وزارت خارجه جمهوری اسلامی: دور بعدی گفتوگو با آژانس احتمالا در روزهای آینده برگزار میشود
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفت سطح مبادلات تهران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی «بعد از اتفاقات اخیر تغییر کرده»، اما رابطه با آژانس مستقیم است. او از احتمال برگزاری دور بعدی گفتوگوها با آژانس در روزهای آینده خبر داد.
بقایی دوشنبه ۲۷ مرداد در نشست خبری هفتگی خود گفت هفته گذشته گفتوگوهایی با آژانس درباره تعیین یا تدوین شیوهنامه نحوه تعامل صورت گرفت و نمایندگی دائم ایران در وین در تماس مستقیم و مستمر با آژانس قرار دارد.
پیشتر وزارت خارجه مصر از تلاشهای میانجیگرانه برای از سرگیری همکاری جمهوری اسلامی ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی پس از توقف آن خبر داد. این تماسها با هدف کاهش تنشها و حفظ ثبات منطقهای انجام شد.
در بیانیه رسمی وزارت خارجه مصر آمده بود که بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه این کشور، سهشنبه ۲۱ مرداد تماسهای جداگانهای با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس برقرار کرده است. به گفته قاهره، هدف از این تماسها، تقویت اعتماد متقابل و ایجاد زمینهای مساعد برای امنیت و ثبات در منطقه عنوان شده است.
این تماسها در شرایطی انجام شده که تهران پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، اعلام کرده بود همکاری خود با آژانس را متوقف میکند. عراقچی در خردادماه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس تاکید کرده بود: «ایران همکاری با آژانس را تا زمانی که نتواند از امنیت و ایمنی فعالیتهای هستهای خود اطمینان حاصل کند، متوقف خواهد کرد.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در پاسخ به سوالی درباره با سفر هفته گذشته مقامات آژانس به ایران گفت هدف از این گفتوگوها و سفر، رایزنی در مورد نحوه تعامل تهران با آژانس بعد از حمله اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای ایران است.
با عراق توافق امنیتی امضا نکردیم
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به سفر اخیر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به عراق، امضا شده سند توافقنامه نبوده، بلکه یادداشت تفاهم بوده است.
او گفت: «از ابتدا، این سند بهعنوان یادداشت تفاهم امنیتی مطرح بوده و چنین عنوانی دقیقا همان چیزی است که امضا شد. این یادداشت تفاهم معتبر است و دو کشور پس از مذاکرات طولانیمدت بر محتوای آن به توافق رسیدهاند.»
لاریجانی پیشتر درباره سفر اخیر خود به عراق و لبنان گفته بود: «ما بهجای اینکه اجازه دهیم دیگران فضای منطقه را به هم بریزند، باید ثبات را در این مسیر حفظ کنیم. به همین دلیل، توافق امنیتی مهمی با عراق امضا کردیم که هدف اصلی آن ایجاد فضای امنیتی مشترک میان دو کشور است.»
دبیر شورای عالی امنیت ملی ۲۰ مرداد تفاهمنامه امنیتی جمهوری اسلامی با دولت عراق را امضا کرد. همان زمان اطلاعاتی به ایراناینترنشنال رسید که نشان میداد یکی از اهداف اصلی این سفر، ترغیب جریانهای شیعی عراق به پیگیری «تصویب لایحه حشد شعبی» در پارلمان این کشور است.
این لایحه هنوز در پارلمان عراق به تصویب نرسیده و بررسی آن بهدلیل مخالفت برخی جریانهای سیاسی و فشارهای خارجی، بهویژه آمریکا، به تعویق افتاده است. تبدیل این لایحه به قانون، نفوذ جمهوری اسلامی در عراق را تقویت میکند.
واکنش به اظهارات اسرائیل درباره بحران آب در ایران
بقایی در واکنش به پیشنهاد اسرائیل برای حل بحران آب در ایران، این کشور را به هدف قراردادن شاهلوله انتقال آب در شمال تهران متهم کرد.
او گفت آنها که به «دزدی آب و سرقت منابع آبی از همسایگان» شهرت دارند، هیچ «صلاحیتی» برای صحبت در اینگونه مسائل ندارند.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی تاکید کرد چنین اظهاراتی صرفا «هیاهوی تبلیغاتی» از سوی اسرائیل است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ۲۱ مرداد در پیامی ویدیویی خطاب به مردم ایران، با اشاره به بحران کمبود آب در کشور گفت اکنون زمان «مبارزه برای آزادی» فرا رسیده است. نتانیاهو در بخشی از این پیام تاکید کرد: «عطش آب در ایران تنها با عطش آزادی برابر میکند.»
