پایگاه خبری المانیتور گزارش داد توماس باراک، نماینده ویژه دولت آمریکا در امور سوریه، در گفتوگو با مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، نسبت به تداوم حمایت واشینگتن از گروههای کرد سوریه در مبارزه با داعش اطمینان داده است.
بر اساس این گزارش که جمعه ۹ خرداد منتشر شد، باراک در جریان سفر اخیر خود به دمشق، با فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه بهصورت تلفنی گفتوگو کرد.
المانیتور به نقل از منابع آگاه افزود باراک در این تماس که هشتم خرداد برقرار شد، بر تداوم حمایت ایالات متحده از نیروهای کرد سوریه در نبرد با داعش تاکید کرد.
به گفته این منابع، باراک که همزمان سفیر آمریکا در ترکیه نیز است، در این تماس تلفنی عبدی را به ادامه گفتوگوها با آنکارا برای کاهش تنش میان دو طرف تشویق کرد.
این مذاکرات با میانجیگری ایالات متحده انجام میشود.
باراک هشتم خرداد در سفر به دمشق، با مقامهای ارشد سوریه دیدار کرد و پرچم آمریکا را در اقامتگاه سفیر ایالات متحده در این شهر برافراشت.
نیروهای دموکراتیک سوریه که با نام اختصاری «قسد» نیز شناخته میشود، از قومیتهای مختلف از جمله کُردها، عربها، آشوریها و ترکمنها تشکیل شده است، اما رهبری نظامی آن را گروه کُردی یگانهای مدافع خلق (یپگ) بر عهده دارد.
ترکیه که یکی از حامیان اصلی حکومت جدید سوریه به شمار میرود، قسد را گروهی تروریستی میداند.
در سوی مقابل، آمریکا و شماری از کشورهای غربی بر این باورند که نیروهای مسلح کرد سوریه نقشی حیاتی در مقابله با تهدیدات گروههای اسلامگرای افراطی، از جمله داعش، در این کشور ایفا میکنند.
بیشتر بخوانید: کردهای سوریه خواهان نظام فدرال در دوران پس از اسد هستند
المانیتور: موضع ترکیه در قبال گروههای کرد سوریه نرمتر شده است
المانیتور در ادامه گزارش خود نوشت تماس فرستاده آمریکا با عبدی در شرایطی انجام شد که ترکیه موضع «نرمتری» در قبال نیروهای کرد سوریه اتخاذ کرده است.
به گزارش منابع منطقهای، یکی از مقامهای ارشد ترکیه، احتمالا وزیر خارجه یا رییس سازمان اطلاعات این کشور، پیشنهاد داده است که دیداری میان او و فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه در دمشق برگزار شود.
المانیتور افزود برگزاری این دیدار منوط به نتایج گفتوگوهای جاری میان نمایندگان گروههای کرد و احمد الشرع، رییسجمهوری موقت سوریه، خواهد بود.
عبدی و الشرع ۲۰ اسفند ۱۴۰۳ با یکدیگر در دمشق دیدار کردند و توافقی را به امضا رساندند.
بر اساس این توافق، نیروهای دموکراتیک سوریه در ساختار حکومت مرکزی این کشور ادغام خواهند شد.
کردهای سوریه همچنین در چارچوب این توافق خواستار حفظ وضعیت خودگردانی در مناطق تحت کنترل خود هستند.
هرچند الشرع با اداره محلی مناطق کردنشین و تشکیل نیروی پلیس محلی موافقت کرده، اما با رسمیت یافتن خودمختاری اقلیتها در قانون اساسی سوریه مخالف است.
آنکارا موافقت خود را با این سیاست الشرع اعلام کرده؛ اقدامی که نشاندهنده چرخشی چشمگیر در سیاست دیرینه ترکیه است، چرا که این کشور پیشتر خواستار انحلال کامل اداره خودگردان کردها و خلع سلاح یگانهای مدافع خلق بود.
این تحولات همزمان با روند صلح میان ترکیه و پکک در جریان است؛ گروهی که ۲۲ اردیبهشت اعلام کرد به مبارزه مسلحانه ۴۰ سالهاش پایان میدهد.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، اخیرا اعلام کرد یگانهای مدافع خلق در حال «گذار و بازنگری» هستند و آنکارا از نزدیک روند ادغام گروههای مسلح در ارتش سوریه را دنبال میکند.
