خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع مطلع که نامش را اعلام نکرد، گزارش داد که استیون ویتکاف، فرستاده دونالد ترامپ به خاورمیانه، ماه گذشته به قطر و اسرائیل سفر کرده است تا تلاش دیپلماتیک رییسجمهوری منتخب آمریکا برای آزادی گروگانها در غزه را تا قبل از مراسم تحلیف آغاز کند.
به گزارش این خبرگزاری، در پی دیدارهای ویتکاف با نخستوزیران قطر و اسرائیل، نخستوزیر قطر در وین با رییس موساد دیدار کرده است.
به گفته این منبع، استیون ویتکاف، در اواخر ماه نوامبر بهطور جداگانه با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل و شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست وزیر قطر، دیدار کرده است.
به نوشته رویترز، بهنظر میرسد گفتوگوهای ویتکاف با هدف پایان دادن به نزدیک به ۱۴ ماه دیپلماسی ناموفق دولت بایدن، با همراهی قطر و مصر برای برقراری آتشبس پایدار در غزه و آزادی گروگانها که قطر و مصر، انجام گرفته است.
رویترز به نقل از منبع خود افزود که این دیدارها همچنین نشان میدهد که قطر پس از آنکه از ماه گذشته اعلام کرد که به میانجیگری در مذاکرات ادامه نمیدهد، اکنون بار دیگر نقش خود را بهعنوان یک میانجی مهم از سر گرفته است.
به گفته این منبع، مذاکره کنندگان حماس احتمالا بهزودی برای گفتوگوهای بیشتر به دوحه پایتخت قطر خواهند رفت.
رهبران حماس روز یکشنبه با مقامات امنیتی مصر در قاهره گفتوگو کردند.
تلاشهای بایدن
در همین حال، یک مقام آمریکایی گفت که دستیاران بایدن از تماسهای ویتکاف با مقامات اسرائیلی، قطری و دیگر کشورهای خاورمیانه آگاه بودهاند و میدانند که فرستاده ترامپ از توافق غزه در راستای سیاستی که کاخ سفید دنبال میکند، حمایت میکند.
دولت بایدن، همچنان رهبری ایالات متحده را در تلاشها برای احیای مذاکرات آتشبس در غزه در دست دارد.
این مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت که تییم جو بایدن، تیم ترامپ را بهروز نگه داشته است، اما دو طرف بهطور مستقیم با هم همکاری نکردهاند.
این مقام گفت که دولت بایدن نیازی به هماهنگی با ویتکاف نمیبیند، زیرا گفتوگوهای او با بازیگران منطقهای را بیشتر تلاشی برای آگاه شدن از مسائل میداند تا مذاکره.
تیم انتقالی ترامپ و نمایندگان ویتکاف بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهار نظر در مورد این جلسات پاسخ ندادند.
ترامپ روز دوشنبه هشدار داد که اگر گروگانهای بازداشت شده در نوار غزه قبل از مراسم تحلیف او در ۲۰ ژانویه آزاد نشوند، بهایی هنگفت خواهد داشت.
گفتوگوهای منطقهای ویتکاف
ویتکواف، یک سرمایهگذار املاک و مستغلات و از اهداکنندگان کمکهای مالی به کارزار انتخاباتی ترامپ است که روابط تجاری با قطر و سایر کشورهای خلیج فارس دارد، اما هیچ تجربه دیپلماتیکی ندارد.
او ۲۲ نوامبر در دوحه با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر که وزیر امور خارجه قطر نیز هست، دیدار و گفتوگو کرد.
رویترز به نقل از منبعی مطلع از این دیدار نوشت: «هر دو توافق کردند که آتشبس در غزه باید قبل از مراسم تحلیف ترامپ اجرا شود تا او پس از شروع کارش بهعنوان رییسجمهوری ایالات متحده بتواند به مسائل دیگری مانند برقراری ثبات در غزه و منطقه بپردازد.»
ویتکوف ۲۳ نوامبر هم با نتانیاهو در اسرائیل دیدار کرد.
وزارت امور خارجه قطر و دفتر نخست وزیر اسرائیل به درخواست رویترز برای اظهار نظر درباره این دیدارها پاسخ ندادند.
به گفته یک مقام اسرائیلی، ویتکاف همچنین با خانوادههای گروگانهای اسرائیلی دیدار کرد.
این مقام به رویترز گفت: «ویتکاف با آنها در مورد تلاشهای تیم ترامپ برای رسیدن به توافق آتشبس قبل از مراسم تحلیف صحبت کرد.»
