جیمی کارتر، رییسجمهوری پیشین آمریکا در ۱۰۰ سالگی درگذشت
فرزند جیمی کارتر، رییسجمهوری پیشین آمریکا در بیانیهای خبر داد این برنده جایزه صلح نوبل، در سن ۱۰۰ سالگی درگذشت. او که در سال ۱۹۷۶ به عنوان رییسجمهور ایالات متحده انتخاب شد روز یکشنبه در خانهاش در شهر پلینز در ایالت جورجیا از دنیا رفت.
پسر جیمی کارتر مرگ او را تایید کرد اما دلیل مشخصی برای آن اعلام نکرد. بر اساس بیانیهای که مرکز کارتر در فوریه ۲۰۲۳ منتشر کرد، رییسجمهور پیشین پس از چندین دوره بستری در بیمارستان تصمیم گرفت از ادامه درمانهای پزشکی خودداری کرده و باقی عمرش را در خانه تحت مراقبتهای حمایتی سپری کند. او در سالهای اخیر به دلیل ابتلا به نوعی ملانوم تهاجمی تحت درمان بود؛ بیماریای که تومورهای آن به کبد و مغز او گسترش یافته بودند.
کاخ سفید در بیانیهای کارتر را «دوستی عزیز» توصیف کرد و نوشت: «آنچه جیمی کارتر را استثنایی میکند این است که میلیونها نفر در سراسر آمریکا و جهان که هرگز او را ملاقات نکردهاند، او را دوستی عزیز میپنداشتند.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری منتخب آمریکا، هم ضمن تسلیت به خانواده او و با اشاره به اینکه «از نظر فلسفی و سیاسی با او به شدت مخالف» بوده است، گفت: «او سخت کار کرد تا آمریکا را جای بهتری بسازد و به خاطر این تلاشها، بیشترین احترام را برای او قائلم.»
کاخ سفید اعلام کرد جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، ۹ ژانویه ۲۰۲۵ را برای جیمی کارتر، رییسجمهوری پیشین، به عنوان روز ملی عزاداری در سراسر ایالات متحده تعیین کرده است.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام نیز با اشاره به کار جیمی کارتر در مورد توافقنامه کمپ دیوید که باعث شد مصر و اسرائیل به هم نزدیک شوند، او را «دولتمردی واقعی که دنیا را بهتر کرد» توصیف کرد، و نوشت او «قدرت گفتگو و امید در دستیابی به صلح پایدار را به اثبات رساند».
آخرین حضور عمومی کارتر در مراسم خاکسپاری همسرش در پلینز بود، جایی که او در ردیف اول و روی صندلی چرخدار نشست. آخرین عکس منتشرشده از او هم در بیرون خانهاش گرفته شده، که او را همراه با خانواده و دوستان در حال تماشای پروازی نمایشی به مناسبت صدسالگیاش نشان میدهد. همسر او، روزالین کارتر، در روز ۱۹ نوامبر سال ۲۰۲۳ (۲۸ آبان ۱۴۰۲) در سن ۹۶ سالگی درگذشت. جیمی و روزالین کارتر بیش از ۷۷ سال زندگی مشترک داشتند و طولانیترین ازدواج یک رییسجمهور را در تاریخ ایالات متحده به ثبت رساندند.
پیش از رییسجمهور شدن، کارتر، کشاورز بادامزمینی از یک شهر کوچک، کهنهسرباز نیروی دریایی ایالات متحده و فرماندار ایالت جورجیا از سال ۱۹۷۱ تا ۱۹۷۵ نیز بود.
او که همزمان با وقوع انقلاب در ایران رییسجمهور بود، شب سال نوی میلادی ۱۹۷۸ را در کاخ نیاوران مهمان محمدرضا شاه پهلوی بود و حدود دو سال بعد انقلابیون دیپلماتهای او را در تهران گروگان گرفتند.
به عنوان سیونهمین رییسجمهور آمریکا، دوران کارتر با اکثریت قاطع دموکراتها در کنگره گذشت، اما در کشوری که بهتدریج گرایشهای محافظهکارانه بیشتری پیدا میکرد. چهار سال پس از آغاز دوران ریاستجمهوریاش، کارتر در تلاش برای انتخاب مجدد، با اختلافی چشمگیر، در مقابل رونالد ریگان، یکی از محافظهکارترین چهرههای سیاسی آن دوران شکست خورد.
هنگامی که کارتر در ماه ژانویه ۱۹۸۱ واشینگتن را ترک کرد، بسیاری او را رییسجمهوری متوسط و حتی در مواردی ناموفق میدانستند و فهرست مشکلاتی که در دوران ریاستجمهوری او رخ داد، طولانی است.
الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان، با انتقاد از رویکرد روسیه در قبال سانحه سقوط هواپیمای آذربایجانی در قزاقستان گفت مسکو در ابتدا از بیان حقیقت خودداری کرده بود.
علیاف یکشنبه ۹ دیماه اعلام کرد این هواپیما در اثر شلیک از خاک روسیه سرنگون شده است.
او اضافه کرد: «هواپیمای ما بهطور تصادفی سرنگون شد ... متاسفانه در سه روز نخست، تنها روایتهای پوچی از طرف روسیه شنیدیم. ما شاهد تلاشهایی آشکار برای سرپوش گذاشتن بر این موضوع بودیم.»
این هواپیما پنجم دیماه در نزدیکی شهر آکتائو قزاقستان سقوط کرد و ۳۸ نفر از سرنشینان آن جان باختند. ۲۹ سرنشین دیگر این هواپیما، از جمله دو کودک، از این حادثه جان سالم به در بردند.
خبرگزاری رویترز ششم دیماه با استناد به اطلاعات چهار منبع آگاه در تحقیقات درباره سقوط هواپیمای آذربایجانی گزارش داد سیستم پدافند روسیه عامل سقوط این هواپیما بوده است.
پیشتر مقامهای اوکراینی نیز روسیه را مسئول سرنگونی این هواپیما معرفی کرده بودند.
کرملین هشتم دیماه در بیانیهای اعلام کرد ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، به دلیل وقوع «حادثهای غمانگیز» برای این هواپیما، از همتای آذربایجانی خود عذرخواهی کرده است.
با این حال، کرملین در بیانیه خود اشارهای به نقش روسیه در سرنگونی هواپیمای آذربایجانی نکرد و تنها گفت پروندهای قضایی در این خصوص تشکیل شده است.
ادای احترام به یکی از کشتهشدگان حادثه سقوط هواپیمای جمهوری آذربایجان، باکو، ۹ آذر
رییسجمهوری آذربایجان در ادامه اظهارات خود گفت این هواپیما در ابتدا دچار اختلال الکترونیکی شد و سپس در هنگام نزدیک شدن به مقصد خود، شهر گروزنی در جنوب روسیه، هدف قرار گرفت.
علیاف با انتقاد از واکنشهای اولیه روسیه به این رویداد افزود مسکو در ابتدا برخورد پرندگان یا انفجار سیلندر گاز را علت سقوط این هواپیما معرفی کرده بود.
او از روسیه خواست مسئولیت سرنگونی این پرواز را بپذیرد و عاملان این رخداد مرگبار را مجازات کند.
کرملین ۹ دیماه بار دیگر از گفتوگوی پوتین و علیاف خبر داد اما به جزییات این تماس تلفنی اشارهای نکرد.
علیاف از روابط نزدیکی با روسیه برخوردار است و در یکی از دانشگاههای برتر مسکو تحصیل کرده است.
رویترز هفتم دیماه به نقل از دو مسافر و یک خدمه هواپیمای سقوط کرده جمهوری آذربایجان گزارش داد سرنشینان این هواپیما هنگام نزدیک شدن به مقصد اصلی پرواز در جنوب روسیه، صدای بلند دستکم یک انفجار را شنیدند.
این منطقه از روسیه یکی از اهداف حملات پهپادی اوکراین است و به همین دلیل، سامانه پدافندی روسیه در آن بهطور مداوم در حالت آمادهباش قرار دارد.
عبدالله اوجالان، رهبر زندانی حزب کارگران کردستان (پکک)، پیامی درباره احتمال مذاکره با دولت ترکیه و آمادگی برای خلع سلاح منتشر کرد و گفت مصمم است در روند صلح آغاز شده مشارکت کند.
بیانیه اوجالان یکشنبه نهم دی از سوی حزب برابری و دموکراسی خلقها (DEM) منتشر شد که حزب هوادار کُردهای ترکیه است.
سری ثریا اوندر و پروین بولدان، اعضای این حزب و نمایندگان پارلمان ترکیه، شنبه هشت دی پس از یک دهه، با اوجالان در زندان امرالی در جنوب استانبول دیدار کردند.
بر اساس بیانیه منتشر شده از سوی آنها، اوجالان گفت صلاحیت و عزم لازم برای ارائه نقش مثبت در الگوی جدیدی را دارد که دولت باحچلی، رهبر حزب حرکت ملی و رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه ایجاد کردهاند.
