از بامداد ۲۴ تیر تاکنون گزارشهایی از آتشسوزی گسترده در دستکم سه شهر تهران، تبریز و مشهد منتشر شده است. وقوع این آتشسوزیها همزمان با انفجارهایی که مقامات جمهوری اسلامی دلیلشان را «نشت یا ترکیدگی لوله گاز» اعلام میکنند، تردید شهروندان را در پی داشته است.
یک مجتمع مسکونی پنج طبقه ۶۰ واحدی در خیابان «پاسدار گمنام» تهران حدود ساعت چهار و نیم صبح سهشنبه ۲۴ تیر آتش گرفت.
به گفته جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتشنشانی شهرداری تهران، محل اصلی آتشسوزی طبقه همکف و پارکینگ در طبقه منفی یک مجتمع بود که تعداد زیادی خودرو در آن پارک شده بود.
او گفت در این حادثه سه خودرو و یک موتورسیکلت گرفتار آتش شدند، اما چون میزان سوختگی یک خودروی امویام بسیار بیشتر بود، احتمال اینکه آتش از آنجا آغاز شده و به خودروهای کناری سرایت کرده باشد، بیشتر است.
ملکی از مهار آتش پس از چند ساعت خبر داد و افزود علت اصلی آتشسوزی پس از «بررسی دقیق از سوی کارشناسان» اعلام خواهد شد.
چند ساعت پس از این حادثه و حوالی ساعت هشت صبح سهشنبه، گزارشها و تصاویری از آتشسوزی در برج زمرد بلوار ۲۹ بهمن تبریز منتشر شد.
حدود سه ساعت بعد، اکبر دشتی، معاون عملیات سازمان آتشنشانی شهرداری تبریز، از مهار آتشسوزی در این برج خبر داد و گفت حریق از یک فروشگاه پوشاک آغاز شده بود.
او افزود علت دقیق حادثه پس از «بررسی کارشناسان» اعلام میشود.
در مشهد نیز بامداد سهشنبه آتشسوزی گستردهای در مجتمع تجاری قائم واقع در میدان ۱۷ شهریور اتفاق افتاد.
به گفته حمیدرضا کافینیا، مدیرعامل سازمان آتشنشانی مشهد، ۱۵۰ آتشنشان به محل اعزام شدند و توانستند حریق را پس از ۱۰ ساعت مهار کنند.
او اعلام کرد آتش از طبقه منفی یک این مجتمع تجاری آغاز شده و نقطه کانونی حادثه، محل نگهداری لوازم آرایشی و بهداشتی بوده است.
به گفته کافینیا، تمامی این مجموعه آتش گرفته بود که با تلاش آتشنشانان مهار و از سرایت آن به واحدهای مجاور جلوگیری شد اما امکان ریزش ساختمان وجود دارد.
او همچنین تاکید کرد این مجتمع قدمتی بیش از ۶۰ سال دارد و بهعنوان یکی از ساختمانهای ناایمن در مشهد، چندین بار اخطار دریافت کرده بود.
انفجارها و آتشسوزیهای مشکوک دوشنبه
آتشسوزیهای گسترده در شماری از شهرهای ایران پس از توقف جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل خبرساز شده و مورد توجه شهروندان و کاربران رسانههای اجتماعی قرار گرفته است.
یک مخاطب دوشنبه ۲۳ تیر با ارسال ویدیوهایی به ایراناینترنشنال، از وقوع انفجار و آتشسوزی در گرمدره خبر داد و گفت دود عظیم ناشی از این آتشسوزی برای تمام ساکنان کرج قابل مشاهده است.
به گفته یکی از شهروندان، این حریق در شهرک خاتمالانبیا مقابل شهرک جهاننما رخ داده است.
محمد یساولی، رییس سازمان آتشنشانی شهرداری کرج، اعلام کرد این آتشسوزی در یک کارگاه مبلسازی به مساحت هزار متر مربع رخ داد، اما علت دقیق آن هنوز مشخص نیست.
در این روز همچنین گزارشهایی از انفجار و آتشسوزی در نقاطی دیگر از ایران مانند تبریز، قم، تهران و مشهد منتشر شد که از آن جمله میتوان به «انفجار» در فرودگاه مشهد و به اشتراکگذاری ویدیوهایی از دود سفید در نزدیکی این مکان منتشر شد.
روابط عمومی فرودگاه مشهد وقوع انفجار را تکذیب و اعلام کرد دود ناشی از «سوزاندن برنامهریزیشده علفهای هرز» بود.