پس از این دیدارها، نخستوزیر قطر ۲۴ نوامبر به وین سفر کرد تا در آنجا با دیوید بارنیا، رییس موساد، دیدار کند. بارنیا در ۱۴ ماه گذشته مذاکرات اسرائیل با قطر را رهبری کرده است.
رویترز به نقل از منبع خود نوشت: «برنامههایی برای دور بعدی مذاکرات غیرمستقیمی که بین اسرائیل و حماس در دوحه برگزاری میشود، وجود دارد. این دیدار بهزودی برگزار خواهد شد اما هنوز تاریخ مشخصی برای آن تعیین نشده است.»
مقامات قطری گفتهاند که تیم مذاکرهکننده حماس در هفتههای اخیر دوحه را ترک کرده است. پس از آنکه حماس در پی مذاکرات در میانه اکتبر، پیشنهاد آتشبس کوتاهمدت را نپذیرفت، آمریکا با ادامه حضور رهبران حماس و تیم مذاکرهکننده این گروه در قطر مخالفت کرد.
با این حال، رویترز به نقل از منبع خود افزود که مذاکرهکنندگان حماس احتمالا برای گفتوگوهای جدید به دوحه باز خواهند گشت.
هشدار ترامپ
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه ایالات متحده، چهارشنبه ۱۴ آذر، در مورد هشدار ترامپ مبنی بر اینکه گروگانها باید تا پیش از مراسم تحلیف او آزاد شوند، به رویترز گفت که اظهارات دونالد ترامپ نشانه روشن فوریت آتشبس و آزادی گروگانها و توافق میان جمهوریخواهان و دموکراتها در این زمینه است.
او افزود: «ما در زمان باقیمانده هر کاری را که بتوانیم انجام خواهیم کرد تا گروگانها را بازگردانیم و آتشبس برقرار شود. من فکر میکنم اظهارات رییسجمهوری منتخب این موضوع را تقویت میکند.»
در حالی که از عمر دولت بارنیه حدود سه ماه میگذشت، نمایندگان پارلمان فرانسه چهارشنبه به آن رای عدم اعتماد دادند.
خبرگزاری فرانسه نوشت که این اقدام پارلمان فرانسه که طی بیش از شش دهه گذشته بیسابقه بوده، بیثباتی سیاسی و اقتصادی را در یک کشور اصلی اتحادیه اروپا تشدید میکند.
رایگیری درباره اعتماد یا عدم اعتماد به دولت فرانسه، پس از سه ساعت و نیم بحث بسیار داغ در پارلمان مملو از جمعیت صورت گرفت و سرانجام ۳۳۱ نماینده تصمیم به سقوط دولت گرفتند.
این میزان بسیار بیشتر از حد نصاب لازم ۲۸۸ رای بود.
رییس پارلمان فرانسه اعلام کرد که به دلیل عدم اعتماد به دولت، نخستوزیر باید استعفای خود را به امانوئل مکرون رییسجمهور فرانسه تسلیم کند.
مکرون که به تازگی از سفر رسمی عربستان سعودی بازگشته، طبق قانون اساسی باید نخستوزیر جدیدی را منصوب کند.
در روند عدم اعتماد به دولت، نمایندگان چپگرا و راست افراطی همنظر بودند و عملا متحد یکدیگر شدند.
حزب چپ رادیکال «فرانسه نافرمان» بلافاصله پس از رای عدم اعتماد به دولت، خواستار استعفای مکرون شد و ماتیلد پانوت، رهبر نمایندگان این حزب در پارلمان، گفت که باید «انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری» برگزار شود.
بر اساس قانون اساسی مکرون باید تا سال ۲۰۲۷ در مقام خود باقی بماند و از دیدگاه قانون اساسی رای عدم اعتماد به دولت فرانسه، به مقام ریاستجمهوری مرتبط نیست.
دولت بارنیه که با حمایت حزب راست افراطی «اجتماع ملی» تشکیل شد، در تلاش برای تصویب لایحه بودجه ۲۰۲۵ با مشکلاتی اساسی مواجه شد.
این حزب پیشتر به بارنیه هشدار داده بود اگر تا دوشنبه به خواستههایش در ارتباط با بودجه تن ندهد، ممکن است از طرح رای عدم اعتماد علیه دولت حمایت کند.
لایحه بودجه شامل افزایش ۶۰ میلیارد یورویی مالیاتها و کاهش هزینهها برای کنترل کسری بودجه است اما آخرین امتیاز بارنیه به حزب اجتماع ملی مبنی بر لغو طرح کاهش بازپرداخت هزینه داروها هم نتوانست حمایت این حزب را جلب کند.