اوجالان گفت بر این اساس، آماده است تا اقدامات لازم را انجام و فراخوان بدهد.
رهبر پکک مشخص نکرده است که این فراخوان چه خواهد بود اما بیانیه او در ادامه اظهارات باحچلی بهعنوان متحد اصلی اردوغان منتشر شد که پیشنهادی برای حل مناقشه ۴۰ ساله میان دولت ترکیه و حزب کارگران کردستان ارائه داد.
باحچلی یکم آبان امسال گفته بود اوجالان باید از شبهنظامیان بخواهد سلاحهای خود را زمین بگذارند و پایان شورش پکک را اعلام کند تا در مقابل از زندان آزاد شود.
پیشنهادی که اردوغان آن را «شجاعانه» و «فرصتی طلایی» نامید، کُردها را برادر و عزیز خطاب کرد و از آنها خواست تا دستی که صادقانه به سویشان دراز کرده را محکم بگیرند اما درباره روند صلح با این گروه سخنی نگفت.
در همین راستا، حزب برابری و دموکراسی برای خلقها خواهان دیدار با اوجالان شد و با موافقت وزارت دادگستری ترکیه، این دیدار روز شنبه انجام گرفت.
در بیانیه اوجلان آمده است: «تقویت دوباره برادری ترکها و کردها نه تنها مسئولیتی تاریخی است، بلکه برای همه مردم تبدیل به امری مهم با فوریتی سرنوشتساز تبدیل شده است.»
به گفته رهبر پکک، برای موفقیت این روند، ضروری است که تمام جناحهای سیاسی در ترکیه ابتکار عمل را به دست گرفته، بهصورت سازنده عمل کنند و بدون گرفتار شدن در محاسبات محدود و دورهای، مشارکتهای مثبتی داشته باشند.
او یکی از مهمترین بسترها برای این مشارکتها را مجلس بزرگ ملی ترکیه خوند که به نظر میرسد اشارهای تلویحی به اصلاحات قانونی احتمالی است.
اوجلان گفت تحولات غزه و سوریه نشان داده است حل مشکلات دیگر قابل تاخیر نیست.
ترکیه بارها اعلام کرده است که در آینده سوریه، جایی برای نیروهای کُرد سوری یپگ که آنکارا آن را شاخهای از پکک میداند، وجود نخواهد داشت.
اوجلان در بیانیه خود تاکید کرد دوران کنونی، دورهای برای صلح، دموکراسی و برادری در ترکیه و منطقه است.
او در انتها، دو نماینده پارلمان ترکیه را مامور کرد که پیامهایش را به احزاب سیاسی و دولت منتقل کنند.
رهبر پکک در سال ۱۹۹۹ میلادی دستگیر و به حبس ابد محکوم شد و مدتهاست در شرایط انزو، در زندان امرالی نگهداری میشود.
او نخستین ملاقات خود را پس از چهار سال، دوم آبان امسال و در روز حمله اعضای پکک به صنایع هوایی ترکیه در استان آنکارا انجام داد و گفت قادر است دستور پایان دادن به مبارزه مسلحانه را صادر و به جای آن یک مسیر قانونی و سیاسی را پیگیری کند.
ترکیه و متحدان غربی آن، پکک را یک گروه تروریستی میدانند.
درگیریهای میان دولت ترکیه و پکک که در گذشته عمدتا در جنوب شرقی این کشور متمرکز بود، اکنون به شمال عراق منتقل شده است.
این درگیریها تاکنون بیش از ۴۰ هزار کشته برجای گذاشته است.
میخائیل کاولاشویلی، از رهبران سیاسی گرجستان که منتقد سرسخت غرب است، بهعنوان رییسجمهوری این کشور سوگند یاد کرد. این مراسم در میانه بحران سیاسی در گرجستان و با تجمع چند هزار نفری معترضان برگزار شد.
بحران سیاسی گرجستان پس از تصمیم دولت برای توقف مذاکرات پیوستن به اتحادیه اروپا به وجود آمد. اقدامی که اعتراضات گستردهای را در این کشور برانگیخت.
یکشنبه نهم دی دستکم دو هزار معترض طرفدار اتحادیه اروپا در آستانه مراسم تحلیف جنجالی کاولاشویلی در تفلیس تجمع کردند.
سالومه زورابیشویلی، رییسجمهوری پیشین گرجستان و طرفدار اتحادیه اروپا که با حزب حاکم مخالف است، در جمع حامیانش سخنرانی کرد.
