کمتر از شش هفته پس از برقراری آتشبس در جنگ ۱۲ روزه، مقامات جمهوری اسلامی رسما از تاسیس نهاد جدیدی به نام «شورای دفاع» خبر دادند. در روزهای اخیر گزارشهایی غیررسمی در زمینه تشکیل این نهاد منتشر شده بود.
رسانهها در ایران یکشنبه ۱۲ مرداد به نقل از دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی گزارش دادند این شورا در چارچوب اصل ۱۷۶ قانون اساسی، تاسیس شورای دفاع کشور را تصویب کرده است.
بنا بر اعلام دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، «شورای دفاع طرحهای دفاعی و ارتقای توانمندیهای نیروهای مسلح را بهصورت متمرکز بررسی میکند».
این نهاد افزود: «ریاست این شورا بر عهده رییسجمهور بوده و متشکل از سران قوا، فرماندهان نیروهای مسلح و بعضی وزارتخانههای مرتبط است.»
نخستین بار هشتم مرداد، وبسایت نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، از احتمال بروز تغییراتی در ساختار نهادهای عالی-امنیتی کشور خبر داد.
دو روز پس از آن، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، از نهایی شدن تغییرات ساختاری در شورای عالی امنیت ملی و ایجاد نهاد جدیدی به نام «شورای دفاع» خبر داد.
فارس ۱۰ مرداد به نقل از منابع آگاه گزارش داد این شورای جدید «با ماموریتهای راهبردی در حوزه سیاستهای دفاعی کشور» تشکیل شده و «بخشی از چیدمان جدید حکمرانی در حوزه دفاع و امنیت» تلقی میشود.
تسنیم، دیگر خبرگزاری وابسته به سپاه، ۱۱ مرداد نوشت شورای دفاع پیش از این نیز در جریان جنگ ایران و عراق تشکیل شده بود.
تسنیم افزود: «با توجه به چالشهای امنیتی جدید و پیچیدگی تهدیدات منطقهای و جهانی، احیای شورای دفاع میتواند به چابکسازی و تمرکز در تصمیمسازی دفاعی کشور بینجامد.»
پیشتر مراد ویسی، تحلیلگر ارشد ایراناینترنشنال، در همین رابطه گفت: «تشکیل شورای دفاع برای دفاع از مردم و کشور نیست، برای دفاع از نظام و جلوگیری از سقوط آن است.»
او افزود: «غافلگیری در جنگ ۱۲ روزه اعتماد خامنهای به فرماندهان نظامی را کاهش داده و او اکنون در صدد نهادسازی بیشتر در بالای سر فرماندهان سپاه و ارتش و ستاد کل نیروهای مسلح است.»
هنوز مشخص نیست تشکیل این شورای جدید چه تاثیری بر تقویت توان نظامی جمهوری اسلامی خواهد داشت.
اعلام رسمی تشکیل این شورا در شرایطی صورت میگیرد که زمزمههایی درباره احتمال درگیری نظامی مجدد میان اسرائیل و جمهوری اسلامی شنیده میشود.
۱۰ مرداد، کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل در گزارشی تحلیلی نوشت با وجود آتشبس، تهران و تلآویو خود را برای دور بعدی رویارویی آماده میکنند. به گفته این رسانه، نبرد ممکن است زودتر از انتظار آغاز شود.
برادری یکشنبه ۱۲ مرداد گفت: «در این طرح، ۱۰۰ تن گوشت قرمز منجمد با قیمت هر کیلوگرم ۳۹۵ هزار تومان، ۳۰۰ تن گوشت مرغ منجمد با قیمت ۹۰ هزار تومان، ۱۵۰ تن شکر با قیمت ۶۵ هزار تومان و هزار تن برنج با قیمت ۵۹ هزار و ۸۰۰ تومان عرضه خواهد شد.»
این در حالی است که به گزارش اقتصاد آنلاین، قیمت هر کیلوگرم گوشت قرمز گوسفندی در این تاریخ، یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است.
بر اساس گزارشها، ارزانترین نوع گوشت گوسفندی موجود در بازار کیلویی ۷۵۹ هزار تومان است.
اختصاص گوشت ارزان به موکبداران در شرایطی صورت میگیرد که گرانی گوشت و مواد پروتئینی در ایران موجب کاهش مصرف سرانه آن شده است.
