دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تهدید کرد که جنگ تجاری جهانی را با اعمال تعرفههای بیشتر بر کالاهای وارداتی از اتحادیه اروپا تشدید خواهد کرد. شرکای اصلی تجاری آمریکا اعلام کردهاند در برابر سیاستهای تجاری ترامپ، دست به اقدام متقابل خواهند زد.
ترامپ چهارشنبه ۲۲ اسفند در کاخ سفید به خبرنگاران گفت در صورتی که اتحادیه اروپا برنامه خود را برای وضع تعرفههای متقابل بر برخی کالاهای آمریکایی اجرا کند، باید منتظر مجازاتهای بیشتری باشد.
رییسجمهوری آمریکا ساعاتی پس از اجرایی شدن تعرفه ۲۵ درصدی بر تمامی واردات فولاد و آلومینیوم اعلام کرد: «هر مقدار که آنها از ما دریافت کنند، ما هم از آنها دریافت خواهیم کرد.»
تاثیرات اقتصادی و واکنشها
بهگزارش رویترز، تمرکز بیش از حد ترامپ بر تعرفهها، سرمایهگذاران، مصرفکنندگان و کسبوکارها را نگران کرده و ترس از رکود اقتصادی را افزایش داده است.
علاوه بر این، روابط آمریکا با کانادا، همسایه شمالی، بزرگترین شریک تجاری و یکی از نزدیکترین متحدانش، بهدلیل تهدیدهای مکرر ترامپ به الحاق این کشور، دچار تنش شده است.
کانادا، که بزرگترین تامینکننده خارجی فولاد و آلومینیوم آمریکا محسوب میشود، تعرفههای ۲۵ درصدی تلافیجویانهای بر همین محصولات و همچنین کامپیوترها، تجهیزات ورزشی و سایر کالاها به ارزش ۲۰ میلیارد دلار اعمال کرده است.
این کشور پیشتر تعرفههای مشابهی را در واکنش به سیاستهای تجاری گستردهتر ترامپ وضع کرده بود. وزیر دارایی کانادا، دومینیک لوبلان، گفت: «ما در برابر هدف قرار گرفتن غیرمنصفانه صنایع فولاد و آلومینیوم خود، بیتفاوت نخواهیم ماند.»
بانک مرکزی کانادا نیز برای مقابله با اختلالات اقتصادی ناشی از این بحران، چهارشنبه ۲۲ اسفند نرخ بهره را کاهش داد.
گسترش دامنه تعرفهها
ترامپ با هدف حمایت از تولیدکنندگان داخلی فولاد و آلومینیوم، تعرفه ۲۵ درصدی بر تمامی واردات این فلزات را احیا کرد و دامنه آن را به صدها محصول پاییندستی، از پیچ و مهره گرفته تا تیغههای بولدوزر و قوطیهای نوشابه، گسترش داد.
در همین حال هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، اعلام کرد که ترامپ بهزودی تعرفههایی نیز بر مس وضع خواهد کرد.
طبق نظرسنجی رویترز-ایپسوس، ۵۷ درصد از آمریکاییها معتقدند که ترامپ در تغییرات اقتصادی بیش از حد بیثبات عمل میکند و ۷۰ درصد پیشبینی میکنند که تعرفهها باعث افزایش هزینههای خرید خواهد شد.
واکنش اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا کمتر از سایر شرکای آمریکا در معرض آسیبهای این سیاستها قرار دارد. موسسه کیل آلمان اعلام کرده که تنها «بخش کوچکی» از کالاهای هدف قرار گرفته، به آمریکا صادر میشود.
اتحادیه اروپا در پاسخ به تعرفههای آمریکا، اقداماتی تلافیجویانه به ارزش ۲۸ میلیارد دلار را در نظر گرفته که شامل کالاهایی مانند نخ دندان، الماس، حولههای حمام و بوربن آمریکایی میشود. با این حال، صنعت نوشیدنی هشدار داده که این اقدام میتواند پیامدهای «ویرانگری» برای این بخش داشته باشد.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، اعلام کرد که اتحادیه اروپا مذاکرات خود را با مقامات آمریکایی از سر خواهد گرفت. او افزود: «تحمیل چنین تعرفههایی به نفع هیچکدام از اقتصادهای ما نیست.»
در همین حال، ترامپ در کاخ سفید تاکید کرد که اگر اتحادیه اروپا اقدامات تلافیجویانه را اجرا کند، او «قطعا» با تعرفههای بیشتری به اقدام اتحادیه اروپا پاسخ خواهد داد.