در این پیام خطاب به مردم ایران آمده بود: «در این تابستان سوزان، شما حتی آب پاکیزه و خنک برای فرزندانتان ندارید. این نهایت ریاکاری است. بیاحترامی آشکار به مردم ایران است. شما شایسته چنین وضعیتی نیستید.»
تکذیب تعطیلی سفارتهای اروپایی در ایران
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی همچنین گزارشها درباره تعطیلی سفارتخانههای کشورهای اروپایی در ایران را تکذیب کرد و گفت برخی از سفارتخانهها خدمات کنسولی خود را محدود کردهاند و برخی دیگر در حال تغییر در نحوه ارائه خدمات کنسولی هستند.
او با اشاره به پایان ماموریت سفیر آلمان در ایران، افزود برخی از سفارتخانهها از زمان جنگ ۱۲ روزه تعطیل شده و تاکنون بازگشایی نشدهاند.
خبرگزاری دولتی ایرنا ۱۹ مرداد به نقل از امید محمدعلیخان، عضو انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی ایران، نوشت با تعطیلی برخی سفارتخانهها در جریان جنگ ۱۲ روزه، سه تا چهار هزار گذرنامه اتباع ایرانی که برای دریافت ویزا ارسال شده بود، همچنان در سفارتخانهها باقی مانده و بسیاری از متقاضیان، بهویژه دانشجویان و ورزشکاران، با مشکل خروج از کشور مواجه شدهاند.
به گزارش این خبرگزاری اکنون که صدور روادید گردشگری از سوی برخی سفارتخانهها متوقف شده، حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار نفر بلاتکلیف ماندهاند.
دالان زنگزور و نشست واشینگتن درباره اوکراین
بقایی در پاسخ به سوال خبرنگاری درباره توافقنامه زنگزور میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان گفت جمهوری اسلامی نسبت به «حضور و مداخله بازیگران فرامنطقهای در قفقاز جنوبی» حساس است.
او افزود: «رفع انسداد و ایجاد مسیرهای ارتباطی، از جمله مسیر ریلی جنوب ارمنستان برای اتصال جمهوری آذربایجان به نخجوان، نباید به مرزهای شناختهشده بینالمللی خدشه وارد کند، با حاکمیت ملی ارمنستان در تعارض باشد یا باعث تغییر در ژئوپلیتیک منطقه شود.»
عباس موسوی، معاون دفتر مسعود پزشکیان نیز ۲۲ مرداد آذربایجان و ارمنستان را تهدید کرد که «همهچیز به آخر نرسیده» و باید در توافق خود درباره دالان زنگروز که حالا «مسیر ترامپ» نام گرفته، بازنگری کنند.
بقایی درباره نشست دونالد ترامپ با ولادیمیر پوتین و رهبران اروپایی بر سر جنگ اوکراین نیز گفت: «آمریکا باید تقلای زیادی بکند تا اعتماد طرفهای مختلف را جلب بکند.»
او تاکید کرد: «ما از هر ابتکاری که برای پایان جنگ و درگیری در اوکراین انجام شود استقبال میکنیم.»
استقبال سخنگوی دولت از پایان جنگ اوکراین درحالی است که جمهوری اسلامی به واسطه کمک نظامی به روسیه در تامین پهپادهای انتحاری شاهد در سالهای گذشته خود را به عنوان یکی از حامیان نظامی روسیه، در کنار چین و کرهشمالی معرفی کرد.
روزنامه شرق گزارش داد پرونده معلمان معترض در دادگاهها و آموزش و پرورش همچنان باز است. محمد حبیبی، سخنگوی شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان، به این روزنامه گفت دولت مسعود پزشکیان نتوانسته تغییری در سیاستهای برخورد با مطالبات صنفی معلمان ایجاد کند.
حبیبی دوشنبه ۲۷ مرداد به شرق گفت آمار مشخص و روشنی از تعداد معلمانی که بعد از اعتراضات ۱۴۰۱ از آموزش و پرورش اخراج شدند، در دست نیست و بسیاری از افراد هم علاقمند به رسانهای کردن وضعیت خود نیستند.
