فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، از تلاش جمهوری اسلامی برای خرید سامانههای پدافندی از چین و روسیه خبر داد. او گفت که این موضوع از سوی ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی پیگیری میشود.
مالکی پنجشنبه ۱۳ شهریور در گفتوگو با دیدهبان ایران گفت که دولت مسعود پزشکیان «مقداری اعتبارات ارزی برای برطرف کردن خسارات سامانههای پدافند هوایی در اختیار ستاد کل نیروهای مسلح قرار داده است.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شده است که محمود موسوی، معاون عملیات ارتش جمهوری اسلامی، از نابود شدن «بخشی از سامانههای پدافندی» جمهوری اسلامی در جنگ با اسرائیل خبر داد اما گفت سامانههای آسیبدیده جایگزین و در محلهای از پیش تعیینشده مستقر شدند.
به گفته مقامات اسرائیلی، در جریان جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، نیروهای اسرائیلی توانستند در مدت زمان کوتاهی بر آسمان بخشی از ایران از جمله تهران مسلط شوند.
در هفتههای پایانی، تمرکز کامل بر نابودی سامانههای پدافند ایران بود. اطلاعات بهدستآمده از موساد، اطلاعات ارتش و تیمی ویژه در بخش اطلاعات هوایی، به اسرائیل امکان داد تا دقیقا محل ۸۴ سامانه پدافند ایران را شناسایی و آنها را در چند شب متوالی منهدم کند.
مالکی در گفتوگوی اخیر خود درباره خرید سامانههای پدافندی از کشورهایی مثل چین و روسیه افزود: «در این خصوص توافقات خوبی با برخی کشورها صورت گرفته است که امیدواریم هرچه سریعتر عملیاتی شود.»
او گفت: «همچنین بحثهایی درباره خرید جنگنده از کشورهای خارجی انجام شده است و ستاد کل نیروهای مسلح اقداماتی در این زمینه انجام داده که قرار است در وقت مقتضی اعلام شود.»
پیشتر یک مقام ارشد جمهوری اسلامی، منصوب علی خامنهای، گفته بود که روسیه اطلاعات مربوط به پدافند هوایی ایران را در اختیار اسرائیل گذاشت تا در جنگ ۱۲ روزه از آن استفاده کند.
محمد صدر گفت روسیه حاضر شده به ترکیه که عضو ناتو است پدافند موشکی اس-۴۰۰ بدهد اما به ایران که با آن پیمان امنیتی دارد، هنوز چنین تجهیزاتی نداده است.
این عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام تاکید کرد: «مدتهاست بحث خرید هواپیمای سوخو-۳۵ است، در حالی که روسیه مدلهای بالاتر این جنگنده را ساخته اما همین را هم به ما نمیدهد.»
پیشتر ایراناینترنشنال گزارش داد که در جریان جنگ، اسرائیل به ۸۰ سامانه پدافند هوایی جمهوری اسلامی حمله کرد.
آبان ۱۴۰۳ نیز فاکسنیوز در گزارشی خبر داد که اسرائیل در حمله تلافیجویانه بامداد شنبه به خاک ایران، سه سامانه دفاع موشکی اس-۳۰۰ ساخت روسیه را منهدم کرد.
در آن زمان، حملات هوایی اسرائیل در ایران با نام «روزهای پاسخ»، زیرساختهای حیاتی نظامی جمهوری اسلامی را هدف قرار داد که هم از نظر نمادین و هم از نظر تاکتیکی، به توان راهبردی تهران ضربه زد.
مارک روته، دبیرکل ناتو، هشدار داد که روسیه، چین، کره شمالی و جمهوری اسلامی، در حال تقویت همکاریهای دفاعی خود «در سطحی بیسابقه» هستند و این روند نشانهای از آمادگی آنها برای یک رویارویی بلندمدت با غرب است.
عبداللهی پنجشنبه ۱۳ شهریور در پیامی تاکید کرد که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل «آمادهتر» از گذشته هستند و «از دستاوردهای بالاتر و بیشتری» برخوردارند.
او خطاب به مردم گفت: «نباید هیچگونه نگرانی نسبت به آینده داشته باشند.»
پیشتر، صفحه فارسیزبان منتسب به موساد در شبکه اجتماعی ایکس نوشته بود که علی عبداللهی فرمانده جدید قرارگاه خاتمالانبیا است؛ خبری که جمهوری اسلامی بهطور رسمی به آن واکنشی نشان نداده بود.
خبرگزاری تسنیم نیز پیشتر اعلام کرده بود بهدلیل نگرانیهای امنیتی، هویت فرمانده جدید این قرارگاه افشا نخواهد شد.
اسرائیل در عملیات طلوع شیران از بامداد جمعه ۲۳ خرداد، به مدت ۱۲ روز اهدافی را در ایران هدف قرار داد.
