همزمان با افزایش نگرانیها درباره سرنوشت نیروهای کُرد مستقر در شمال شرقی سوریه، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، احتمال نقشآفرینی فرانسه در این منطقه را رد کرد و گفت آنکارا در رابطه با وضعیت گروههای مسلح کُرد، تنها با آمریکا مذاکره میکند.
فیدان جمعه، ۲۱ دی، پاریس را به نادیده گرفتن نگرانیهای امنیتی آنکارا متهم کرد و به طعنه از فرانسه خواست آن دسته از شهروندان خود را که بهدلیل عضویت در گروههای افراطگرا در سوریه زندانی هستند، به کشورشان بازگرداند.
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال استقرار نیروهای فرانسوی و آمریکایی در شمال سوریه با هدف کاهش تنشها با گروههای مسلح کُرد، تاکید کرد آنکارا نقشی برای پاریس در این زمینه قائل نیست.
فیدان افزود: «ایالات متحده تنها طرف مذاکره ماست. بهطور صریح بگویم، ما به کشورهایی که تلاش میکنند با پنهان شدن پشت آمریکا منافع خود را در سوریه پیش ببرند، توجهی نمیکنیم.»
مخالفان مسلح در یک عملیات غافلگیرکننده ۱۱ روزه که از ادلب و حلب آغاز شد، توانستند ۱۸ آذر به دمشق برسند و به بیش از پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه پایان دهند.
از آن زمان تاکنون، درگیریها میان گروههای مسلح طرفدار ترکیه و نیروهای دموکراتیک سوریه مستقر در شمال شرقی این کشور شدت گرفته است.
تنها در ۲۰ دی، ۳۷ نفر در جریان درگیریها در منطقه منبج سوریه جان خود را از دست دادند.
نیروهای دموکراتیک سوریه که با نام اختصاری «قسد» نیز شناخته میشود، از قومیتهای مختلف از جمله کُردها، عربها، آشوریها و ترکمنها تشکیل شده است اما رهبری نظامی آن را گروه کُردی یگانهای مدافع خلق (یپگ) بر عهده دارد.
ترکیه اعضای کُرد نیروهای دموکراتیک سوریه را وابسته به حزب کارگران کردستان (پکک) میداند و بر عقبنشینی آنها از سوریه تاکید دارد.
الهام احمد، رییس روابط خارجی نیروهای دموکراتیک سوریه، ۲۰ دی اعلام کرد آمریکا و فرانسه در حال بررسی ایجاد یک منطقه امن در شمال سوریه هستند.
او از فرانسه خواست «برای تامین امنیت مرزی و ایجاد روابط خوب با ترکیه»، نیروهای خود را به این منطقه اعزام کند.
وزیر امور خارجه ترکیه در ادامه اظهارات خود، حضور نیروهای کُرد در شمال سوریه را تهدیدی علیه آنکارا توصیف کرد و گفت: «ما بارها اعلام کردهایم که بههیچ وجه نمیتوانیم وجود چنین تهدیدی را تحمل کنیم؛ یا دیگران برای رفع آن اقدام میکنند، یا خودمان دست به کار خواهیم شد.»
فیدان اضافه کرد ترکیه «از توانایی، ظرفیت و مهمتر از همه، عزم راسخ برای ریشهکن کردن تمامی تهدیدات علیه بقای خود برخوردار است».
پیشتر در ۱۷ دی، رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، هشدار داد نیروهای کرد مستقر در شمال سوریه «به پایان خود نزدیک میشوند».
اردوغان تاکید کرد در آینده سوریه جایی برای «تروریسم» وجود نخواهد داشت.
بسیاری از کشورهای غربی بر این باورند که نیروهای مسلح کُرد سوریه نقشی حیاتی در مقابله با تهدیدات گروههای اسلامگرای افراطی، از جمله داعش، در این کشور ایفا میکنند.
اسرائیل هیوم پنجشنبه ۲۰ دی نوشت که اخیرا یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، جلسهای محدود با تعدادی از وزرای دولت این کشور با محوریت نقش ترکیه در سوریه برگزار کرد که مقدمهای بر جلسهای به ریاست بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر، در آینده نزدیک بوده است.