دیگر امکانات حکومتی
در حالی که بحران آب به یکی از چالشهای بزرگ کشور تبدیل شده و زندگی روزمره مردم را بهشدت تحت تاثیر قرار داده، خبرگزاری مهر هفتم مرداد گزارش داد نخستین ایستگاه تامین آب در نقطه صفر مرزی مهران فعالیت خود را آغاز کرده است.
مهر افزود این ایستگاه با هدف تامین آب آشامیدنی «سالم و خنک» برای زائران اربعین راهاندازی شده و بهصورت شبانهروزی فعال خواهد بود.
حیدر نعمتی، فرماندار مهران، اعلام کرد در مجموع ۱۷ ایستگاه آبرسانی از ابتدای ورودی شهر مهران تا نقطه صفر مرزی جانمایی شدهاند.
جواد تشکری، سخنگوی ستاد اربعین، نیز چهارم مرداد گفت: «برای ارائه اینترنت رایگان از مسیر نجف تا کربلا هماهنگیهایی انجام شده و هدف ما ارائه اطلاعات، اخبار و تحلیلهای لحظهای برای زائرانی است که در این مسیر حضور دارند.»
او افزود: «به هر زائر ۲۰۰ هزار دینار عراق داده خواهد شد.»
کمیسیون اینترنت و زیرساخت انجمن تجارت الکترونیک تهران ۱۲ مرداد با انتشار گزارشی از رتبه ۹۷ ایران در میان ۱۰۰ کشور جهان از نظر سرعت، اختلال و محدودیت در اینترنت خبر داد.
تبلیغات و اختصاص بودجه
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر تبلیغات وسیعی برای برگزاری مراسم اربعین و همچنین مراسم موسوم به «راهپیمایی اربعین» به راه انداخته و بودجههای ویژهای را برای آن در نظر گرفته است.
پیشتر گزارش شده بود که در قانون بودجه، در ردیفهای جداگانه، میلیاردها تومان برای توسعه «راهپیمایی اربعین» اختصاص داده شده است.
۱۱ مرداد، علیرضا پناهیان، سخنران دفتر خامنهای، با اشاره به مراسم اربعین در ایران و عراق گفت: «اربعین موهبتی بزرگ برای ملت ایران است و قدردانی از این فرصت معنوی و پافشاری بر مردمی شدن فعالیتها، مسیر رشد و تعالی کشور را هموار میکند.»
با وجود تشویق حکومت به اعزام زائران به کربلا، ناایمن بودن خودروها و جادهها موجب مرگ تعدادی از زائران میشود.
۱۰ مرداد، هلالاحمر جمهوری اسلامی اعلام کرد در پی واژگونی خودرو حامل زائران ایرانی در استان صلاحالدین عراق، یک نفر کشته و ۱۴ تن دیگر زخمی شدند.
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی، یکشنبه ۱۲ مرداد گفت غریبآبادی با حضور در این کمیسیون گزارشی درباره نشست استانبول با سه کشور اروپایی و همچنین سفر اخیرش به نیویورک ارائه کرد.
رضایی به نقل از معاون وزارت خارجه تاکید کرد قانون مجلس در مورد تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی «لازمالاجرا» است.
این در حالی است که شبکه المیادین، وابسته به حزبالله لبنان، ۱۲ مرداد به نقل از «منابع آگاه» خبر داد در جریان سفر هفته آینده مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تهران، «فصل جدیدی» از روابط میان دو طرف آغاز خواهد شد.
این رسانه افزود سفر هفته آینده «سیاسی» است و بازرسان در هیات همراه آژانس حضور نخواهند داشت.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۱ تیر قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را برای اجرا ابلاغ کرد. این قانون پیشتر به تصویب مجلس و تایید شورای نگهبان رسیده بود.
غریبآبادی: اروپا حق استفاده از مکانیسم ماشه را ندارد
غریبآبادی در ادامه اظهارات خود در مجلس اعلام کرد عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با ارسال نامهای به دبیرکل سازمان ملل و اعضای شورای امنیت، فعالسازی مکانیسم ماشه (اسنپبک) را «فاقد وجاهت حقوقی و قانونی» دانسته است.
غریبآبادی گفت: «کشورهای اروپایی به تعهدات خود در چارچوب تفاهم هستهای پایبند نبودهاند و بنابراین حقی برای فعالسازی اسنپبک ندارند.»
او افزود: «از نظر تحریمی، در صورت فعالسازی [مکانیسم ماشه]، چیز جدیدی به تحریمهای موجود افزوده نمیشود، اما آثار روانی دارد که باید مدیریت شود.»