این اهداف شامل اشخاص کلیدی نظامی، امنیتی، مراکز موشکی، نظامی، هستهای و دستاندرکاران برنامه هستهای جمهوری اسلامی بودند.
ارتش اسرائیل اعلام کرده است جنگندههای این کشور هزار و ۵۰۰ بار در آسمان ایران پرواز و به هزار و ۴۸۰ هدف نظامی حمله کردند.
دستکم ۳۰ فرمانده نظامی بلند پایه جمهوری اسلامی که زنجیره فرماندهی آن را تشکیل داده بودند، در این حملات کشته شدند.
غلامعلی رشید، فرمانده پیشین قرارگاه خاتمالانبیا، یکی از فرماندهان نظامی بود که در جریان حمله ۲۳ خرداد ارتش اسرائیل کشته شد. در پی کشته شدن رشید، علی شادمانی با حکم علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، جانشین او شد.
در ادامه و در حالی که قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا در اطلاعیهای اعلام کرد «انتقام سختی خواهیم گرفت» علی شادمانی نیز چهارم تیرماه در حملهای دیگر کشته شد.
پس از اعلام خبر مرگ شادمانی، صفحه فارسی منتسب به موساد در ایکس با انتشار پیامی نوشت که موساد فرمانده جدید قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء را «دقیقا» میشناسد.
این صفحه از دنبالکنندگانش خواست نام این فرمانده جدید را حدس بزنند و در پاسخ به یکی از کاربران که نام «علی عبداللهی علیآبادی» را حدس زده بود، نوشت که حدس او درست بوده و از این کاربر خواست برای دریافت جایزه با این صفحه تماس بگیرد.
علی عبداللهی علیآبادی کیست؟
علی عبداللهی علیآبادی، متولد سال ۱۳۳۸ است و پس از انقلاب ۱۳۵۷ ابتدا به کمیته انقلاب اسلامی پیوست و با شکلگیری سپاه پاسداران در اردیبهشت ۱۳۵۸ به این نهاد ملحق شد.
او پس از فتوای روحالله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، برای مبارزه با کُردها به کردستان رفت.
عبداللهی پیش از این فرمانده لشکر ۱۶ قدس گیلان، رییس ستاد نیروی زمینی سپاه پاسداران، جانشین فرمانده نیروی هوایی سپاه پاسداران، معاون هماهنگکننده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، جانشین فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی و سرپرست فرماندهی نیروی انتظامی، بوده است.
او در دوران فعالیت خود در سمتهای دیگری از جمله استاندار سمنان، استاندار گیلان، معاون امنیتی و انتظامی وزارت کشور، معاون آماد، پشتیبانی و تحقیقات صنعتی ستاد کل نیروهای مسلح و معاون هماهنگکننده ستاد کل نیروهای مسلح، سابقه کار داشته است.
نام این فرمانده سپاه پاسداران در دیماه ۱۳۹۸ از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا در فهرست تحریمها قرار گرفت.
بر اساس گزارش گاردین، روته پنجشنبه ۱۳ شهریور، با اشاره به تصاویر رژه نظامی اخیر چین در پکن گفت: «برخی ممکن است نگران آغاز یک رقابت تسلیحاتی جدید باشند اما هدف ما تحریک نیست؛ هدف ناتو حفاظت است.»
دبیرکل تاتو تاکید کرد: «ما میخواهیم آزادی و امنیتی را که ناتو برای پاسداری از آن تاسیس شد، حفظ کنیم.»
او جنگ «بیدلیل» روسیه علیه اوکراین را بارزترین نمونه تهدید دانست و تاکید کرد که این تهدید با پایان جنگ نیز از بین نخواهد رفت.
این اظهارات پس از آن صورت گرفت که کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، رهبران چین، روسیه، ایران و کره شمالی را که در رژه نظامی پکن حضور داشتند «ائتلاف خودکامگان» خواند.
کالاس گفت که این ائتلاف در پی به چالش کشیدن نظم بینالمللی مبتنی بر قوانین و ایجاد «نظم جهانی جدید» است.
چین ۱۲ شهریور بزرگترین رژه نظامی تاریخ خود را در میدان تیانآنمن برگزار کرد؛ مراسمی که در هشتادمین سالگرد شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم بر پا شد و پیام آن از سوی شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، هشدار درباره «انتخاب بشریت میان جنگ یا صلح» بود.
تهدیدهای فردی و مشترک چین، ایران و کره شمالی
به گفته روته، چالشها تنها به روسیه محدود نیست و «چین، ایران و کره شمالی به صورت فردی و از رهگذر همکاری مشترک، تهدیدهای جدی ایجاد میکنند».
او افزود: «این کشورها همکاریهای صنعتی دفاعی خود را به سطحی بیسابقه رساندهاند و برای رویارویی طولانیمدت آماده میشوند. چالشهای پیش روی ما پایدار است و ما نیز باید آماده باشیم.»