او توضیح داد در تجمعی که به مناسبت روز معلم برگزار شد، تعدادی از معلمان در تهران بازداشت و بعد از مدتی با قرار وثیقه آزاد شدند و اکنون منتظر برگزاری دادگاه هستند.
به گفته حبیبی، در شهرستانها هم فعالان صنفی احضار و حتی برای چند ساعت بازداشت شدند.
این فعال صنفی تاکید کرد: «دولت چهاردهم هیچگونه تغییری در سیاستهای خود در زمینه تعامل با تشکلهای صنفی مستقل نداشته و تا به حال هیچ دعوتی از سوی دولت یا آموزش و پرورش برای شنیدن نقدها و مطالبات این تشکلها انجام نشده است.»
آبان سال گذشته نیز کانون صنفی معلمان ایران (تهران) با صدور بیانیهای نوشت دولت پزشکیان که با وعده تغییر سیاستها و تحول در آموزش و پرورش به ریاست رسیده است، پروژه سرکوب فعالان صنفی معلم را در دستور کار دارد.
پیش از آن و ۲۵ مهر شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران روند رو به افزایش سرکوب معلمان و فعالان صنفی در کشور را محکوم کرده بود.
این تشکل صنفی در بیانیه خود از احضار، بازداشت، صدور احکام حبس، اخراج از کار و بازنشستگی اجباری معلمان، به عنوان نمونههایی از این سرکوبها نام برد.
همزمان با سخنرانی پزشکیان در افتتاحیه سیوهشتمین اجلاس روسای آموزش و پرورش سراسر کشور، شرق گزارش داد سرکوبها علیه معلمان و فعالان صنفی همچنان ادامه دارد.
پزشکیان در این مراسم گفت: «با شعار دادن نمیشود مملکت را درست کرد و با ادعا کردن نمیشود جامعه را اصلاح کرد. با زور هم نمیشود تغییر رفتار ایجاد کرد.»
شرق در گزارش خود به نقل از چند معلم که با احکام حبس و اخراج مواجه شدهاند، نوشت معلمان فقط فعالیتهای صنفی و قانونی میکنند، اما اتهامات دیگری به آنها وارد شده است.
یکی از این پروندهها مربوط به تجمع معلمان استان فارس در اردیبهشت ۱۴۰۱ در اعتراض به مشکلات آموزشی و صنفی است که در آن چند معلم بازداشت شدند.
افشین رزمجویی، معلم بازنشسته شیرازی که در این تجمع بازداشت شد و اکنون دوران حبس با پابند الکترونیکی را میگذراند، گفت اعتراض تجمعکنندگان به مواردی مانند رعایت نشدن اصل ۳۰ قانون اساسی و مواردی چون آموزش رایگان و اجباری بود.
این معلم در دادگاه بدوی و سپس در دادگاه تجدیدنظر به اتهام «اقدام علیه امنیت کشور» به تحمل پنج سال حبس محکوم شد. این رای در دیوان عالی کشور نقض شد و در شعبه همعرض به دو سال حبس کاهش یافت.
رزمجویی از ۲۹ آبان ۱۴۰۲ به زندان عادلآباد شیراز منتقل و اواخر بهمن همان سال با پابند الکترونیکی از زندان خارج شد.
او به دلیل محدوده هزار متری تعیین شده با پابند و مدت زمان نسبتا کوتاه شارژ آن، با مشکلاتی در زمینه تدریس مواجه شده است.
در یک نمونه دیگر، محمود ملاکی، عضو هیاتمدیره و از موسسان کانون صنفی معلمان استان بوشهر، به شرق گفت با آنکه در اعتراضات صنفی و معیشتی معلمان بوشهری در آذر ۱۴۰۱ حضور نداشت اما بازداشت و با «قرار نظارت قضایی» دادسرای عمومی و انقلاب این شهر مواجه شد.
ابوالفضل خوران، از دیگر معلمانی است که به دلیل حضور بر سر مزار یکی از کشتهشدگان اعتراضات ۱۴۰۱ در اراک بازداشت و به اتهام «توهین به مقدسات» به پنج سال حبس محکوم شد.
سالهاست معلمان به دلیل اعتراضات صنفی، معیشتی و درخواست آزادی همکارانشان با پروندههای امنیتی و قضایی مواجه میشوند.
