مذاکرات هستهای تهران و ۳ کشور اروپایی در ژنو بدون دستیابی به نتیجه خاتمه یافت
آخرین دور از مذاکرات هستهای میان نمایندگان جمهوری اسلامی و سه کشور اروپایی عضو برجام (آلمان، فرانسه و بریتانیا) در شهر ژنو سوئیس به پایان رسید. بر اساس برخی گزارشها، این مذاکرات نتیجهای در بر نداشته است.
پایگاه خبری نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، چهارم شهریور نوشت ریاست هیات جمهوری اسلامی در این نشست را مجید تختروانچی و کاظم غریبآبادی، معاونان وزارت امور خارجه، بر عهده داشتند.
نورنیوز افزود در سوی دیگر نیز «مدیران سیاسی تروئیکای اروپا و همچنین معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا» در نشست ژنو حاضر بودند.
بر اساس این گزارش، «تهدید اروپا به فعال کردن مکانیسم ماشه و همچنین برخی از مباحث در ارتباط با تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل»، محور اصلی مذاکرات تهران و طرفهای اروپایی بود.
یک منبع دیپلماتیک اروپایی: زمان اتخاذ تصمیمات حساس فرارسیده است
لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، چهارم شهریور به نقل از منابع آگاه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مذاکرات تهران و سه کشور اروپایی به «نتیجهای قطعی» نینجامید.
او افزود: «اگرچه ایران برخی تعهدات را مطرح کرد، این وعدهها فاقد جزئیات و محتوای کافی بودند.»
یک منبع دیپلماتیک اروپایی نیز در مصاحبه با شبکه خبری الحدث گفت: «زمان آن فرا رسیده است که در پرونده ایران تصمیمهای راهبردی و حساس اتخاذ شود... آمریکا قصد دارد تحریمهای جدیدی علیه جمهوری اسلامی اعمال کند و فشارها بر تهران را افزایش دهد.»
این منبع آگاه اروپایی افزود: «روسیه در موضوع ایران انعطافپذیر نیست و ما را مسئول شکست مذاکرات میداند.»
به گفته او، تمدید مهلت مکانیسم ماشه پیش از اعمال تحریمها، مستلزم تصمیم شورای امنیت است.
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، در ایکس نوشت گفتگوهای ژنو «فاجعهبار نبود»، اما «هیچ پیشرفتی در بر نداشت»، زیرا هیات ایرانی «هیچ پیشنهاد عملی» در خصوص مباحث مورد اختلاف ارائه نداد.
بر اساس این گزارش، نمایندگان اروپایی گزارش نشست ژنو را در اختیار وزیران خارجه کشورهای خود قرار خواهند داد تا در روزهای آینده درباره فعالسازی مکانیسم ماشه تصمیمگیری شود.
یک مقام اروپایی نیز به خبرگزاری رویترز گفت: «میخواهیم ببینیم آیا ایرانیها درباره تمدید [توافق] جدی هستند یا تنها ما را بازی میدهند. میخواهیم بررسی کنیم که آیا آنها در شرایطی که برای تمدید تعیین کردهایم، پیشرفتی داشتهاند یا نه.»
به گزارش رویترز، این شرایط شامل ازسرگیری بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی ــ از جمله ارائه گزارش دقیق درباره ذخایر گسترده اورانیوم غنیشده ایران ــ و ورود به روند دیپلماتیک از جمله با ایالات متحده است.
تهران بارها گفتوگوی مستقیم با واشینگتن را رد کرده است.
ایراناینترنشنال سوم شهریور گزارش داد به پیشنویس قطعنامه پیشنهادی روسیه دست یافته که بر اساس آن، مسکو خواستار تمدید ششماهه قطعنامه ۲۲۳۱ شده است.
دفتر نمایندگی فرانسه در سازمان ملل در گفتوگو با خبرنگار ایراناینترنشنال، ارائه پیشنویس قطعنامه از سوی روسیه را تایید کرد و در عین حال افزود این پیشنویس هنوز نهایی نشده است.
پیشتر یک دیپلمات فرانسوی هشدار داده بود نشست ژنو «آخرین پنجره باز» تهران پیش از فعالسازی مکانیسم ماشه است.
غریبآبادی: تهران همچنان به دیپلماسی متعهد است
معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی پس از نشست ژنو در پیامی در ایکس نوشت حکومت ایران «همچنان به دیپلماسی و یک راهحل دیپلماتیک سودمند برای هر دو طرف متعهد است».
