مدیر کمپین معلولان در ایران، کمکهزینه معیشتی دولت پزشکیان برای افراد دارای معلولیت را «به شدت ناچیز» دانست و گفت که به این امر معترض است. بهروز مروتی این وضع را تاییدگر سرکوب سیستماتیک معیشت افراد دارای معلولیت و نشانهای از «آپارتاید علیه معلولان و سرکوب معیشتی آنان» دانست.
خبرگزاری ایلنا دوشنبه ۱۸ فروردین در گزارشی به بررسی جزییات آییننامه اجرایی کمکهزینه معیشت «معلولان و جانبازان» که ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ از سوی دولت مسعود پزشکیان ابلاغ شد، پرداخت و این پرسش را طرح کرد که رقم تعیین شده چقدر با «قانون» فاصله دارد.
طبق این آییننامه، کمکهزینه معیشتی به افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید فاقد شغل و درآمد که در سه دهک اول قرار دارند، یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برای یک نفر، یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان برای دو نفر، دو میلیون و ۴۰۰ هزار تومان برای سه نفر، سه میلیون تومان برای چهار نفر و سه میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برای پنج نفر و بالاتر در نظر گرفته شده است.
دولت برای افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید که در دهکهای چهار و به بالا قرار گرفتهاند نیز مبلغ ۶۰۰ هزار تومان پرداخت خواهد کرد.
این آییننامه برای «جانبازان»، «افراد تحت سرپرستی جانبازانی که فوت شدهاند» و «رزمندگان» نیز ۱۰ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان به عنوان کمکهزینه معیشتی تعیین کرده است.
تعیین این مبالغ در حالی صورت گرفته که طبق ماده ۲۷ «قانون حمایت از حقوق معلولان»، دولت مکلف است کمکهزینه معیشت افراد دارای معلولیت بسیار شدید یا شدید فاقد شغل و درآمد را به میزان حداقل دستمزد سالانه تعیین و اعتبارات لازم را در قوانین بودجه سنواتی کشور منظور کند.
پیش از این و در ۲۲ اسفند ۱۴۰۳، جمعی از افراد دارای معلولیت در پی به نتیجه نرسیدن ماهها مکاتبه به منظور رسیدگی به مطالباتشان، مقابل ساختمان نهاد ریاستجمهوری در تهران تجمع کردند.
یکی از موارد اعتراضی آنان پرداخت نشدن معوقات و تدوین آییننامه کمکهزینه معیشتی مغایر با ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق معلولان بود.
مروتی در گفتوگو با ایلنا با اشاره به اینکه کمکهزینه معیشتی ۲۰ درصد افزایش یافته است، گفت: «با توجه به تورم روزافزون و افزایش قیمت دلار، این ۲۰ درصد افزایش در کمکهزینه معیشتی به هیچ وجه پاسخگوی واقعیتهای اقتصادی نیست. با یک کمکهزینه معیشتیِ روزانه ۴۰ هزار تومان، هیچ دردی از افراد دوا نخواهد شد.»
این فعال حقوق معلولان با اشاره به تجمعهای اعتراضی افراد دارای معلولیت و نامهنگاریهای اعتراضی به نهاد ریاستجمهوری در رابطه با این موضوع گفت: «دلیل مخالفت ما این است که این کمکهزینه با ماده ۲۷ قانون حمایت از حقوق معلولان مغایرت دارد و وجود آن در قانون بودجه کشور در تضاد با این ماده است.»
مدیر کمپین معلولان اضافه کرد: «متاسفانه دولت سال گذشته حتی همین مبلغ ناچیز را هم به طور کامل پرداخت نکرد. در واقع نه کمک هزینه معیشتی به صورت کامل پرداخت شد و نه حق پرستاری.»
او در پایان، این آییننامه را تایید کننده سرکوب سیستماتیک معیشت افراد دارای معلولیت دانست و گفت: «قرار دادن این موضوع در قانون بودجه هر سال و سپردن آن به دولت و تدوین آییننامهای به نفع خود، نشانهای از آپارتاید علیه معلولان و سرکوب معیشتی آنان است.»
افراد دارای معلولیت و خانوادههایشان در سالهای گذشته بارها در اعتراض به عدم اجرای قانون حمایت از معلولان، بیتوجهی به خواستهها و تحقق نیافتن مطالباتشان، در شهرهای مختلف کشور تجمعات اعتراضی برگزار کردهاند.
جواد حسینی، رییس سازمان بهزیستی، ۱۹ اسفند ۱۴۰۳ از وجود بیش از ۹ میلیون و ۷۰۰ هزار فرد دارای معلولیت در ایران خبر داد و گفت بر اساس پیمایش ملی شیوعشناسی معلولیت، حدود ۱۱.۵ درصد از جمعیت کشور را معلولان تشکیل میدهند.
رویترز دوشنبه ۱۸ فروردین نوشت که گفتوگوها میان محمد شیاع السودانی، نخستوزیر، با فرماندهان گروههای شبهنظامی عراق در «مرحله پیشرفتهای» قرار دارد.