تجمعهای مرتبط با رتبهبندی که با فراخوان شورای هماهنگی تشکلهای صنفی معلمان انجام میشود، از سال ۱۴۰۰ اوج گرفت.
کوکب بداغیپگاه، معلم ایذهای که این روزها منتظر رای دادگاه تجدیدنظر است، یکی از سخنرانان همیشگی این تجمعها بوده است.
او گفت از اوایل دی ۱۴۰۰ بابت همین سخنرانیهایش بارها احضار شد. او به دلیل پروندهاش در جریان خیزش انقلابی سال ۱۴۰۱ به شش سال زندان محکوم شد.
وکیل امیرحسین مقصودلو، خواننده زندانی مشهور به «تتلو»، به خبرگزاری مهر گفت «توبه» موکلش از سوی دادگاه کیفری احراز شده است. دستگاه قضایی جمهوری اسلامی تتلو را به اتهام «سبالنبی» (توهین به پیامبر اسلام) به اعدام و به اتهام «تشویق به فساد و فحشا» به ۱۰ سال حبس محکوم کرده است.
عاطفه حاذق دوشنبه ۲۷ مرداد افزود: «پرونده در ادامه روند رسیدگی، برای تصمیمگیری در مرحله بعد به ریاست قوه قضاییه ارسال شده است.»
مجید نقشی، دیگر وکیل تتلو، ۲۲ تیر به خبرگزاری ایلنا گفته بود درخواست عفو موکلش در حال بررسی است و این خواننده «به دلیل ارادت قلبی به ائمه در این روزهای محرم به مداحی در زندان مشغول است».
او پیش از آن، از ملاقات با این خواننده در زندان خبر داده و در اینستاگرام نوشته بود: «امیر گفت نذر کردم با رفع مشکلات بعد از آزادی پای پیاده به کربلا بروم.» وکیل تتلو اضافه کرد با توجه به «توبه قلبی و واقعی» او امیدوارم این خواسته اجابت و با مرخصیاش موافقت شود.
زیر سایه حکم اعدام
اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی، ۲۷ اردیبهشت گفت حکم اعدام تتلو تایید شده و قابل اجراست، اما درخواستها برای لغو آن در حال بررسی است.
او با اشاره به تایید این حکم اعدام در دیوان عالی کشور افزود امکان توقف آن با توجه به ثبت درخواست وکلا وجود دارد.
پیشتر و در خرداد ماه رسانههای ایران گزارش دادند که تتلو در زندان اقدام به خودکشی کرده است.
روزنامه اعتماد در گزارشی درباره خودکشی تتلو نوشت: «تتلو چند روز قبل از اینکه اقدام به خودکشی کند از مسئولان زندان درخواست ملاقات با یکی از مقامات قوه قضاییه و درخواست ملاقات با همسرش را داشت اما موافقت نشد.»
طبق گزارش اعتماد، تتلو هشتم خرداد در سرویس بهداشتی واحد پنج اندرزگاه چهار سالن یک اتاق یک زندان تهران بزرگ اقدام به خودکشی کرده بود.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی دهم خرداد اعلام کرد او با تکمیل فرایند درمان از بیمارستان مرخص و به زندان بازگردانده شده است.
(به توصیه کارشناسان اگر با کسی یا کسانی روبهرو میشوید که از جملهها و عبارتهایی نشاندهنده افسردگی یا تمایل به پایان زندگی استفاده میکنند، از آنان بخواهید با پزشک معتمد، نهادهایی که در این زمینه فعالیت میکنند یا فردی مورد اعتماد، درباره نگرانیهایشان صحبت کنند. اگر به خودکشی فکر میکنید در ایران با اورژانس اجتماعی با شماره تلفن ۱۲۳ تماس بگیرید.)
در گزارشهای رسانهای اشارهای به دلیل اقدام به خودکشی او نشد. با این حال در سالهای گذشته بسیاری از زندانیان محکوم به اعدام بهدلیل فشارهای عصبی ناشی از ترس از احتمال اجرای حکم مرگ یا شرایط نامناسب محل حبس خود، اقدام به خودکشی یا خودزنی کردهاند.
وزیر نفت دولت پزشکیان درباره پاسخ تهران به احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی گفت: «چگونگی آن، راهکارهای پیچیدهای که اتخاذ کردهایم و تدابیری که مدنظر قرار دادهایم، نکاتی هستند که قابل اشاره نیستند.»