دوشنبه همچنین گزارشهایی از وقوع دستکم دو انفجار در حوالی خیابان انقلاب و شریعتی تهران منتشر شد.
مقامهای جمهوری اسلامی علت حادثه در خیابان انقلاب را آتشسوزی در یک فروشگاه کفش اعلام کردند، اما درباره علت بروز حریق توضیحی ارائه ندادند
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال در ۲۳ تیر نشان میداد یک خودرو در شهرک غرب تهران آتش گرفته است.
در همین روز، بخشی از یک ساختمان در مجتمع پردیسان قم منفجر و طبقه اول ساختمان آن بهشدت تخریب شد.
مدیرعامل سازمان آتشنشانی قم گفت درباره انفجار این ساختمان «احتمال نشت گاز» وجود دارد.
همزمان خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نوشت در چند روز گذشته برخی چهرههای «ضدانقلاب» و «اکانتهای مرتبط با اسرائیل» تلاش میکنند هر سانحه یا حادثه طبیعی متداول را با هدف ایجاد اضطراب در بین مردم به جنگ مرتبط کنند.
فارس نوشت ساکنان ساختمانی که در قم دچار انفجار شده، «شهروندان عادی» هستند.
این رسانه وابسته به سپاه افزود اگر حملهای در ایران رخ داده باشد، مردم با «فعال شدن آژیر خطر در اسرائیل» از آن مطلع خواهند شد.
تسنیم، دیگر خبرگزاری وابسته به سپاه پاسداران، نیز در گزارشی نوشت انفجارهای اخیر در برخی مناطق کشور، ناشی از «نشتی گاز» بوده و به مسائل «امنیتی یا تروریستی» ارتباطی ندارد.
حساب فارسیزبان وزارت خارجه اسرائیل در شبکه ایکس، ۲۳ تیر در واکنش به این حوادث که مقامهای حکومتی دلیلشان را «نشت گاز» عنوان میکنند، نوشت اگر جمهوری اسلامی «بهجای ارسال میلیونها دلار به تروریستهای ورشکسته منطقه، لولههای گاز را ترمیم میکرد بهتر نبود؟»
اعلام «نشت گاز» بهعنوان علت این حوادث مانند انفجار در برجهای پامچال چیتگر تهران با واکنش شهروندان مواجه شده است.
شماری از کاربران رسانههای اجتماعی معتقدند این حوادث که بلافاصله پس از اعلام آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل در ایران آغاز شدند، میتوانند دلایلی مانند «تلاش برای حذف هدفمند مقامات حکومت»، «خرابکاری» یا «حمله خارجی» داشته باشند.
جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، ۲۳ تیر آتشسوزیها و انفجارهای پرشمار در ایران را «مرموز» توصیف کرد و در ایکس نوشت: «گزارشهای تایید نشدهای درباره بلند شدن دود در پارچین وجود دارد، این یعنی نشت گاز خیلی زیاد.»
بر اساس گزارشهای عمومی و رسمی منتشر شده، جمهوری اسلامی در سالهای اخیر یکی از منابع مداخله در سامانه جیپیاس منطقهای بوده است اما این اختلالها در روزها و هفتههای گذشته به اوج خود رسیده است.
تیمراستیآزمایی ایراناینترنشنال در این گزارش به بررسی ابعاد مختلف اختلالها در سیستمهای ناوبری در ایران پرداخته و تلاش کرده تا تصویری جامع از چند و چون آنچه به عنوان بخشی از جنگ الکترونیک در منطقه نامیده میشود ارائه دهد.
چرا دولتها در سیگنال جیپیاس مداخله میکنند؟
در کنار ایران، روسیه، چین و کرهشمالی نیز از پیشگامان اختلال در جیپیاس با استفاده از جمینگ و اسپوفینگ شناخته میشوند؛ فناوریهایی که بخشی از تاکتیکهای جنگ نامتقارن بهشمار میروند.
در جریان اعتراضات سراسری در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی بهطور همزمان دست به قطع اینترنت، اختلال در جیپیاس و تضعیف سیگنالهای ارتباطی زدند.
همانزمان کاربران از اختلال در اپلیکیشنهای مسیریابی مانند «ویز» و «گوگلمپ» خبر دادند. این دست از اختلالهای محلی، معمولا برای محدود کردن جابهجایی معترضان یا کاهش هماهنگی آنها صورت گرفته است.
