علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در پیامی به زبان انگلیسی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد مسیر گفتوگو میان و تهران و واشینگتن «بسته نیست» و حکومت ایران در پی انجام «مذاکرات عقلانی» است.
لاریجانی سهشنبه ۱۱ شهریور در شبکه ایکس نوشت: «مسیر مذاکرات با آمریکا بسته نیست؛ اما این آمریکاییها هستند که تنها بهظاهر دم از گفتوگو میزنند و حاضر به نشستن پای میز مذاکره نمیشوند و بهناحق ایران را مقصر جلوه میدهند.»
او افزود: «ما در واقع پیگیر مذاکرات منطقی هستیم، ولی آنها با طرح مسائل غیرقابل تحقق، مانند محدودیتهای موشکی، مسیری را پیش میکشند که عملا امکان هرگونه مذاکره را از میان میبرد.»
لاریجانی در پیام خود مشخص نکرد که آیا تهران آمادگی ورود به مذاکرات مستقیم با ایالات متحده را دارد یا همانند گذشته ترجیح میدهد گفتوگوها را بهصورت غیرمستقیم دنبال کند.
پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شده بود، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست کشیده شد.
پس از برقراری آتشبس، گمانهزنیهایی درباره احتمال ازسرگیری گفتوگوها میان جمهوری اسلامی و آمریکا مطرح شده، اما تاکنون اقدامی ملموس در این خصوص صورت نگرفته است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دوم شهریور با انتقاد از مدافعان مذاکره مستقیم با واشینگتن تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حلنشدنی» است.
در اظهارنظری دیگر در همین رابطه، عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۱۰ شهریور اعلام کرد خامنهای پس از جنگ ۱۲ روزه انجام مذاکره «غیرمستقیم» با آمریکا را تایید کرده است.
او افزود: «باید با کشورها و سازمانهای بینالمللی گفتوگو کنیم و ارتباطات قوی داشته باشیم... اصل مذاکره، حتی بهصورت غیرمستقیم با آمریکا، پس از جنگ مورد تایید رهبری بوده است.»
پیشتر در ۲۱ مرداد نیز محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، گفته بود تهران آماده است در «شرایط مناسب»، حتی بهصورت مستقیم با واشینگتن مذاکره کند.
این در حالی است که ایراناینترنشنال ۹ شهریور در گزارشی اختصاصی نوشت مقامهای ارشد وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در جلسات خصوصی از بیاعتنایی مقامهای کاخ سفید به پیامهای تهران برای از سرگیری مذاکرات سخن گفتهاند.
روزنامه واشینگتنپست ۱۱ شهریور در سرمقالهای نوشت با توجه به ادامه فعالیتهای بیثباتکننده جمهوری اسلامی، بهویژه سرسختی تهران در ارتباط با برنامه هستهای، این احتمال میرود که دولت دونالد ترامپ بار دیگر گزینه حمله نظامی را برای مهار تهدیدات حکومت ایران در دستور کار قرار دهد.
در پی تصمیم تروئیکای اروپایی، متشکل از فرانسه، بریتانیا و آلمان، برای فعالسازی مکانیسم ماشه، مقامهای جمهوری اسلامی مواضعی دوگانه اتخاذ کردهاند؛ از یک سو احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را مطرح کرده و از سوی دیگر از آمادگی تهران برای تداوم مسیر دیپلماتیک خبر دادهاند.
در حاشیه کنفرانس بینالمللی «چشمانداز فراتر از ۲۰۲۵»، هیئتی از کارشناسان ایرانیِ مقیم خارج، به نمایندگی از شاهزاده رضا پهلوی، با اسحاق هرتزوگ، رئیسجمهوری اسرائیل و گیلا گملیل، وزیر علم و فناوری این کشور دیدار کردند.
به گفته مقامات اسرائیلی، محور اصلی این دیدار بررسی چشمانداز منطقهای بدون حضور جمهوری اسلامی و امکان برقراری روابط جدید میان ملت ایران و اسرائیل بود. گیلا گملیل در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «چشمانداز منطقهای بدون جمهوری اسلامی، چشماندازی است که ما و مردم ایران در آن مشترکیم، و امروز این چشمانداز بیش از هر زمان دیگری نزدیک شده است.» او همچنین از طرح ایدههایی برای استقرار پایههای توافق ابراهیم با ایران سخن گفت؛ توافقی که پیشتر روابط دیپلماتیک و اقتصادی اسرائیل با چند کشور عربی را رقم زد.
