بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت: «ما تهدید دهها هزار موشک بالستیکی را که جمهوری اسلامی قصد داشت ظرف چند سال تولید کند و همچنین تهدید بمبهای اتمی آنها که قرار بود ما را نابود کند از سرمان دور کردهایم.»
او افزود: «همه بخشهای محور جمهوری اسلامی در لبنان، سوریه، یمن، غزه و همچنین در خود ایران را هدف قرار دادیم.»
نخستوزیر اسرائیل با بیان اینکه ««با قدرت به شکست نهایی حماس و بازگشت همه گروگانها ادامه میدهیم»، اضافه کرد: «پیروزیهای ما در لبنان علیه حزبالله پنجرهای به روی امکانی گشود که پیش از عملیات اخیر و اقدام ما حتی قابل تصور نبود؛ و آن امکان، صلح با همسایگان شمالیمان است.»
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، یکشنبه ۳۰ شهریور گفت که این کشور برای «زنده نگه داشتن امید صلح میان فلسطینیها و اسرائیلیها و راهحل دو کشوری»، به طور رسمی دولت فلسطین را به رسمیت میشناسد.
او تاکید کرد حماس هیچ آیندهای، هیچ نقشی در دولت و هیچ نقشی در امنیت مناطق فلسطینینشین ندارد.
به گفته استارمر، امید به راهحل دو کشوری در حال کمرنگ شدن است، اما جهان نمیتواند اجازه دهد «این چراغ خاموش شود».دولت استرالیا یکشنبه ۳۰ شهریور در اطلاعیهای اعلام کرد کشور فلسطین را به شکل رسمی به رسمیت می شناسد.
اطلاعیه کانادا و استرالیا
در این بیانیه آمده اعلام این تصمیم از سوی استرالیا، همزمان با کانادا و بریتانیا، بخشی از تلاشهای بینالمللی برای تحقق راهحل دو دولتی است.
استرالیا تاکید کرد حماس نباید هیچ نقشی در فلسطین داشته باشد.
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، ۳۰ شهریور در شبکه اجتماعی ایکس نوشت اتاوا از امروز کشور فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت.
او افزود دولت اسرائیل به طور سیستماتیک میکوشد تا از تشکیل کشور فلسطین جلوگیری کند.
اهمیت تصمیم بریتانیا به عنوان متحد مهم اسرائیل
دیوید لمی، معاون نخستوزیر بریتانیا، ساعاتی پیش از بیانیه استارمر تاکید کرده بود این اقدام باید بخشی از روند صلح تلقی شود.
او به اسکاینیوز گفت: «هر اقدامی برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین به این دلیل است که میخواهیم امکان تحقق راهحل دو کشوری را زنده نگه داریم.»
این تصمیم از نظر نمادین هم اهمیت ویژهای دارد، زیرا بریتانیا سالها متحد کلیدی اسرائیل بوده و در پی جنگ جهانی دوم در شکلگیری آن بهعنوان یک کشور مدرن نقشی مهم ایفا کرده است.
لمی گفت از زمان ضربالاجل استارمر در ماه ژوئیه، با اقدامات اسرائیل از جمله با حمله به قطر، آتشبس عملا از هم پاشیده و چشماندازها برای توافق تیره شده است.
استارمر هفت مرداد اعلام کرده بود در صورتی که اسرائیل به درخواستهای بینالمللی برای آتشبس در غزه و یافتن راهحلی دائمی برای این منطقه توجه نکند و اجازه ورود کمکهای انسانی و کالاها را ندهد، بریتانیا دولت فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت.
لمی در مصاحبه خود اشاره کرد که اسرائیل طرح شهرکسازی را هم پیش برده است و تاکید کرد باید میان حماس و مردم فلسطین تمایز قائل شد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اخیرا گفته بود هرگز کشور فلسطینی وجود نخواهد داشت و کشورهایی که فلسطین را به رسمیت میشناسند را متهم کرد به اینکه به «تروریسم هیولاوار حماس» پاداش میدهند.