او افزود: «اما بدانید که همکاران و فرزندان ایران در حوزه بینالملل شرکت ملی نفت، شرکت نیکو و سایر ساختارهای فعال در این حوزه تدابیر لازم را مدنظر دارند.»
پاکنژاد اشاره کرد برای هر اتفاقی که بیفتد برنامهای در نظر گرفته شده است.
فرانسه، بریتانیا و آلمان به تهران تا پایان ماه آگوست مهلت دادهاند تا به توافقی در زمینه هستهای برسد، در غیر این صورت مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
بحران کاهش کیفیت اینترنت و اختلال در سرویس جیپیاس در ایران که با جنگ ۱۲ روزه شدت گرفته بود، با گذشت دو ماه از پایان آن همچنان ادامه دارد. علیرضا رفیعی، مدیرعامل ایرانسل، هشدار داد اگر تعرفهها ۷۰ درصد گران نشوند، روزی سه ساعت قطعی اینترنت اجتنابناپذیر خواهد بود.
رفیعی گفت در شرایطی که مصرف اینترنت به طور مداوم بیشتر میشود، تعرفهها سالهاست که ثابت مانده است.
درحالیکه به گفته او، شبکه باید بهبود کیفیت پیدا کند، هزینههای اپراتورها از جمله برق و تجهیزات چندین برابر شده است.
مدیرعامل ایرانسل توضیح داد در صورت اصلاح نشدن تعرفه هم، اپراتور توان سرمایهگذاری نخواهد داشت و افزایش کیفیت اینترنت ممکن نیست.
با این وضعیت به گفته رفیعی باید «منتظر باشیم در آینده نه چندان دور همانطور که قطعی برق روزانه داریم، روزی سه ساعت نیز اینترنت قطع شود».
حدود دو هفته پیش کمیسیون اینترنت و زیرساخت انجمن تجارت الکترونیک تهران با انتشار گزارشی از رتبه ۹۷ ایران در میان ۱۰۰ کشور جهان از لحاظ کیفیت اینترنت با سه ویژگی «پر اختلال بودن»، «محدود بودن» و «کند بودن» خبر داد.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، ۲۴ تیر در شرایطی تشدید دسترسی شهروندان به اینترنت آزاد را از پیامدهای جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل دانست که طرح «اینترنت ملی» از مدتها پیش در دستور کار حکومت ایران قرار داشته است.
گزارش کمیسیون اینترنت و زیرساخت انجمن تجارت الکترونیک تهران نیز تاکید کرد اختلالهای متنوعی در شبکه اینترنت ایران مشاهده میشوند که پیش از جنگ هم ثبت شدهاند و همچنان باقی ماندهاند.
مدیرعامل ایرانسل در بخشی دیگر از سخنان خود تاکید کرد اپراتورها با قطعیهای مکرر برق اصلا فرصت شارژ کردن باتری سایتها را پیدا نمیکنند.
رفیعی توضیح داد: «باتریهایی که ما استفاده میکنیم، در سالمترین حالت و با بالاترین تکنولوژی، معمولا ۴۵ دقیقه تا یک ساعت کار میکنند. بنابراین باتری راهکار مناسبی برای قطعی برق نیست و ما با این حجم قطعی برق، گاهی اصلا فرصت نمیکنیم باتریها را شارژ کنیم.»
او افزود اگر دو ساعت قطعی برق روزانه را کنار هم بگذاریم، انگار دو درصد از سایتها ۲۴ ساعته خاموش هستند و این نارضایتی عجیبی ایجاد کرده است.
در هفتههای گذشته دهها شهروند نیز در پیامهای خود به ایراناینترنشنال از اختلال، قطعی و کندی اینترنت در ایران و تاثیر آن بر زندگی روزمره و معیشتشان گفتند.
شهروندان تاکید کردند همزمان با بحرانهای دیگر مانند قطع برق و آب، گرانی و بیکاری، محدودیت اینترنت فشار مضاعفی بر مردم وارد کرده است.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات دولت پزشکیان، ۱۹ مرداد «کیفیت بد» اینترنت را تایید کرد و مانند دیگر اعضای کابینه دولت پزشکیان آن را بر گردن جنگ ۱۲ روزه و «تصمیم امنیتی» انداخت.
