از ناحیه گردن دچار جراحت شدید شد، ۱۱ ماه است که به دلیل آسیب شدید به تارهای صوتی قدرت تکلم را از دست داده و صدماتی شدید را متحمل شده است.
اعتماد در گزارش خود نوشت این پرستار تیرماه امسال به دلیل پایان طرح و اتمام قراردادش، از محل کار اخراج شد و حالا دیگر درآمدی برای گذران زندگی ندارد.
اعتراضات پرستاران
ششم آبان ماه، شورای هماهنگی اعتراضات پرستاران به مقامهای جمهوری اسلامی هشدار داد تعیین تکلیف نشدن خواستههای پرستاران، واکنش قاطع و هماهنگ آنها را در پی خواهد داشت.
پرستاران و اعضای کادر درمان در ایران طی سالهای گذشته بارها در اعتراض به رسیدگی نشدن به خواستهها و مطالبات خود تجمع، تحصن و اعتصاب کردند.
در یکی از آخرین نمونهها، پرستاران شهرهای مختلف کشور از روز ۱۵ مرداد به مدت بیش از یک ماه در حدود ۵۰ شهر و ۷۰ بیمارستان ایران دست از کار کشیدند و تجمع اعتراضی برگزار کردند.
احمد نجاتیان، رییس سازمان نظام پرستاری، روز ۱۲ آبان با اشاره به ترک خدمت هزار و ۵۰۰ پرستار در سال گفت طی یک سال اخیر ۵۰۰ پرستار مهاجرت کردهاند.
محمد شریفیمقدم، دبیرکل خانه پرستار، روز ششم آبان در گفتوگو با «شبکه شرق» با بیان این که در ایران ۵۰ هزار پرستار خانهنشین داریم، گفت: «تا زیرساخت را درست نکنیم، استخدام مثل آبی است که در آبکش ریخته میشود.»
در پی پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، قیمت بیتکوین با عبور از سقف تاریخی پیشین، به رکورد جدید بیش از ۷۶ هزار دلار رسید. همچنین ارزش بازار بیت کوین نیز به ۱/۴۹ تریلیون دلار رسیده است و فاصله خیلی کمی تا رسیدن به ۱/۵ تریلیون دلار دارد.
به گزارش سیانبیسی، کارشناسان اقتصادی رشد این ارز دیجیتال و دیگر رمز ارزها را به سیاستهای ترامپ در حوزههای مالی و مقرراتی نسبت دادهاند.
از زمان حضور ترامپ در رقابتهای انتخاباتی ۲۰۲۴ ارزش بیتکوین بارها افزایش یافته و هر بار رکوردهای جدیدی را ثبت کرده است.
قیمت هر بیتکوین روز دوشنبه ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ در آسیا به ۶۵ هزار و ۲۸۵ دلار رسیده بود.
رشد چشمگیر بیتکوین و دیگر رمز ارزها
روز چهارشنبه و با اعلام نتایج انتخابات، قیمت بیتکوین با ۹ درصد افزایش به حدود ۷۶ هراز و ۵۲ دلار رسید و رکورد جدیدی با رقم ۷۶ هزار و ۴۹۲ دلار را هم ثبت کرد.
این رشد قیمت، نشاندهنده افزایش اعتماد سرمایهگذاران به چشمانداز اقتصادی و سیاستهای ترامپ است.
به دنبال استقبال گسترده از بازار ارزهای دیجیتال، علاوه بر بیتکوین، ازرهای دیجیتال اتریوم با ۱۱ درصد، سولانا با ۱۳ درصد و دوجکوین بیش از ۱۵ درصد افزایش ارزش را تجربه کردند.
سیلویا جابلونسکی، مدیرعامل شرکت دیفاینس ایتیافاس، در مصاحبهای با شبکه سیانبیسی گفت: «محورهای اصلی سیاستهای ترامپ برای ارزهای دیجیتال شامل کاهش مقررات، پیشنهادات کاهشی در حوزه مالیات، و حمایت از داراییهای پرریسک و رشد ارزهای دیجیتال است. این موارد از جمله عواملی هستند که باعث رشد بیتکوین و دیگر رمز ارزها شده است.»
افزایش بیسابقه ارزش سهام شرکتهای مرتبط با رمز ارزها
همزمان با رشد بیتکوین، ارزش سهام شرکتهای مرتبط با ارزهای دیجیتال نیز افزایش چشمگیری داشت.
سهام کوینبیس، یکی از بزرگترین پلتفرمهای معاملاتی ارزهای دیجیتال، با رشد ۳۱ درصدی بهترین عملکرد خود از زمان عرضه اولیه سهامش در سال ۲۰۲۱ را تجربه کرد. همچنین سهام میکرواستراتژی، که به عنوان یک دارایی حساس به نوسانات بیتکوین شناخته میشود، با افزایش ۱۳ درصدی همراه شد.
سرمایهگذاران بازار ارزهای دیجیتال بر اساس وعدههای ترامپ امیدوارند که با حضور او در کاخ سفید، این صنعت با حمایتهای بیشتری در حوزه مقررات و قانون مواجه شود.
بیتکوین؛ سپری در برابر تورم و سیاستهای مالی ناپایدار
انتخابات امسال در حالی برگزار شد که کسری بودجه دولت آمریکا به ۱/۸ تریلیون دلار رسید و هر دو نامزد وعدههایی برای کاهش مالیات داده بودند.
در چنین شرایط اقتصادی بسیاری از سرمایهگذاران به بیتکوین بهعنوان روشی برای حفظ ارزش داراییهای خود نگاه میکنند.
بسیاری از سرمایهگذاران بیتکوین را مشابه طلا به عنوان راهی برای محافظت از داراییهای خود در برابر سیاستهای مالی ناپایدار میدانند.
ترامپ و سیاستهای دوستدار ارزهای دیجیتال
ترامپ از اوایل کمپین انتخاباتی خود به عنوان حامی ارزهای دیجیتال معرفی شد و وعدههای جذابی برای این صنعت ارائه کرد.
از جمله این وعدهها میتوان به ایجاد یک شورای مشورتی ارزهای دیجیتال در ۱۰۰ روز اول ریاستجمهوری، تسهیل قوانین داخلی برای استخراج بیتکوین و راهاندازی ذخایر ملی بیتکوین اشاره کرد. همچنین ترامپ وعده داده که گری جنسلر، رئیس کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا، را که به دلیل سیاستهای سختگیرانه در حوزه ارزهای دیجیتال مورد انتقاد قرار گرفته، برکنار کند.
از زمان حضور ترامپ در رقابتهای انتخاباتی ۲۰۲۴ ارزش بیتکوین بارها افزایش یافته و هر بار رکوردهای جدیدی را ثبت کرده است.
انتظار میرود که ترامپ با کاهش مقررات و ایجاد فضایی مساعد برای فعالیتهای ارزهای دیجیتال، آمریکا را به «پایتخت کریپتو» تبدیل کند.