روزنامه فرهیختگان، وابسته به دانشگاه آزاد اسلامی، در مطلبی درباره تشدید تنشها، احتمال درگیری نظامی و ایجاد اجماع جهانی علیه جمهوری اسلامی پس از فعال شدن احتمالی مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی هشدار داد.
فرهیختگان دوشنبه ۱۳ مرداد گزارش داد در صورت بازگشت تحریمها، اقداماتی نظیر ممنوعیت فروش تسلیحات به ایران، مسدودسازی داراییهای مرتبط با نهادهای تحریمی همچون سپاه پاسداران و شرکت کشتیرانی، الزام به بازرسی محمولههای مشکوک، و ممنوعیت ارائه خدمات مالی و بیمهای در حوزه هستهای در دستور کار جامعه بینالمللی قرار خواهد گرفت.
این روزنامه نوشت: «فروش نفت بهطور مستقیم مشمول تحریمهای شورای امنیت نیست. اگرچه دامنه تحریمهای سازمان ملل نسبت به تحریمهای یکجانبه آمریکا و اروپا محدودتر است، اما بهدلیل چندجانبه بودن، ظرفیت فشار روانی و دیپلماتیک بالاتری دارد. از سوی دیگر، بهدلیل تفسیرپذیری عبارات تحریمی، کشورهای عضو بسته به اراده سیاسی خود میتوانند این تحریمها را بهصورت شدید یا ضعیف اجرایی کنند.»
به گزارش فرهیختگان، خودداری روسیه از تحویل سامانه اس-۳۰۰ به جمهوری اسلامی و تصمیم اسلامآباد برای توقف پروژه انتقال گاز از ایران به پاکستان و هند، موسوم به «خط لوله صلح»، نمونههایی از تاثیر اراده سیاسی کشورها در اجرای تحریمها به شمار میروند.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها در خصوص تصمیم تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه شدت گرفته است.
ایراناینترنشنال ۹ مرداد به نقل از منابع دیپلماتیک غربی گزارش داد مقامهای جمهوری اسلامی در جریان نشست استانبول با نمایندگان آلمان، فرانسه و بریتانیا تهدید کردند که در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه، تهران از معاهده منع اشاعه تسلیحات هستهای (انپیتی) خارج خواهد شد.
بازگشت تحریمها و «مشروعسازی سیاسی اقدامات نظامی»
فرهیختگان در ادامه گزارش خود هشدار داد فعالسازی مکانیسم ماشه، افزون بر پیامدهای اقتصادی و تجاری، میتواند به شکلگیری «اجماع جهانی علیه ایران» بینجامد: «بازگشت قطعنامههای شورای امنیت دو ریسک را بر ایران تحمیل میکند؛ تبعات اقتصادی که بازگشت تحریمها میتواند برای اقتصاد ایران داشته باشد و زمینهسازی برای امنیتیسازی و اقدام نظامی علیه ایران.»
این روزنامه نوشت: «کشورها میتوانند از فضای تحریمی شورای امنیت برای مشروعسازی سیاسی اقدامات نظامی بهره ببرند، هرچند که فاقد مشروعیت حقوقی باشند.»
بر اساس این گزارش، اقدام احتمالی تهران در خروج از انپیتی در واکنش به تروئیکای اروپایی ممکن است به تشدید تنش در سطح منطقهای و جهانی منجر شود و احتمال بروز درگیری نظامی را تقویت کند.
علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، هفتم مرداد اعلام کرد کشورهای اروپایی در مذاکرات استانبول بهدنبال تمدید ششماهه مهلت استفاده از مکانیسم ماشه بودند، اما جمهوری اسلامی این پیشنهاد را نپذیرفت.
نقش «حیاتی» چین و امارات
فرهیختگان در ادامه گزارش خود به نقش «حیاتی» چین و امارات متحده عربی بهعنوان «شرکای اقتصادی» جمهوری اسلامی پرداخت و هشدار داد بازگشت تحریمهای بینالمللی میتواند مناسبات اقتصادی تهران با پکن و ابوظبی را تحت تاثیر قرار دهد.