به گفته مارین لوپن رهبر حزب راست افراطی، «فرانسویها از این وضعیت خسته شدهاند». او گفت: «بارنیه مشکلات را بدتر کرده و باید برکنار شود.»
انتخابات زودهنگام پارلمانی پیش از تیر ۱۴۰۴ ممکن نیست و بنابراین مکرون باید راهحلی موقت پیدا کند.
یکی از گزینههای او، تشکیل یک دولت تکنوکرات است تا بدون برنامه سیاسی خاص و بهطور موقت اداره کشور را بر عهده گیرد.
بحران سیاسی فرانسه تاثیراتی منفی بر بازارهای مالی این کشور داشته است.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا در نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو)، گفت که پیشروی نیروهای هیات تحریر شام در سوریه، نشانه «حواسپرتی حامیان بشار اسد مانند روسیه و ایران» است.
او تاکید کرد که «جلوگیری از بازگشت داعش»، ضروری است.
به گزارش خبرگزاری رویترز و به نقل از منابع درگیر در سوریه، پیشروی مخالفان در جنگ علیه دولت مرکزی این کشور ادامه دارد و این نیروها به شهر مهم حماه رسیدهاند.
همزمان مسکو اعلام کرد «تقویت تروریستها در سوریه»، تهدیدی برای کل خاورمیانه است.
بر اساس اعلام مسکو که متحد نزدیک حکومت سوریه است، روسیه از اقدامات بشار اسد برای مقابله با گروههای مسلح مخالف دولت، شدیدا حمایت میکند.
وزارت امور خارجه روسیه تاکید کرد که «جنایات گروههای مسلح» در سوریه، وضعیت این کشور را وخیمتر کرده و موج جدیدی از پناهندگان ایجاد کرده است: «پیشروی گروههای مخالف دولت اسد بدون حمایت و تحریک خارجی ممکن نبود و شورشیان سوریه، پهپادها و آموزشهای خود را از منابع خارجی گرفتند.»
این وزارتخانه افزود «ردپای اوکراینیها» را در حمایت از شورشیان سوریه میبیند.
روز چهارشنبه هیات تحریر شام، از گروههای مسلح مخالف دولت سوریه اعلام کرد کنترل اردوگاه سروج در حومه شرقی حماه را به دست گرفته است.
خبرگزاری رویترز به نقل از دیدهبان حقوق بشر سوریه گزارش داد که نیروهای مخالف روستاهایی از جمله معر شحور را که در چند کیلومتری شمال حماه قرار دارد، تصرف کردهاند.
العربیه هم گزارش داد گروه تحریر الشام، از گروههای مسلح مخالف بشار اسد، اعلام کرده شهر جبل کفراع در حومه حماه را تحت کنترل خود درآورده است.
پیشتر گزارشها حاکی از درگیری میان ارتش سوریه با گروههای مسلح مخالف دولت در حماه بود و خبرهای متفاوتی از تسلط هر یک از طرفین بر این استان منتشر میشد.
همزمان به گزارش رسانههای دولتی سوریه، نیروهای کمکی در حال ورود به منطقه هستند.
حمله به حماه، که از زمان آغاز جنگ داخلی در سال ۲۰۱۱ در دست دولت باقی مانده است، فشار را بر اسد افزایش میدهد که مورد حمایت روسیه و ایران است.
تصرف حلب، که پیش از جنگ بزرگترین شهر سوریه بود، در هفته گذشته به دست مخالفان، بزرگترین حمله آنها در سالهای اخیر بود.
خطوط مقدم جنگ از سال ۲۰۲۰ ثابت مانده بود، پس از آنکه اسد با کمک نیروی هوایی روسیه و کمک نظامی ایران و گروههای شبهنظامی وابسته به ایران، بیشتر کشور را از مخالفان بازپس گرفت.
واکنش دولتهای همپیمان بشار اسد
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به وبسایت العربیالجدید گفت اگر دولت بشار اسد از جمهوری اسلامی درخواست اعزام نیرو کند، تهران آن را بررسی خواهد کرد. او افزود جمهوری اسلامی به نیروهای نیابتی خود در کشورهای عربی «دستور نمیدهد و روابط سازمانی با آنها ندارد بلکه از آنها حمایت میکند.»
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز خواستار پایان دادن به آنچه «تجاوز تروریستی» در سوریه خواند، شد.
شیعه السودانی، نخستوزیر عراق، هم د رگفتگوی تلفنی با اردوغان گفت که بغداد «تماشاگر صرف» در سوریه نخواهد بود و حملات نظامی اسرائیل به دولت سوریه را مقصر پیشروی مخالفان دانست.
