قوه قضاییه جمهوری اسلامی اعلام کرد که یک شهروند سوئیسی صبح روز پنجشنبه ۲۰ دی، در زندان سمنان «خودکشی» کرده است. وزارت امور خارجه سوئیس در پاسخ به ایراناینترنشنال، مرگ یک شهروند این کشور در زندانی در ایران را تایید کرد. هنوز هویت این فرد و نحوه مرگ او روشن نشده است.
خبرگزاری میزان، خبرگزاری قوه قضاییه جمهوری اسلامی که این خبر را منتشر کرده، نام این شهروند سوئیسی و زمان بازداشت او را اعلام نکرده و هیچ جزییاتی را درباره هویت این فرد و شرایطی که منجر به مرگ او شده، منتشر نکرده است.
پیر-آلن التشینگر، سخنگوی وزارت امور خارجه سوئیس، در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال مرگ یک شهروند سوئیسی در ایران را تایید کرد.
او به ایراناینترنشنال گفت که سفارت سوئیس در تهران در تماس با مقامات محلی است تا شرایط مرگ این شهروند سوئیسی را در زندانی در ایران روشن کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه سوئیس افزود این وزارتخانه در حال ارائه حمایتهای کنسولی به بستگان شهروند سوئیسی جانباخته در ایران است اما در این مرحله نمیتواند اطلاعات بیشتری ارائه دهد.
در گزارش خبرگزای میزان گفته شده است که این شهروند سوئیسی «به جرم جاسوسی توسط نهادهای امنیتی دستگیر شده بود و اسناد و مدارک این موضوع نیز وجود دارد و پرونده وی در حال بررسی و رسیدگی بود.»
به گزارش خبرگزاری میزان، این شهروند سوئیسی در یک سوئیت به همراه یک زندانی دیگر در زندان سمنان نگهداری میشد و صبح امروز (پنجشنبه ۲۰ دی) از همبندی خودش درخواست میکند که از بوفه زندان برای وی مواد غذایی تهیه کند.»
به گفته محمدصادق اکبری، رییس کل دادگستری استان سمنان، «این زندانی از مدت زمانی که در سویئت تنها مانده بود، استفاده و خودکشی کرد و مسئولان زندان بلافاصله برای نجات این فرد وارد عمل شدند، اما تلاشها برای نجات وی به نتیجه نرسید.»
در گزارش خبرگزاری میزان، هیچ توضیحی در مورد نحوه خودکشی در یک سلول تحت مراقبت در داخل زندان داده نشده و صرفا گفته شده است که «تمام شواهد و مستندات محل نگهداری این فرد بررسی شده است و طبق مستندات، خودکشی محرز است.»
سفارت سوئیس در تهران و یا دولت این کشور هنوز واکنشی به این خبر نشان ندادهاند.
بازداشت شهروندان اروپایی در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱
هشتم مهرماه سال ۱۴۰۱، وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی اعلام کرد ۹ تبعه کشورهای اروپایی در ایران به جرم «جاسوسی» بازداشت شدهاند. تابعیت این شهروندان در آن زمان اعلام نشد.
۲۲ آبان ۱۴۰۱، وزارت امور خارجه سوئیس از شهروندان این کشور خواست با توجه به «افزایش بازداشتهای خودسرانه اتباع خارجی و دادگاههای ناعادلانه» به ایران سفر نکنند.
سابقه مرگهای مشکوک شهروندان دو تابعیتی
مرگ مشکوک زندانیان خارجی و یا دو تابعیتی در زندانهای جمهوری اسلامی سابقهای طولانی دارد.
در آخرین مورد، هفتم آبان ۱۴۰۳، قوه قضاییه جمهوری اسلامی بهصورت مبهم و تلویحی از اعدام جمشید شارمهد، شهروند ایرانی-آلمانی خبر داد. با وجود این از همان زمان، بستگان شارمهد درباره نحوه مرگ او ابهاماتی را مطرح کردند. حدود یک هفته بعد، ۱۵ آبان، سخنگوی قوه قضاییه اعلام کرد او در زندان سکته کرده و اعدام نشده است.