فرهیختگان نوشت: «امارات در سالهای اخیر با چراغ سبز تلویحی آمریکا، مرکز تبادلات مالی و کالایی ایران بوده است. همچنین بخش عمدهای از واردات کالاهای اساسی ایران از مسیر امارات تامین میشود. در صورت بازگشت تحریمها، آمریکا ممکن است با استناد به قطعنامههای شورای امنیت، خواستار محدودسازی روابط اقتصادی امارات با ایران شود.»
این روزنامه افزود: «چین خریدار اصلی نفت ایران و دومین صادرکننده بزرگ کالا به ایران است. تجربه تحریمهای قبلی نشان داده که پکن با رویکردی دوگانه عمل کرده است... آنچه مسلم است اینکه چین بهطور صریح از عدم اجرای تحریمهای شورای امنیت دفاع نخواهد کرد، اما احتمال دارد اجرای آنها را بهصورت محدود و تفسیرپذیر پیگیری کند. لذا، کاهش تدریجی سطح روابط تجاری (نه قطع کامل) محتمل است.»
روزنامه جروزالم پست ۱۲ مرداد به نقل از پژوهشگران چینی گزارش داد «رژیم آیتالله» در ایران در آستانه فروپاشی قرار دارد و دیگر با منافع راهبردی پکن در منطقه همراستا نیست.
شبکه الحدث نیز خبر داد آمریکا در راستای تحقق اهداف خود در قبال برنامه هستهای جمهوری اسلامی، در حال رایزنی با چین است تا این کشور را از ادامه خرید نفت ایران باز دارد.
بر اساس این گزارش، پکن در واکنش به فشارهای واشینگتن اعلام کرده است که در صورت دریافت نفت با قیمت پایینتر، آمادگی دارد واردات خود از تهران را متوقف کند.
علیخان یکشنبه ۱۲ مرداد با اعلام این که تعداد ویزاهایی که سفارتخانههای خارجی اکنون برای شهروندان ایرانی صادر میکنند اصلا مشابه دوران قبل از جنگ ۱۲ روزه نیست، به خبرگزاری ایسنا گفت: «بعضی از سفارتخانهها وقت جدید نمیدهند و به درخواستهای قبلی رسیدگی میکنند.»
این در حالی است که وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی تعطیلی برخی سفارتخانهها در تهران را «جنگ روانی اسرائیل» خوانده بود.
علیخان به سفارتخانههای آلمان، فرانسه، سوئیس و اسپانیا اشاره کرد و گفت: «همین حالا که پذیرش درخواست سفرهای توریستی از سوی برخی از این سفارتخانهها متوقف شده و بر اساس اطلاعات موجود، حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار نفر بلاتکلیف و سرگردان ماندهاند.»
سفارت آلمان در تهران نیز اعلام کرده است که تا اطلاع ثانوی و با توجه به «شرایط بحرانی فعلی»، این سفارت «برای تردد مراجعین بسته» است.
سفارت آلمان همچنین اعلام کرده که نوبتهایی که تا به این لحظه ارائه شده بودند لغو شده و این دسته از متقاضیان ایمیلی دریافت خواهند کرد و برای موعد مقرر، قرار ملاقات جدیدی به طور خودکار برایشان تعیین میشود.
رد بیانیه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی شنبه تعطیلی شماری از سفارتخانههای خارجی در تهران را رد کرد و آن را به «جنگ روانی اتاق عملیات» اسرائیل نسبت داد.
اما علیخان که به نوشته ایسنا، از مجریان تورهای اروپا و آسیا در ایران است، تداوم تعطیلی برخی از سفارتخانههای خارجی را تایید کرد.
