بیش از ۵۰ میلیون ایرانی یارانه نقدی مربوط به آبان ماه امسال را با تاخیری یک روزه دریافت کردند. سازمان هدفمندسازی یارانهها، وابسته به سازمان برنامه و بودجه، علت واریز نشدن این یارانه در زمان مقرر را «تامین نشدن منابع» اعلام کرده بود.
یارانه دهکهای چهارم تا نهم در سراسر کشور باید روز چهارشنبه ۳۰ آبان واریز میشد اما روز پنجشنبه اول آذر واریز شد.
سازمان هدفمندسازی یارانهها اعلام کرد این یارانه به حساب سرپرست خانوار واریز شده است.
واریز نشدن یارانههای این شش دهک در موعد مقرر باعث سردرگمی و خشم بسیاری از شهروندان شد.
خبرگزاری تسنیم با انتشار خبر واریز نشدن یارانهها اعلام کرده بود: «ظاهرا هنوز منابع یارانه نقدی از محل نفت و پالایش و پخش به خزانه دولت واریز نشده است.»
بر اساس این گزارش، دلیل اصلی واریز نشدن یارانه آبان، همین «بدهی بزرگ» بوده است.
این خبرگزاری در مطلبی دیگر به نقل از منابع مطلع در سازمان برنامه و بودجه نوشت حدود ۷۰۰ میلیون دلار از مطالبات هدفمندی یارانهها از سوی وزارت نفت پرداخت نشده است.
به دنبال واریز یارانهها، طیبه حسینی، سخنگوی سازمان هدفمندسازی، گفت: «فرایند انجام کار در این مرحله زمانبر بود و موضوع حذف یارانه درست نیست و مشکلی در پرداخت یارانه وجود ندارد.»
جمهوری اسلامی به دنبال تحریمهای همهجانبه و ناتوانی از فروش عادی نفت، اکنون شرایط مالی و درآمدی مناسبی ندارد و با زنجیرهای از کسریها که آن را «ناترازی» میخواند، مواجه است.
یارانه نقدی دهکهای چهارم تا نهم باید طبق روال روز سیام هر ماه واریز شود.
رقم یارانه اعلام شده برای دهکهای چهارم تا نهم با جمعیت ۵۱ میلیون نفری، ۳۰۰ هزار تومان است که تامین آن بنا بر گزارشهای رسمی، هر ماه نیاز به بودجه ۱۶ هزار میلیارد تومانی دارد.
نزدیک به ٢٨ میلیون نفر نیز در دهکهای اول تا سوم و کمدرآمدترین گروههای خانوادهها در ایران قرار دارند که ماهانه برای آنها ۴۰۰ هزار تومان واریز میشود.
کسری بودجه یارانه نقدی یکی از مشکلاتی است که طی سال گذشته و امسال گریبانگیر دولت بوده است.
لایحه بودجه سال ۱۴۰۳، سازمان هدفمندسازی یارانهها را موظف کرد با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، یارانه «خانوارهای غیرمشمول حمایت دولت» را حذف کند.
منظور از خانوارهای غیرمشمول حمایت دولت، خانوارهایی هستند که از آنها با عنوان «پردرآمد» یاد میشود. افراد ساکن خارج از کشور و کسانی که پنج بار در سال سفر خارجی دارند به عنوان برخی از مصادیق این گروه در نظر گرفته شدهاند.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، روز چهارشنبه گفت حذف افراد ثروتمند از دریافت یارانه «بر اساس شرایط اجتماعی و خیلی تدریجی» انجام خواهد شد اما در مقابل برنامهای برای افزودن به مبلغ یارانه افراد نیازمند تصویب نشده است.
دنی دنون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، در مورد افزایش ذخایر اورانیوم جمهوری اسلامی گفت: «فکر میکنم کل جامعه بینالمللی باید از این یافتهها بسیار نگران باشد. این نشاندهنده تلاش جمهوری اسلامی برای دستیابی به تواناییهای هستهای است و جهان باید برای جلوگیری از این امر اقدامی انجام دهد.»
او افزود: «مسئولیت جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای فقط با اسرائیل نیست، بلکه تمامی دموکراسیهای غربی مسئولیت دارند تا جلو دستیابی جمهوری اسلامی به تواناییهای هستهای را بگیرند. ما شاهد تمایل به نابودی اسرائیل از طریق پرتاب موشکها بودهایم. آنها میتوانند همین کار را با کشورهای دیگر نیز انجام دهند.»
سفیر اسرائیل در سازمان ملل همچنین گفت که پیشبینی میکند دولت جدید ترامپ فشار بیشتری بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی اعمال کند.
دنی دنون افزود: «ما انتظار داریم این فشارها نهتنها از سوی آمریکا، بلکه از سوی کشورهای اروپایی نیز افزایش یابد.»