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، ۱۱ مرداد اعلام کرد برنامه موشکهای دوربرد تهران نهتنها اسرائیل، بلکه اروپا را نیز تهدید میکند و باید بخشی از مذاکرات با جمهوری اسلامی باشد.
او در عین حال گفت به نتیجهبخش بودن این مذاکرات امید چندانی ندارد.
غریبآبادی در ادامه سخنان خود تاکید کرد جمهوری اسلامی با چین و روسیه درباره نحوه پاسخ به اقدام احتمالی تروئیکای اروپایی در فعالسازی مکانیسم ماشه هماهنگ است و در همین راستا نشست سهجانبهای برگزار شده است.
اظهارات غریبآبادی درباره هماهنگی میان تهران، پکن و مسکو در پرونده هستهای جمهوری اسلامی در حالی مطرح میشود که پیشتر انتقادهایی نسبت به سطح حمایت چین و روسیه از حکومت ایران در جریان حملات اسرائیل مطرح شده بود.
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، ۱۲ مرداد در واکنش به این انتقادها که چرا چین و روسیه در جریان جنگ ۱۲ روزه از ایران حمایت نکردند، گفت چون تهران از آنها درخواست کمک نکرده بود.
او افزود: «قراردادهای طولانیمدت با این دو کشور شامل الزام آنها به دفاع از جمهوری اسلامی در جریان جنگ نمیشود.»
روزنامه جروزالم پست ۱۲ مرداد به نقل از پژوشگران چینی گزارش داد «رژیم آیتالله» در ایران در آستانه فروپاشی قرار دارد و دیگر با منافع راهبردی پکن در منطقه همراستا نیست.
در پی تشدید فشارها بر زیرساختهای فرسوده انرژی، شماری از استانها ناچار به اتخاذ تمهیداتی برای کاهش مصرف برق و آب شدهاند.
به باور تحلیلگران، اینگونه تصمیمات بازتابی از کاستیهای ساختاری و مزمن در حوزه مدیریت و توسعه زیرساختهاست؛ ضعفی که جمهوری اسلامی در سالهای اخیر نتوانسته بر آن فائق آید.
تعطیلی دو چهارشنبه متوالی در استان اصفهان
منصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، یکشنبه ۱۲ مرداد اعلام کرد تمامی ادارات و دستگاههای اجرایی این استان چهارشنبه ۱۵ مرداد و چهارشنبه ۲۲ مرداد تعطیل خواهند بود.
شیشهفروش در حاشیه جلسه کارگروه مدیریت بحران و مدیریت انرژی، از تعطیلی «ادارات، بانکها، مراکز آموزشی تابستانی و پایگاههای اوقات فراغت، فرهنگسراها و شهرداریهای استان» در این دو روز خبر داد.
او از مردم خواست که در طول روز از «نور طبیعی» استفاده کنند.
کاهش ساعات اداری در مازندران
همزمان استانداری مازندران ۱۲ مرداد اعلام کرد بهدلیل «گرما و مدیریت مصرف انرژی»، دوشنبه ۱۳ مرداد ساعت کاری ادارات استان از ۷ صبح تا ۱۱ خواهد بود.
بنا بر اعلام این نهاد، «تمامی ادارات دولتی، نهادهای عمومی غیردولتی، مراکز آموزشی و مجموعههای بخش خصوصی» شامل کاهش ساعات کار میشوند.
«هشدار جدی» شرکت برق استان البرز
شرکت توزیع نیروی برق استان البرز ۱۲ مرداد با صدور اطلاعیهای فوری، نسبت به «ضرورت کاهش ۲۰ درصدی» مصرف برق در این استان «هشدار جدی» داد.
در اطلاعیه این شرکت آمده است: «دمای هوا که این روزها بهطور محسوسی بالا رفته، تقاضا برای انرژی برق را به شکل تصاعدی بالا برده و فشار مضاعفی بر شبکه تولید و توزیع وارد کرده است.»
شرکت برق استان البرز افزود علاوه بر افزایش دمای هوا، «رشد شهرنشینی و فرسودگی زیرساختها» از عوامل بروز این بحران است.
اعتراض به قطعی آب در سرویسهای بهداشتی تهران
مهدی پیرهادی، عضو شورای شهر تهران، ۱۲ مرداد از قطعی آب در برخی از سرویسهای بهداشتی در پارکهای این شهر خبر داد و علت آن را کمبود آب اعلام کرد.