غریبآبادی افزود: «زمان آن است که سه کشور اروپایی و شورای امنیت سازمان ملل انتخاب درستی انجام دهند و به دیپلماسی، زمان و فضا بدهند.»
روزنامه تلگراف دوم شهریور گزارش داد جمهوری اسلامی برای جلوگیری از بازگشت تحریمهای غرب حاضر است به شکل چشمگیری سطح غنیسازی اورانیوم خود را کاهش دهد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، چهارم شهریور تایید کرد تهران در حال بررسی پیشنهاد روسیه برای تمدید قطعنامه شورای امنیت در رابطه با مکانیسم ماشه است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، اسماعیل بقایی، روز سهشنبه در اظهارنظری دیگر نیز اعلام کرد که تهران در جریان دیدار با سه کشور بزرگ اروپایی در ژنو هشدار داده است که احیای مکانیسم ماشه، که منجر به بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران میشود، عواقب جدی در پی خواهد داشت. بقایی تاکید کرد که ایران به اروپاییها گفته است آنها حق فعالسازی این مکانیسم را ندارند و افزود که گفتوگوهای هستهای میان دو طرف در روزهای آینده ادامه خواهد یافت.
نشست ژنو در شرایطی برگزار شد که احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی طرفهای اروپایی بار دیگر در روزهای اخیر در صدر خبرها قرار گرفته است.
طرفهای اروپایی برجام پیش از این اعلام کرده بودند اگر جمهوری اسلامی تا پایان ماه اوت (۹ شهریور) به توافقی جامع بر سر برنامه هستهای خود تن ندهد، مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
در صورت فعال شدن این سازوکار، تمامی تحریمهای سازمان ملل که پیش از برجام علیه تهران اعمال شده بود، بهطور خودکار از سر گرفته خواهد شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی اعلام کرد که تهران آماده از سرگیری مذاکرات هستهای با ایالات متحده آمریکا است، مشروط بر آنکه «تضمینهایی مبنی بر عدم تجاوز» ارائه شود.
عراقچی سهشنبه چهارم شهریور در گفتوگو با روزنامه «الشرق الاوسط» تاکید کرد: «آنچه حملات نظامی علیه تأسیسات هستهای نتوانست به آن دست یابد، در هیچیک از مذاکرات آینده با واشنگتن هم به دست نخواهد آمد.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی همچنین گفت تهران همچنان آماده مذاکرات «عادلانه و منصفانه» درباره برنامه هستهای است و افزود که مذاکرات با سه کشور اروپایی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تعیین چارچوب جدید ادامه دارد.
همزمان، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به دیدار او و تختروانچی با مدیران سیاسی سه کشور اروپایی در ژنو گفت تهران همچنان به دیپلماسی و یک راهحل دیپلماتیک سودمند برای هر دو طرف متعهد است.
این موضع در حالی تکرار میشود که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیشتر به صراحت اعلام کرده بود که ایران «هیچ مذاکرهای زیر فشار» را نخواهد پذیرفت.
خامنهای دوم شهریور در دیدار با گروهی از حامیان جمهوری اسلامی با متهم کردن مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
جنگ ۱۲ روزه و احتمال رویارویی با اسرائیل
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در بخشی دیگر از این گفتوگو با بیان اینکه «اسرائیل و آمریکا در جنگ ۱۲ روزه به هیچیک از اهداف خود نرسیدند، درحالیکه ایران مقاومت کرد و پاسخ داد»، گفت: «ما تا آخرین لحظه به حملات موشکی ادامه دادیم و در نهایت اسرائیل خود درخواست آتشبس بدون قید و شرط را داد. این ثابت میکند که گزینه نظامی شکستخورده است.»
او احتمال رویارویی دوباره جمهوری اسلامی با اسرائیل را رد نکرد و گفت: «با این حال اگر دوباره چنین کاری کنند، پاسخ ما قویتر خواهد بود.»
از زمان برقراری آتشبس میان طرفین، گمانهزنیهایی در ایران و اسرائیل درباره آغاز مجدد جنگ مطرح شده است.
در آخرین نمونه، سالار ولایتمدار، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت: «طبق قاعده، دشمن نباید دوباره به ایران حمله کند، ولی ما با طرفی مواجه هستیم که به هیچ اصول و قاعدهای پایبند نیست.»