او در حالی که در در کنار میهال مارتین، نخستوزیر ایرلند، بود بهصراحت از این کشور عضو اتحادیه اروپا انتقاد کرد و گفت که سیاستهای مالیاتی ایرلند باعث خروج شرکتهای داروسازی آمریکایی از این کشور شده است.
مارتین در سخنرانی خود در کاخ سفید، به تاریخچه تجارت آزاد بین دو کشور اشاره کرد و گفت: «بیایید روابط خود را بر این پایه مستحکم بنا کنیم و اطمینان حاصل کنیم که این رابطه اقتصادی دوسویه و سودمند همچنان باعث رشد نوآوری، خلاقیت و شکوفایی خواهد شد.»
ترامپ به این سخنان نخستوزیر ایرلند واکنشی نشان نداد.
واکنش چین، ژاپن و دیگر کشورها
واکنشهای منفی به سیاست تجاری ترامپ تنها به کانادا و اتحادیه اروپا محدود نمانده است.
وزارت امور خارجه چین تاکید کرده است که پکن از منافع خود دفاع خواهد کرد.
یوشیماسا هایاشی، دبیر کابینه دولت ژاپن، هشدار داد که اقدامات آمریکا میتواند تاثیر بزرگی بر روابط اقتصادی دو کشور داشته باشد.
بریتانیا و استرالیا نیز از سیاستهای تعرفهای ترامپ انتقاد کردند اما اعمال تعرفههای تلافیجویانه فوری را رد کردند. برزیل، دومین تامینکننده فولاد آمریکا، نیز گفته که فعلا پاسخی به این تعرفهها نخواهد داد.
تاثیر بر بازارها و شرکتها
با توجه به اینکه افزایش تعرفهها از پیش اعلام شده بود، بازارهای جهانی تغییر چندانی نداشتند. اما تنشهای تجاری باعث نگرانی شرکتها شده و تولیدکنندگان خودروهای لوکس و صنایع شیمیایی چشماندازی ناامیدکننده از وضعیت بازار ارائه دادهاند.
گیوم فوری، مدیرعامل ایرباس، در تلویزیون فرانسه گفت: «ما درگیر یک جنگ تجاری شدهایم و زمانی که جنگ تجاری آغاز شود، معمولا بهطور مداوم تشدید میشود.»
سهام شرکت آلمانی پوما نیز پس از گزارشهای مالی نشاندهنده تاثیر منفی جنگ تجاری بر قدرت خرید آمریکاییها، یکچهارم ارزش خود را از دست داد.
تولیدکنندگان فولاد آمریکا از تصمیم ترامپ استقبال و تاکید کردهاند که تعرفههای ۲۰۱۸ بهدلیل معافیتهای متعدد تضعیف شده بود.
یک اقتصاددان ارشد بانک جیپی مورگان احتمال رکود آمریکا در سال جاری را ۴۰ درصد ارزیابی کرده و هشدار داده است که اگر ترامپ اعتماد به ثبات اقتصادی کشور را تضعیف کند، جایگاه آمریکا به عنوان مقصدی مطمئن برای سرمایهگذاری بهطور جدی آسیب خواهد دید.
تشدید تنش با کانادا
تنشهای تجاری میان آمریکا و کانادا در حالی شدت گرفته که جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا، خود را برای انتقال قدرت به مارک کارنی آماده میکند.
کارنی که قرار است جمعه ۲۴ اسفند بهعنوان نخستوزیر سوگند یاد کند، چهارشنبه ۲۲ اسفند در بازدید از یک کارخانه فولاد در انتاریو گفت: «من آمادهام در زمان مناسب با رییسجمهوری ترامپ گفتوگو کنم، اما در شرایطی که به حاکمیت کانادا احترام گذاشته شود و ما برای یک رویکرد مشترک تلاش کنیم.»
در همین حال، برخی از مقامات کانادایی قرار است روز پنجشنبه ۲۳ اسفند با همتایان آمریکایی خود در واشینگتن دیدار کنند.
افزایش تنشهای تجاری باعث افزایش احساسات ضد آمریکایی در کانادا شده است. سرود ملی آمریکا در مسابقات هاکی هو شده، برخی فروشگاهها کالاهای آمریکایی را از قفسههای خود حذف کردهاند و تعداد گردشگران کانادایی که به ایالات متحده میروند ۲۰ درصد کاهش یافته است.
آلبانیزی چهارشنبه ۲۲ اسفند این تصمیم ترامپ را برخلاف «روحیه دوستی دیرینه بین دو کشور» و بهطور بنیادین در تضاد با منافع شراکت اقتصادی استرالیا خواند که در بیش از ۷۰ سال گذشته سودمند بوده است.
او گفت کانبرا به تلاشهای خود برای «مشارکت سازنده» با واشینگتن ادامه خواهد داد تا استرالیا از تعرفهها مستثنی شود.
