روزنامه هممیهن در گزارشی به ارائه جزییات بیشتر از «قتل ناموسی» کانی عبداللهی، دختر ۱۷ ساله پیرانشهری به دست پدرش پرداخت و نوشت که با توجه به موارد نسبتا مشابه قبلی مانند قتل دختر عموی کانی، دختران این روستای کوچک اضطراب گرفتهاند و میترسند که نکند این بلا بر سر آنان هم بیاید.
کانی عبداللهی، دختری اهل روستای ماشکان از توابع پیرانشهر استان آذربایجان غربی بود که ششم بهمن به دلیل «ارتباط با یک پسر»، هدف ضربات چاقوی پدرش قرار گرفت و کشته شد.
هممیهن چهارشنبه دهم بهمن در گزارشی نوشت این دختر تا کلاس ششم دبستان درس خوانده بود و به پدر و مادرش در کشاورزی و دامداری کمک میکرد.
پدر کانی در خانهشان دو ضربه چاقو به قلب و کتف دخترش زد و سپس او را به بیمارستان برد اما این نوجوان به دلیل شدت جراحات، جان خود را از دست داد.
جعفر عبداللهی، پدر کانی، اکنون در زندان شهر نقده است.
۳ قتل یا مرگ مشکوک دختران در روستای محل زندگی کانی
ماشکان، محل زندگی کانی، روستایی ۳۲۵ نفری در ۲۵ کیلومتری پیرانشهر است که بهمن سال ۱۴۰۲ هم خبر دیگری درباره کشته شدن دختری به نام فرزانه به دست پدرش، در آن منتشر شد.
فرزانه، دختر عموی کانی عبداللهی بود و به گفته هممیهن، برخی مردم روستا از مرگ او با عنوان «خودکشی» یاد میکنند.
عیسی ماشکانی، دهیار روستا، به هممیهن گفت که فرزانه «به دلیل اختلافات خانوادگی» به زندگی خود پایان داد.
عموی کانی، سال گذشته و در جریان مرگ فرزانه، بازداشت و بازجویی نشد.
حدود ۱۰ سال پیش نیز دختری با مرگ مشکوک، جان خود را در این روستا از دست داد اما خانوادهاش گفتند خودکشی کرده است.
از آنجا که ماشکان مدرسهای در دوره متوسطه اول و دوم ندارد، تقریبا ۱۰۰ درصد دختران روستا ترک تحصیل میکنند؛ چون برای ادامه تحصیل باید به مدرسه شبانهروزی در پیرانشهر بروند و این کار سخت است.
به گفته دهیار روستا، دختران ماشکان از زمان کشته شدن کانی و بعد از دو مرگ در یک سال، اضطراب گرفتهاند که نکند این بلا سر خودشان بیاید.
حلیمه ابراهیمی، خاله کانی، به هممیهن گفته است که مریم، مادر این دختر نوجوان، «عصبانی و غمگین» است و نمیداند باید از شوهرش که میگوید «پشیمان است» جدا شود یا نه.
نبود آماری دقیق از زنکشی و دخترکشی در ایران
تعداد دقیق و آمار رسمی زنانی که به اسم «ناموس» در شهرهای ایران کشته میشوند، مشخص نیست.
عثمان مزین، وکیل اهل سردشت که سالهاست پروندههای زنکشی را دنبال میکند، در گفتوگو با هممیهن به موارد متعددی از چنین قتلهایی اشاره کرد.
یکی از این پروندههای مورد اشاره او مربوط به مرگ زنی در چهار سال پیش است که چون خانواده برایش مراسمی برگزار نکردند، مزین به موضوع مشکوک شد، با دادستان صحبت کرد و متوجه شد که کسی در این زمینه اعلام جرم نکرده است.
مزین از چندین نمونه دیگر یاد کرد که دختران نوجوان و زنان به دست برادر، پسرعمو، پدر، ناپدری و دیگر مردان خانواده خود کشته شدند.