عراقچی در پاسخ به پرسشی درباره تهدید به بستن تنگه هرمز گفت سیاست رسمی ایران «کاملا روشن» است و ایران خواستار «صلح و آرامش» در خلیج فارس است.
او افزود: «ایران کشور تولیدکننده و صادرکننده نفت است و اقتصادش بهطور قابلتوجهی به نفت وابسته است، بنابراین میخواهد که کشتیرانی برای همه آزاد باشد.»
عراقچی درباره برخی اظهارات متناقض مقامات جمهوری اسلامی گفت: «بسیاری از این حرفها موضع رسمی ایران نیست، بلکه نظر افراد عادی یا روزنامهنگاران است. سیاست رسمی ایران روشن است: ما خواستار صلح و آزادی کشتیرانی در خلیج فارس هستیم.»
او همچنین گفت: «در جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل تأسیسات نفتی ما در عسلویه را هدف گرفت تا جنگ نفتی ایجاد کند، اما ما با حمله به تأسیسات اسرائیلی مانع انتقال جنگ به خلیج فارس شدیم.»
در روزهای گذشته و در ادامه تهدیدات مقامها و چهرههای حکومتی، حسین شریعتمداری، نماینده علی خامنهای در روزنامه کیهان، درباره احتمال اعمال محدودیت بر کشتیرانی غرب در تنگه هرمز گفت بستن تنگه هرمز میتواند بهای جهانی نفت را تا ۲۰۰ دلار افزایش دهد و ضربه اقتصادی شدیدی به دشمنان ایران وارد کند.
شریعتمداری، ۳۱ مرداد در صداوسیما گفت: «میتوانیم برای کشورهای آمریکا، فرانسه، انگلیس و آلمان در تنگه هرمز محدودیت ایجاد کنیم و اجازه ندهیم از آن عبور کنند.»
در واکنش، ریچارد گلدبرگ، رییس پیشین میز مقابله با توسعه تسلیحات کشتار جمعی ایران در شورای امنیت ملی آمریکا، این سخنان را غیرواقعی توصیف کرد و تاکید کرد فعالسازی فوری مکانیسم ماشه تنها راه مهار تهران است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی با تاکید بر اینکه دولت پزشکیان درصدد تخفیف اهمیت مکانیسم ماشه نیست، اعلام کرد تهران در حال بررسی متن پیشنویس پیشنهادی روسیه برای تمدید قطعنامه شورای امنیت در رابطه با این موضوع است.
اسماعیل بقائی سهشنبه چهارم شهریور در نشست خبری هفتگی خود گفت: «ما نسبت به آثار و تبعات نامطلوب چنین اتفاقی (فعال شدن مکانیسم ماشه) آگاه هستیم و همه سناریوها را در صورت فعال شدن سازوکار ماشه در نظر گرفتهایم.»
ایراناینترنشنال پیشنویس قطعنامهای از سوی روسیه را مشاهده کرده که بر اساس آن مسکو، خواستار تمدید شش ماهه قطعنامه ۲۲۳۱ شده است.
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل در تیر ۱۳۹۴ برای تایید و پشتیبانی از توافق هستهای تهران و غرب (برجام) صادر شد و چارچوب لغو تدریجی تحریمهای بینالمللی علیه ایران را مشخص کرد.
این قطعنامه با پیوست کردن متن برجام به خود، به آن اعتبار حقوقی بینالمللی داد و سازوکاری موسوم به «اسنپبک» در آن گنجانده شد که امکان بازگشت خودکار تحریمها را در صورت نقض توافق، فراهم کرد.
مسکو پیشنویس مورد نظر را پس از گفتوگوی تلفنی ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان، روسایجمهوری روسیه و جمهوری اسلامی و در پی تهدید سه کشور اروپایی آلمان، بریتانیا و فرانسه برای فعال کردن مکانیسم ماشه، ارائه کرده است.
دفتر پزشکیان دوشنبه سوم شهریور گزارش داد که پوتین در تماس تلفنی با رییس دولت چهاردهم، ابراز امیدواری کرده تا مذاکرات مربوط به مکانیسم ماشه به «سرانجام مطلوب» برسد.
بقائی تاکید کرد: «وقتی ما میگوییم طرفهای اروپایی به هیچ عنوان از صلاحیت قانونی و اخلاقی برای توسل به این سازوکار برخوردار نیستند یعنی نه تنها تایید نمیکنیم، بلکه نگران تبعات آن هستیم.»