در این جلسه، تحولات سوریه و بهویژه نگرانیها درباره احمد الشرع (محمد الجولانی)، رهبر گروههای جهادی سوریه و امنیت اقلیتهای دروزی و کُرد در منطقه مورد توجه قرار گرفت.
الی کوهن، وزیر انرژی و زیرساخت اسرائیل، گفت امنیت مرز این کشور با سوریه طوری تامین شود که امکان «دفاع پویا در برابر تهدیدات گروههای شورشی که خارج از چارچوب توافقهای فعلی جداسازی نیروها فعال هستند»، فراهم شود.
اسرائیل هیوم نوشت در ارتباط با این بحثها، موضوع پیشنهاد تقسیم سوریه به مناطق استانی (کانتونها) برای «تضمین امنیت و حقوق تمامی گروههای قومی سوری» ارائه شد که پیشتر هم مورد بررسی قرار گرفته بود.
کانتون نوعی تقسیمات کشوری است که در آن مناطق خودمختار کوچک یا استانهایی با اختیارات محلی گسترده تشکیل میشوند. این کانتونها بهطور مستقل اداره میشوند و اجزای تشکیلدهنده یک حکومت مرکزی هستند.
کانتون ساختاری مشابه فدرالیسم دارد اما ممکن است تفاوتهایی در میزان خودمختاری هر منطقه وجود داشته باشد.
کوهن پیشنهاد داد که این طرح در قالب یک کنفرانس بینالمللی بررسی شود.
اسرائیل هیوم یادآوری کرد هر پیشنهادی از سوی اسرائیل، احتمالا با مقاومت شدید در داخل سوریه روبهرو خواهد شد، بنابراین «لازم است که این مذاکرات محرمانه باقی بمانند».
هجدهم آذر و ۱۱ روز پس از آغاز حملات هماهنگ گروههای مسلح مخالف در سوریه، دولت بشار اسد سقوط کرد.
از آن زمان تاکنون و طی یک ماه گذشته، کشورهای مختلف بر حفظ تمامیت ارضی و یکپارچگی سوریه تاکید کردهاند.
در همین راستا، کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا قرار است امروز (۲۰ دی) به رم سفر و در نشست پنججانبه سوریه به میزبانی وزیر خارجه ایتالیا و با حضور نمایندگانی از فرانسه، بریتانیا، آلمان و آمریکا شرکت کند.
هدف از این نشست، هماهنگی تلاشها برای کمک به سوریه در دوران پس از اسد و تاکید بر «شمولیت، عدالت، حاکمیت قانون و تمامیت ارضی سوریه» به عنوان پیششرطهای صلح پایدار و آشتی در این کشور است.
بلافاصله پس از سقوط اسد، نیروهای زمینی اسرائیل برای نخستین بار طی ۵۰ سال اخیر، با عبور از منطقه غیرنظامی در مرز، وارد خاک سوریه شدند و مواضع تخلیه شده ارتش اسد را تصرف کردند.
ارتش اسرائیل همچنین ۴۰۰ کیلومتر مربع از منطقه حائل در بلندیهای جولان را به کنترل خود درآورده است.
این کشور در جنگ سال ۱۹۶۷ خاورمیانه، بلندیهای جولان را اشغال و بخش عمدهای از آن را ضمیمه اسرائیل کرد. با این حال، اکثریت جامعه بینالملل این مناطق را سرزمینهای سوریهای تحت اشغال اسرائیل میدانند.
مقامات اسرائیلی تاکید کردهاند این کشور هیچ برنامهای برای حضور دائمی در سوریه ندارد اما مواضع خود را در مناطق تصرفشده، تا زمان رسیدن به ثبات، حفظ خواهد کرد.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، این ثبات ممکن است از طریق کنفرانسی حاصل شود که به بازتعریف مرزها و ساختار سوریه کمک کند و امکان خروج نیروهای اسرائیلی را بدون به خطر انداختن منافع امنیتی این کشور، فراهم سازد.