طی روزهای ششم و هفتم بهمن، سه زن و دو کودک به دست مردان خانواده در شهرهای پیرانشهر، مراغه و کرمانشاه کشته شدند که گزارشهای مرگ آنان، افزایش نگرانیها در جامعه نسبت به بالا رفتن آمار زنکشی در ایران را در پی داشت.
عثمان مزین تاکید کرد که مجازات نکردن پدر بهدلیل قتل فرزندان، موجب افزایش دخترکشیها شده و حتی در مواردی که پدر قاتل نیست و برادر یا شوهر، قاتل هستند، چون مردم میدانند اگر پدر، قتل را گردن بگیرد قصاص نمیشود، پدر، خلافواقع خودش را قاتل معرفی میکند.
به گفته او، ماده مربوط به قصاص نکردن پدر برای قتل فرزندان موجب شده که پدران با خیال راحت این کار را بکنند و حتی اگر کسی غیر از پدر هم مرتکب قتل میشود، پدر گردن بگیرد و قاتل از مجازات مصون بماند.
بیشترین مجازاتی که مزین این سالها برای پدران قاتل فرزند دیده، ۱۰ سال حبس بوده است که: «عملا این ۱۰ سال هم تحمل نمیشود. مرخصی گرفته میشود و بعد از چندسال شرایط برای آزادی پدر فراهم میشود.»
این وکیل دادگستری، آمار قتل زنان در ایران را بسیار بالا خواند اما گفت این قتلها عمدتا اعلام نمیشوند چون تعداد زیادی از آنها به دستگاه قضایی گزارش نمیشود و خانواده هم آن را مخفی میکند.
محمدی سهشنبه ۹ بهمن در نشست سالگرد «کارزار سهشنبههای نه به اعدام» در اتاق «به یاد آر» در شبکه اجتماعی «کلابهاوس» گفت: «جمهوری اسلامی از طریق اعدامهای گسترده به دنبال ایجاد وحشت در جامعه است تا صدای معترضان را خفه کند و اقتدار پوشالی خود را به رخ جامعه بکشد.»
او گفت کارزار نه به اعدام، یک فعالیت حقوق بشری است و تحقق حقوق بشر راه را برای رسیدن به دموکراسی، آزادی و عدالت هموار میکند.
محمدی با تاکید بر این که «مبارزه با اعدام یک امر اخلاقی، حقوق بشری و سیاسی» است، گفت: «امیدوارم با قدرتمند شدن فعالیتها برای لغو حکم اعدام شاهد برچیده شدن طنابهای دار در ایران باشیم.»
او گفت: «طنابهای دار با دستان قدرتمند تک تک ما پاره خواهد شد و امیدوارم روزی را شاهد باشیم که اتاقهای اعدام و چوبههای دار مکانی برای درس گرفتن انسانها از پیامدهای شر استبداد و درسی برای حرکتهای رو به جلو برای رسیدن به انسانیت، آزادی و برابری باشد.»
محمدی کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» را یک «حرکت مدنی» دانست که در کشور قابل گسترش است.
او شرکت زندانیان سیاسی ایران از گرایشها و نحلههای مختلف در این کارزار را در شنیده شدن صدای آن در نقاط مختلف جهان موثر دانست.
بیشتر بخوانید: «سهشنبههای نه به اعدام» در زندانهای ایران به اولین سالگرد خود رسید
محمدی گفت: «کارزار نه به اعدام، یک فعالیت حقوق بشری است و تحقق حقوق بشر راه را برای رسیدن به دموکراسی، آزادی و عدالت هموار میکند.»
این زندانی سیاسی که اکنون در مرخصی استعلاجی به سر میبرد، تاکید کرد: «کارزار مخالفت با اعدام میتواند در شکلگیری وحدت میان گروههای حامی دموکراسی و حقوق بشر ایران نقشی راهبردی داشته باشد و مخالفان جمهوری اسلامی را متحد کند.»