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، پیشتر گزارش داد دور جدید مذاکرات میان حکومت ایران و سه کشور اروپایی بر سر برنامه هستهای تهران، سهشنبه چهارم شهریور در ژنو سوئیس برگزار خواهد شد.
هشدار نفیو: روسیه به دنبال محدود کردن مکانیسم ماشه است
ریچارد نفیو، کارشناس تحریمها و مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، درباره پیشنویس روسیه برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ هشدار داد که این اقدام میتواند امکان استفاده از مکانیسم ماشه را محدود کند.
نفیو که از مذاکرهکنندگان پیشین آمریکا در امور هستهای است، در واکنش به گزارش لاورنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، نوشت که ممکن است هدف روسیه، «صرفا تعلیق موقت دسترسی به اسنپبک (مکانیسم ماشه) در طول دوره تمدید باشد، نه لغو کامل آن».
نورمن پیشتر گزارش داده بود متن پیشنهادی روسیه شامل بندی است که در صورت تمدید، دسترسی به اسنپبک را در آینده مسدود میکند.
او نوشت چنین بندی با مخالفت سه کشور اروپایی بریتانیا، آلمان و فرانسه مواجه خواهد شد و هرگونه تلاش برای «تمدید با حسننیت» را از بین میبرد.
یک دیپلمات ارشد فرانسوی سوم شهریور هشدار داد نشست چهارم شهریور میان نمایندگان جمهوری اسلامی و کشورهای فرانسه، بریتانیا و آلمان، «آخرین پنجره باز» تهران پیش از فعالسازی مکانیسم ماشه خواهد بود.
این مقام فرانسوی در مصاحبه با العربیه گفت: «هیچ مانعی بر سر راه بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران وجود ندارد و بازاعمال همه تحریمهایی که ۱۰ سال پیش لغو شده بودند، مستلزم اجماع میان پنج عضو دائم شورای امنیت نیست.»
نفیو با طرح این احتمال که روسیه با طرح تمدید مکانیسم ماشه قصد توقف این فرایند را دارد، نوشت: «واقعبینانه اگر نگاه کنیم، ایران سالهاست برجام را نقض کرده بدون اینکه اسنپبک فعال شود و جهان همچنان [به مماشات] ادامه داده است.»
این مقام پیشین آمریکایی تاکید کرد چنین رویکردی در عمل «چند ماه وقت به ایران برای انجام کارهایی میدهد که نباید»؛ مگر اینکه مذاکرات یا بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از سر گرفته شود.
نفیو با اعلام اینکه «بعید است سه کشور اروپایی در میانه مذاکرات سراغ اسنپبک بروند» گفت: «چرا باید این متن مبهم را پذیرفت، وقتی امکان تمدید مستقیم بدون تغییر در اختیارات وجود دارد؟»
ایراناینترنشنال پیشنویس قطعنامهای از سوی روسیه را مشاهده کرده که بر اساس آن مسکو، خواستار تمدید شش ماهه قطعنامه ۲۲۳۱ شده است. روسیه این پیشنویس را پس از گفتوگوی تلفنی ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان و در پی تهدید سه کشور اروپایی برای فعال کردن مکانیسم ماشه ارائه کرده است.
دفتر نمایندگی فرانسه در سازمان ملل، در گفتوگو با خبرنگار ایراناینترنشنال ارائه پیشنویس قطعنامه از سوی روسیه را تایید کرد اما در عین حال افزود که این پیشنویس هنوز نهایی نشده، امکان تغییر آن وجود دارد و بهطور رسمی در دستور کار شورای امنیت قرار نگرفته و فعلا قرار جلسهای برای بررسی آن گذاشته نشده است.
در بند دوم قطعنامه پیشنهادی روسیه آمده است که در این مدت ششماهه که امکان تمدید بیشتر هم دارد، «هرگونه بررسی ماهوی در خصوص مسائل مرتبط با اجرای قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) و برجام به حالت تعلیق درآید».
افزون بر این، در پیشنویس این قطعنامه به «فراخواندن همه طرفهای اولیه برجام برای از سرگیری فوری مذاکرات» درباره مسائل مربوط به قطعنامه ۲۲۳۱ اشاره شده است.