استرالیا امیدوار بود از تعرفهها معاف شود اما این تعرفه ۲۵ درصدی قرار است از ساعت ۱۵ چهارشنبه به وقت شرق استرالیا برابر با حدود هشت صبح پنجشنبه ۲۳ اسفند به وقت ایران، اجرایی شود.
علاوه بر استرالیا، شماری دیگر از کشورها هم مشمول دستور ترامپ برای افزایش تعرفهها بر واردات فولاد و آلومینیوم به ایالات متحده شدهاند.
نخستوزیر استرالیا اعمال تعرفههای متقابل بر کالاهای آمریکایی را رد کرد و گفت که این اقدام سازنده نیست و قیمتها را برای مصرفکنندگان استرالیایی افزایش داده و موجب تورم خواهد شد.
برخلاف استرالیا، کمیسیون اروپا که مسئول هماهنگی امور تجاری اتحادیه اروپاست، به سرعت به این موضوع واکنش نشان داد و گفت از ماه آوریل (حدود یک هفته دیگر)، تعرفههای متقابلی بر کالاهای آمریکایی به ارزش ۲۸ میلیارد دلار اعمال خواهد کرد.
انتقاد تند وزیر استرالیایی از سیاست دولت ترامپ
پنی وانگ، وزیر خارجه استرالیا، تصمیم دولت ترامپ بر وضع تعرفه برای واردات از این کشور را «بیدلیل و ناعادلانه» خواند و گفت که نپذیرفتن معافیت تعرفهای «شیوه مناسبی برای رفتار با یک دوست و شریک نیست».
این تندترین انتقاد یک وزیر ارشد دولت استرالیا از دولت جدید آمریکا از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید محسوب میشود.
وانگ به اسکاینیوز گفت با وجود ارائه استدلالهای استرالیا در مورد این تعرفهها، مشاوران ارشد رییسجمهوری آمریکا به صراحت اعلام کردهاند «موضع آنها سختتر شده» و این بار هیچ معافیتی در کار نخواهد بود.
اقدام ترامپ برای تقویت حمایتها از تولیدکنندگان فولاد و آلومینیوم آمریکایی، تعرفههای جهانی ۲۵ درصدی را به صدها محصول فرعی ساخته شده از این فلزات، از پیچ و مهره گرفته تا تیغههای بولدوزر و قوطیهای نوشابه، گسترش میدهد.
وزیر خارجه استرالیا تاکید کرد که اگرچه اتحاد میان دو کشور پابرجا خواهد ماند اما کسبوکارها و مصرفکنندگان آمریکایی بیشترین آسیب را از این تعرفههای گسترده خواهند دید.
وانگ گفت: «نکتهای که ما بر آن تاکید داریم این است که این تعرفهها به نفع مردم آمریکا نبوده و با دوستی و رابطه اقتصادی خوبی که دو کشور ما داشتهاند، سازگار نیست.»
سیاستهای تجاری ترامپ و افزایش تعرفهها باعث افت شاخص بازارهای سهام جهان، نگرانیها درباره افزایش قیمت کالاها، تشدید تورم و کاهش اعتماد مصرفکنندگان شده است. سرمایهگذاران نیز بیم آن دارند که سیاستهای ترامپ، بدون در نظر گرفتن منافع شرکتهای بزرگ اجرا شود.
کاخ سفید این نگرانیها را بیاساس دانسته و معتقد است سیاست تعرفهای ترامپ، شرکتها را مجبور به سرمایهگذاری بیشتر در ایالات متحده خواهد کرد.
کاخ سفید نیز اعلام کرد که تعرفه ۲۵ درصدی بر فولاد و آلومینیوم بدون هیچگونه استثنا یا معافیت از نیمهشب ۱۲ مارس (۲۲ اسفند) برای کانادا و تمامی شرکای تجاری ایالات متحده اعمال خواهد شد.
خودداری کانادا از وضع تعرفه بر برق
در همین حال داگ فورد، نخستوزیر انتاریو، نیز اعلام کرد که طرح افزایش تعرفه برق صادراتی به آمریکا را فعلا متوقف کرده است.
او ساعاتی پیشتر تهدید کرده بود در صورت اجرای تعرفههای جدید آمریکا بر واردات کانادایی، صادرات برق به این کشور را بهطور کامل متوقف خواهد کرد.
نخستوزیر انتاریو سهشنبه ۲۱ اسفند در یک نشست خبری گفت: «هاواراد لاتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا با من تماس گرفته است و من برای دیدار با او این هفته به واشینگتن میروم.»