او گفت: «اینجا مانند اروپا نیست که بدون آب کسی بتواند از سرویس بهداشتی استفاده کند.»
پیرهادی با تاکید بر اینکه سرانه مصرف آب در کشور بالا نیست و حتی از برخی کشورها پایینتر است، گفت: «مدام نگویید سرانه مصرف آب بالاست. به مردم راست بگویید. با اقدامات نسنجیده کارهایی انجام میشود که مردم را می رنجاند.»
تداوم اختلال در زندگی روزمره مردم
گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال از تداوم اختلال در زندگی روزانه مردم بهدلیل قطعیهای گسترده آب و برق حکایت دارد.
یک شهروند با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال گفت ماشین لباسشویی که حدود یک ماه پیش خریده، در اثر نوسان و قطع برق از کار افتاده است.
یکی دیگر از مخاطبان ایراناینترنشنال نیز با ارسال ویدیویی گفت بهدلیل قطع برق و گرمای شدید در خوزستان، کودکان بیحال شدهاند و توانایی شیر خوردن ندارند.
جروزالم پست یکشنبه ۱۲ مرداد در گزارشی در خصوص روابط چین و اسرائیل نوشت: «چین در حال بازنگری در سیاست خاورمیانهای خود و بررسی نقش راهبردی اسرائیل است، تحولی که در پی تنشهای اخیر در غزه و جنگ ۱۲ روزه رخ داده است.»
چین که حدود ۴۰ درصد از نفت خود را از خاورمیانه تامین میکند، نگران تهدیدهای فزاینده علیه امنیت مسیرهای کشتیرانی حیاتی مانند دریای سرخ و تنگه هرمز است؛ مسیرهایی که تقریبا ۶۰ درصد از تجارت چین با اروپا و آفریقا را در برمیگیرد.
در عین حال، همکاری اقتصادی چین با کشورهای منطقه، از جمله از طریق پروژه کمربند و راه، با خطرهای تازهای روبهرو شده است.
بهعنوان مثال، حجم تجارت دوجانبه چین و عربستان سعودی در سال ۲۰۲۴ به بیش از ۱۰۷ میلیارد دلار رسید و این وابستگی اقتصادی فزاینده، انعطافپذیری دیپلماتیک پکن را محدود کرده است.
تحلیلگران معتقدند چین در تلاش است با حفظ توازن میان بازیگران متخاصم در منطقه، جایگاهی باثباتتر برای خود ایجاد کند.
همکاری با عربستان سعودی، توسعه روابط با جمهوری اسلامی و مشارکت در مذاکرات میان آمریکا، کشورهای عربی و اسرائیل، نشانهای از این «سیاست متوازن» است.
نشریه فارن پالیسی ۱۰ مرداد در تحلیلی نوشت مداخله ناگهانی ایالات متحده در جنگ ۱۲ روزه، نهتنها موازنه قدرت در خاورمیانه را بر هم زده، بلکه محاسبات امنیتی چین درباره حمله احتمالی به تایوان را نیز پیچیدهتر کرده است.
در این مقاله، «سکوت و انفعال پکن» در برابر حملات هوایی گسترده اسرائیل به ایران و حمایت سریع آمریکا از متحد خود، بهعنوان نشانهای از محدودیتهای واقعی چین در مدیریت بحرانهای نظامی و ضعف ساختاری پکن در اتحادهای غیررسمیاش با کشورهایی نظیر ایران و روسیه ارزیابی شده است.
رویارویی ایران و اسرائیل، چالشی جدی برای چین
جروزالم پست در ادامه گزارش خود نوشت حمله نظامی اسرائیل و آمریکا به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی و درگیری مستقیم میان ایران و اسرائیل، چالشی جدی برای سیاست بیطرفانه چین به وجود آورده است.
این تحولات موجب شد پکن ضمن ادامه حمایت از پروژههای زیرساختی در ایران، روابط خود با اسرائیل را نیز در حوزههای فناوری پیشرفته، نوآوری و علم تقویت کند.
آمارهای جدید نشان میدهد حجم تجارت میان چین و اسرائیل در سال ۲۰۲۴ به بیش از ۱۶ میلیارد دلار رسید که از افزایشی چشمگیر در مقایسه با سال پیش از آن حکایت دارد.
در ماه مه (۱۱ اردیبهشت تا ۱۰ خرداد)، صادرات چین به اسرائیل به ۱.۴۵ میلیارد دلار و واردات چین از اسرائیل به ۱.۷ میلیارد دلار رسید.
