مقامهای جمهوری اسلامی و نمایندگان فرانسه، آلمان و بریتانیا برای نخستینبار پس از حملات آمریکا و اسرائیل، در استانبول دیدار کردند. محور اصلی این گفتوگوها، سرنوشت قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت بود که در مهرماه منقضی میشود. مقامهای ایرانی از ادامه این گفتوگو ها خبر دادهاند.
خبرگزاری رویترز جمعه سوم مرداد به نقل از منابع دیپلماتیک نوشت کشورهای اروپایی تا پایان مرداد برای بازگشت به دیپلماسی ضربالاجل تعیین کردهاند.
بر اساس این گزارش آنها خواستار گامهای مشخص از سوی ایران شدهاند تا در صورت تحقق، امکان تمدید موقت این ضربالاجل تا شش ماه فراهم شود.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پس از این نشست گفت: «در این گفتوگوهای جدی، صریح و جزئی، دو طرف ایدههای مشخصی درباره رفع تحریمها و مسائل هستهای مطرح کردند.»
او با انتقاد از مواضع طرفهای اروپایی در قبال «جنگ اخیر علیه ملت ایران» افزود: «مواضع اصولی ایران از جمله در مورد سازوکار موسوم به اسنپبک بهطور شفاف ارائه شد و قرار شد مشورتها ادامه یابد.»
با نزدیک شدن به تاریخ ۲۶ مهر، قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که مبنای حقوقی برجام بود منقضی میشود. بر اساس این قطعنامه، تحریمهای سازمان ملل علیه ایران تنها در صورتی بهطور خودکار بازمیگردند که یک طرف توافق دستکم ۳۰ روز قبل از پایان ضربالاجل، سازوکار اسنپبک را فعال کند.
دیپلماتها گفتهاند تهران باید در زمینههایی چون گفتوگو با آمریکا، همکاری کامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و تعیین تکلیف ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی که پس از حملات اخیر سرنوشت آن نامعلوم است، تعهداتی بدهد.
پیش از نشست استانبول، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی پیشنهاد تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ را «بیمعنا و بیپایه» خوانده بود.
همزمان رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، گفت به ازسرگیری بازرسیها در ایران در سال جاری خوشبین است.
او در سنگاپور گفت: «باید درباره جزئیات فنی مذاکره کنیم. باید نظر ایران را درخصوص احتیاطهای مورد نظرش بشنویم و درباره روش اجرا به توافق برسیم.»
پیش از این، آمریکا پنج دور گفتوگو با ایران برگزار کرده بود. پس از حملات هوایی در خردادماه، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرد که این حملات برنامه هستهای ایران را «نابود» کرده است.
به گزارش انبیسی نیوز، ارزیابی بعدی مقامهای آمریکایی نشان داد که فقط یکی از سه سایت هستهای هدف بهطور گسترده تخریب شده و دو سایت دیگر آسیب کمتری دیدهاند.
این در حالی است که عباس عراقچی وزیرخارجه جمهوری اسلامی ۳۰ تیر در بخشی از گفتوگوی خود با برت بِر، مجری برنامه «گزارش ویژه» خسارتهای وارد آمده به تاسیسات هستهای ایران در اثر حملات ماه گذشته آمریکا را «شدید» توصیف کرد.
عسکری در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا گفت بنا بر اعلام سامانه پایش کیفی هوای کشور، در ساعت ۱۱ جمعه سوم مرداد شاخص کیفیت هوای اهواز بر اساس اندازهگیری ذرات معلق با اندازه ۲.۵ میکرون در ایستگاه پادادشهر ۲۷۲ میکروگرم بر مترمکعب بوده و هوای این شهر در وضعیت «بسیار ناسالم» و «بنفش» قرار دارد.
در ایستگاه نیوساید اهواز، استانداری خوزستان، معاون بهداشت دانشگاه جندی شاپور، مرکز بهداشت شرق اهواز و اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان نیز شاخص بهترتیب روی ۲۰۹، ۲۴۸، ۲۵۱، ۲۴۵ و ۲۵۱ میکروگرم بر مترمکعب قرار گرفت.
عسکری افزود هوای شهرهای رامهرمز، ماهشهر، خرمشهر، امیدیه و آغاجاری سوم مرداد در شرایط «ناسالم» و در محدوده هشدار «قرمز» قرار داشته است.