او تاکید کرد نیروهایی که تابعیت ترکیه دارند یا در گذشته با ارتش این کشور درگیر بودهاند، از فرآیند ادغام حذف خواهند شد.
نشانههای بیشتری از نرمش آنکارا در قبال کردها مشاهده میشود. پس از اعلام انحلال پکک، اردوغان اول خرداد از قصد خود برای تغییر قانون اساسی این کشور خبر داد؛ خواستهای که حزب منحلشده پکک نیز پیشتر بر آن تاکید کرده بود.
با این حال، برخی اختلافات اساسی میان دو طرف همچنان پابرجاست؛ از جمله موضوع کنترل سد تشرین و گذرگاه پل راهبردی کاراکوزاک.
همچنین برنامه تبادل زندانیان میان دولت الشرع و نیروهای دموکراتیک سوریه بهدلیل خودداری گروههای کرد از تحویل برخی عوامل افراطگرا متوقف شده است.
باراک که مسئولیت سفارت آمریکا در ترکیه را نیز بر عهده دارد، شنبه سوم خرداد از دیدار خود با الشرع در استانبول خبر داد.
او گفت در این دیدار از رییسجمهوری دولت انتقالی سوریه بابت «برداشتن گامهای معنادار در زمینه جنگجویان خارجی و همچنین رابطه با اسرائیل» تمجید کرده است.
خبرگزاری فرانسه دوم خرداد گزارش داد رهبران گروههای فلسطینی مورد حمایت جمهوری اسلامی که پیشتر روابط نزدیکی با رژیم بشار اسد داشتند، اکنون تحت فشار حکومت جدید سوریه ناچار به ترک دمشق شدهاند.
الشرع ۱۶ بهمن از سیاستهای تهران در قبال حکومت بشار اسد انتقاد کرد و گفت حضور شبهنظامیان جمهوری اسلامی در سوریه تهدیدی برای کل منطقه بود.
بیشتر بخوانید: ترامپ از احمد الشرع خواست روابط سوریه را با اسرائیل عادیسازی کند
اردوغان «اشغال سوریه» به دست اسرائیل را غیرقابل قبول خواند
الشرع در سفر به استانبول با رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، در کاخ دلماباغچه دیدار کرد.
دفتر ریاستجمهوری ترکیه در بیانیهای درباره این دیدار نوشت: «رییسجمهوری ترکیه به همتاری سوری خود گفت که آنکارا از تصمیم آمریکا و اتحادیه اروپا برای لغو تحریمهای سوریه استقبال میکند.»
بر اساس این بیانیه، اردوغان همچنین تاکید کرد که «اشغال و تجاوزگری اسرائیل در خاک سوریه غیرقابل قبول است» و ترکیه در همه مجامع به مقابله با آن ادامه خواهد داد.
از زمان سرنگونی حکومت اسد، حملات مکرر اسرائیل به پایگاههای نظامی در سوریه توان بازدارندگی دولت جدید این کشور در برابر تهدیدهای امنیتی را بهطور قابلتوجهی کاهش داده است.
دولت بشار اسد ۱۸ آذر سال گذشته و ۱۱ روز پس از آغاز حملات گروههای مسلح مخالف، سرانجام سقوط کرد و بدین ترتیب، پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه پایان یافت.
از آن زمان، آنکارا به یکی از اصلیترین متحدان خارجی دولت الشرع تبدیل شده است.
پیشتر گیدون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، آنکارا را متهم کرده بود که در تلاش است سوریه را به یک «منطقه تحت حمایت ترکیه» تبدیل کند.
الشرع بهمن ۱۴۰۳ نیز در دومین سفر خارجی خود پس از عربستان سعودی، به ترکیه رفت و با اردوغان دیدار و گفتوگو کرد.
او در سفر جدید خود به ترکیه، وزرای خارجه و دفاع سوریه را همراه کرده بود.
این هیات مذاکراتی با وزیر خارجه، وزیر دفاع و رییس سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) داشتند.