در جنگهای مدرن، نیروهای نظامی بهصورت محلی اقدام به ایجاد انواع اختلال در دادههای ماهوارهای میکنند تا استفاده دشمن از جیپیاس برای هدایت موشکها، پهپادها و نیروهای زمینی جلوگیری کنند.
گزارشها نشان میدهد روسیه در سال ۲۰۱۷ بهطور عمدی سیگنالهای جیپیاس را در دریای سیاه دچار اختلال کرده است.
در سالهای اخیر نیز در سواحل شرقی مدیترانه، اختلالهای گستردهای ثبت شده که کارشناسان منشا آن را اسرائیل میدانند.
چین نیز از چنین تاکتیکهایی در مناطق حساس امنیتی، بهویژه اطراف تایوان و جزایر استراتژیک خود استفاده کرده است.
آمریکا در گذشته برای اهداف امنیتی، بهطور عمدی دقت جیپیاس غیرنظامی را با استفاده از قابلیت «دسترسی انتخابی» کاهش میداد تا دشمنان به اطلاعات دقیق موقعیت دسترسی نداشته باشند اما این قابلیت در سال ۲۰۰۰ از سوی دولت آمریکا غیرفعال شد.
جمینگ چیست و چه تفاوتی با اسپوفینگ دارد؟
در سیستمهای مکانیابی مانند جیپیاس، تلفنها، کشتیها، هواپیماها و سامانههای نظامی از سیگنالهایی استفاده میکنند که از ماهوارهها به زمین فرستاده میشوند.
این سیگنالها بسیار ضعیف هستند و اگر کسی در نزدیکی گیرنده (مثلا یک موبایل یا هواپیما) امواج قویتر در همان فرکانس پخش کند، گیرنده دیگر نمیتواند سیگنال اصلی را تشخیص دهد. به این عمل جمینگ جیپیاس میگویند.
اسپوفینگ یا جعلیسازی، نوعی پیشرفتهتر از جمینگ است که در آن سیگنالهای تقلبی ولی شبیه سیگنال اصلی فرستاده میشود، به طوری که گیرنده فکر کند در جای دیگری قرار دارد.
دولتها معمولا برای حفاظت از مراکز حساس یا رویدادهای مهم، بهصورت محلی، میدانهای جمینگ یا «حبابهای اسپوفینگ» ایجاد میکنند تا از پرواز پهپادها یا حملات هدایتشونده جلوگیری شود.
جمینگ نظامی جمهوری اسلامی در مناطق درگیری
در طول جنگ ۱۲ روزه، ایراناینترنشنال به پیامهای بسیاری از سراسر کشور درباره قطع اینترنت و اختلال در سیستمهای جیپیاس دریافت کرد.
پیش از آغاز درگیریها گزارش شد که روزانه بین ۹۷۰ تا هزار و ۱۰۰ کشتی در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان با اختلال در جیپیاس روبهرو شدهاند؛ این آمار در ۲۵ خرداد، روز سوم جنگ، به هزار و ۱۵۵ کشتی رسید.
در یک حادثه، دو نفتکش فرانتایگل و آدالین شبانه با یکدیگر برخورد کردند و بازرسان احتمال دادند که جمینگ جیپیاس عامل خطای ناوبری بوده است.
پس از آن شرکتهای کشتیرانی مجبور شدند مسیرها و برنامههای خود را تغییر دهند و از عبور شبانه خودداری کنند، که موجب ازدحام در یکی از مسیرهای حیاتی تجارت جهانی شد.
پیش از آن دولت آمریکا مرداد ۱۳۹۸ به جمهوری اسلامی هشدار داده بود که از ارسال پارازیت روی کشتیهای تجاری که از تنگه هرمز میگذرند، خودداری کند.
اسپوفینگ و خطر آفرینی در مسیرهای هوایی
گزارشهایی از پاییز ۲۰۲۳ نشان میدهد که هواپیماهای مسافربری در حال عبور از حریم هوایی ایران دچار اسپوفینگ جیپیاس شدهاند.
به گفته نهادهای رصد هوانوردی، بر اثر این مداخله جدی، دستکم ۲۰ هواپیمای مسافربری و خصوصی از مسیر خارج شدند.
در این عملیات سیگنالهای جعلی از ایستگاههای زمینی پخش میشدند و آنقدر قوی بودند که سیگنالهای واقعی جیپیاس را تحتالشعاع قرار دادند.