شاهزاده رضا پهلوی نیز با انتشار پیامی از میزبانی این دیدار توسط مقامات ارشد اسرائیلی قدردانی کرد. او نوشت: «در زمانی که مردم ایران از بحران شدید آب، کمبود برق و فروپاشی اقتصادی رنج میبرند، هیئت کارشناسان مرا پذیرفتند.» او همچنین این سفر را بخشی از پروژهای با عنوان «شکوفایی ایران» توصیف کرد؛ ابتکاری که به گفته او هدف آن طراحی نقشه راهی برای آزادسازی تمام ظرفیتهای ملت ایران در دوران پساجمهوری اسلامی است.
جزئیات بیشتری از مفاد دقیق گفتوگوها منتشر نشده، اما به نظر میرسد این دیدار بخشی از تلاشهای هماهنگ برای تعریف روابط احتمالی ایران آزاد با منطقه و جهان باشد.
واشینگتنپست سهشنبه ۱۱ شهریور با اشاره به تصمیم تهران برای تعلیق همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی پس از جنگ با اسرائیل نوشت: «ایران دوباره به بازیهای قدیمیِ پنهانکاری، تهدید و فریب روی آورده است. سرسختی و عدم همکاری ایران این احتمال را افزایش میدهد که نیروهای نظامی آمریکا بار دیگر وارد عمل شوند.»
این روزنامه افزود اگر جمهوری اسلامی بخواهد از حملات اسرائیل و آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزه درسی بگیرد، «آن درس این است که ایالات متحده از بهکارگیری نیروی نظامی برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای هراسی ندارد.»
در ادامه این مقاله آمده است ترامپ با ایستادگی در برابر «فشار جناح پر سر و صدای انزواطلب» در میان حامیان خود، ایران را هدف قرار داد و اگر به این نتیجه برسد که این رویکرد برای حفاظت از امنیت ملی آمریکا ضروری است، میتواند بار دیگر دست به حمله نظامی بزند.
مقصود واشینگتنپست از «انزواطلبان» در میان حامیان ترامپ، طرفداران گفتمان «اول آمریکا» است.
«اول آمریکا» شعار و گفتمانی است که ترامپ در دوره پیشین حضور خود در کاخ سفید شروع به ترویج آن کرد. هدف این گفتمان تمرکز بر مسائل داخلی آمریکا، میهنپرستی و عدم مداخله مستقیم در مناقشههای بینالمللی عنوان شده است.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها در خصوص سرنوشت برنامه هستهای تهران در پی تصمیم تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه و واکنش احتمالی جمهوری اسلامی به آن شدت گرفته است.
ترامپ ۱۱ شهریور در مصاحبه با پایگاه خبری «دیلی کالر» گفت با حمله به ایران، از وقوع یک «جنگ اتمی» جلوگیری کرده است.
جمهوری اسلامی، یک «رژیم یاغی»
واشینگتنپست در ادامه این مطلب به اخراج سفیر ایران از استرالیا بهدلیل نقش تهران در حملات یهودستیزانه، ادامه حملات حوثیهای یمن و عدم همکاری حکومت ایران با آژانس بینالمللی پرداخت و نوشت جمهوری اسلامی «همچنان مانند یک رژیم یاغی رفتار میکند».
این روزنامه به تبعات احتمالی فعال شدن مکانیسم ماشه اشاره کرد و افزود: «بازگشت تحریمها احتمالا اثرگذاری محدودی داشته باشد، زیرا اقتصاد ایران هماکنون نیز در وضعیت نابهسامانی قرار دارد.»
واشینگتنپست یادآور شد مبادلات تجاری ایران با آمریکا و اروپا بسیار محدود است و این چین است که بهعنوان مهمترین شریک اقتصادی تهران، حدود ۹۰ درصد از نفت صادراتی ایران را خریداری میکند.
در ادامه این مقاله آمده: «بعید است پکن به تحریمهای جدید پایبند باشد؛ تحریمهایی که صادرات موشکهای بالستیک و پهپادهای ایران را نیز محدود میکنند، اما این تجهیزات عمدتا به روسیه فروخته میشوند و مسکو نیز به همین ترتیب تحریمهای جدید را نادیده خواهد گرفت.»
پس از تصمیم تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه، نرخ ارزهای خارجی در بازار آزاد ایران روند صعودی به خود گرفته و قیمت دلار آمریکا از ۱۰۶ هزار تومان فراتر رفته است.