یک منبع امنیتی ترکیه پیشتر اعلام کرده بود ایراهیم کالین، رییس میت، چند روز پیش در دمشق با الشرع درباره خلع سلاح گروه کُردی یگانهای مدافع خلق (یپگ) و ادغام آنها در ساختار نیروهای امنیتی سوریه گفتوگو کرده است.
ترکیه که پس از عملیاتهای فرامرزی علیه یپگ همچنان بخشهایی از شمال سوریه را در کنترل دارد، بارها خواستار خلع سلاح و انحلال این گروه شده است.
یپگ ستون فقرات نیروهای دموکراتیک سوریه، گروه مورد حمایت آمریکا، به شمار میرود، اما ترکیه آن را گروهی تروریستی میداند که با حزب کارگران کردستان (پکک) مرتبط است.
پکک ۲۲ اردیبهشت انحلال و تصمیمش به کنار گذاشتن مبارزه مسلحانه را اعلام کرد.
البابا شنبه سوم خرداد در یک نشست خبری در دمشق گفت دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی وابسته به حکومت اسد، بیش از هشت میلیون نفر از سوریها را به دلایل سیاسی تحت تعقیب قرار داده بودند.
او افزود: «ما درباره تقریبا یکسوم مردم سوریه صحبت میکنیم که بهخاطر مسائل امنیتی از سوی دستگاههای اطلاعاتی و نیروهای سرکوبگر رژیم پیشین تحت محدودیت و تعقیب بودند.»
پس از آغاز جنگ داخلی سوریه و سرکوب اعتراضات مسالمتآمیز ضد حکومتی از سوی اسد، میلیونها سوری در دام دستگاههای امنیتی این کشور گرفتار و با پیگرد قضایی، آزار و نقض حقوق خود مواجه شدند.
در این دوره، بسیاری از شهروندان سوری به شرکت در اعتراضات یا تبلیغ آن، «تضعیف جایگاه دولت»، ارتباط با طرفهای خارجی یا تامین مالی و حمایت از «تروریسم» متهم شدند.
اسد اصطلاح «تروریسم» را برای توصیف همه شورشیان و گروههای مخالف حکومت خود به کار میبرد.
تاسیس ادارهای ویژه برای زندانها و اصلاحات در سوریه
در سالهای اخیر صدها هزار سوری مخالف اسد به زندان افتادند، بسیاری شکنجه شدند و هنوز نام هزاران نفر از بازداشتشدگان در فهرست مفقودانی قرار دارد که نشانی از اجساد یا سرنوشتشان در دست نیست.
دولت بشار اسد ۱۸ آذر سال گذشته و ۱۱ روز پس از آغاز حملات گروههای مسلح مخالف، سرانجام سقوط کرد و بدین ترتیب، پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه پایان یافت.
بر اساس گزارشهای نهادهای حقوق بشری، حدود ۱۴ سال جنگ داخلی خونین در سوریه، بیش از نیم میلیون کشته و میلیونها آواره بر جای گذاشت.
مقامات جدید دولت انتقالی سوریه پس از رسیدن به قدرت، هزاران زندانی سیاسی را بهویژه از زندان بدنام صیدنایا آزاد کردند.
دولت جدید سوریه پیشتر نیز از کشف چندین گور جمعی از زندانیانی خبر داد که در زیر شکنجه جان باخته بودند.
مقامهای سوری در ماههای اخیر ساز و کاری را برای شمارش تعداد مفقودان در جریان جنگ و پیگیری سرنوشت آنها راهاندازی کردهاند.
سخنگوی وزارت کشور سوریه سوم خرداد در نشست خبری خود، از تاسیس ادارهای ویژه برای زندانها و اصلاحات خبر داد که هدف آن اجرای قوانین حقوق بشر است.
دولت جدید از زمان به قدرت رسیدن بارها اعلام کرده برای احیای ساختارهای عمومی و زیرساختهای فرسوده و همچنین تشکیل کمیسیونهایی برای رسیدگی به موضوع مفقودان و عدالت انتقالی خواهد کوشید.