وزارت امور خارجه روسیه نیز در بیانیهای که در اختیار روزنامه اقتصادی-سیاسی کامرسانت قرار داد تاکید کرده است که در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه علیه جمهوری اسلامی، مسکو از اقدام قدرتهای اروپایی حمایت نخواهد کرد.
وزارت امور خارجه روسیه بازگشت تحریمهای لغو شده سازمان ملل علیه ایران را «عاملی جدی در ایجاد بیثباتی» خوانده و قدرتهای اروپایی را بابت تصمیمهایشان «در حل مشکلاتی که خودشان مطرح میکنند» سرزنش کرده است.
در بخشی از این بیانیه آمده است: «اروپاییها فقط روی کاغذ طرفدار دیپلماسی و مذاکرهاند. رفتارهایشان چشمانداز رسیدن به این هدف را دشوارتر میکند و انگیزه آنها برای حل مشکلات را زیر سوال میبرد.»
قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) که بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی متمرکز است، ۲۹ تیر ۱۳۹۴، پس از توافق جمهوری اسلامی با گروه ۱+۵ شامل آمریکا، روسیه، چین، فرانسه، بریتانیا و آلمان تصویب شد.
بر اساس این قطعنامه تحریمهای هستهای شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی بهصورت تدریجی و البته مشروط به اجرای تعهدات از سوی حاکمیت ایران لغو شد.
در این قطعنامه سازوکاری تعیین شده بود که در صورت نقض جدی تعهدات از سوی جمهوری اسلامی، تحریمهای پیشین بهطور خودکار و بدون نیاز به رایگیری بازگردد.
طی مذاکرات هفتههای گذشته میان جمهوری اسلامی با سه کشور بریتانیا، آلمان و فرانسه که با عنوان تروئیکای اروپایی از آنها یاد میشود، به حکومت ایران مهلت داده شد تا نهم شهریور (۳۱ اوت) همکاری کامل با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و گفتوگو با ایالات متحده را از سر بگیرد، در غیر این صورت فرآیند فعال شدن مکانیسم ماشه آغاز خواهد شد.
مکانیسم ماشه فقط تا ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ معتبر است و پس از آن این ابزار حقوقی برای همیشه از دسترس خارج میشود.
کاخ کرملین دوشنبه سوم شهریور، ساعاتی پیش از انتشار خبرهای مرتبط با این قطعنامه، اعلام کرد که رییسجمهوری روسیه در تماسی تلفنی با مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، درباره برنامه هستهای این کشور و همچنین نشست اخیر پوتین با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در آلاسکا گفتوگو کرد.
دفتر پزشکیان نیز با تایید این گفتوگو، از ابراز امیدواری پوتین برای رسیدن مذاکرات مربوط به مکانیسم ماشه به «سرانجامی مطلوب» خبر داد. واکنشها به پیشنویس قطعنامه پیشنهادی روسیه
لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال در اروپا که تحولات پرونده هستهای جمهوری اسلامی را از نزدیک دنبال میکند، درباره این پیشنویس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: « بهنظر میرسد پیشنویس روسیه برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ شامل بندی است که فعالسازی مکانیسم ماشه در آینده را منتفی میکند. روشن است که چنین چیزی -اگر درست باشد- برای سه کشور اروپایی (E3) غیرقابل قبول خواهد بود و هرگونه تلاش صادقانه در این زمینه را تضعیف میکند.»
ریچارد نفیو، معمار تحریمهای آمریکا علیه ایران در دوران ریاستجمهوری اوباما و از مذاکرهکنندگان ایالات متحده در جریان برجام، با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس به تحلیل نورمن پاسخ داده و این احتمال را مطرح کرده است: «شاید منظورشان این باشد که تا وقتی دوره تمدید برقرار است، مکانیسم ماشه در حالت تعلیق باشد، اما وقتی تمدید تمام شد، دوباره فعال شود.»
نفیو، نویسنده کتاب «هنر تحریم» و پژوهشگر ارشد مرکز پژوهشی «سیاست انرژی جهانی» وابسته به دانشگاه کلمبیا، چنین برداشتی را «از نظر مقابله با تخلفها مشکلساز» خوانده و نوشته است: «اگر واقعبین باشیم، ایران سالهاست که برجام را نقض کرده، بیاینکه ماشه فعال شود و دنیا همچنان سر جایش ایستاده است.»