او گفت عراق در گذشته از «اقدامهای گروههای افراطی» در سوریه آسیب دیده است و اجازه نخواهد داد چنین وضعی دوباره تکرار شود.
درگیری بین نیروهای کُرد و نیروهای دولتی
در حالی که مشکلات اسد افزایش مییابد، جنگجویان نیروهای دمکراتیک سوریه که کُردها رهبری میکنند و یک ائتلاف مورد حمایت آمریکا است با نیروهای دولتی درگیر شدند.
نیروهای دموکراتیک سوریه، اوایل روز سهشنبه اعلام کرد که شورای نظامی دیر الزور، که نیروهای عرب محلی آن را اداره میکنند و زیر نظر سیستم خودمدیریتی در شمال شرق سوریه کار میکند، مسئول حفاظت از هفت روستایی شده است که قبلا در دست ارتش سوریه بود.
در همین حال، پت رایدر، سخنگوی پنتاگون، در نشست خبری روز سهشنبه ۱۳ آذر خود گفت نیروهای آمریکا در این روز چند سیستم نظامی، از جمله سه کامیون راکتانداز و تعدادی خمپارهانداز را در نزدیکی پایگاه آمریکا در دیرالزور در شرق سوریه منهدم کردند.
رایدر گفت پیشتر از این مواضع به سمت پایگاه آمریکا شلیک شده بود و این سلاحها تهدید علیه نیروهای ایالاتمتحده و ائتلاف نظامی بینالمللی ضد داعش بودند.
هنوز مشخص نیست این سلاحها متعلق به چه گروهی بوده، اما گروههای وابسته به جمهوری اسلامی در گذشته از این مواضع به پایگاه نیروهای آمریکایی حمله کردهاند.
اعزام نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی به سوریه
به گزارش رویترز و به نقل از منابع سوری و عراقی، روز دوشنبه، صدها نیروی حشد شعبی مورد حمایت ایران وارد سوریه شدند تا از نیروهای دولتی سوریه حمایت کنند، اما حزبالله اعلام کرده در حال حاضر برنامهای برای اعزام نیرو ندارد.
بااین حال، پت رایدر، سخنگوی پنتاگون، سهشنبه ۱۳ آذر در نشست خبری خود در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ورود شبهنظامیان وابسته به جمهوری اسلامی از عراق و لبنان به سوریه گفت این احتمال وجود دارد، اما آمریکا تاکنون نشانهای در این مورد مشاهده نکرده است.
یک منبع از مخالفان به رویترز فته است گفت که نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی، در میان نیروهایی هستند که در خارج از حماه با آنها میجنگند.
همکاری هوایی روسیه با سوریه
در روزهای اخیر، جنگندههای روسی و دولتی سوریه حملات هوایی علیه مخالفان را تشدید کردهاند.
ارتش سوریه اعلام کرد هواپیماهای سوری و روسی حملات شدیدی را به مناطق حومه ادلب و حلب انجام دادند.
ارتش سوریه گفت، «بزرگترین کاروان نظامی» وارد حومه حماه شده است تا از نیروهای مستقر در جبههها حمایت کند و افزود این نیروها در روستاهای اطراف مستقر شدند.
حمله هوایی اسرائیل
در همین حال، رویترز به نقل از یک منبع امنیتی آگاه نوشت در حمله پهپادی اسرائیل به یک خودرو در نزدیکی دمشق، یکی از اعضای رابط حزبالله با ارتش سوریه کشته شد.
ارتش اسرائیل روز سهشنبه تایید کرد که سلمان نمر جمعه، نماینده حزبالله در ارتش سوریه در حمله هدفمند جنگندههای آن به دمشق کشته شد. به گفته اسرائیل، سلمان یک عامل مهم حزبالله در سیستم نظامی سوریه برای انتقال تسلیحات به لبنان بود.
صبح سهشنبه اسرائیل در حمله پهپادی دیگری، خودرویی را در نزدیکی پل شهرک عقربا در حومه دمشق و در مسیر فرودگاه بینالمللی این شهر هدف قرار داد. رسانههای عربی گزارش دادند در آن حمله، یک فرمانده حزبالله کشته شد.
ساعتی پیش نیز همزمان با درگیریهای سوریه و عملیات گروههای مسلح مخالف دولت اسد، العربیه گزارش داد که اسرائیل در حملهای پهپادی یک پُل را در منطقه القصیر واقع در حومه حمص سوریه هدف قرار داده است.