همزمان مثال آلوسی، بنیانگذار حزب امت عراق، در پاسخ به ایراناینترنشنال، گزارش رویترز مبنی بر کنار گذاشتن سلاح از سوی گروههای مسلح عراقی را «نادرست» خواند.
آلوسی به ایراناینترنشنال گفت که این مساله ممکن است «فقط از نظر شکلی برای تبرئه برخی اسامی سیاسی که درگیر هستند» به کار برود.
او افزود: «در عمل، میلیشیاهای واقعی سلاحهای پیشرفتهای دریافت کردهاند و ممکن است مشارکت آنها در میدان نبرد کاملا آشکار باشد.»
آلوسی پیشتر بارها در رابطه با فعالیت مخرب گروههای مسلح در عراق و منطقه هشدار داده است.
بر اساس گزارش رویترز، مقامهای آمریکایی به بغداد اعلام کردهاند که اگر گروههای مسلح مورد حمایت جمهوری اسلامی منحل نشوند، ممکن است با حملات هوایی آمریکا هدف قرار بگیرند.
تغییر رویکرد برای کاهش تنشها پس از آن صورت میگیرد که به گفته منابع آگاه، واشینگتن از زمان ورود دوباره ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵، هشدارهایی جدی و محرمانه به دولت عراق داده و خواستار انحلال این گروهها شده است.
رویترز نوشته است که شش نفر از منابعش، از فرماندهان چهار گروه عمده شبهنظامی در عراق هستند.
این افراد گفتند مقامهای آمریکایی به دولت عراق اطلاع دادهاند اگر بغداد اقدامی جدی برای انحلال این گروههای مسلح انجام ندهد، واشینگتن ممکن است این گروهها را هدف حملات هوایی قرار دهد.
پیش از این دو عضو کنگره آمریکا طرحی را با عنوان «قانون آزادسازی عراق از نفوذ ایران» با هدف کاهش نفوذ جمهوری اسلامی در عراق و حمایت از استقلال این کشور ارائه کردند.
جو ویلسون، عضو جمهوریخواه کنگره آمریکا، ۱۴ فروردین در شبکه ایکس نوشت که این طرح را به همراه یک عضو دموکرات کنگره ارائه کرده که هدف آن کاهش نفوذ جمهوری اسلامی در عراق و حمایت از استقلال این کشور است.
عزت الشابندر، سیاستمدار شیعه نزدیک به ائتلاف حاکم در عراق، به خبرگزاری رویترز گفت که گفتوگوها میان السودانی و رهبران چند گروه شبهنظامی «در مراحل بسیار پیشرفته» قرار دارد و این گروهها تمایل دارند به خواسته آمریکا برای خلع سلاح تن دهند: «این گروهها لجبازانه رفتار نمیکنند و بر ادامه شرایط کنونی خود اصرار ندارند.»
به گفته شابندر، آنها «کاملا آگاهند» که ممکن است هدف حملات ایالات متحده قرار گیرند.
شش فرمانده شبهنظامی که در بغداد و یکی از استانهای جنوبی عراق با رویترز گفتوگو کردهاند و خواستهاند نامشان فاش نشود، از گروههای کتائب حزبالله، النُجَباء، کتائب سیدالشهدا و انصارالله الاوفیاء هستند.
به گزارش رویترز، یکی از فرماندهان کتائب حزبالله که از پشت ماسک سیاه و عینک آفتابی صحبت کرده، گفته است: «ترامپ آماده است که سطح درگیری را با ما به مرحلهای خطرناکتر برساند؛ ما این را میدانیم و میخواهیم از چنین سناریوی فاجعهباری جلوگیری کنیم.»
این فرماندهان گفتند که نیروی قدس سپاه پاسداران بهعنوان حامی اصلی آنها، «به این گروهها اختیار کامل داده» تا هر تصمیمی را که لازم میدانند برای جلوگیری از درگیری با آمریکا و اسرائیل بگیرند.
این گروهها بخشی از جریان موسوم به «مقاومت اسلامی در عراق» هستند؛ ائتلافی متشکل از حدود ۱۰ گروه مسلح شیعه که بهگفته دو مقام امنیتی مطلع، حدود ۵۰ هزار نیرو در اختیار دارند و به تسلیحاتی همچون موشکهای دوربرد و سامانههای ضد هوایی مجهز هستند.
این ائتلاف، یکی از ستونهای اصلی محور منطقهای مقاومت ایران بهشمار میرود و مسئولیت دهها حمله موشکی و پهپادی به مواضع آمریکا و اسرائیل در عراق و سوریه را از زمان آغاز جنگ غزه در ۱۸ ماه گذشته بر عهده گرفته است.
فرهاد علاءالدین، مشاور امور خارجی نخستوزیر عراق، در پاسخ به سوال رویترز درباره مذاکرات خلع سلاح گفت که نخستوزیر به کنترل کامل تسلیحات در کشور متعهد است و این هدف را از طریق «گفتوگوی سازنده با بازیگران ملی مختلف» دنبال میکند.