به عقیده او «همهچیز وابسته به مذاکرات یا از سرگیری بازرسیهای آژانس [بینالمللی انرژی اتمی] است» و بدون این دو، تمدید پیشنهادی روسیه «فقط شش ماه به ایران فرصت میدهد تا کارهایی را انجام دهد که نباید.»
او ادامه داده است: «اگر تصمیم با من بود، آن را نمیپذیرفتم. سه کشور اروپایی بیش از شش سال است که مکانیسم ماشه را فعال نکردهاند، حتی پس از عقبنشینی ایران از برجام، وسط مذاکره هم ماشه را نمیکشند و اگر ضربالاجل نزدیک نبود، میشد گفت حالا هم قصدی برای فعال کردن ماشه ندارند.»
علی واعظ، مدیر بخش ایران در سازمانِ «گروه بینالمللی بحران» که از حامیان مذاکره با جمهوری اسلامی و حفظ توافق هستهای است در پاسخ به نورمن نوشته است: «بسیار بعید است که روسیه بتواند نُه رای در شورای امنیت سازمان ملل متحد کسب کند.»
با توجه به همسویی چین و روسیه، این احتمال وجود دارد که پکن از پیشنهاد مسکو برای تمدید شش ماهه برجام و تعلیق مکانیسم ماشه تا آن زمان حمایت کند، اما روشن نیست که سه کشور اروپایی چنین پیشنهادی را بپذیرند.
آلمان، فرانسه و بریتانیا ۳۱ مرداد در گفتوگو با وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده بودند که با هدف «فراهم کردن زمان بیشتر برای دیپلماسی»، مهلت برجام را تمدید کنند.
عباس عراقچی در پاسخ به این پیشنهاد گفته بود که جمهوری اسلامی موضوع را «با دوستان خود در شورای امنیت» مطرح خواهد کرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ویدیوی سخنان دو سال پیش علی مطهری، نایبرییس پیشین مجلس شورای اسلامی در مورد هدف مخفیانه جمهوری اسلامی برای تولید بمب اتمی را در حساب کاربریاش در شبکه اجتماعی تروث سوشال بازنشر کرد و رسانه نزدیک به سپاه پاسداران به آن واکنش نشان داد.
مطهری اردیبهشت ۱۴۰۱ در مصاحبهای ویدیویی گفته بود: «از همان ابتدا که وارد فعالیت هستهای شدیم، هدفمان ساخت بمب و تقویت قوای بازدارنده بود اما نتوانستیم محرمانه بودن این مساله را حفظ کنیم.»
او در ادامه تاکید کرده بود جمهوری اسلامی باید کاری را که شروع کرده بود، تا انتها ادامه میداد: «اگر میتوانستیم محرمانه بودنش را حفظ کنیم و بمب را آزمایش میکردیم، کار تمام شده بود. ما که شروع کرده بودیم، باید تا آخرش میرفتیم.»
در بخشی از این مصاحبه ویدیویی که ترامپ دوم شهریور آن را بازنشر کرده، مجری، مطرح شدن چنین صحبتهایی را در کانالهای رسمی «بیسابقه» میخواند و خطاب به این نماینده پیشین مجلس تاکید میکند: «آیا این حرفها تبعاتی مثلا بر مذاکرات ندارد؟»
مطهری در پاسخ به ابراز نگرانی مجری برنامه میگوید که «کسی به حرف ما توجه ندارد» اما مجری به او پاسخ میدهد که «خارجیها بالاخره پیدا میکنند».
تسنیم، ترامپ و مطهری
در واکنش به بازنشر این ویدیو از سوی ترامپ، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، در مطلبی با عنوان «سندروم زبانهای بیقرار»، خطاب به مطهری نوشت: «شما که خودتان هم به نوعی معترفید اطلاعات دقیقی ندارید؛ پس اساسا چرا هوس صحبتهای هوایی در این باره دارید؟»
تسنیم در ادامه با اشاره به اینکه این اظهارات موجب تولید هزینه برای روان و مال و منافع مردم میشود، نوشت: «چه کسی باید در سیستم حکمرانی کشور مانع این اظهارات هوایی هزینهزا شود؟»
مطهری خود نیز ساعاتی پس از بازنشر ویدیوی صحبتهایش از سوی ترامپ، با اشاره تلویحی به «بیاهمیت بودن حرفهایش»، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که در زمان آن صحبتها «نه سمتی در حوزه انرژی داشته» و «نه نماینده مجلس بوده» است.