هفته گذشته، نرگس محمدی در سخنرانی خود در یک نشست سنای فرانسه که به صورت ویدیوکنفرانس برگزار شد، به افزایش نگرانکننده اعدامها و وضعیت «اسفناک» زنان زندانی سیاسی در ایران اشاره کرد.
او گفت: «آنها تلاش دارند انتقام جنبش زن، زندگی، آزادی را از زنان بگیرند. طناب دار پخشان عزیزی و وریشه مرادی را که در بند زنان زندان اوین محبوس هستند بر بالای سر زنان تاب میدهند تا زنان شجاع و آگاه ایران را وادار به عقبنشینی کنند.»
همزمان سهشنبه، وریشه مرادی، زندانی سیاسی محکوم به اعدام، کارزار سهشنبههای نه به اعدام را بخشی از «پیکاری ارزشمند» برای دستیابی به حیاتی انسانی خواند.
وریشه مرادی، سهشنبه در بیانیهای به مناسبت سالگرد این کارزار نوشت: «یا باید زندگی را نزیست و یا باید با معنا و متعالی زیست ... هر گام در راه آزادی میتواند یک آزمون باشد و ما با فدا کردن جانمان در راه آزادی از این آزمون سربلند بیرون میآییم.»
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» که با هدف اعتراض به اعدامهای گسترده در ایران شکل گرفته، اکنون به پنجاه و سومین هفته خود رسیده است.
زندانیان در این کارزار سهشنبه هر هفته دست به اعتصاب غذا میزنند تا صدای خود را در دفاع از حقوق بشر و ضرورت برچیدن اعدامها، به گوش مردم ایران و نهادهای بینالمللی برسانند.
علاوه بر وریشه مرادی، سپیده قلیان، زندانی سیاسی، نیز سهشنبه ۹ بهمن از زندان اوین نامهای منتشر کرد که در نشست سالگرد «کارزار سهشنبههای نه به اعدام» در اتاق «به یاد آر» در شبکه اجتماعی «کلابهاوس»، خوانده شد.
قلیان در این نامه نوشت: «در کشوری مانند ایران، که روزانه شاهد افزایش آمار اعدامها هستیم، این حرکت نه تنها برای لغو مجازات اعدام، بلکه برای تغییر نگاهی است که به زندگی انسانها داریم.»
او افزود: «در ایران، در حالی که هر ساله صدها نفر به اتهامات مختلف اعدام میشوند، حکومت از این مجازات به عنوان ابزاری برای فرار از مسئولیتپذیری در برابر مشکلات جامعه استفاده میکند.»
در بخش دیگری از نامه این زندانی سیاسی آمده است: «آمار بالای اعدامها در ایران، تنها نشاندهنده بیرحمی و خشونت نیست، بلکه نشاندهنده شکست کامل سیستم قضائی و عدم توانایی حکومت در حل مسائل بنیادین است. به جای آنکه مسئولیت خود را در برابر فقر، فساد، نقض حقوق بشر و بیعدالتیهای اجتماعی بپذیرد، حکومت با استفاده از اعدام، صدای مخالفان را خاموش میکند و تلاش میکند تا خود را از مسئولیتهایش دور نگه دارد.»
همچنین نامه احمدرضا حائری از زندان قزلحصار کرج در نشست سالگرد «کارزار سهشنبههای نه به اعدام» در اتاق «به یاد آر» در «کلابهاوس» خوانده شد.
پنجاه و سومین هفته کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در شرایطی آغاز شد که از شروع سال ۱۴۰۳ تاکنون، ۹۵۰ نفر از محکومان زندانی با حکم اعدام در زندانهای مختلف ایران، به دار آویخته شدند.
فعالان کارزار با انتشار بیانیهای یادآوری کردند که تنها در دی ماه، بیش از ۱۱۰ نفر در ایران به دار آویخته شدهاند.