با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی طی هفتههای اخیر کوشیدهاند پیامدهای احتمالی فعالسازی مکانیسم ماشه را کماهمیت جلوه دهند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، ۱۱ شهریور گفت تحریمهای سازمان ملل متحد نسبت به تحریمهای فعلی علیه تهران «گستردگی و نهاد ناظر و ضامن ندارد» و «بسیار کماثرتر» از تحریمهای آمریکاست.
بر اساس گزارش رسانههای بریتانیایی، صبح سهشنبه ۱۱ شهریور، پس از آنکه این مرد پرچم اعتراض خود را باز کرد، جمعیت زیادی در مرکز لندن گرد آمدند.
روی این پرچم نوشته شده بود «ایران متعلق به مردمش است» و «آزادی برای ایران».
تلگراف نوشت که به نظر میرسد این مرد برای اجرای ابتکار خود کولهپشتیای را به انتهای پرچم وصل کرده و آن را از لبه ۳۰ متری برج آویزان کرده است.
نیروهای سازمان آتشنشانی لندن، خدمات آمبولانس لندن و پلیس حملونقل بریتانیا در محل حاضر شدند. یک منطقه امنیتی در محل ایجاد شد و نیروهای آتشنشانی نیز سکوی بالابر هوایی برپا کردند تا در صورت نیاز بتوانند مداخله کنند.
سخنگوی پلیس حملونقل بریتانیا گفت: «افسران پلیس حدود ساعت هشت صبح امروز و پس از گزارشهایی مبنی بر حضور فردی در موقعیتی خطرناک، به ایستگاه راهآهن کینگز کراس فراخوانده شدند.»
بر اساس این اظهارات، ماموران پلیس به همراه سایر نیروهای خدمات اضطراری در محل حضور یافتند و برای «پایان دادن ایمن به این واقعه» تلاش کردند.
متهم شدن چند ایرانی در یک درگیری مقابل سفارت
تلگراف در ادامه گزارش خود به ماجرای متهم شدن هفت ایرانی پس از یک درگیری مقابل سفارت ایران در لندن اشاره کرد.
۳۰ خرداد پلیس بریتانیا اعلام کرد در پی درگیری میان معترضان حامی و مخالف جمهوری اسلامی در نزدیکی سفارت ایران، هفت نفر از بازداشتشدگان به ظن وارد آوردن صدمات بدنی شدید و یک نفر دیگر به اتهام نقض ممنوعیت موقت تجمعات اعتراضی در منطقه دستگیر شدند.
در بیانیه پلیس آمده بود که بازداشتها در خیابان محل استقرار سفارت جمهوری اسلامی صورت گرفته است؛ هرچند پلیس مستقیما این درگیری را به سفارت مرتبط نکرد.
به گفته مقامات، در جریان این حادثه دو نفر مجروح شدند که در محل تحت درمان اولیه قرار گرفتند و سپس بهوسیله نیروهای اورژانس لندن به بیمارستان منتقل شدند.
پیشتر چندین دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی و کارکنان سابق سفارتخانههای ایران به ایراناینترنشنال گفتند که تهران از ماموریتهای دیپلماتیک خود در خارج از کشور برای رصد پنهانی مخالفان و تامین مالی عملیات نفوذ از طریق ابتکارات فرهنگی مورد حمایت دولت استفاده میکند.
این منبع آگاه امنیتی که نامش فاش نشده، به نشریه «اویل پرایس» که در زمینه اخبار صنعت نفت و انرژی فعال است، گفت اقدامات جمهوری اسلامی «بهویژه در هماهنگی با روسیه و همچنین چین و کره شمالی، طی ماههای اخیر در گزارشهای اطلاعاتی بهوضوح تایید شده و اروپا نمیتواند اجازه تداوم آن را بدهد.»
این منبع افزود: «از ژوئن سال گذشته تاکنون دهها دانشمند هستهای برجسته روس به ایران اعزام شدهاند. سه کارشناس ارشد موشکی از کره شمالی نیز از حدود همان زمان در تهران حضور داشتهاند.»
او تاکید کرد: «این همکاریها روند دستیابی ایران به دانش تسلیحاتی را به سطحی بحرانی رسانده است.»
اواسط مرداد، فایننشالتایمز خبر داد یک هیئت ایرانی از موسسههای علمی روسیه بازدید کرده است.
این موسسهها، فناوریها و قطعاتی دومنظوره تولید میکنند که میتوانند در تحقیقات تسلیحات هستهای نیز به کار روند.
بر اساس این گزارش، این سفر چهارم اوت سال گذشته و با پرواز ماهانایر انجام شده است.