این اولین بار نیست که روته در مقام دبیرکل ناتو نسبت به خطرات امنیتی جمهوری اسلامی هشدار میدهد.
او ۱۹ خرداد در پاسخ به سوالی درباره نقش روسیه و چین در تجهیز حوثیهای یمن گفت که «بزرگترین نگرانی ناتو»، جمهوری اسلامی است: «ایران با هدف دریافت پول و امتیازات، از طریق نیروهای نیابتی خود به تنش در خاورمیانه دامن میزند.»
تقدیر از آمریکا برای حمله به تاسیسات اتمی ایران
چهارم تیر و پس از انتشار پیامهای خصوصی دبیرکل ناتو به رییسجمهوری آمریکا و تقدیر از او برای حمله به تاسیسات اتمی جمهوری اسلامی، روته در پاسخ به سوال خبرنگاران درباره ستایش از دونالد ترامپ گفت: «من او را دوست خوبی میدانم و اقدامش در قبال ایران شایسته ستایش است.»
روته افزود که ترامپ اقدامی «قاطع و بسیار هدفمند» کرد تا مطمئن شود جمهوری اسلامی به قابلیت هستهای دست پیدا نکند.
واینت پنجشنبه ۱۳ شهریور نوشت مایکل ادلشتاین، معاون ارشد راهبردی شرکت «اِلبیت سیستمز»، بهتازگی در نشستی برای بررسی فناوریهای دفاعی در شهر حیفا اعلام کرد پیشرفت مورد نیاز برای رهگیری موشکی با لیزر به دست آمده و در حال حاضر تمرکز بر انتقال از مرحله آزمایش به تولید انبوه است.
ادلشتاین افزود: «ما کار را برای سازگاری [فناوری لیزری] با جنگندهها آغاز کردهایم. پیشرفت فناورانه پیش از این به دست آمده و اکنون مساله، رسیدن به مرحله تولید است.»
این اظهارات در حالی بیان میشود که در روزهای اخیر، استفاده حوثیهای یمن از کلاهکهای خوشهای در حملات موشکی به اسرائیل، به نگرانیها درباره توان دفاعی این کشور در برابر چنین حملاتی دامن زده است.
برخلاف کلاهکهای متعارف، مهمات خوشهای در میانه پرواز متلاشی میشوند و دهها تا صدها بمب کوچک را آزاد میکنند.
فناوری لیزری کمهزینهتر از «گنبد آهنین»
واینت در ادامه گزارش خود نوشت که شرکت البیت سیستمز در حال توسعه سامانه دفاع لیزری است که قادر خواهد بود موشکهای ورودی، از جمله موشکهای بالستیک شلیکشده از ایران را با هزینهای بسیار کمتر از سامانههای کنونی مانند «گنبد آهنین» و «پیکان» رهگیری کند.
به گفته تحلیلگران امور دفاعی، این فناوری میتواند برای اسرائیل راهکاری پایدارتر در مقابله با حملات گسترده موشکی و راکتی از سوی کشورهای متخاصم و گروههای شبهنظامی فراهم سازد.
در هفتههای اخیر گمانهزنیها درباره احتمال رویارویی نظامی مجدد جمهوری اسلامی و اسرائیل بالا گرفته است.
ژاک نریا، مقام پیشین سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل، سوم شهریور هشدار داد دور دوم جنگ این کشور و جمهوری اسلامی در راه است.
پیشتر و در ۲۳ مرداد نیز دنیس سیترینوویچ، رییس پیشین بخش ایران در اداره اطلاعات ارتش اسرائیل، پیشبینی کرد جنگ جدید با ایران با شدت بالایی در خواهد گرفت.
بهکارگیری هوش مصنوعی در صنایع دفاعی اسرائیل
ادلشتاین در ادامه اظهارات خود گفت بزرگترین بخش شرکت البیت سیستمز در حیفا فعالیتهای خود را در حوزه هوش مصنوعی گسترش داده و قصد دارد تا پایان سال جاری میلادی، ۱۰۰ نظامی زخمی ارتش اسرائیل را برای آموزش و بهکارگیری در صنعت دفاعی جذب کند.
او افزود اگرچه اسرائیل با تحریمهای تسلیحاتی از سوی برخی کشورها مواجه بوده، اما تقاضای جهانی برای فناوریهای دفاعی این کشور همچنان بالاست و بخشی از آن از «درسهای آموختهشده در میدان نبرد» ناشی میشود.
واینت ۱۲ شهریور خبر داد اسرائیل با سامانهای پیشرفته از هوش مصنوعی به نام «هورایزن لاین» برای دوران بیثباتی جهان آماده میشود.