به گفته او، کیفیت هوا در شهرهای گتوند، ملاثانی، شوشتر، شادگان و بهبهان نیز در وضعیت «ناسالم برای گروههای حساس» و در محدوده «نارنجی» گزارش شده است.
طبق شاخص ۲.۵ میکرون، هوای اندیمشک، دزفول و باغملک در وضعیت «قابل قبول» و هوای اندیکا، لالی و دزپارت در شرایط «پاک» قرار دارد.
در سامانه شاخص کیفیت هوا، وضعیت ناسالم با رنگ قرمز، بسیار ناسالم با رنگ بنفش، و وضعیت خطرناک با رنگ قهوهای نمایش داده میشود.
افزایش دمای هوا
افزون بر بحران آلودگی هوا، گرمای شدید و قطع مکرر برق در جنوب ایران باعث نارضایتی شدید شهروندان شده است.
محمد سبزهزاری، مدیرکل هواشناسی خوزستان، از پیشبینی استقرار توده هوای گرم و روند افزایش دما در این استان خبر داد.
او با استناد به آخرین نقشههای پیشیابی هواشناسی گفت استقرار توده هوای گرم تا هفتم مرداد در خوزستان ادامه خواهد داشت و دمای هوا در اغلب مناطق استان، بهجز نواحی مرتفع شرقی و شمالی، به ۴۹ تا ۵۰ درجه سانتیگراد و حتی بالاتر خواهد رسید.
به گفته مدیرکل هواشناسی خوزستان، در شبانهروز گذشته رامشیر با ثبت دمای ۵۲.۲ درجه گرمترین و دزفول با ۲۵.۴ درجه خنکترین نقطه استان بودهاند.
همچنین دمای هوای اهواز در این بازه بین ۵۰.۱ و ۳۲.۹ درجه سانتیگراد در نوسان بوده است.
بقایی جمعه سوم مردادماه گفت: «اساسا وقتی اصل موضوع بازگرداندن تحریمها فاقد هرگونه دلیل و وجاهت قانونی و منطقی است و طرفهای اروپایی بهدلیل عملکردشان صلاحیت و مجوز چنین کاری ندارند، صحبت کردن از تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ را نیز بهطور مضاعف بیمعنا و بیمبنا میدانیم و با آن مخالفیم.»
او با انتقاد از «موضعگیری حمایتی» بریتانیا، فرانسه و آلمان از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران، تروئیکای اروپایی را به «نقض مستمر تعهدات خود طبق برجام» متهم کرد و افزود این سه کشور «آگاهانه جایگاه خود بهعنوان مشارکتکننده برجام را مخدوش کردهاند و لذا دیگر صلاحیت حقوقی برای استفاده از، یا حتی تمدید، سازوکارهای برجامی که خود ناقض آن هستند ندارند».
پایگاه خبری فایننشالتایمز سوم مرداد گزارش داد در صورتی که جمهوری اسلامی با شروطی از جمله از سرگیری مذاکرات با واشینگتن و همکاری با بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کند، فرانسه، بریتانیا و آلمان آمادهاند ضربالاجل بازگشت تحریمهای بینالمللی در قالب مکانیسم ماشه را به مدت چندماه تمدید کنند.
در صورت عدم تمدید این مهلت، کشورهای اروپایی باید تا اواسط سپتامبر (اواخر شهریور) درباره استفاده از مکانیسم ماشه در چارچوب برجام تصمیمگیری کنند، زیرا برخی مفاد این توافق ۲۶ مهر منقضی خواهند شد.
بقایی: اروپا از مذاکرات استانبول برای جبران گذشته استفاده کند
بقایی در ادامه اظهارات خود به آغاز مذاکرات نمایندگان جمهوری اسلامی و تروئیکای اروپایی در استانبول پرداخت و گفت این نشست «فرصت مغتنمی برای تصحیح نگاه و آزمونی برای واقعبینی آنها در خصوص موضوع هستهای ایران» است.
او خواستار آن شد که بریتانیا، فرانسه و آلمان «از این فرصت برای جبران رویکردهای غیرسازنده قبلی که موجب مخدوش شدن اعتبار و جایگاه مذاکراتی اروپا و تبدیل آن به بازیگر حاشیهای گردیده است، استفاده کنند».