این اسپوفینگها طوری طراحی شده بودند که خلبانها تا مدتی متوجه انحراف خود از مسیر نمیشدند. در یکی از موارد، خدمه یک بوئینگ ۷۷۷ که بهشدت از مسیر منحرف شده بود، از برج مراقبت بغداد پرسید: «الان کجاییم و ساعت چنده؟»
عملیات تسخیر پهپاد آمریکایی با اسپوفینگ در سال ۲۰۱۱
در دسامبر ۲۰۱۱، جمهوری اسلامی اعلام کرد که یک پهپاد پیشرفته جاسوسی آمریکا آر-کیو سنتینال ۱۷۰، را با دستکاری سیگنال جیپیاس به زمین نشانده است.
مقامهای تهران گفتند با «اسپوفینگ» سیگنال جیپیاس پهپاد، آن را فریب دادهاند تا در خاک ایران فرود بیاید.
مقامهای آمریکایی علت را نقص فنی عنوان کردند، اما سالم بودن کامل پهپاد و فرود بیحادثه آن تا حدی به ادعای ایران اعتبار بخشید.
یک هفته بعد باراک اوباما، رییسجمهوری وقت آمریکا، از جمهوری اسلامی خواست تا این پهپاد را پس بدهد. اتفاقی که هرگز نیافتاد.
جمهوری اسلامی در سالهای بعد با الهام از آنچه در این نبرد الکترونیک بدست آورده بود، برای ساخت مدلهای مشابه تلاش کرد.
از سیستم ناوبری جیپیاس چه میدانیم؟
سامانه موقعیتیاب جهانی (جیپیاس) متعلق به دولت ایالات متحده آمریکاست و از سوی نیروی فضایی وابسته به وزارت دفاع این کشور اداره میشود.
مدیریت این منظومه ماهوارهای در اختیار مرکز کنترل نیروی فضایی آمریکا واقع در پایگاه نیروی فضایی شریور در ایالت کلرادو است.
جیپیاس از یک شبکه ماهوارهای در مدار میانی زمین (MEO) در فاصله ۲۰ تا ۳۵ هزار کیلومتری استفاده میکند.
این سامانه برای عملکرد پایه خود به حداقل ۲۴ ماهواره فعال در شش صفحه مداری (هر صفحه شامل چهار ماهواره) در ارتفاع بیش از ۲۰ هزار کیلومتری از سطح زمین طراحی شده است تا در هر زمان، دستکم چهار ماهواره از هر نقطه روی زمین قابل مشاهده باشند.
سیگنالهای جیپیاس بهطور جهانی برای همه کشورها و کاربران در دسترساند، اما کنترل کامل زیرساختها، ماهوارهها و تنظیمات سیگنال در دست ارتش آمریکا است.
چنین قابلیتی باعث شده کشورهایی همچون چین، روسیه و حتی ایران، از اتکا به جیپیاس به عنوان وابستگی ناامن به یک ابزار کلیدی که در کنترل «دشمن» است، یاد کنند.
کشورهای دارای سامانه مستقل ناوبری ماهوارهای جهانی
اتحادیه اروپا، سامانه ناوبری گالیلئو (Galileo) را با کنترل غیرنظامی طراحی کرده که خدمات جهانی با دقت بالا ارائه میدهد. تا اوایل دهه ۲۰۲۰، این سامانه صاحب ۲۴ ماهواره عملیاتی (بهعلاوه ذخیرهها) در مدار شده و در حال دستیابی به ظرفیت کامل عملیاتی است.
روسیه دارای یک سامانه ناوبری به نام گلوناس (GLONASS) است که با بیش از ۲۴ ماهواره، پوشش جهانی فراهم میکند.
چین یک سامانه ناوبری ماهوارهای به نام بیدو (BeiDou) را از سال ۲۰۲۰ در سطح جهانی فعال کرده است که اکنون ۳۵ ماهواره دارد. خدمات غیرنظامی این سامانه رایگان و آزاد است اما خدمات رمزنگاریشده نظامی نیز ارائه میدهد.
علاوه بر این سامانهها، هند یک سامانه ناوبری منطقهای با نام ناویک (NavIC) شامل هفت ماهواره ساخته و میتواند مناطق اطراف این کشور را تا شعاع تقریبی هزار و ۵۰۰ کیلومتر پوشش میدهد.
ژاپن نیز یک سامانه منطقهای با چهار ماهواره به نام «سامانه شبه-سمتالراسی» (QZSS) طراحی کرده که بهعنوان یک سامانه تقویتی عمل کند.