۱۹ بهمن ۱۳۹۶، جمهوری اسلامی اعلام کرد کاووس سیدامامی، استاد جامعهشناسی و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق که در پرونده فعالان محیط زیست در دولت حسن روحانی بازداشت شده بود، خود را در زندان اوین حلقآویز کرده است. پس از مرگ سیدامامی، با وجود درخواستهای برخی نمایندگان مجلس، هرگز نحوه مرگ او به صورت شفاف اعلام نشد.
۲۰ تیر ۱۳۸۲، زهرا کاظمی، عکاس ایرانی-کانادایی در زندن درگذشت. او اندکی قبل از اعلام خبر مرگش در زندان، هنگام عکاسی از تجمع خانوادههای زندانیان در مقابل زندان اوین بازداشت شده بود.
مقامات ابتدا اعلام کردند که او بهدلیل سکته مغزی درگذشته است، اما گزارشهای بعدی حاکی از آن بود که او تحت شکنجه قرار گرفته و به قتل رسیده است. یکی از کسانی که در جریان تحقیقات این پرونده شرکت داشت که آشکار کرد زهرا کاظمی بهعلت ضربه «جسم سخت» به سر جان باخته است، مسعود پزشکیان بود که در حال حاضر، رییس دولت در جمهوری اسلامی است.
مرگهای مشکوک زندانیان سیاسی در زندانهای جمهوری اسلامی
علاوه بر زندانیان دوتابعیتی، تعداد زیادی از زندانیان سیاسی در زندانهای ایران بهطرز مشکوکی درگذشتهاند و علت مرگ آنها خودکشی اعلام شده است.
ولیالله فیض مهدوی، شهریور ۱۳۸۵ درگذشت، مقامات جمهوری اسلامی علت مرگ او را خودکشی در زندان اعلام کردند.
زهرا بنییعقوب، دانشجوی پزشکی اهل همدان ۲۲ مهر ۱۳۸۶ درگذشت و علت مرگ او نیز خودکشی اعلام شد.
ابراهیم لطفاللهی در دیماه ۱۳۸۶ در زندان سنندج درگذشت، علت مرگ او هم خودکشی اعلام شد.
سینا قنبری، جوان معترضی که در اعتراضات سال ۱۳۹۶ بازداشت شده بود، پس از بازداشت در زندان اوین درگذشت، مقامات گفتند که او در زندان دست به خودکشی زده است.
وحید حیدری دستفروش ۲۳ ساله اراکی که در اعتراضات دیماه ۱۳۹۶ بازداشت شده بود، پس از بازداشت در زندان اراک درگذشت، علت مرگ او هم خودکشی اعلام شد.
پرواز پیاس۷۵۲ هواپیمایی اوکرایناینترنشنال، بامداد چهارشنبه ۱۸ دی ماه سال ۹۸، دقایقی پس از پرواز هدف موشکهای سپاه پاسداران قرار گرفت و همه ۱۷۶ سرنشین آن همراه با یک جنین کشته شدند.
مهران ابطحی، تازه داماد ۳۷ سالهای که در یکی از دانشگاههای کانادا مشغول تحصیل در رشته مهندسی محیط زیست بود، یکی از مسافران این پرواز بود که به شکلی دردناک، جان خود را از دست داد.
آرمان، برادر کوچکتر مهران، اخیرا همراه با دیگر خانوادههای قربانیان پیاس۷۵۲ در ونکوور و سراسر کانادا گردهم آمدند تا پنجمین سالگرد این رویداد غمانگیز را گرامی بدارند.
آرمان به ایراناینترنشنال گفت: «درد آن لحظه هنوز به همان شدت باقی است. این زخم هرگز التیام نمییابد.»
جمهوری اسلامی در ابتدا مسئولیت شلیک به این هواپیما را نپذیرفت اما سه روز بعد، پس از آنکه شواهد انکارناپذیر، مسئولیت تهران را آشکار کرد، به سرنگون کردن هواپیما اعتراف کرد.
با اینحال مقامهای جمهوری اسلامی دلیل سرنگونی این هواپیما را خطای انسانی عنوان کرده و تاکنون از دادن پاسخ به سوالها و ابهامهای دادخواهان پرونده و کشورهایی که شهروندانشان با شلیک موشکهای سپاه پاسداران کشته شدند، خودداری کرده است.