با این تصمیم، بریتانیا، استرالیا و کانادا به بیش از ۱۴۰ عضو دیگر سازمان ملل میپیوندند که کشور فلسطین را به رسمیت شناختهاند.
انتظار میرود شمار دیگری از کشورها از جمله فرانسه و بلژیک نیز در روزهای آینده در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک، کشور فلسطین را رسما به رسمیت بشناسند.
واکنش اسرائیل
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، گفت تشکیل کشور فلسطین، موجودیت اسرائیل را به خطر میاندازد.
او که در جلسه کابینه خود سخن میگفت، اضافه کرد: «اسرائیل در مذاکرات با سوریه پیشرفتهایی داشته که میتواند به توافقات صلح با این کشور و لبنان منجر شود.»
نتانیاهو همچنین خبر داد که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل با ترامپ دیدار خواهد کرد و موضوعات زیادی برای گفتوگو وجود دارد.
یائیر گولان، رهبر حزب چپگرای دموکراتها در اسرائیل، نیز در یک مصاحبه رادیویی به شدت از کشورهایی که قصد دارند کشور مستقل فلسطینی را به رسمیت بشناسند انتقاد کرد.
گولان گفت این اقدام پس از «جنایات هولناک هفتم کتبر»، به شدت برای اسرائیل مخرب است.
او گفت در شرایط کنونی، صحبت باید بر سر «جدایی» اسرائیل و فلسطینیان از یکدیگر باشد؛ بهطوریکه اسرائیل کنترل امنیتی منطقه را در اختیار داشته باشد.
تصمیم بریتانیا برای وضع تحریمهای جدید علیه حماس
حزب حاکم کارگر بریتانیا تاکید دارد شناسایی کشور فلسطین پاداشی برای حماس نیست و این گروه هیچ نقشی در اداره آینده غزه نخواهد داشت.
انتظار میرود دولت در ادامه، تحریمها علیه حماس را افزایش دهد و خواستهها برای آزادی گروگانها را تشدید کند.
پیشتر هم روزنامه تلگراف گزارش داده بود استارمر قصد دارد همزمان با اعلام رسمی شناسایی کشور فلسطین از سوی لندن، تحریمهای جدیدی علیه گروه حماس اعمال کند.
بر اساس این گزارش، تصمیم برای اعمال همزمان تحریمهای تازه علیه حماس بخشی از تلاشها برای جلب رضایت آمریکاست، زیرا دونالد ترامپ آشکارا از تصمیم استارمر برای شناسایی کشور فلسطین ابراز نارضایتی کرده است.
نشستهای سطح بالای سران جهان در اجلاس سازمان ملل از ۲۳ سپتامبر (یک مهر) آغاز میشود.
نخستوزیر بریتانیا قرار است جمعه چهارم مهر در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کند؛ سخنرانی او چهار نوبت پس از نتانیاهو خواهد بود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ۲۹ شهریور و در آستانه برگزاری نشست مجمع عمومی سازمان ملل تاکید کرد که جامعه جهانی نباید از تهدیدهای اسرائیل برای الحاق کرانه باختری مرعوب شود.
او گفت چه اقدامی در شناسایی دولت فلسطین انجام شود و چه نشود، اسرائیل به این روند ادامه خواهد داد و افزود اکنون فرصتی برای فشار جامعه جهانی برای جلوگیری از تداوم این اقدامات شکل گرفته است.
با گذشت دو روز از تصمیم شورای امنیت برای آغاز روند بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه حکومت ایران، واکنشها به آن همچنان ادامه دارد.
علی کشوری، عضو هیات رییسه کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی، یکشنبه ۳۰ شهریور گفت تحریمهای همهجانبه از سوی آمریکا و اروپا از سالها پیش اعمال میشود و به همین دلیل، تهران راه مقابله با تحریمها را «بهخوبی میداند».
حامد یزدیان، نماینده اصفهان در مجلس، نیز گفت جمهوری اسلامی «حق پاسخگویی متناسب نسبت به اقدام غیرقانونی» سه کشور اروپایی و شورای امنیت در بازگرداندن تحریمها را دارد.