آیا نشانهای از تلاش ایران برای استفاده از سامانههای جایگزین همچون بیدو وجود دارد؟
محمد کشاورز زاده، سفیر جمهوری اسلامی ایران در پکن اسفند ۱۳۹۹ اعلام کرده بود که چین سیستم موقعیتیاب جهانی جدید خود با نام بیدو را در اختیار ایران قرار خواهد داد.
مرکز بلفر هاروارد، همان سال در گزارشی نوشت ایران از سال ۱۳۹۴ با چین تفاهمنامهای درباره سامانه بیدو امضا کرده که شامل ایستگاههای زمینی و مرکز داده فضایی است، اما تا زمان تنظیم گزارش، شواهد دقیقی از استفاده ایران از این سامانه منتشر نشده است.
حتی احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات، ۲۱ روز پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، سهشنبه ۲۳ تیر از تدوین برنامهای برای انتقال خدمات مکانیابی از جیپیاس به سامانه ماهوارهای بیدو چین خبر داد و تاکید کرد که در جریان مذاکرات ایران و چین، یکی از محورهای اصلی توافق، بهرهگیری از ظرفیت این منظومه چینی برای موقعیتیابی دقیق در ایران بوده است.
به گفته چیت ساز، جمهوری اسلامی در حال تدوین برنامهای است تا بخشی از خدمات مکانمحور کشور – در حملونقل، کشاورزی، اینترنت اشیا – بهتدریج از جیپیاس به سمت بیدو مهاجرت کند.»
در نبود اطلاعات موثق نمیتوان گمانهزنی دقیقی انجام داد، اما این احتمال وجود دارد که تهران برخی از تجهیزات نظامی به ویژه موشکی خود را مستقل از جیپیاس و وابسته به بیدو بهروزرسانی کرده باشد.
موانع جایگزین کردن جیپیاس با سامانههای دیگر چیست؟
هر کشوری با کنار گذاشتن جیپیاس، از اکوسیستم جهانی آن جدا میشود. اپلیکیشنها، پلتفرمها و سرویسها بر پایه جیپیاس طراحی شدهاند و نبود آن به منزله انزوای تکنولوژیک و کاهش بهرهوری است.
استفاده از سامانه یک کشور شریک، مانند بیدو چینی، مستلزم سرمایه گذاری بر روی تجهیز گسترده «سامانه ناوبری بلندمدت پیشرفته» (eLoran) و زیرساختهایی بر روی زمین است؛ فرایندی پر هزینه و زمانبر.
برای کاربران غیرنظامی، مانند گوشیهای هوشمند، سیستمهای ناوبری خودرو، ناوگان هوایی و دریایی نیز نیاز به تغییرات گسترده سختافزاری وجود دارد و این به معنای یارانه دادن یا اجبار تولیدکنندگان به تغییر محصولات است.
پیامدهای قطع آنی و همیشگی جیپیاس
قطع ناگهانی جیپیاس برای مردم عادی پیامدهای فوری و گستردهای دارد، چرا که بسیاری از خدمات روزمره مانند مسیریابی، تاکسیهای اینترنتی، سفارش غذا و اپلیکیشنهای مکانمحور بهطور مستقیم به این سامانه وابستهاند.
قطع جیپیاس بدون جایگزین مناسب، زندگی روزمره کاربران را مختل میکند؛ مسیریابی، تماسهای اضطراری و خدمات آنلاین دچار اختلال میشوند و نارضایتی عمومی افزایش مییابد و صنایع حیاتی مانند هواپیمایی، حملونقل، برق و مخابرات با تاخیر، خطا یا توقف سرویس روبهرو میشوند.
مهاجرانی سهشنبه ۲۴ تیر در نشست خبری هفتگی خود در پاسخ به پرسشی درباره قصد احتمالی دولت برای رفع فیلترینگ تلگرام گفت «شرایط فعلی و اقدامات اسرائیل» دست حامیان محدودسازی اینترنت را «خوب پُر کرده است».
او افزود اهداف اسرائیل در جنگ اخیر «از طریق اینترنت کنترل میشدند و طبیعتا نیاز بود که برای حفظ امنیت به اینترنت ملی مهاجرت کنیم».
این مقام جمهوری اسلامی ادامه داد: «مسلما این موضوع به این دلیل انتخاب شد، وگرنه رویکرد دولت رویکرد اینترنت آزاد است.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که طرح «اینترنت ملی» از مدتها پیش در دستور کار حکومت ایران قرار داشته است.