شاهزاده پهلوی سهشنبه نهم بهمن در نشستی در باشگاه ملی مطبوعات آمریکا در واشینگتن درباره دموکراسی و حقوق بشر در ایران حضور یافت.
شاهزاده رضا پهلوی گفت که امروز جمهوری اسلامی در حالی که نیروهای نیابتیاش آسیب دیدهاند، ضعیفتر از همیشه است.
او افزود: «بنابراین از ترس بقا، حاضر به انجام هر کاری برای نجات خود خواهد بود و در هفتهها و ماههای آینده چهره دیگری از جمهوری اسلامی را خواهید دید.»
توافق با جمهوری اسلامی قابل اعتماد نیست
شاهزاده رضا پهلوی ادامه داد که جمهوری اسلامی در این مدت «به زبان جهاد، گروگانگیری یا هرج و مرج صحبت نخواهد کرد و در مورد توافق، منافع متقابل و عملگرایی صحبت خواهد کرد.»
او به رفتار جمهوری اسلامی در دهههای گذشته اشاره کرد و گفت که حکومت ایران از هر ترفند و هر ابزاری برای «دروغ، تقلب و دزدی» در جهت رسیدن به یک توافق جدید با ایالات متحده استفاده خواهد کرد.
این اظهارات شاهزاده پهلوی در شرایطی است که عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در گفتوگو با اسکاینیوز، ضمن اشاره به احتمال انجام مذاکرات جدید با ایالات متحده گفت که جمهوری اسلامی آماده شنیدن پیشنهادهای دونالد ترامپ است.
پس از پیروزی ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا، منابع نزدیک به او از احتمال بازگشت سیاست فشار حداکثری واشینگتن علیه تهران سخن گفتند و حتی احتمال حمله نظامی به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی مطرح شده است.
گزارشهایی نیز درباره هراس مقامهای جمهوری اسلامی از اقدامات ترامپ منتشر شده است. از جمله روزنامه بریتانیایی تلگراف به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی از بیم سیاستهای دولت ترامپ در آمریکا، به نیروهای نیابتی خود در سراسر خاورمیانه دستور داده است محتاطانه عمل کنند.
شاهزاده رضا پهلوی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال مذاکره دولت ترامپ با جمهوری اسلامی گفت: «رویه غیرشفاف جمهوری اسلامی باعث میشود توافق با آن قابل اعتماد نباشد و نتوان از اجرای درست آن اطمینان حاصل کرد.»
او افزود: «برای حل مشکلات کنونی با جمهوری اسلامی نباید به دنبال توافقی دوباره با آن بود، بلکه این بار باید از مردم ایران حمایت کرد.»
کنار مردم ایران هستم
شاهزاده رضا پهلوی همچنین در سخنرانی خود گفت: «هموطنان من تنها نیستند، من نخواهم گذاشت که آنها به تنهایی بجنگند، آنها خواستار این شدند که من گذار از این رژیم جنگطلب را به یک آینده باثبات و برخوردار از صلح عهدهدار شوم؛ من این دعوت به رهبری را پذیرفتهام.»
شاهزاده رضا پهلوی گفت که جمهوری اسلامی با آسیب دیدن گروههای نیابتی خود در منطقه، در ضعیفترین حالت قرار گرفته است.
شاهزاده پهلوی افزود: «آمریکا میتواند از فرصت تاریخی کنونی برای تغییر چهره خاورمیانه برای ایجاد صلح و ثبات در منطقه استفاده کند یا اینکه با مماشات با جمهوری اسلامی، خاورمیانه را به تروریستهای افراطی بدهد.»
او گفت: «برنامه من برای سرنگونی و جایگزینی جمهوری اسلامی شامل موارد زیر است: ایجاد شکاف در رژیم و تسهیل جدا شدن افراد از آن، درگیر کردن فعالان در داخل ایران، بسیج افکار عمومی جهانی و ایرانیان خارج کشور، همکاری با دولتهای گروه ۲۰ برای اعمال حداکثر فشار بر رژیم و ارائه حداکثر حمایت از مردم، و در نهایت، آمادهسازی برای انتقال قدرت و بازسازی اقتصادی و سیاسی.»