فعال شدن جمهوری اسلامی برای تضعیف ناتو
به گفته منبع آگاه امنیتی نزدیک به اتحادیه اروپا، اطلاعات چندمنبعی تاییدشده نشان میدهد ایران در کارزار روسیه–بلاروس برای تضعیف دفاعهای شرقی ناتو، بهویژه در مرزهای شمالی و جنوبی آسیبپذیر، فعالتر شده است.
بر اساس این اظهارات، آخرین محموله موشکهای میانبرد و دوربرد ارسالشده از تهران به مسکو شامل موشک بالستیک «اعتماد» (Etemad) نسل جدید و سامانه پرتاب چندگانه موشکی «فتح ۳۶۰» بوده که بیشتر آنها قرار است بهوسیله روسیه در نزدیکی مرز بلاروس و لهستان مستقر شوند.
اویل پرایس نوشت که اطلاعات تازهتر از ایران نیز تایید میکند آزمایش موشکهای سوخت جامد نسل جدید با برد چهار هزار و ۲۰۰ کیلومتر و قابلیت حمل کلاهکی به وزن ۷۰۰ کیلوگرم موفقیتآمیز بوده است.
این برد میتواند با کاهش وزن کلاهک به ۴۵۰ کیلوگرم تا چهار هزار و ۷۰۰ کیلومتر افزایش یابد؛ یعنی ایران عملا قادر خواهد بود بیشتر شهرهای بزرگ اروپا را هدف قرار دهد.
این نشریه تاکید کرد به همین دلیل، سه کشور اروپایی اکنون شرط جدیدی را برای هرگونه گفتوگو درباره برجام تعیین کردهاند: محدود کردن برد موشکهای ایران به هزار کیلومتر. اما تهران صریحا این شرط را رد کرده است.
این گزارش پس از آن منتشر شده که امیر حیاتمقدم، از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، ۲۶ مرداد در اظهاراتی جنجالی، کشورهای اروپایی و حتی آمریکا را به حمله موشکی تهدید کرد.
این نخستین بار بود که یکی از مقامات ارشد سپاه پاسداران، بهصراحت از احتمال هدف قرار دادن شهرهایی مانند برلین، پاریس، لندن و حتی واشینگتن و نیویورک با موشک سخن گفت.
هشدار ژورنال اسمالوارز درباره «تقیه» حکومت ایران
ژورنال «اسمال وارز» نیز در مطلبی درباره نظام ایدئولوژیک سیاسی در ایران به مفهوم دینی «تقیه» که در سنت شیعی، پنهان کردن ایمان در شرایط تهدید است، پرداخت.
این نشریه نوشت: «این سازوکار به ایران امکان میدهد در حالی که نیروهای نیابتیاش در خارج عملیات انجام میدهند، وارد مذاکره شود.»
پیشتر ایراناینترنشنال در تحلیلی نوشته بود که تهران احتمالا به سمت مدلی حرکت میکند که میتوان آن را «برنامه چریکی هستهای» نامید؛ استفاده از زنجیرههای کوچک سانتریفیوژهای پیشرفته در کارگاههای پنهان، احتمالا در نقاط پراکنده و دوردست کشور.
در چنین حالتی، حتی اگر بخشی از تاسیسات بزرگ از بین برود، برنامه غنیسازی میتواند در مقیاس کوچک اما موثر ادامه یابد.
اسمالوارز افزود که در دورههای تنشِ شدید، مقامهای جمهوری اسلامی ممکن است در خارج سخنانی آشتیجویانه بر زبان آورند، در حالی که خطابههای داخلی رهبر بر مواضع آشتیناپذیر تاکید میکند.
این ژورنال افزود این دوگانگیِ پیام نهتنها رقبا را سردرگم میکند، بلکه به تندروهای داخلی اطمینان میدهد که اهداف ایدئولوژیک دستنخورده مانده است.
اسمالوارز با بیان این که «نظام آموزشی داخلی ایران از کودکی جنگجویان ایدئولوژیک میپرورد»، نوشت: «کتابهای درسی شامل درسهایی درباره ستم بر مسلمانان جهان، حقانیت مقاومت و پاداش شهادت است.»
این نشریه هشدار داد: «دانشآموزان شعارهایی مانند مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل سر میدهند و این القائات فراتر از مرزها از طریق مراکز فرهنگی در کشورهایی مانند تاجیکستان، فرانسه، نیجریه و دیگر نقاط، گسترش مییابد.»