در مهرماه ۱۴۰۳، مهاجرانی در پاسخ به سوالی در خصوص رفع فیلترینگ اینترنت گفت: «نمیتوانیم تغییرات را به یکباره ایجاد کنیم، فرآیند بازنگری در فیلترینگ در حال پیگیری است. صبوری کنید.»
چند ماه بعد در اسفند ۱۴۰۳، او تاکید کرد تا به حال هیچ قولی برای رفع فیلتر اینستاگرام و تلگرام نداده است.
این در حالی است که او پیشتر چندین بار از حل مشکل فیلترینگ سخن گفته بود.
در شرایطی که برخی مقامهای حکومت بهرهگیری اسرائیل از اینترنت را عامل هدف قرار گرفتن فرماندهان و مسئولان جمهوری اسلامی عنوان کردهاند، مهدیه شادمانی، دختر علی شادمانی، فرمانده پیشین قرارگاه خاتمالانبیا، ۱۳ تیر گفت پدرش که در حملات اسرائیل کشته شد، هیچگونه تلفن همراه یا وسیله هوشمندی در اختیار نداشت.
او اضافه کرد ردیابی انجامشده از سوی اسرائیل فراتر از پیامرسانهایی مانند واتساپ یا روشهای جاسوسی سنتی و فردی بوده است.
مهاجرانی: فتوای قتل ترامپ بهخاطر «بیحرمتی» او به خامنهای بود
سخنگوی دولت پزشکیان در ادامه اظهارات خود به سخنان اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، درباره علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پرداخت و گفت: «طبیعی است که جامعه ما از بیحرمتیهای انجامشده عصبانی است.»
مهاجرانی افزود فتوای «محاربه» شماری از مراجع شیعه و آخوندهای حامی حکومت علیه ترامپ در واکنش به «بیحرمتیها» صادر شده است: «علمای دین بهعنوان یک گروه اجتماعی متنفذ، در واکنش به این بیحرمتی و بیاحترامیها فتوا صادر کردند.»
مهاجرانی ادامه داد: «موضع دولت در مواضع رسمی اعلام خواهد شد و ما از طریق مراجع رسمی بینالمللی موضع خود را بهصورت جدی پیگیری خواهیم کرد.»
در روزهای اخیر شماری از مراجع شیعه و چهرههای مذهبی وابسته به جمهوری اسلامی فتوایی برای قتل ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دادند.
همچنین کارزارهایی برای جمعآوری پول با هدف اجرای این حکم راهاندازی شد.
پزشکیان ۱۶ تیر در مصاحبه با تاکر کارلسون، مجری آمریکایی، درباره صدور فتوای «محاربه» برای قتل ترامپ و نتانیاهو گفت این فتوا و حکم علیه هیچ شخصی نیست و ربطی به حکومت ایران و رهبر جمهوری اسلامی ندارد.
۲۶ نماینده مجلس ۱۹ تیر در نامهای خطاب به پزشکیان، سخنان او در این مصاحبه را «سوالبرانگیز» خواندند و گفتند اظهارات او از موضع «ضعف» و برخلاف «وحدت کمسابقه» مردم و مسئولان حکومت پس از جنگ اخیر بوده است.
سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، ۱۸ تیر هشدار داد صادرکنندگان فتوای محاربه علیه ترامپ و نتانیاهو بهدنبال «صادر کردن تروریسم» هستند.
شرکت اکتشاف نفت آمریکایی «اچکیان انرژی» سهشنبه ۲۴ تیر در بیانیهای اعلام کرد: «صبح امروز حدود ساعت هفت به وقت محلی انفجاری در یکی از تاسیسات تولیدی این شرکت در میدان سارنگ رخ داد.»
در ادامه این بیانیه آمده است: «فعالیتها در تاسیسات آسیبدیده تا زمان ایمنسازی محل متوقف شده است.»
خبرگزاری فرانسه گزارش داد منبع این انفجار که هیچ تلفات جانی به همراه نداشت، هنوز مشخص نشده است.
افزایش حملات در هفتههای اخیر
در هفتههای اخیر، موجی از حملات پهپادی و راکتی در اقلیم کردستان به وقوع پیوسته است.
عراق از دیرباز با درگیری گروههای شیعی تحت حمایت جمهوری اسلامی با نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا مواجه بوده و حملاتی از این دست بارها در این کشور رخ داده است.
انفجار در میدان سارنگ یک روز پس از آن رخ داد که سه حمله پهپادی انتحاری در اقلیم کردستان گزارش شد؛ یکی از پهپادها در نزدیکی فرودگاه اربیل سرنگون شد و دو پهپاد دیگر به میدان نفتی خورمالا در جنوب غربی اربیل اصابت کردند و خسارات مادی به بار آوردند.