خانوادههای قربانیان اما این توضیحات را نمیپذیرند و بسیاری از آنها معتقدند که سرنگونی هواپیمای اوکراینی، حملهای هدفمند علیه غرب بوده است.
در مراسم یادبود ونکوور، ۱۷۶ عکس و یادگاری با تصاویر قربانیان روی یک درخت کریسمس سفید نصب شده بود.
بیشتر جانباختگان شهروندان کانادا، ساکنان دائم این کشور و افرادی دارای پیوندهایی با کانادا بودند که در تعطیلات کریسمس برای دیدار خانوادههایشان به ایران سفر کرده بودند.
در جستجوی عدالت و پاسخگویی
مادری که دخترش را در این پرواز از دست داده بود، در میان گریههای سوزناکش گفت: «احساس میکنم تمام این مدت، یک روز طولانی بوده که تمامی ندارد.»
آرمان، همچون بسیاری از خانوادهها، در تلاش است تا هم با اندوه خود کنار بیاید و هم به دنبال عدالت باشد؛ نه تنها برای خانوادههای داغدار بلکه به گفته او، برای همه ایرانیانی که مورد ستم قرار گرفتهاند.
در پنجمین سالگرد ساقط شدن هواپیمای اوکراینی، شماری از خانوادههای کشتهشدگان آن در شاهدشهر استان تهران، محل سقوط این هواپیما نیز تجمع و مراسمی برگزار کردند. پدر یکی از قربانیان در این مراسم گفت در بیت علی خامنهای تصمیم سرنگونی هواپیما را گرفتند
تیر سال ۱۴۰۲ چهار کشور متضرر در انهدام پرواز پیاس۷۵۲ شامل اوکراین، بریتانیا، سوئد و کانادا، رسما از جمهوری اسلامی به دلیل سرنگون کردن عمدی این هواپیما به دیوان بینالمللی دادگستری شکایت کردند و خواستار رسیدگی به پرونده آن شدند.
این اقدام پس از آن صورت گرفت که جمهوری اسلامی از مهلت تعیین شده برای پذیرش داوری بر اساس کنوانسیون مونترال سر باز زد.
آرمان گفت: «راه درازی در پیش داریم، اما همین اقدام هم ما را یک گام به عدالت نزدیکتر میکند.»
او در مراسم یادبود و هنگام روشن کردن شمع برای قربانیان پرواز، به ایراناینترنشنال گفت که پاسخگو کردن عاملان این فاجعه، گامی در راستای جلوگیری از تکرار چنین جنایتهایی در آینده است.
به گفته آرمان، تاخیر در اجرای عدالت، دست جنایتکاران را برای ادامه جنایتهایشان باز میگذارد و برای جلوگیری از تکرار چنین فجایع دردناکی، لازم است جامعه جهانی را به پاسخگو کردن مسئولان این جنایت وادار کنیم.
به گفته بسیاری از خانوادههای قربانیان، از زمان رخ دادن این فاجعه تاکنون، جمهوری اسلامی با هدف ساکت کردن آنها، برایشان مزاحمت و محدودیت ایجاد کرده است.
منظر ضرابی، شهروند ایرانی که در این پرواز دو فرزند، عروس و نوه پنجسالهاش سوفی را از دست داد، هشتم آبان ۱۴۰۲ از سوی نیروهای امنیتی در ایران بازداشت و پس از چند روز آزاد شد.
حامد اسماعیلیون، فعال حقوق بشر ایرانی-کانادایی که همسر و دخترش را در این پرواز از دست داد، به ایراناینترنشنال گفت که سال گذشته، مادرش در واکنش به فعالیتهای او، دستکم برای شش ماه از خروج از ایران منع شد.
آرمان میگوید اگرچه خودش در کانادا تحت فشار و تهدید قرار نگرفته، اما خانوادهاش در ایران با این مشکل روبهرو هستند.
او به خاطر نگرانی از امنیت خانوادهاش نخواست جزییات بیشتری در این زمینه بگوید.
او با صدایی غمگین ادامه داد: «تحمل این وضعیت خیلی سخت است. من اینجا هستم و آنها در ایران تنها ماندهاند.»