او به اینکه اقدام «متناسب» تهران چه خواهد بود اشارهای نکرد، اما در این مدت شمار دیگری از نمایندگان مجلس و رسانههای حکومتی فهرستی از اقدامات تلافیجویانه مدنظر خود را برشمردهاند.
احمد نادری، عضو هیات رییسه مجلس، گفت «خروج از انپیتی، اتخاذ سیاست ابهام و در نهایت آزمایش بمب اتمی» تنها گزینههایی است که میتواند جمهوری اسلامی را از سرنوشت عراق و لیبی محفوظ بدارد.
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز تاکید کرد ورود بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سایتهای هستهای آسیبدیده ممنوع است.
خروج از انپیتی
روزنامه کیهان، رسانه زیر نظر نماینده علی خامنهای، از دولت خواست هرچه زودتر از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) خارج شود.
فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، هشدار داد جمهوری اسلامی برای هر سناریویی از جمله «خروج از توافق با آژانس و حتی بررسی جدی خروج از انپیتی» آماده است.
حسینعلی حاجیدلیگانی، عضو کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، هم در واکنش به فعالسازی مکانیسم ماشه گفت: «باید مصوبهای در مجلس داشته باشیم تا سران کشورهای اروپایی را بهعنوان سران تروریستی معرفی کنیم.»
او اضافه کرد مجلس «گزینههای متفاوتی دارد که بهموقع اعلام خواهد شد» و یکی از این گزینهها میتواند خروج از انپیتی باشد.
با وجود شمار فراوان چنین اظهارنظرهایی، برخی چهرههای دیپلماتیک جمهوری اسلامی میکوشند این مواضع را «غیردولتی» یا «شخصی» جلوه دهند.
هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان، در نشست خبری ۲۹ شهریور خود گفت: «تاکنون صحبتی برای حضور شورای نگهبان در مجلس جهت تصمیمگیری نهایی برای خروج از انپیتی مطرح نشده است.»
قطع همکاری با آژانس
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی شامگاه ۲۹ شهریور خبر داد: «با وجود همکاریهای وزارت امور خارجه با آژانس و همچنین ارائه طرحهایی برای حل و فصل موضوع، با اقدامات کشورهای اروپایی عملا مسیر همکاری با آژانس دچار تعلیق خواهد شد».
شورای عالی امنیت ملی همچنین به وزارت خارجه ماموریت داد در چارچوب تصمیمات این نهاد، «برای حفظ منافع ملی کشور به رایزنیهای خود ادامه دهد».
پیشتر در ۲۱ شهریور، وزارت خارجه آمریکا هشدار داده بود اگر در نهایت بر سر پرونده هستهای حکومت ایران توافقی حاصل نشود، واشینگتن تهران را «پاسخگو» خواهد کرد.
حمید قنبری، معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه ۲۹ شهریور اذعان کرد فعال شدن مکانیسم ماشه قطعا بر زندگی مردم ایران تاثیر میگذارد، اما میزان آن به متن قطعنامه بستگی دارد.
او در عین حال افزود واکنشهای فعلی بازار به فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل «هیجانی» است.
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ۲۰ مرداد در نامهای محرمانه به وزارتخانهها و شرکتهای بزرگ هشدار داده بود که فعالسازی مکانیسم ماشه میتواند موجب توقف فروش نفت ایران، وقوع بحرانهای بزرگ اقتصادی و امنیتی، رشد بیکاری و تشدید نارضایتی اجتماعی در کشور شود.
با وجود هشدار کارشناسان و ناظران در خصوص تبعات اقتصادی و سیاسی شدید فعالسازی مکانیسم ماشه، مسعود پزشکیان کوشید این رویداد را کماهمیت جلوه دهد.
پزشکیان ۲۹ شهریور گفت: «آنها میتوانند نطنز و فردو را بزنند، اما آدمها هستند که آنها را میسازند و خواهند ساخت. نمیتوانند جلوی ما را بگیرند.»
ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز گفت: «بازگشت تحریمها غیرقانونی است. تفاهم قاهره نابود شده و دیگر دلیلی برای ماندن در انپیتی وجود ندارد.»