او که به نمادی برای مخالفان حزب حاکم گرجستان تبدیل شده است، گفت: «من تنها مقام و رییسجمهوری مشروع کشور هستم. در حالی کاخ ریاستجمهوری را ترک میکنم که کنار شما خواهم ایستاد و مشروعیت، پرچم و اعتماد شما را با خود همراه خواهم داشت.»
زورابیشویلی پیشتر از تحویل کلیدهای کاخ به جانشین خود امتناع کرده بود.
رییسجمهوری پیشین گرجستان میگوید کاولاشویلی در فرایندی نادرست و دستکاری شده از سوی نمایندگان پارلمان این کشور انتخاب شده زیرا انتخابات پارلمانی ماه اکتبر، با تقلب همراه بوده است.
احزاب مخالف گرجستان از موضع زورابیشویلی حمایت میکنند.
در مقابل، حزبِ حاکم «رویای گرجی» و کمیسیون انتخابات کشور میگویند که انتخابات اکتبر آزاد و منصفانه برگزار شده و کاولاشویلی رییسجمهوری قانونی و منتخب گرجستان است.
بسیاری از مردم گرجستان معتقدند روسیه به تقلب در انتخابات پارلمانی این کشور کمک کرده است.
میخائیل کاولاشویلی سیاستمدار راستگرای افراطی و طرفدار روابط عمیقتر با روسیه بهجای ایده ادغام سریعتر در اتحادیه اروپاست.
دولت گرجستان هشتم آذر اعلام کرد مذاکرات برای پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا را تا سال ۲۰۲۸ میلادی به تعویق انداخته است.
از آن زمان تاکنون، گرجستان صحنه تظاهرات مخالفان و درگیری نیروهای پلیس با آنهاست.
پیوستن به اتحادیه اروپا خواسته بسیاری از شهروندان گرجستان است و از طرفی، در قانون اساسی این کشور نیز به آن اشاره شده است.
طی دو ماه اخیر و در پی بحران سیاسی ناشی از نتیجه انتخابات، معترضان بارها مقابل پارلمان گرجستان در تفلیس تجمع کردهاند.
پارلمان گرجستان ۲۳ آذر با تصویب قانونی، استفاده معترضان از ماسک صورت، اقلام آتشبازی و لیزر را ممنوع اعلام کرد.
یک هواپیمای مسافربری هنگام فرود در فرودگاه موان کره جنوبی از باند خارج و پس از برخورد به دیواری منفجر شد. این هواپیما ۱۸۱ سرنشین داشت که تنها دو نفر از آن زنده خارج شدند. دولت کره جنوبی تا روز شنبه هفته آینده در این کشور عزای عمومی اعلام کرد.
این هواپیما ۱۷۵ مسافر و شش خدمه داشت که به گفته مقامات کره جنوبی، ۱۷۹ نفرشان در این سانحه کشته شدند.
تنها دو نفر از خدمه، از بخش دُم هوپیمای در حال سوختن، نجات پیدا کردهاند.
هواپیمای بوئینگ دو موتوره شرکت ججو ایر از بانکوک پایتخت تایلند پرواز کرده و صبح یکشنبه ۹ دی قصد نشستن در فرودگاهی در جنوبغربی کره جنوبی را داشت که دچار سانحه شد.
در ویدیویی از این سانحه دیده میشود که هواپیما با چرخهای بسته، روی باند سر میخورد و سپس بر اثر برخورد به یک دیوار در فرودگاه، منفجر میشود.
به گفته مقامهای آتشنشانی موان، تنها بخش دم هواپیما تا حدی شکل خود را حفظ کرده و باقی هواپیما تقریبا غیرقابل شناسایی به نظر میرسد.
هنوز علت این سانحه مشخص نشده اما بر اساس گزارشها، محققان در حال بررسی دو احتمال «برخورد پرندگان و شرایط آبوهوایی» هستند.
خبرگزاری یونهاپ به نقل از مقامهای فرودگاه گزارش داد که ممکن است برخورد پرنده باعث نقص در عملکرد چرخهای فرود هواپیما شده باشد.
یک مقام وزارت حملونقل کره جنوبی گفت که برج کنترل هشدار برخورد با پرنده را صادر کرد و کمی بعد خلبانان حالت اضطراری «میدی» را اعلام کردند، اما نگفت که آیا هواپیما با پرندهای برخورد کرده است یا خیر.
حدود یک دقیقه پس از اعلام حالت اضطراری، هواپیما تلاش نافرجام خود را برای فرود انجام داد.