آمریکا همواره تاکید کرده است که اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی به سلاح هستهای دست پیدا کند. از سوی دیگر آلمان، بریتانیا و فرانسه نیز پیشنویس قطعنامهای را به شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارائه کردهاند که ضمن محکوم کردن فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی، خواستار ارائه گزارشی جامع از سوی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این زمینه شدهاند.
چنین اقدامی میتواند گامی بزرگ در ارجاع دوباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی به شورای امنیت سازمان ملل متحد باشد و راه را برای فعال کردن مکانیسم ماشه از سوی کشورهای غربی هموار سازد. در صورتی که چنین امری اتفاق افتد، تمامی تحریمهای سازمان ملل متحد که اکنون به حالت تعلیق درآمده است، مجددا فعال خواهد شد. کشورهای غربی تا اکتبر سال آینده فرصت دارند که مکانیسم ماشه را فعال کنند.
در همین حال رابرت وود، معاون سفیر دائم آمریکا در سازمان ملل، نیز در واکنش به گزارشهای اخیر درباره افزایش ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی به ایراناینترنشنال گفت: «ما همواره نگران فعالیت ایران در غنیسازی اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد بودهایم. ما بهشدت نگران این موضوع هستیم.»
او در این زمینه که آیا آمریکا از قطعنامه پیشنهادی سه کشور اروپایی حمایت خواهد کرد یا نه، توضیحی نداد اما گفت:«میدانم که شورای حکام به این مساله خواهد پرداخت و ما نیز در حال بررسی گزارش مدیرکل آژانس هستیم. همانطور که سالهاست گفتهایم، این مساله همچنان یکی از نگرانیهای اصلی ماست.»
در گزارش مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنین به پیشنهاد جمهوری اسلامی برای جلوگیری از صدور قطعنامه اشاره شده است.
براساس این گزارش، جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده است که ذخیره اورانیوم غنیشده با غلظت ۶۰ درصد را بیشتر نکند و آن را در حد کنونی نگه دارد.
در گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفته شده است که جمهوری اسلامی در حال حاضر ۱۸۲.۳ کیلوگرم اورانیوم غنیشده با غلظت ۶۰ درصد در اختیار دارد. براساس تعاریف و معیارهای آژانس، این میزان، از نظر تئوریک برای ساخت چهار بمب اتم کافی است.
با این همه به نظر نمیرسد که پیشنهاد مطرحشده از سوی جمهوری اسلامی مانع تصویب قطعنامه مورد نظر سه کشور اروپایی شود.
یک سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان، پیشتر در روز سهشنبه ۲۹ آبان در گفتوگویی اختصاصی با احمد صمدی، خبرنگار ایراناینترنشنال در برلین تاکید کرده بود: «سفر مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران، ارزیابیهای ما را تغییر نداده است.»
واکنش تهدیدآمیز جمهوری اسلامی
همزمان با بالا گرفتن احتمال تصویب این قطعنامه، لحن مقامات جمهوری اسلامی نیز تندتر شده است و آنها نسبت به پیامدهای تصویب قطعنامهای علیه تهران هشدار دادهاند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، که هفته گذشته با رافائل گروسی در تهران دیدار و گفتوگو کرد، روز چهارشنبه ۳۰ آبان، گفت: «صدور قطعنامه در شورای حکام باعث اختلال در تعاملات ایران و آژانس میشود.»
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، هم روز چهارشنبه ۳۰ آبان گفت: «از قبل بهصراحت گفتهایم که در صورت تصویب قطعنامه، پاسخی قاطع و فوری به آن خواهیم داد و سازمان انرژی اتمی آماده اجرای تصمیم متخذه در همان ساعت تصویب است.»
او افزود: «ترجیح جمهوری اسلامی سیاست تعامل با آژانس است. سفر آقای گروسی نیز بر این اساس در فضایی مثبت و سازنده انجام شد و وی با دست خالی به وین برنگشت.»
غریبآبادی گفت: «علیرغم تاکید مدیرکل آژانس بر ضرورت عدم تخریب این فضای تعاملی و چندین نوبت گفتوگوی وی با سه کشور اروپایی برای بازداشتن آنها از تقابل، اما این کشورها مسیر دیگری را در پیش گرفتند و در جای دبیرخانه آژانس نشستند و ژست مدعی به خود گرفتند.»
مهدی سنایی، مشاور سیاسی مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، نیز روز چهارشنبه در همین زمینه گفت:« اگر در شورای حکام قطعنامهای علیه ما صادر شود اقدام متقابل خواهیم کرد؛ چنانچه بیانیهای صادر شود پاسخ ما فوری خواهد بود.»
هیچ یک از مقامات جمهوری اسلامی بهطور مشخص و صریح نوع این جواب «قاطع و فوری» را مشخص نکردهاند و درباره آن توضیحی ندادهاند.