او افزود جمهوری اسلامی باید رآکتور ۴۰ مگاواتی اراک را بازطراحی کند و ماشینهای نسل جدید سانتریفیوژ را بسازد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۱۸ شهریور در قاهره بر سر سازوکاری تازه برای ادامه همکاریها میان دو طرف به توافق رسیدند.
پیشتر کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه، گفته بود در صورت فعالسازی مکانیسم ماشه، اجرای تفاهمنامه اخیر حکومت ایران و آژانس متوقف خواهد شد.
تهدید به ساخت بمب اتمی
تهدیدهای مقامهای جمهوری اسلامی از خروج از پیمانها فراتر رفت و شماری از نمایندگان مجلس صراحتا خواهان ساخت بمب اتمی شدند.
احمد نادری، عضو هیات رییسه مجلس، با اشاره به روند بازگشت تحریمها در شبکه ایکس نوشت: «بارها گفتهام و اکنون صریحتر تکرار میکنم که تنها راه حفظ تمامیت ارضی و امنیت ملی ایران، دستیابی به سلاح هستهای است.»
محمد منان رئیسی، نایب رییس کمیسیون عمران مجلس، نیز خواستار خروج تهران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای شد.
او گفت: «اگر قرار است با اتهام دروغین سلاح هستهای دوباره تحت تحریمهای سازمان ملل قرار بگیریم، چرا باید در این جنگل بیدر و پیکر که حرف اول و آخر در آن فقط حرف زور است، از داشتن سلاح هستهای محروم باشیم؟»
تهدیدها و اظهاراتی از این دست در گذشته پیامدهایی برای تهران به همراه داشته است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سوم شهریور ویدیوی سخنان دو سال پیش علی مطهری، نایبرییس پیشین مجلس، در مورد هدف مخفیانه جمهوری اسلامی برای تولید بمب اتمی را در شبکه اجتماعی تروث سوشال بازنشر کرد.
مطهری اردیبهشت ۱۴۰۱ در مصاحبهای ویدیویی گفته بود: «از همان ابتدا که وارد فعالیت هستهای شدیم، هدفمان ساخت بمب و تقویت قوای بازدارنده بود اما نتوانستیم محرمانه بودن این مساله را حفظ کنیم.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در واکنش به بازنشر سخنان او از سوی ترامپ، مطهری را یک «شهروند عادی» خواند.
جمهوری اسلامی در سالهای گذشته همواره تلاش خود را برای ساخت بمب اتمی انکار کرده و فعالیتهای هستهایاش را «صلحآمیز» خوانده است.
با این حال، بسیاری از کارشناسان و سیاستمداران پیش از جنگ ۱۲ روزه هشدار داده بودند تهران به اندازه کافی اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد که برای ساخت دستکم ۱۰ بمب هستهای کافی باشد.
پایگاه خبری واینت یکشنبه ۳۰ شهریور در گزارشی به بازخوانی کارزار رفع تهدید حزبالله و حذف رهبران آن از سوی اسرائیل پرداخت.
واینت نوشت در روز حمله به نصرالله نیروهای موساد در حالی که شانس زنده ماندن خود را ۵۰-۵۰ ارزیابی کردند، از کوچهای باریک در محله متراکم و شیعهنشین حارهحریک در ضاحیه، خود را به برجی مسکونی رساندند که در زیر آن، پناهگاه زیرزمینی و مرکز فرماندهی حزبالله قرار داشت.
بر اساس این گزارش، واحد ۸۲۰۰ و اطلاعات ارتش اسرائیل به اطلاعاتی دقیق دست یافته بودند که نشان میداد قرار است نصرالله در این محل با عباس نیلفروشان، از فرماندهان نیروی قدس سپاه پاسداران و علی کرکی، فرمانده جبهه جنوبی حزبالله که از او بهعنوان جانشین احتمالی نصرالله یاد میشد، دیدار کند.
تنها شماری اندک از نزدیکان نصرالله از وجود چنین پناهگاهی خبر داشتند.