پیشتر در دوم مرداد، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با اشاره به آغاز مجدد مذاکرات با تروئیکای اروپایی گفت: «دنیا باید بداند که مواضع ما روشن است و هیچ تغییری نکرده است... غنیسازی ما ادامه پیدا خواهد کرد.»
این نخستین مذاکرات هستهای نمایندگان تروئیکای اروپایی و جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه به شمار میرود.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی، دوم مرداد در شبکه اجتماعی ایکس نوشت حکومت ایران در صورت برآورده شدن سه شرط، آماده مذاکره با آمریکاست.
او سه شرط تهران را «جلب اعتماد ایران، عدم استفاده از مذاکرات بهعنوان سکویی برای دستورکارهای پنهان مانند اقدام نظامی، و احترام و شناسایی حقوق ایران تحت معاهده عدم اشاعه شامل غنیسازی» عنوان کرد.
سفر معاون مدیرکل آژانس بینالمللی به ایران در هفتههای آینده
بقایی در ادامه سخنان خود، از سفر معاون مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران «طی چند هفته آینده» خبر داد و در عین حال تاکید کرد «هیچ برنامهای برای بازدید» از تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی که در حملات اخیر آمریکا و اسرائیل آسیب دیدهاند، در دستور کار قرار ندارد.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفت: «هدف از این سفر، رایزنی جهت تنظیم شیوهنامه جدید برای همکاری ایران-آژانس است.»
او اضافه کرد: «مبنا و چارچوب تعامل ما با آژانس، قانون اخیر مصوب مجلس است که همکاری با آژانس را منوط به کسب مجوز و هماهنگی لازم با شورای عالی امنیت ملی کرده است.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۱ تیر قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را برای اجرا ابلاغ کرد. این قانون پیشتر به تصویب مجلس و تایید شورای نگهبان رسیده بود.
در هفتههای اخیر، لفاظیهای مقامات جمهوری اسلامی علیه آژانس بینالمللی و رافائل گروسی، مدیرکل این نهاد، شدت گرفته است و برخی او را به «جاسوسی» برای آمریکا و اسرائیل متهم کردهاند.
آژانس بینالمللی ۱۳ تیر بازرسان خود را به دلایل امنیتی از ایران خارج کرد.
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، جمعه سوم مردادماه نوشت: «ساخت و پرتاب این ماهواره حدود ۱۱۰ کیلوگرمی یکی از مهمترین گامهای صنعت فضایی ایران برای ارتباطات ماهوارهای، ایجاد منظومههای ماهوارهای مخابراتی ارتفاع پایین (LEO) و ماهوارههای مخابراتی ارتفاع بالا (GEO) است.»
ایرنا افزود با قرار گرفتن ماهواره ناهید ۲ در مدار، «فناوریهای بومی فضایی برای ارتباطات باند KU» برای نخستین بار بهصورت عملیاتی آزمایش میشوند.
باند KU، مخفف عبارتی در زبان آلمانی به معنای «کوتاه پایین»، یکی از باندهای فرکانسی مورد استفاده در ارتباطات ماهوارهای است و در حوزههای نظامی و هواشناسی، ماموریتهای فضایی، پخش تلویزیونی و اینترنت ماهوارهای کاربرد دارد.
خبرگزاری ایسنا هم گزارش داد این ماهواره «با پرتابگر سایوز روسیه» و «پس از چند نوبت تاخیر» به فضا پرتاب شد.
پیشتر در ۳۰ تیرماه، سازمان فضایی ایران از آزمایش یک موشک ماهوارهبر جدید به نام «قاصد» خبر داد و هدف از آن را «ارزیابی برخی فناوریهای جدید در حال توسعه صنعت فضایی ایران» عنوان کرد.
انجام این آزمایش آن هم پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل و در آستانه دور جدید گفتوگوهای تهران و غرب، بر اهمیت ابعاد فنی، سیاسی، نظامی و امنیتی آن افزوده است.