به گفته دو مقام امنیتی عراقی، السودانی تلاش دارد همه گروههای عضو مقاومت اسلامی در عراق را به خلع سلاح وادارد؛ گروههایی که بهجای وفاداری به بغداد، خود را تابع نیروی قدس سپاه پاسداران میدانند.
برخی از این گروهها از اواسط ژانویه مقرهای خود را تخلیه کرده و حضورشان را در شهرهای بزرگی چون موصل و الانبار کاهش دادهاند، چون نگران حملات هوایی احتمالی بودهاند.
همچنین گزارش شده که بسیاری از فرماندهان این گروهها تدابیر امنیتی خود را افزایش دادهاند؛ از جمله تغییر مرتب محل اقامت، خودرو و شماره تلفن همراه.
وزارت خارجه آمریکا در بیانیهای اعلام کرده است همچنان از بغداد میخواهد که کنترل این گروهها را در دست گیرد: «این نیروها باید فرمانبردار فرمانده کل قوای عراق باشند نه ایران.»
یک مقام آمریکایی که خواست نامش فاش نشود، به رویترز گفت در گذشته نیز سابقه داشته که این گروهها تحت فشار آمریکا «موقتا» حملات خود را متوقف کنند و به همین دلیل واشینگتن درباره خلع سلاح بلندمدت تردید دارد.
مقامهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از دادن پاسخ به پرسش رویترز خودداری کردهاند و وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز به درخواستها واکنشی نشان نداده است.
لرزش در محور مقاومت
شابندر، سیاستمدار شیعه، به رویترز گفت که دولت عراق هنوز با رهبران گروههای مسلح به توافق نهایی نرسیده و سازوکار خلع سلاح همچنان در حال بررسی است: «گزینههایی که در حال بررسیاند شامل تبدیل این گروهها به احزاب سیاسی یا ادغام آنها در نیروهای مسلح عراق است.»
محمدکاظم آلصادق، سفیر ایران در عراق، هفتم فروردین در گفتوگویی با کانال تلویزیونی الشرقیه عراق گفت نامه ترامپ به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، شامل درخواستی برای انحلال یا ادغام حشد الشعبی و دیگر نیروهای نیابتی حکومت ایران در منطقه بوده است که: «این موضوع هم برای ایران و هم برای عراق غیرقابل قبول است. حشد الشعبی یک نهاد قانونی است.»
گرچه هنوز سرنوشت روند خلع سلاح مشخص نیست اما این نخستین بار است که گروههای شبهنظامی شیعه آمادگی خود را برای عقبنشینی در برابر فشارهای غرب به منظور خلع سلاح اعلام میکنند.
این تغییر موضع در حالی رخ میدهد که «محور مقاومت» منطقهای ایران - جریانی که جمهوری اسلامی طی دههها برای مقابله با نفوذ آمریکا و اسرائیل ایجاد کرده - در یکی از شکنندهترین شرایط خود قرار دارد.
حماس در غزه و حزبالله در لبنان پس از آغاز جنگ غزه با ضربات سنگینی از سوی اسرائیل روبهرو شدند و حوثیها در یمن نیز از ماه گذشته هدف حملات هوایی شدید آمریکا قرار گرفتهاند.
سقوط بشار اسد در سوریه، دیگر متحد کلیدی ایران نیز نفوذ تهران را در منطقه تضعیف کرده است.
بغداد که سعی دارد روابط خود را هم با آمریکا و هم با جمهوری اسلامی حفظ کند، اکنون با چالشی جدی در مدیریت گروههایی روبهرو است که با حمایت مالی و نظامی ایران پس از اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ شکل گرفتند و امروز به نیرویی بدل شدهاند که از نظر قدرت تسلیحاتی میتوانند با ارتش عراق رقابت کنند.
به گفته دو منبع دولتی و دو منبع امنیتی، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در تماس تلفنی ۱۶ مارس خود با نخستوزیر عراق، اندکی پس از آغاز حملات آمریکا به حوثیها، از او خواست تا مانع «حملات انتقامجویانه گروههای شبهنظامی علیه منافع آمریکا و اسرائیل در منطقه» شود.
گروههای مسلح عراقی از زمان آغاز جنگ غزه، دهها حمله پهپادی و موشکی علیه مواضع اسرائیل انجام دادهاند و در عملیاتی در مرز اردن و سوریه در سال گذشته، سه سرباز آمریکایی را کشتند.
ابراهیم السُمایدعی، مشاور سیاسی پیشین السودانی، در گفتوگو با تلویزیون دولتی عراق گفت که آمریکا سالهاست خواهان انحلال گروههای مسلح شیعه بوده اما اینبار ممکن است دیگر پاسخ منفی را نپذیرد.
او هشدار داد: «اگر خودمان داوطلبانه تن به این کار ندهیم، ممکن است این اتفاق از بیرون و با زور به ما تحمیل شود.»