۳۰ مرداد، رضا تقیپور، عضو شورای عالی فضای مجازی، گفته بود اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه «عمده ترورها را با کمک هوش مصنوعی انجام داد».
البیت سیستمز، یک شرکت خصوصی اسرائیلی در حوزه فناوریهای نظامی و امنیتی است که مقر اصلی آن در حیفا قرار دارد.
این شرکت از بزرگترین پیمانکاران دفاعی اسرائیل به شمار میرود و محصولاتش شامل پهپاد، سامانههای پدافندی، جنگ الکترونیک و تجهیزات پیشرفته زمینی است.
رییس دولت جمهوری اسلامی در دولتهای یازدهم و دوازدهم، در سخنانی در جمع مشاورانش که متن کامل آن پنجشنبه ۱۳ شهريور منتشر شد، گفت: «تا جایی که میتوانیم ما نباید بگذاریم این قطعنامهها برگردند.»
فرانسه، بریتانیا و آلمان ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت، از تصمیم خود برای آغاز فرآیند فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران خبر دادند.
در پی این اقدام، مقامهای جمهوری اسلامی مواضعی دوگانه اتخاذ کردهاند؛ از یک سو احتمال خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را مطرح کرده و از سوی دیگر از آمادگی تهران برای تداوم مسیر دیپلماتیک خبر دادهاند.
روحانی تاکید کرد: «هنوز هم فرصت هست که با سه کشور اروپایی یا با ۱+۴ مذاکره کنیم تا موضوع اسنپبک از دستور کار شورای امنیت خارج شود و پس بگیرند. این به نفع آنها، به نفع ما و به نفع انپیتی خواهد بود.»
او افزود: «اگر در سال ۱۴۰۰ یک عده مانع نمیشدند و ما در دوره جو بایدن به برجام برمیگشتیم، امروز نه تنها چیزی به نام مکانیسم ماشه نداشتیم بلکه در این مدت حدود ۵۰۰ میلیارد هم ضرر نمیکردیم.»
ناکامی مذاکرات در اواخر دوران روحانی
در اواخر دوره دوم ریاستجمهوری روحانی که با پیروزی بایدن در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا همزمان شد، مذاکراتی برای احیای برجام صورت گرفت که ناکام ماند.
مقامات دولت وقت آمریکا اعلام کردند ابتدا جمهوری اسلامی باید به تعهدات خود بازگردد.
در یک مورد، ند پرایس، سخنگوی وقت وزارت خارجه آمریکا در واکنش به گزارش منتشر شده در مورد اقدام تهران در آغاز غنیسازی اورانیوم با سومین آبشار سانتریفیوژهای پیشرفته آیآر-۲-ام گفت که صبر ایالات متحده در برخورد با چالش هستهای ایران نامحدود نیست.
روحانی پیشتر از مذاکرهکنندگان ارشد برنامه هستهای جمهوری اسلامی بود و توافق برجام در دوران ریاستجمهوری او به امضا رسید.
تاکید او بر مذاکره با آمریکا در حالی صورت میگیرد که بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، مجید تختروانچی، معاون وزیر امور خارجه، پیش از این در جلسهای خصوصی به مدیران رسانههای چاپی و آنلاین گفته است کاخ سفید پیامهای تهران را برای از سرگیری مذاکرات، نادیده میگیرد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، دوم شهریور با انتقاد از مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
رییسجمهوری پیشین جمهوری اسلامی در سخنرانی اخیر خود تاکید کرد در صورت بازگشت به توافق هستهای، هم منافع برجام به دست میآمد، هم توافق تثبیت میشد و هم «بهانهای برای جنگ ۱۲ روزه» وجود نداشت.
او «تندروها» را متهم کرد که با «توهمات» خود در سال ۱۴۰۰ «مانع منافع ملی شدند» و مشکلاتی ایجاد کردند. مسائلی که به گفته روحانی، دولت بعدی نیز از نیمه همان سال نتوانست آنها را حل کند.
اشاره روحانی به مخالفت اروپا با حمایت جمهوری اسلامی از روسیه
روحانی با اشاره به شرایط کنونی هشدار داد: «اروپا نباید بهخاطر مسئله اوکراین از ما انتقام بگیرد. این کار درستی نیست.»
این اظهارات او در شرایطی است که کشورهای اروپایی بارها از جمهوری اسلامی خواستهاند از حمایت روسیه در تهاجم به اوکراین دست بکشد.
تهران با ارسال تجهیزات نظامی به ویژه پهپادهای شاهد به روسیه، در تشدید جنگ اوکراین نقش داشته است.
روحانی همچنین تاکید کرد بهترین راهحل، بازگشت به میز مذاکره است: «امروز هم آمادگی هست و هنوز فرصت باقی است که با سه کشور اروپایی یا با ۱+۴ مذاکره کنیم تا موضوع اسنپبک از دستور کار شورای امنیت خارج شود.»