ناهید ۲ در «مدار ۵۰۰ کیلومتری» زمین
ایرنا در ادامه گزارش خود از پرتاب ماهواره ناهید ۲ نوشت در جریان این عملیات «سایر فناوریهای فضایی نظیر کنترل وضعیت سهمحوره، ارتباطات دوطرفه در سایر باندهای فرکانسی، مدیریت داده و توزیع توان» مورد بررسی و ارزیابی قرار خواهند گرفت.
این خبرگزاری افزود ناهید ۲ که یک ماهواره مخابراتی ساخت ایران است، نخستین بار در بهمنماه ۱۴۰۱بهصورت نمونه کیفی رونمایی شد و اکنون نمونه پروازی آن نیز آماده شده است.
بر اساس این گزارش، عمر این ماهواره دو سال خواهد بود، در «مدار ۵۰۰ کیلومتری» قرار میگیرد و «باند فرکانسی آن KU ،X و UHF است».
وحید یزدانیان، رییس پژوهشگاه فضایی ایران، دوم خرداد اعلام کرده بود علاوه بر ناهید دو، ماهواره «پارس ۲» نیز «بهزودی» در صف پرتاب قرار خواهد گرفت.
پایگاه خبری بلومبرگ ۲۹ فروردین گزارش داد برنامه فضایی حکومت ایران با وجود تحریمهای آمریکا تقویت شده است.
بر اساس این گزارش، برنامه فضایی جمهوری اسلامی بهطور موازی از سوی سازمان فضایی ایران و سپاه پاسداران پیگیری میشود؛ موضوعی که به گفته مقامهای آمریکایی، مشابهتهایی با برنامه موشکی تهران دارد و نگرانکننده تلقی میشود.
فایننشالتایمز جمعه سوم مرداد به نقل از دیپلماتهای غربی نوشت انتظار میرود فرانسه، بریتانیا و آلمان، موسوم به تروئیکای اروپایی، در مذاکرات آتی با حکومت ایران پیشنهاد تعویق چندماهه ضربالاجل بازگشت تحریمها را مطرح کنند.
در صورت عدم تمدید این مهلت، کشورهای اروپایی باید تا اواسط سپتامبر (اواخر شهریور) درباره استفاده از مکانیسم ماشه در چارچوب برجام تصمیمگیری کنند، زیرا برخی مفاد این توافق ۲۶ مهر منقضی خواهند شد.
دیپلماتهای فرانسه، بریتانیا و آلمان قرار است سوم مرداد با تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی در استانبول دیدار کنند.
خبرگزاری رویترز دوم مرداد گزارش داد هدف این نشست بررسی احتمال دستیابی به توافقی دیپلماتیک برای جلوگیری از فعالسازی مکانیسم ماشه است.
این نخستین مذاکرات هستهای نمایندگان تروئیکای اروپایی و جمهوری اسلامی پس از حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به تاسیسات اتمی در ایران به شمار میرود.
شروط اروپا برای جمهوری اسلامی چیست؟
فایننشالتایمز در ادامه گزارش خود نوشت تروئیکای اروپایی برای تمدید ضربالاجل بازگشت تحریمهای بینالمللی شروطی را در نظر دارد که از مهمترین آنها میتوان به آغاز مذاکرات هستهای تهران و واشینگتن و همچنین همکاری حکومت ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی اشاره کرد.
نهایی شدن این پیشنهاد منوط به موافقت شورای امنیت سازمان ملل متحد خواهد بود و در صورت تحقق آن، بازگشت تحریمها علیه جمهوری اسلامی بهمدت چند ماه به تعویق خواهد افتاد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دوم مرداد با اشاره به آغاز مجدد مذاکرات با تروئیکای اروپایی گفت: «دنیا باید بداند که مواضع ما روشن است و هیچ تغییری نکرده است... غنیسازی ما ادامه پیدا خواهد کرد.»
رویترز دوم مرداد گزارش داد ران درمر، وزیر امور راهبردی اسرائیل، در آستانه گفتوگوهای هستهای میان جمهوری اسلامی و سه کشور اروپایی، به پاریس سفر کرده است.
هدف این سفر رایزنی درباره برنامه اتمی جمهوری اسلامی و مذاکرات استانبول عنوان شده است.
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
در هفتههای اخیر گمانهزنیها درباره سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی، بهویژه ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، پس از حملات آمریکا به تاسیسات نطنز، فردو و اصفهان در اول تیر بالا گرفته است.