جروزالم پست افزود چین که تاکنون رویکردی انتقادی در قبال اسرائیل اتخاذ میکرد، در اقدامی بیسابقه جمهوری اسلامی را بهدلیل «ایدئولوژیگرایی افراطی» مورد انتقاد قرار داد.
از دیدگاه ژئوپلیتیک، تحلیلگران معتقدند حتی تغییرات محدود در مواضع چین نسبت به اسرائیل میتواند نشانهای مهم از یک «چرخش راهبردی» باشد.
چنین تغییری میتواند به مهار نفوذ جمهوری اسلامی یاری برساند و نقش چین بهعنوان میانجی احتمالی در بحرانهای منطقهای را تقویت کند.
به نوشته جروزالم پست، اگر پکن بتواند این سیاست را با موفقیت پیش ببرد، ممکن است بر ساختار امنیتی خاورمیانه تاثیر بگذارد و نظم ژئوپلیتیکی منطقه را بازتعریف کند.
وبسایت دیدهبان ایران یکشنبه ۱۲ مرداد در گزارشی از وقوع بیش از ۱۲ مورد آتشسوزی یا انفجار بزرگ و متوسط در تاسیسات نفتی، پتروشیمیها، خطوط انتقال و پایانههای صادراتی کشور طی حدود چهار ماه نخست سال جاری خبر داد.
بر اساس این گزارش، این آمار شامل موارد فوتی و خسارتبار نیز بوده است.
دیدهبان ایران یادآوری کرد اگر موارد کوچکتر، حریقهای موضعی و نشتیهای منجر به دود یا احتراق نیز لحاظ شوند، این عدد به «بیش از ۲۰ مورد» خواهد رسید.
عضو کمیسیون انرژی مجلس در مصاحبه با دیدهبان ایران، این حجم از آتشسوزی در صنایع نفت و گاز را «نگرانکننده و غیرعادی» خواند و گفت برخی از این موارد در فواصل زمانی کوتاه، در مجتمعهای حساس و به صورت مکرر اتفاق افتادهاند.
بهرامی علت نیمی از این حوادث را «فرسودگی تجهیزات، عدم تعمیرات پیشگیرانه و نوسازی نکردن سامانههای پایش فشار و دما» دانست و افزود حدود ۳۰ درصد این اتفاقات نیز ناشی از خطای انسانی، آموزش ناکافی کارکنان عملیاتی و بیتوجهی به پروتکلهای ایمنی هستند.
به گفته او، ۲۰ درصد موارد هم در اثر ترکیبی از قصور مدیریتی، تاخیر در رسیدگی اضطراری، نبود سامانه هشدار دیجیتال کافی و نیز «تخاصمات اخیر اسرائیل» رخ داده است.
از زمان اعلام آتشبس و پایان جنگ ۱۲ روزه در چهارم تیر، انفجارهای مداوم و آتشسوزیهایی با منشا نامعلوم در شهرهای مختلف ایران گزارش شدهاند.
در یک نمونه، ۲۸ تیر آتشسوزی بزرگی در پالایشگاه نفت آبادان رخ داد که جان یک کارگر را گرفت. علت حادثه، طبق روایت رسمی، «نشت از یک پمپ در حال تعمیر» اعلام شد.
در اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی، این آتشسوزیها و انفجارها به عواملی چون نشتی گاز، امحای تسلیحات عملنکرده برجا مانده از جنگ ۱۲ روزه و در برخی موارد اخیر، سوزاندن پوششهای گیاهی در اطراف فرودگاهها نسبت داده شدهاند.
نشریه واشینگتنتایمز دوم مرداد نوشت منابع امنیتی و تحلیلگران احتمال خرابکاری هدفمند و حتی دخالت اسرائیل را در این حوادث رد نمیکنند.
پیش از آن نیز روزنامه نیویورکتایمز به نقل از سه مقام ایرانی گزارش داد دستکم بخشی از این حوادث، تصادفی یا طبیعی نبودهاند و احتمالا پای «اقدام خرابکارانه» در میان است.
یک مقام اروپایی ناشناس نیز به این روزنامه گفت باور دارد اسرائیل در این انفجارها نقش داشته است.
هیچیک از منابع مدرک مشخصی ارائه نکردهاند و اسرائیل نیز تاکنون مسئولیت رسمی این انفجارها را برعهده نگرفته است.