گروهها و فعلان حقوق بشری و جامعه بینالمللی بارها بر اهمیت عدالت انتقالی در این کشور ویرانشده از جنگ تاکید کردهاند.
با این حال، نگرانیها درباره وضعیت حقوق بشر در سوریه همچنان پابرجاست، بهویژه در مورد اقلیتهای مذهبی مانند دروزیها و علویان.
بیشتر بخوانید: زندان نظامی مخوف صیدنایا؛ رازهای ناگفته پس از سقوط اسد
یک مقام وزارت امور خارجه ایالات متحده نیز جمعه دوم خرداد در گفتوگو با رویترز اعلام کرد که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، بهطور همزمان معافیتی ۱۸۰ روزه از تحریمهای «قانون سزار» علیه سوریه صادر کرده تا اطمینان حاصل شود این تحریمها مانعی در مسیر بازسازی و تلاشهای نوسازی سوریه نخواهند بود.
با این اقدامات تحریمها از جمله علیه احمد الشرع، رییسجمهوری موقت و انس خطاب وزیر کشور لغو میشوند و بانک مرکزی، خطوط هوایی سوریه، بانک املاک و مستغلات، وزارت نفت، شرکت عمومی مشتقات نفتی و پالایشگاههای حمص و بانیاس از فهرست سازمانها و نهادهای تحریمشده خارج میشوند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در جریان سفر خود به عربستان سعودی اعلام کرد که به خواست محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، با لغو تحریمهای سوریه موافقت کرده است. او سپس در اقدامی غیرمنتظره با احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه دیدار کرد. در این دیدار کوتاه که محمد بن سلمان نیز حضور داشت رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، بهصورت آنلاین شرکت کرده بود.
تحریمهای آمریکا از سال ۲۰۱۱ و با آغاز جنگ داخلی در سوریه علیه دولت بشار اسد و شماری از چهرههای کلیدی آن کشور اعمال شد. احمد الشرع، فرماندهی نیروهایی را بر عهده داشت که در ماه دسامبر گذشته اسد را از قدرت برکنار کردند.
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیه خود اعلام کرد مجوز عمومی جدید، موسوم به جیال ۲۵ (GL25)، «انجام تراکنشهایی را که پیشتر طبق مقررات تحریمهای سوریه ممنوع بود، مجاز میکند و عملا به معنای لغو تحریمها علیه سوریه است.»
در این بیانیه آمده است:«مجوز جیال ۲۵ مسیر را برای سرمایهگذاریهای جدید و فعالیتهای بخش خصوصی همسو با راهبرد اول آمریکای رییسجمهوری هموار خواهد کرد.»
لغو تحریمهایی که سوریه را از نظام مالی جهانی جدا کرده بود، راه را برای حضور گستردهتر سازمانهای بشردوستانه در این کشور هموار میسازد و زمینه را برای سرمایهگذاریهای خارجی و رونق تجارت در روند بازسازی سوریه فراهم میکند.
تعیین نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه
ساعاتی پیش از اعلام خبر کاهش تحریمهای سوریه، تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، اعلام کرد که بهعنوان نماینده ویژه در امور سوریه منصوب شده است.
باراک جمعه دوم خرداد در پستی در شبکه اجتاعی ایکس نوشت: «لغو تحریمها علیه سوریه، هدف اصلی ما یعنی شکست پایدار داعش را حفظ میکند و به مردم سوریه فرصت آیندهای بهتر میدهد.»
باراک، ۷۸ ساله، میلیاردر آمریکایی اهل لسآنجلس است. او نوه مهاجران کاتولیک لبنانی است که در اوایل قرن بیستم به ایالات متحده مهاجرت کردند. زادگاه پیشینیان او شهر زحله در نزدیکی مرز سوریه و لبنان است.
او و دونالد ترامپ از دهه سوم عمر خود با یکدیگر آشنا بودهاند. باراک در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۱۶ ترامپ از او حمایت و برایش سرمایهگذاری و کمک مالی جذب کرد و در طول دوره نخست ریاستجمهوریاش یکی از مشاوران نزدیک او باقی ماند.
باراک علاوه بر زبان انگلیسی، به عربی، اسپانیایی و فرانسوی نیز مسلط است.