هاشمی گفت به دلیل گزارشهایی که برخی نهادها در خصوص جیپیاس و «هدایت ریزپرندهها» داشتند اختلالاتی در بخش دیتا به وجود آمد.
دبیر سابق شورای عالی فضای مجازی پارازیتهای کنونی را آماتور خواند
ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر سابق شورای عالی فضای مجازی، ۲۶ مرداد در مصاحبهای گفت: «بعید میدانم دشمن برای موشک هایش از جیپیاس غیرنظامی استفاده کند.»
او این حجم وسیع از پارازیتهایی که اکنون پخش میشود را «آماتور» خواند و گفت قاعدتا تاثیر پایینی هم دارند.
به گفته فیروزآبادی، اکنون پهپادهایی آمدهاند که با فیبرنوری کار میکنند و اصلا به جیپیاس نیازی ندارند.
امیرحسین دهقان، کارشناس شبکه، نیز پیشتر مشکل فعلی جیپیاس را ناشی از استفاده از سامانههای جمعی و مختلکننده سیگنال خوانده بود که باعث برهم خوردن دقت موقعیتیابی میشود.
در جریان جنگ ۱۲ روزه ارتباطات مخابراتی و اینترنتی در ایران به شکلی گسترده قطع شد. اقدامی که از سوی مقامهای امنیتی جمهوری اسلامی و به بهانه «حفظ امنیت ملی» به اجرا درآمد.
با این اختلال موقعیت کاربران گاهی صدها کیلومتر جابهجا نشان داده میشود و فعالیت کسبوکارهایی چون تاکسیهای اینترنتی مختل شده است.
جمهوری اسلامی در همکاری با طالبان به دنبال دسترسی به فهرستی شامل نیروهای امنیتی و جاسوسی بریتانیا است تا با بازداشت آنها بتوانند از این موضوع به عنوان اهرم فشار در مذاکرات با غرب استفاده کنند.
روزنامه بریتانیایی تلگراف دوشنبه ۲۷ مرداد در گزارشی به نقل از یک مقام ارشد ایرانی در تهران نوشت چهار نفر از مقامهای سپاه پاسداران هفته گذشته بدون اطلاع دولت مسعود پزشکیان به کابل سفر و با رهبران طالبان درباره استفاده از این فهرست گفتوگو کردند.
به گفته منابع ایرانی و افغانستانی، هدف سپاه، دستگیری مظنونان به جاسوسی برای بریتانیا و بهکارگیری آنها بهعنوان برگ فشار در گفتوگوهای آتی با غرب بر سر برنامه هستهای ایران است.
این روزنامه ۱۴ مرداد در گزارشی نوشته بود که فرماندهان سپاه از طالبان خواستهاند فهرستی از ۲۵ هزار شهروند افغانستانی را که با بریتانیا همکاری داشتند در اختیارشان بگذارد تا جاسوسان بریتانیا در ایران را دستگیر کنند.
بر اساس این گزارش، این گروه از فرماندهان سپاه به طالبان وعده دادهاند برای تسریع روند به رسمیت شناختن حکومت این گروه بر افغانستان به دولت پزشکیان فشار بیاورند.
این مقام ارشد ایرانی افزود: «طالبان این فهرست را در اختیار آنها گذاشت. آنها میخواهند پیش از فعالسازی مکانیزم ماشه، جاسوسهای بریتانیایی را پیدا کنند تا چیزی برای فشار پشت درهای بسته به لندن داشته باشند.»
رادیو عمومی ملی آمریکا (انپیآر) هفتم مرداد در گزارشی با استناد به روایت مهاجران در تهران نوشت همزمان با تشدید فضای امنیتی پس از جنگ ۱۲ روزه، حکومت ایران با برچسبهایی چون «جاسوس اسرائیل»، سیاست اخراج دستهجمعی افغانستانیها را توجیه و حقوق اولیه آنها را در حوزه مسکن، اشتغال و خدمات بانکی نقض کرده است.
محتوای فهرست محرمانه
فهرست مورد نظر شامل نام هزاران افغان است که برای پناهندگی در بریتانیا درخواست داده بودند؛ از جمله سربازان همکار با ارتش بریتانیا، نیروهای ویژه و داراییهای اطلاعاتی.