هزینههای هستهای
کاربری بهنام سهند ایرانمهر در پاسخ به مطهری که گفته ترامپ به حرفهای او استناد کرده چون دستش خالی است، نوشت: «دستش خالی نیست، ایران انبانی از آقازادههایی است که نه حرف زدن بلدند نه حرف نزدن و دائم فکشان میجنبد چون هزینه این آروارههای لق را ملت و کشور با جنگ و تحریم باید بدهند نه آنها.»
نایبرییس پیشین مجلس، خرداد سال جاری نیز گفته بود جمهوری اسلامی باید در مساله هستهای «صدای واحدی» به دنیا صادر کند، نه «صدای اختلاف و ناهماهنگی».
جمهوری اسلامی در سالهای گذشته همواره تلاش خود را برای ساخت بمب اتمی انکار کرده و فعالیتهای هستهایاش را «صلحآمیز» خوانده است.
با این حال، بسیاری از کارشناسان و سیاستمداران پیش از جنگ ۱۲ روزه هشدار داده بودند تهران به اندازه کافی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد دارد که برای ساخت دستکم ۱۰ بمب هستهای کافی باشد.
دفتر مسعود پزشکیان گزارش داد که ولادیمیر پوتین در تماس تلفنی با رییس دولت چهاردهم، ابراز امیدواری کرد مذاکرات مربوط به مکانیسم ماشه به «سرانجام مطلوب» برسد. وزیر خارجه روسیه نیز برای مشارکت مسکو در موضوع پرونده هستهای ایران و کاهش تنشها اعلام آمادگی کرد.
کاخ کرملین دوشنبه سوم شهریور اعلام کرد رییسجمهوری روسیه در تماسی تلفنی با پزشکیان، درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی و همچنین نشست اخیر پوتین با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در آلاسکا گفتوگو کرد.
به گفته کرملین، طرفین توافق کردند در حاشیه نشست آتی سازمان همکاری شانگهای در چین دیداری دوجانبه برگزار کنند.
بر اساس گزارشها، پزشکیان نیز در این تماس با قدردانی از مواضع مسکو در دفاع از «حق غنیسازی» جمهوری اسلامی تاکید کرد: «ایران بر اساس مبانی اعتقادی و دکترین دفاعی خود، هرگز بهدنبال ساخت سلاح اتمی نبوده، نیست و نخواهد بود.»
به گفته کرملین، در این تماس، پزشکیان از تلاشهای دیپلماتیک جاری برای حلوفصل مسالمتآمیز بحران اوکراین حمایت کرد.
همزمان، وزارت خارجه روسیه خبر داد سرگئی لاوروف، وزیر خارجه این کشور، با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تماس تلفنی داشته و به او اطمینان داده که مسکو آماده است در «دستیابی به توافق درباره برنامه اتمی تهران و عادیسازی وضعیت» مشارکت کند.
بر اساس این بیانیه، عراقچی در این گفتوگو لاوروف را بهطور مفصل در جریان نتایج تماسهای اخیر خود با همتایانش از بریتانیا، آلمان و فرانسه درباره روند حلوفصل پرونده هستهای جمهوری اسلامی قرار داد.
وزارت خارجه روسیه افزود: «از سوی مسکو نیز بر آمادگی این کشور برای ادامه مشارکت موثر در تلاشهای دیپلماتیک با هدف دستیابی به توافقاتی در جهت تقویت ثبات و امنیت در خاورمیانه تاکید شد.»
این بیانیه افزود دو طرف همچنین درباره شماری از مسائل مهم بینالمللی و منطقهای تبادل نظر کردند.
عراقچی و لاوروف پیش از این و در ۳۱مرداد نیز در تماسی تلفنی تحولات مربوط به پرونده هستهای ایران، تحرکات اخیر کشورهای اروپایی و همچنین موضوع همکاریهای ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بررسی کرده بودند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، سوم شهریور گزارش داد دور جدید مذاکرات میان جمهوری اسلامی و سه کشور اروپایی بر سر برنامه هستهای تهران، سهشنبه چهارم شهریور در ژنو سوئیس برگزار خواهد شد.
این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که تنها شش روز تا پایان ضربالاجل اروپا در خصوص فعالسازی مکانیسم ماشه باقی مانده است.
یک دیپلمات فرانسوی در گفتوگو با شبکه العربیه، این مذاکرات را «آخرین پنجره باز برای ایران» توصیف کرد.