شاهزاده پهلوی همچنین در جلسه پرسش و پاسخ گفت که همه اقدامهای جامعه بینالمللی که با امید تغییر رفتار جمهوری اسلامی صورت گرفته، بینتیجه مانده است، زیرا رژیم ایران با توجه به ماهیت خود نمیتواند با جهان آزاد تعامل داشته باشد.
او تاکید کرد: «به جای وقت تلف کردن برای توافق با جمهوری اسلامی، باید بر حمایت حداکثری بر مردم ایران متمرکز شد.»
دیپلماسی با جمهوری اسلامی شکست خورده است
شاهزاده پهلوی در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی حاکمیت پس از جمهوری اسلامی، گفت: «مخرج مشترک بین اکثریت نیروهای سکولار و دموکراتیک ایران که متنوع هستند، نظام دموکراسی سکولار است.»
او افزود: «بر مبنای سه اصل حقوق بشر، نظام دموکراتیک سکولار و تمامیت ارضی همه نیروها میتوانند با یکدیگر همکاری کنند.»
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد که دیپلماسی با جمهوری اسلامی شکست خورده است و کشورهای غربی باید بدانند راه جایگزین برای رهایی از جمهوری اسلامی سرمایهگذاری روی مردم ایران است.
پیش از این مراسم، شاهزاده پهلوی اعلام کرد که او درباره «چشمانداز خود برای ایران جدید و ثبات و فرصتهایی که برای منطقه و ایالات متحده به ارمغان میآورد» سخن خواهد گفت.
شاهزاده پهلوی در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که خاورمیانه در برابر «عصر جدیدی از صلح و رفاه است. اما جمهوری اسلامی، ضعیفتر از هر زمان دیگری، به شدت به دنبال جلوگیری از آن است.»
او تاکید کرد: «مردم ایران اما میخواهند بخشی از این دوره جدید باشند.»
شاهزاده رضا پهلوی در بخش دیگری از جلسه پرسش و پاسخ گفت که باید اطمینان حاصل کرد که با رفتن جمهوری اسلامی، خلاء قدرت با بازیگران بد پر نشود.
تاکید بر «نقشه راه برای نجات کشور»
او گفت: «ما بر درک مردم ایران و نقشه راه برای نجات کشور تمرکز میکنیم. ایران بیشترین پتانسیل دستنخورده را برای سرمایهگذاری دارد و به نفع ایران و کشورهای دیگر است که در ایران سرمایهگذاری کنند.»
شاهزاده پهلوی درباره باز شدن ایران به روی سرمایهگذاریهای خارجی تاکید کرد: «تصور کنید که ایلان ماسک تصمیم بگیرد در سیستان و بلوچستان سرمایهگذاری کند و اسرائیل در زمینه مدیریت منابع آب به ایران کمک کند.»
او گفت: «مساله مهم این است که جلوی سانسور را در ایران بگیریم و امکان دسترسی مردم ایران به اینترنت را ایجاد کنیم.»
شاهزاده پهلوی به مخالفان و زندانیان سیاسی در ایران اشاره کرد و گفت که آنان باید بتوانند صدای خود را به گوش جهان برسانند.
نباید به فکر انتقامجویی بود
شاهزاده پهلوی در بخش دیگری از سخنانش گفت: «در طول فرآیند گذار، مردم ایران تصمیم خواهند گرفت که بهترین گزینه برای آنها چه چیست؛ یک دولت موقت بر سر کار خواهد بود که امورات روزانه را مدیریت میکند و در اسرع وقت برای یک مجمع موسسان، انتخابات برگزار خواهیم کرد.»