به نوشته تلگراف، برخی از این افراد به ایران گریختهاند تا از انتقام طالبان در امان بمانند. این فهرست همچنین نام بیش از ۱۰۰ نفر از نیروهای ویژه بریتانیا و ماموران سرویس اطلاعات مخفی بریتانیا را شامل میشود که از درخواست مهاجرت افغانها حمایت کرده بودند.
بر اساس این گزارش نیروهای مرزی جمهوری اسلامی در روزهای اخیر چند نفر از افراد نامبرده در فهرست را بازداشت کردهاند.
یک منبع به تلگراف گفت: «بسیاری آزاد شدند چون تنها سربازان سابق افغان بودند، اما برخی برای بررسیهای بیشتر در بازداشت ماندهاند. تمرکز اصلی فقط بر جاسوسهای بریتانیایی است.»
این تحولات همزمان با هشدار بریتانیا، فرانسه و آلمان به جمهوری اسلامی رخ میدهد.
روزنامه فایننشال تایمز ۲۲ مرداد نوشت که فرانسه، آلمان و بریتانیا، در نامهای رسمی خطاب به شورای امنیت و دبیرکل سازمان ملل اعلام کردند اگر جمهوری اسلامی به مذاکرات بازنگردد، آمادهاند مکانیسم ماشه را فعال کنند. اقدامی که به اعمال مجدد تحریمهای شورای امنیت منجر خواهد شد.
این کشورها به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد گفتند آمادهاند مکانیزم ماشه را فعال کنند و همه تحریمهای سازمان ملل پیش از توافق ۲۰۱۵ را بازگردانند. این توافق ۱۸ اکتبر منقضی میشود.
یک مقام طالبان گفت بخشی از رهبران این گروه با همکاری با ایران مخالف بودند چون تهران با پناهجویان افغان بدرفتاری میکند، اما وعده احتمالی به رسمیت شناخته شدن باعث شد آنها موافقت کنند.
او تایید کرد که طالبان نسخه «تغییر یافته» فهرست را در اختیار سپاه گذاشته است.
یک مقام طالبان ماه گذشته به تلگراف گفته بود: «پس از انتشار گزارشها درباره این اسناد در انگلستان فهمیدیم که این افشاگری چقدر مهم است. دستور این است که هرچه میتوانیم این افراد را بازداشت کنیم تا بهعنوان ابزار فشار دیپلماتیک علیه انگلستان از آنها استفاده شود.»
با وجود اختلافات تاریخی میان جمهوری اسلامی شیعه و طالبان سنی، اکنون هر دو طرف منافع مشترکی در استفاده از این فهرست دارند؛ تهران برای کسب اهرم فشار در مذاکرات هستهای و طالبان برای دستیابی به شناسایی بینالمللی.
این فهرست نخستین بار در فوریه ۲۰۲۲ به دلیل اشتباه یک نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا فاش شد.
دولت بریتانیا در سپتامبر ۲۰۲۳ با صدور یک دستور قضایی محرمانه مانع انتشار عمومی آن شد، اما این دستور ماه گذشته لغو شد. جانی مرسر، وزیر پیشین امور کهنهسربازان بریتانیا، این رخداد را «دلخراش» خواند.
حمدالله فطرت، سخنگوی طالبان نیز گفت: «ما نیازی به استفاده از اسنادی که بریتانیاییها افشا کردهاند نداریم. همه اطلاعات مرتبط در وزارتخانههای دفاع، داخله و استخبارات موجود است.»
رهبران جمهوری اسلامی تحت هدایت علی خامنهای در آستانه مذاکرات حساس هستهای تلاش میکنند با هر ابزار ممکن از جمله همکاری با طالبان، دست بالا را در گفتوگوها داشته باشند.
لینزی و کریگ فورمن، زوج بریتانیایی بازداشتشده در ایران ۱۵ مرداد و پس از بیش از ۲۰۰ روز بیخبری توانستند برای نخستینبار با خانواده خود تماس بگیرند؛ آنها که سوم ژانویه در کرمان بازداشت شدهاند، از سوی جمهوری اسلامی به جاسوسی متهم شدهاند، اتهامی که خانوادهشان آن را «کاملا نادرست» خوانده است.
تلگراف در گزارش خود تاکید کرده که در مقابل طالبان این همکاری را فرصتی برای کسب مشروعیت بینالمللی میبیند؛ مشروعیتی که تاکنون تنها از سوی روسیه دریافت کرده است.