ماموران موساد باید دستگاهها را در نقاط از پیش تعیینشده در ساختمان بالای این مجموعه کار میگذاشتند.
حتی اگر افراد حزبالله متوجه حضورشان نمیشدند، همچنان خطر مرگ بر اثر ترکش بمبهای اسرائیلی که در آن منطقه فرود میآمدند، وجود داشت.
تجهیزات مورد استفاده
واینت در ادامه گزارش خود نوشت تجهیزات بهکار رفته از سوی نیروهای موساد در این عملیات حاصل پروژهای بود که در سال ۲۰۲۲، حدود یک سال پیش از حمله هفتم اکتبر حماس، تکمیل شد.
این تجهیزات برای حملات دقیق در عمقهای مختلف زیرزمینی با همکاری وزارت دفاع اسرائیل، متخصصان اطلاعات و فناوری، نیروی هوایی و شرکتهای رافائل و البیت طراحی شده بود.
هدف پروژه توسعه سامانههای هدایت و کلاهکهای نفوذگر بود تا بمبها در زمینهای سنگی هم بهدقت به اهداف مورد نظر اصابت کنند.
دقت این سلاحها نقشی حیاتی و تعیینکننده داشت، چرا که حتی انحرافی یک متری میتوانست به برخورد بمب به کنار تونل منجر شود و در نتیجه، رهبر حزبالله از این عملیات جان سالم به در ببرد.
در نهایت پنجم مهر ۱۴۰۳، ساعت ۶:۲۰ عصر به وقت محلی، ۱۰ جنگنده اسرائیلی ۸۳ بمب یکتنی را روی هدف رها کردند.
این عملیات با جنگندههای اف-۱۵آی از اسکادران ۶۹ و اف-۱۶آی انجام شد. در این حمله بمبهای آمریکایی BLU-109 مورد استفاده قرار گرفتند.
واینت افزود ابتدا برنامه نیروی هوایی استفاده از نیمی از این تعداد بمب بود، اما یوآو گالانت، وزیر دفاع وقت اسرائیل، دستور داد بار انفجاری دو برابر شود تا مرگ نصرالله قطعی باشد.
در این حمله نصرالله، کرکی، نیلفروشان و حدود ۳۰۰ نفر دیگر که اکثر آنها از اعضای حزبالله بودند، کشته شدند.
زمینهسازی حملات و خطای محاسباتی نصرالله
واینت در ادامه نوشت دیوید بارنیا، رییس موساد، شهریور ۱۴۰۳ در نامهای به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به او هشدار داد اگرچه در جریان رقابتهای انتخاباتی آمریکا دو نامزد اصلی از احزاب جمهوریخواه و دموکرات از اسرائیل حمایت میکنند، اما در صورت پیروزی کامالا هریس، ممکن است سطح حمایت از اسرائیل کاهش یابد.
به همین دلیل، بارنیا پیشنهاد داد کارزار حمله به فرماندهی حزبالله در همان زمان آغاز شود.
در نتیجه، اسرائیل کارزار خود را مرحلهبهمرحله پیش برد: ابتدا ۹ مرداد ۱۴۰۳ فواد شکر را هدف قرار داد؛ ۲۸ شهریور همان سال با انفجار پیجرها ارتباطات نیروهای حزبالله را مختل کرد و سپس حمله به انبارهای راکت این گروه در «عملیات پیکانهای شمالی» انجام گرفت.
به نوشته واینت، نصرالله به نظریه «تار عنکبوت» خود پایبند بود؛ اینکه اسرائیل با وجود توان نظامی، اراده جنگ ندارد ــ و گمان میکرد اسرائیل هرگز جرات نمیکند شخص او را هدف بگیرد. این خطای محاسباتی از مهمترین دلایل مرگ رهبر حزبالله بود.
واینت به نقل از مقامهای امنیتی نوشت: «حمله هفتم اکتبر ذهنیت ملی اسرائیل را تغییر داده بود. "عزم پساهولوکاست" اسرائیل از چیزی که نصرالله تصور میکرد، قویتر بود.»