او گفت: «توقف فعالیت سفارتخانههای خارجی در ایران در زمان جنگ ۱۲ روزه و ادامه تعطیلی برخی از آنها تا همین حالا، سبب سردرگمی ایرانیهایی شده که قصد خروج از کشور را داشتهاند.»
این مجری تورهای گردشگری گفت: «در حال حاضر سفارت سوئیس در ایران، صدور ویزای توریستی را متوقف کرده است. سفارت فرانسه محدود به فعالیت خود ادامه میدهد. سفارت آفریقای جنوبی هنوز تعطیل است. سفارت برزیل هنوز باز نشده است. سفارت ژاپن براساس اطلاعیهای که داده است تا چند روز آینده باز میشود.»
بر اساس گزارش شاخص گذرنامه هنلی در سال ۲۰۲۵ درباره قویترین و ضعیفترین گذرنامههای جهان از میان ۱۹۹ گذرنامه، تنها ۱۳ کشور موقعیت ضعیفتری نسبت به جایگاه ایران دارند.
خرداد امسال، دستور دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، مبنی بر ممنوعیت ورود شهروندان ۱۲ کشور به ایالات متحده، به اجرا در آمد.
ترامپ هدف از این اقدام را محافظت از کشور در برابر «تروریستهای خارجی» دانسته است.
ایران یکی از کشورهایی است که تحت تاثیر آخرین ممنوعیت سفر از سوی دولت آمریکا قرار گرفتهاند.
رسانهها در ایران یکشنبه ۱۲ مرداد به نقل از دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی گزارش دادند این شورا در چارچوب اصل ۱۷۶ قانون اساسی، تاسیس شورای دفاع کشور را تصویب کرده است.
بنا بر اعلام دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، «شورای دفاع طرحهای دفاعی و ارتقای توانمندیهای نیروهای مسلح را بهصورت متمرکز بررسی میکند».
این نهاد افزود: «ریاست این شورا بر عهده رییسجمهور بوده و متشکل از سران قوا، فرماندهان نیروهای مسلح و بعضی وزارتخانههای مرتبط است.»
نخستین بار هشتم مرداد، وبسایت نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، از احتمال بروز تغییراتی در ساختار نهادهای عالی-امنیتی کشور خبر داد.
دو روز پس از آن، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، از نهایی شدن تغییرات ساختاری در شورای عالی امنیت ملی و ایجاد نهاد جدیدی به نام «شورای دفاع» خبر داد.
فارس ۱۰ مرداد به نقل از منابع آگاه گزارش داد این شورای جدید «با ماموریتهای راهبردی در حوزه سیاستهای دفاعی کشور» تشکیل شده و «بخشی از چیدمان جدید حکمرانی در حوزه دفاع و امنیت» تلقی میشود.
تسنیم، دیگر خبرگزاری وابسته به سپاه، ۱۱ مرداد نوشت شورای دفاع پیش از این نیز در جریان جنگ ایران و عراق تشکیل شده بود.
تسنیم افزود: «با توجه به چالشهای امنیتی جدید و پیچیدگی تهدیدات منطقهای و جهانی، احیای شورای دفاع میتواند به چابکسازی و تمرکز در تصمیمسازی دفاعی کشور بینجامد.»
پیشتر مراد ویسی، تحلیلگر ارشد ایراناینترنشنال، در همین رابطه گفت: «تشکیل شورای دفاع برای دفاع از مردم و کشور نیست، برای دفاع از نظام و جلوگیری از سقوط آن است.»
او افزود: «غافلگیری در جنگ ۱۲ روزه اعتماد خامنهای به فرماندهان نظامی را کاهش داده و او اکنون در صدد نهادسازی بیشتر در بالای سر فرماندهان سپاه و ارتش و ستاد کل نیروهای مسلح است.»
هنوز مشخص نیست تشکیل این شورای جدید چه تاثیری بر تقویت توان نظامی جمهوری اسلامی خواهد داشت.