وزارت منابع طبیعی اقلیم کردستان عراق تایید کرد حملات پهپادی اخیر به میادین نفتی خسارت وارد کرده است.
هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفته است.
پیشتر در ۱۴ تیر، مقامات اقلیم کردستان از سرنگونی یک پهپاد در نزدیکی فرودگاه اربیل خبر دادند و انگشت اتهام را بهسوی حشد شعبی ائتلافی، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، نشانه رفتند.
گروههای مورد حمایت تهران در عراق، از جمله «کتائب حزبالله»، «عصائب اهل الحق» و «حرکت النجباء»، پیش از این نیز در حملات به نیروهای آمریکایی در عراق، سوریه و اردن نقش داشتهاند.
هفته گذشته، تنش لفظی بین اربیل و بغداد بر سر «حملات پهپادی مشکوک» شدت گرفت و دولت فدرال بغداد دست داشتن حشد شعبی در این حملات را رد کرد.
همزمان، اختلافها میان اربیل و بغداد بر سر صادرات نفت نیز تشدید شده است. خط لوله اصلی انتقال نفت از اقلیم کردستان به ترکیه از سال ۲۰۲۳ تاکنون، بهدلیل منازعات حقوقی و چالشهای فنی همچنان غیرفعال مانده است.
این حملات در شرایطی رخ میدهند که تنش میان تهران و واشینگتن اوج گرفته و آمریکا تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان را هدف بمباران قرار داده است.
یک منبع آگاه در اقلیم کردستان عراق در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «حملات پهپادی علیه میادین نفتی در اقلیم کردستان عراق با اهداف سیاسی و بهمنظور ایجاد فشار و تهدید علیه امنیت و اقتصاد این منطقه صورت میگیرد.»
نخستوزیر عراق منکر مداخله جمهوری اسلامی شد
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، در مصاحبه با روزنامه الشرق الاوسط با اشاره به برخی گزارشها درباره دخالت جمهوری اسلامی در امور عراق گفت: «روابط شراکت [میان تهران و بغداد] راهبردی است، اما عراق بهطور قاطع با هرگونه دخالت در تصمیمات و حاکمیتش مخالف است و ایران هیچگونه نقشی در اداره امور عراق ندارد.»
سودانی همچنین به جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل اشاره کرد و افزود: «عراق در جریان درگیریها درخواست مستقیمی از سوی ایران دریافت نکرد، بلکه خود ابتکار عمل را برای انتقال پیامها و کاهش تنش به دست گرفت و بهدنبال بازگرداندن گفتوگوها بود.»
او با تاکید بر موضع دولت عراق در قبال درگیریهای منطقهای، جلوگیری از اقدام گروههای مسلح برای کمک به حکومت ایران را تایید و از آن دفاع کرد: «هرگونه واکنش شتابزده گروههای مسلح در جریان حملات اسرائیل به ایران را مهار کردیم.»
بارو سهشنبه ۲۴ تیر اعلام کرد فرانسه، بریتانیا و آلمان در صورت نرسیدن به یک توافق هستهای «قاطع، ملموس و قابل راستیآزمایی» با جمهوری اسلامی، حداکثر تا پایان ماه اوت (۹ شهریور) ساز و کار بازگشت فوری تحریمهای سازمان ملل یا همان مکانیسم ماشه را علیه ایران فعال خواهند کرد.
او در آستانه نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل گفت: «فرانسه و شرکایش حق دارند تحریمهای جهانی در حوزه تسلیحات، نظام بانکی و تجهیزات هستهای را که ۱۰ سال پیش لغو شده بود، دوباره اعمال کنند.»
وزیر خارجه فرانسه همچنین از تصویب تحریمهای اروپایی علیه ۹ شخص و نهاد ایرانی «مسئول ترور» در خاک اروپا خبر داد.
مکانیسم ماشه یا اسنپبک، ساز و کاری است که ۱۰ سال پیش در زمان توافق برجام، در متن قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل گنجانده شد تا امکان بازگشت خودکار تحریمهای این سازمان علیه ایران را در صورت «عدم پایبندی اساسی» این کشور به تعهدات خود فراهم آورد.
این اقدام نیازی به رایگیری یا اجماع در شورای امنیت نخواهد داشت.