شاهزاده پهلوی گفت که روز به روز بخش بیشتری از قشر خاکستری از اصلاح جمهوری اسلامی ناامید میشوند.
او افزود: «مردم ایران میخواهند بدانند جامعه جهانی چگونه قرار است آنها را در فرایند عبور از جمهوری اسلامی حمایت کند.»
این چهره مخالف جمهوری اسلامی با اشاره به این که وکلا و حقوقدانان ایرانی در حال کار بر روی این مساله هستند که پس از تغییر حکومت در ایران، با عوامل باقیمانده از جمهوری اسلامی چه باید کرد، گفت: «پس از سرنگونی جمهوری اسلامی، نباید به فکر انتقامجویی و خونریزی بود.»
ما یک حکومت دیکتاتور دیگر نمیخواهیم
شاهزاده رضا پهلوی گفت: «جمهوری اسلامی یک کشتی در حال غرق شدن است و اعضای آن به دنبال راه فرار هستند. کسانی که از جمهوری اسلامی جدا میشوند را باید در جمع مردم پذیرفت.»
او در عین حال خاطرنشان کرد که پذیرفتن اعضای جدا شده از جمهوری اسلامی به معنی کنار گذاشتن عدالتخواهی نیست، بلکه افراد زیادی باید محاکمه شوند و همه چیز باید در روندی دموکراتیک صورت گیرد.
شاهزاده پهلوی تاکید کرد: «ما یک حکومت دیکتاتور دیگر نمیخواهیم.»
من به نسل زد خوشبین هستم
او گفت: «ما مردم ایران ممکن است با هم اختلاف عقیده داشته باشیم، اما در ایران آزاد باید به این اختلاف عقاید احترام گذاشته شود و شهروندان در کنار یکدیگر همزیستی مسالمتآمیز داشته باشند.»
او تاکید کرد مردم ایران نباید فریب کارزار سایبری جمهوری اسلامی را بخورند و نباید قربانی این کارزار شوند.
شاهزاده رضا پهلوی درباره موضعگیریهای مختلف در شبکههای اجتماعی افزود: «مخالفت کردن با یک فرد، شما را دشمن همدیگر نمیکند، میتوانید اختلاف نظر و عقاید متفاوت داشته باشید، اما زیر یک سقف و در یک نظام عادل زندگی کنید. من همیشه آزار و اذیت و دشنام را محکوم کردهام و خودم نیز بارها متحمل آن شدهام، اما باید تمرکزمان را حفظ کنیم.»
او نسبت به «نسل زد» در ایران ابراز خوشبینی کرد و افزود: «آنها در برابر کسانی که میخواستند آنها را افراطی کنند، مقاومت کردند.»
نامه به دونالد ترامپ
پیشتر، شاهزاده رضا پهلوی در نامهای به دونالد ترامپ، دولت جدید آمریکا را از اعتماد کردن به جمهوری اسلامی بر حذر داشت و تاکید کرد رییسجمهوری جدید ایالات متحده میتواند با بهکارگیری سیاست فشار حداکثری، به استبداد حاکم در ایران پایان دهد.
او در این نامه که دوشنبه اول بهمن در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، نوشت: «هیچیک از روسایجمهور آمریکا تاکنون شجاعت خاتمه دادن به این استبداد را نداشتهاند. شما میتوانید، نه از طریق جنگ، بلکه با حفظ فشار حداکثری بر رژیم و حمایت حداکثری از مردم شجاع ایران.»
شاهزاده رضا پهلوی در ادامه نامه خود به ترامپ تاکید کرد دولت جدید آمریکا نباید به جمهوری اسلامی اعتماد کند.
او نوشت جمهوری اسلامی «که اکنون ضعیفتر از هر زمان دیگری است، خواهد کوشید خود را با فریب، وعدههای توخالی و حیلهگری در قالب یک توافق جدید حفظ کند، همانطور که در ۴۵ سال گذشته چنین کرده است، اما نمیتوان به این رژیم اعتماد کرد».