اعلام رسمی تشکیل این شورا در شرایطی صورت میگیرد که زمزمههایی درباره احتمال درگیری نظامی مجدد میان اسرائیل و جمهوری اسلامی شنیده میشود.
۱۰ مرداد، کانال ۱۲ تلویزیون اسرائیل در گزارشی تحلیلی نوشت با وجود آتشبس، تهران و تلآویو خود را برای دور بعدی رویارویی آماده میکنند. به گفته این رسانه، نبرد ممکن است زودتر از انتظار آغاز شود.
برادری یکشنبه ۱۲ مرداد گفت: «در این طرح، ۱۰۰ تن گوشت قرمز منجمد با قیمت هر کیلوگرم ۳۹۵ هزار تومان، ۳۰۰ تن گوشت مرغ منجمد با قیمت ۹۰ هزار تومان، ۱۵۰ تن شکر با قیمت ۶۵ هزار تومان و هزار تن برنج با قیمت ۵۹ هزار و ۸۰۰ تومان عرضه خواهد شد.»
این در حالی است که به گزارش اقتصاد آنلاین، قیمت هر کیلوگرم گوشت قرمز گوسفندی در این تاریخ، یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است.
بر اساس گزارشها، ارزانترین نوع گوشت گوسفندی موجود در بازار کیلویی ۷۵۹ هزار تومان است.
اختصاص گوشت ارزان به موکبداران در شرایطی صورت میگیرد که گرانی گوشت و مواد پروتئینی در ایران موجب کاهش مصرف سرانه آن شده است.
دیگر امکانات حکومتی
در حالی که بحران آب به یکی از چالشهای بزرگ کشور تبدیل شده و زندگی روزمره مردم را بهشدت تحت تاثیر قرار داده، خبرگزاری مهر هفتم مرداد گزارش داد نخستین ایستگاه تامین آب در نقطه صفر مرزی مهران فعالیت خود را آغاز کرده است.
مهر افزود این ایستگاه با هدف تامین آب آشامیدنی «سالم و خنک» برای زائران اربعین راهاندازی شده و بهصورت شبانهروزی فعال خواهد بود.
حیدر نعمتی، فرماندار مهران، اعلام کرد در مجموع ۱۷ ایستگاه آبرسانی از ابتدای ورودی شهر مهران تا نقطه صفر مرزی جانمایی شدهاند.
جواد تشکری، سخنگوی ستاد اربعین، نیز چهارم مرداد گفت: «برای ارائه اینترنت رایگان از مسیر نجف تا کربلا هماهنگیهایی انجام شده و هدف ما ارائه اطلاعات، اخبار و تحلیلهای لحظهای برای زائرانی است که در این مسیر حضور دارند.»
او افزود: «به هر زائر ۲۰۰ هزار دینار عراق داده خواهد شد.»
کمیسیون اینترنت و زیرساخت انجمن تجارت الکترونیک تهران ۱۲ مرداد با انتشار گزارشی از رتبه ۹۷ ایران در میان ۱۰۰ کشور جهان از نظر سرعت، اختلال و محدودیت در اینترنت خبر داد.
تبلیغات و اختصاص بودجه
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر تبلیغات وسیعی برای برگزاری مراسم اربعین و همچنین مراسم موسوم به «راهپیمایی اربعین» به راه انداخته و بودجههای ویژهای را برای آن در نظر گرفته است.
پیشتر گزارش شده بود که در قانون بودجه، در ردیفهای جداگانه، میلیاردها تومان برای توسعه «راهپیمایی اربعین» اختصاص داده شده است.
۱۱ مرداد، علیرضا پناهیان، سخنران دفتر خامنهای، با اشاره به مراسم اربعین در ایران و عراق گفت: «اربعین موهبتی بزرگ برای ملت ایران است و قدردانی از این فرصت معنوی و پافشاری بر مردمی شدن فعالیتها، مسیر رشد و تعالی کشور را هموار میکند.»