یک خبرگزاری کره جنوبی نوشت یکی از مسافران در پیامکی به یکی از اقوام خود گفته بود پرندهای در بال گیر کرده است و پیام آخرش این بود: «باید حرفهای آخرم را بزنم؟»
وزارت حملونقل اعلام کرد در میان مسافران دو تبعه تایلندی بودند و باقی، احتمالا شهروندان کره جنوبی بودهاند.
جت بوئینگ ۷۳۷-۸۰۰ متعلق به شرکت هواپیمایی ججو ایر است که در سال ۲۰۰۹ میلادی تولید شده بود.
مدیرعامل شرکت ججو ایر گفت در بازرسی از هواپیما، هیچ نشانهای از نقص فنی در مراحل اولیه گزارش نشده بود.
رییس فرودگاههای تایلند نیز اعلام کرد که هنگام خروج این هواپیما از فرودگاه سووارنابومی بانکوک هیچ شرایط غیرعادی گزارش نشده بود.
ججو ایر که در سال ۲۰۰۵ میلادی تاسیس شده، یک شرکت هواپیمایی ارزانقیمت کره جنوبی است که علاوه بر سفرهای داخلی متعدد، پروازهای بینالمللی به ژاپن، تایلند و فیلیپین نیز دارد.
بر اساس دادههای وزارت حملونقل، این حادثه مرگبارترین سانحه هوایی مرتبط با یک شرکت هواپیمایی کره جنوبی در نزدیک به سه دهه گذشته است.
سال ۱۹۹۷ میلادی نیز سقوط هواپیمای کرهای ایر در گوام، بیش از ۲۰۰ کشته بر جای گذاشته بود.
نیروهای طالبان چند نقطه در وزیرستان شمالی و کرم ایالت خیبرپختونخوا را هدف قرار دادند. بر اساس بیانیه وزارت دفاع طالبان، این عملیات در پاسخ به حمله پنجم دیماه پاکستان به منطقه پکتیکا در افغانستان انجام گرفت.
وزارت دفاع طالبان شنبه هشتم دیماه بدون اشاره به نام پاکستان اعلام کرد این حملات «فراتر از خط فرضی» انجام شده است.
این عبارتی است که مقامات طالبان برای اشاره به مناطق مورد مناقشه در مرز افغانستان و پاکستان به کار میبرند، مرزی که مدتهاست محل اختلاف دو کشور بوده است.
زمانی که از عنایتالله خوارزمی، سخنگوی وزارت دفاع طالبان، پرسیده شد که آیا این بیانیه به خیبرپختونخوا در پاکستان اشاره دارد، او گفت: «ما آن را خاک پاکستان نمیدانیم، بنابراین نمیتوانیم تایید کنیم که در خاک پاکستان بوده است، اما این حمله در آن سوی خط فرضی انجام شده است.»
پیشتر در شامگاه سهشنبه چهارم دیماه، جنگندههای ارتش پاکستان به استان پکتیکا در افغانستان حمله کردند. سخنگوی طالبان اعلام کرد در این حملات دستکم ۴۶ نفر جان خود را از دست دادند.
طالبان اعلام کرده قربانیان این حمله غیرنظامیان بودند، اما پاکستان تاکید دارد حملات جنگنده های این کشور، علیه مخفیگاههای شبهنظامیان اسلامگرا در امتداد مرز انجام شده است.
وزارت دفاع طالبان پس از حمله تلافیجویانه هشتم دیماه گفت در این عملیات، نقاطی در پاکستان که در حملات سهشنبه شب از آنها استفاده شده بود، هدف قرار گرفتند.
هنوز درباره میزان خسارت و تلفات احتمالی حملات طالبان به پاکستان گزارشی منتشر نشده است.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، از حمله هوایی پاکستان به پکتیکا ابراز تاسف کرد.
او بر لزوم رعایت قوانین بینالمللی و همچنین تحقیق و پاسخگویی برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان تاکید کرد.
در تحولی دیگر در ارتباط با تنشهای اخیر، جبهه متحد افغانستان، گروه سیاسی مخالف طالبان در تبعید، رهبر طالبان را به هماهنگی با پاکستان در حملات پکتیکا متهم کرد.
جبهه متحد افغانستان هشدار داد مداخله پاکستان در افغانستان از طریق راهبردهای بیثبات کننده و عملیات نظامی، ثبات منطقه را تضعیف کرده است.
برخی چهرهها در پاکستان، از جمله عمران خان، نخستوزیر پیشین این کشور، از حملات اخیر به افغانستان ابراز تاسف کردند و خواستار گفتوگوی دو طرف شدند.