بارو اوایل تیر نیز گفته بود فرانسه و شرکای اروپاییاش میتوانند تنها با ارسال یک نامه، تحریمهای جهانی بر تسلیحات، تجهیزات هستهای و بخشهای کلیدی مالی ایران را بازگردانند.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، ۲۴ تیر هشدار داد زمان برای استفاده از مکانیسم ماشه رو به پایان است.
او گفت پرونده جمهوری اسلامی در نشست پیش روی شورای روابط خارجی اتحادیه اروپا مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
پیش از این در ۱۷ تیر، دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا، هشدار داد اگر جمهوری اسلامی از برنامه هستهای خود عقبنشینی نکند، لندن برای فعالسازی مکانیسم ماشه آمادگی دارد.
در سوی مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۳ تیر با اشاره به تهدید کشورهای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه گفت: «استفاده از مکانیسم ماشه یک اقدام سیاسی و در راستای تقابل با ایران است.»
بقایی افزود هنوز زمان مشخصی برای ادامه گفتوگوهای هستهای میان تهران و واشینگتن تعیین نشده و حضور ایران در این مذاکرات منوط به حصول اطمینان از «اثربخشی» آن است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، هم ۲۱ تیر در دیدار با روسای نمایندگیهای خارجی در تهران، امکان استفاده از مکانیسم ماشه را «بزرگترین اشتباه» اروپاییها خواند.
مقامهای حکومت ایران بارها تهدید کردهاند در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه به آن پاسخ خواهند داد.
روزنامه نیویورکتایمز سهشنبه ۲۴ تیر گزارش داد یک قاضی در ایالت لوئیزیانا با استناد به «خطر جدی آسیب غیرقابل جبران»، دستور آزادی پورحسین ۲۹ ساله را صادر کرد.
پورحسین دانشجوی مقطع دکترای رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه ایالتی لوئیزیانا است که اول تیر و یک روز پس از بمباران سه سایت هستهای ایران از سوی آمریکا، بههمراه همسرش پریسا فیروزآبادی بازداشت شد.
او از آن زمان در یکی از بزرگترین مراکز بازداشت اداره مهاجرت در جنوب آمریکا نگهداری شده بود.
به نظر میرسد او نخستین شهروند ایرانی باشد که دولت ترامپ در جریان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل تلاش کرده از خاک آمریکا اخراج کند.
به نظر میرسد همسر پورحسین اندکی پس از بازداشت آزاد شده باشد، زیرا در دادخواست تنها بهطور گذرا به فیروزآبادی اشاره شده و نامش در فهرست بازداشتشدگان اداره مهاجرت آمریکا به شکل عمومی دیده نمیشود.
وکلای این زوج گفتند بازداشت آنها با یک «نقشه فریبآمیز و مغایر با قانون اساسی» صورت گرفته است.
به گفته آنها، این زوج اخیرا وقوع یک تصادف رانندگی و فرار مقصر را گزارش کرده بودند که منجر به آسیب دیدن خودرویشان شده بود.
ماموران پلیس ایالتی با ادعای تحقیق درباره تصادف، به در آپارتمان آنها در باتونروژ آمدند، اما وکلای پورحسین میگویند در واقع پلیس آنها را به پایین ساختمان هدایت کردند؛ جایی که گروه بزرگی از ماموران مهاجرت (ICE) با نقاب در کمین بودند.
بر پایه گفتههای وکلا، پورحسین دارای ویزای تحصیلی معتبر اف-۱ با تاریخ انقضای دسامبر ۲۰۳۰ است و حکم بازداشتی نیز علیه او صادر نشده بود.
آنها در دادخواست آزادی این دانشجو استدلال کردند اینکه ماموران اداره مهاجرت فردی را بدون داشتن حکم قضایی و بدون وجود شرایط اضطراری، از طریق فریب وادار به گشودن در منزل کنند، نقض قانون اساسی محسوب میشود.
دستیار دادستان فدرال که نماینده دولت در این پرونده بود، هیچ مدرک یا روایت متقابلی برای رد اتهامات مطرحشده ارائه نکرد.
قاضی ضمن پذیرش دادخواست اضطراری برای آزادی پورحسین، دولت را از انتقال او به حوزه قضایی دیگر نیز منع کرد.
دولت ترامپ پیشتر برای آسانتر کردن اخراج برخی افراد، آنان را به حوزههای قضایی مدنظرش منتقل کرده بود.
اداره مهاجرت آمریکا هفتم تیر اعلام کرده بود مجموعا ۶۷۰ ایرانی در سراسر ایالات متحده در بازداشت هستند.