با وجود تشویق حکومت به اعزام زائران به کربلا، ناایمن بودن خودروها و جادهها موجب مرگ تعدادی از زائران میشود.
۱۰ مرداد، هلالاحمر جمهوری اسلامی اعلام کرد در پی واژگونی خودرو حامل زائران ایرانی در استان صلاحالدین عراق، یک نفر کشته و ۱۴ تن دیگر زخمی شدند.
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی، یکشنبه ۱۲ مرداد گفت غریبآبادی با حضور در این کمیسیون گزارشی درباره نشست استانبول با سه کشور اروپایی و همچنین سفر اخیرش به نیویورک ارائه کرد.
رضایی به نقل از معاون وزارت خارجه تاکید کرد قانون مجلس در مورد تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی «لازمالاجرا» است.
این در حالی است که شبکه المیادین، وابسته به حزبالله لبنان، ۱۲ مرداد به نقل از «منابع آگاه» خبر داد در جریان سفر هفته آینده مقامات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تهران، «فصل جدیدی» از روابط میان دو طرف آغاز خواهد شد.
این رسانه افزود سفر هفته آینده «سیاسی» است و بازرسان در هیات همراه آژانس حضور نخواهند داشت.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۱ تیر قانون «الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی» را برای اجرا ابلاغ کرد. این قانون پیشتر به تصویب مجلس و تایید شورای نگهبان رسیده بود.
غریبآبادی: اروپا حق استفاده از مکانیسم ماشه را ندارد
غریبآبادی در ادامه اظهارات خود در مجلس اعلام کرد عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با ارسال نامهای به دبیرکل سازمان ملل و اعضای شورای امنیت، فعالسازی مکانیسم ماشه (اسنپبک) را «فاقد وجاهت حقوقی و قانونی» دانسته است.
غریبآبادی گفت: «کشورهای اروپایی به تعهدات خود در چارچوب تفاهم هستهای پایبند نبودهاند و بنابراین حقی برای فعالسازی اسنپبک ندارند.»
او افزود: «از نظر تحریمی، در صورت فعالسازی [مکانیسم ماشه]، چیز جدیدی به تحریمهای موجود افزوده نمیشود، اما آثار روانی دارد که باید مدیریت شود.»
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، ۱۱ مرداد اعلام کرد برنامه موشکهای دوربرد تهران نهتنها اسرائیل، بلکه اروپا را نیز تهدید میکند و باید بخشی از مذاکرات با جمهوری اسلامی باشد.
او در عین حال گفت به نتیجهبخش بودن این مذاکرات امید چندانی ندارد.
غریبآبادی در ادامه سخنان خود تاکید کرد جمهوری اسلامی با چین و روسیه درباره نحوه پاسخ به اقدام احتمالی تروئیکای اروپایی در فعالسازی مکانیسم ماشه هماهنگ است و در همین راستا نشست سهجانبهای برگزار شده است.
اظهارات غریبآبادی درباره هماهنگی میان تهران، پکن و مسکو در پرونده هستهای جمهوری اسلامی در حالی مطرح میشود که پیشتر انتقادهایی نسبت به سطح حمایت چین و روسیه از حکومت ایران در جریان حملات اسرائیل مطرح شده بود.
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، ۱۲ مرداد در واکنش به این انتقادها که چرا چین و روسیه در جریان جنگ ۱۲ روزه از ایران حمایت نکردند، گفت چون تهران از آنها درخواست کمک نکرده بود.
او افزود: «قراردادهای طولانیمدت با این دو کشور شامل الزام آنها به دفاع از جمهوری اسلامی در جریان جنگ نمیشود.»
روزنامه جروزالم پست ۱۲ مرداد به نقل از پژوشگران چینی گزارش داد «رژیم آیتالله» در ایران در آستانه فروپاشی قرار دارد و دیگر با منافع راهبردی پکن در منطقه همراستا نیست.