فورد افزود: «وقتی در حال مذاکره با کسی هستید و او با شما تماس میگیرد و شاخه زیتونی را به نشانه صلح دراز میکند، بدترین کاری که بهعنوان نخستوزیر انتاریو میتوانم انجام دهم، نادیده گرفتن این فرصت است.»
داگ فورد صبح سهشنبه ۲۱ اسفند در گفتوگو با رسانههای آمریکایی گفته بود دو طرف بسیار تحت فشار هستند و باید از شدت تنش کاسته شود.
او دیرتر در نشستی خبری در اتاوا اعلام کرد که پنجشنبه ۲۳ اسفند همراه با دومینیک لبلان، وزیر دارایی کانادا، به واشینگتن خواهد رفت تا با هاوارد لاتنیک و دیگر مقامات دولت ترامپ مذاکره کند.
محور مذاکرات بررسی مجدد توافق تجاری سهجانبه میان کانادا، آمریکا و مکزیک خواهد بود. دولت کانادا پیشتر اعلام کرده بود که تا زمانی که تعرفههای آمریکا پابرجاست، تمایلی به بازنگری در این توافق ندارد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از اظهارات نخستوزیر انتاریو تهدید کرده بود که میزان تعرفه پیشنهادی خود بر روی محصولات فولاد و آلومینیوم وارداتی از کانادا را دو برابر خواهد کرد.
انتاریو برق مورد نیاز ۱.۵ میلیون خانه در ایالتهای نیویورک، مینهسوتا و میشیگان را تأمین میکند و هرگونه اختلال در این صادرات میتواند تأثیرات گستردهای در این مناطق داشته باشد.
تهدید و مذاکره
ترامپ دستور خود را که قرار بود از چهارشنبه اجرایی شود، واکنشی به اعمال ۲۵ درصد عوارض بر صادرات برق از انتاریو به نیویورک، مینهسوتا و میشیگان، دانست.
استان انتاریوی کانادا، در واکنش به برنامههای تعرفهای ترامپ، دوشنبه اعمال تعرفهای ۲۵ درصدی بر صادرات برق به ایالتهای آمریکا را اعلام کرد.
در بیانیه دولت انتاریو گفته شده: «این هزینه اضافی بر ۱.۵ میلیون خانه و کسبوکار در ایالتهای میشیگان، مینهسوتا و نیویورک تاثیر خواهد گذاشت و تا زمانی که این تعرفه برقرار باشد، سود روزانهی تا ۴۰۰ هزار دلاری برای کانادا خواهد داشت.»
ترامپ در ادامه با اشاره به اینکه تعرفههای کانادا بر محصولات کشاورزی آمریکا غیرمنصفانه است، نوشت: «کانادا باید فورا تعرفه ضدکشاورزی آمریکا را که بین ۲۵۰ تا ۳۹۰ درصد بر روی محصولات لبنی مختلف آمریکایی اعمال شده است، لغو کند. این تعرفه مدتهاست که غیرمنصفانه تلقی میشود. به زودی وضعیت اضطراری ملی در حوزه برق را هم در منطقه تهدیدشده اعلام خواهم کرد.»
ترامپ در ادامه تهدید کرد که اگر تعرفههای به گفته او «ناعادلانه» کانادا حذف نشود، از ۱۲ اردیبهشتماه تعرفه واردات خودرو از کانادا را بهشدت افزایش خواهد داد. اقدامی که به گفته او، میتواند صنعت خودروسازی این کشور را «بهطور دائمی متوقف کند.»
داگ فورد، نخستوزیر انتاریو در پاسخ به صحبتهای ترامپ اعلام کرد تا زمانی که تعرفههای ترامپ بر واردات کانادا بهطور کامل لغو نشود، از مواضع خود عقبنشینی نخواهد کرد.
فورد اندکی پس از اعلام تعرفههای جدید ترامپ در شبکه ایکس نوشت: «رییسجمهور ترامپ جنگ تجاری و تعرفهای را بدون هیچ دلیلی علیه نزدیکترین دوست و متحد آمریکا آغاز کرده است. تا زمانی که تهدید تعرفهها برای همیشه از بین نرود، ما عقبنشینی نخواهیم کرد.»
جنگ تعرفهای ترامپ به کانادا محدود نمانده است و دیگر متحدان آمریکا را هم هدف گرفته است. یک مقام دولتی بریتانیا، یکی از متحدان کلیدی ایالات متحده،سهشنبه اعلام کرد که این کشور در واکنش به تعرفههای ایالات متحده بر فولاد و آلومینیوم، تعرفههای متقابل اعمال نخواهد کرد.
این مقام افزود که بریتانیا همچنان در حال مذاکره با ایالات متحده برای دریافت معافیت از این تعرفهها است.