پیکر امید سرلک، خلبان جوان اهل الیگودرز استان لرستان، پس از انتشار ویدیویی از به آتش کشیدن تصویر علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در یک خودرو پیدا شد. فرمانده انتظامی الیگودرز علت مرگ او را «خودکشی» اعلام کرده اما برخی کاربران شبکههای اجتماعی آن را «قتل حکومتی» دانستهاند.
علی اسدالهی، فرمانده انتظامی الیگودرز، یکشنبه ۱۱ آبان از کشف پیکر جوانی در یک خودرو در محدوده پشت ورزشگاه ارسلان گودرزی (زیر پل) خبر داد و بدون اشاره به هویت او گفت این فرد با یک قبضه سلاح کلت کمری خودکشی کرده است.
او در عین حال تاکید کرد: «موضوع در دست بررسی تخصصی پلیس آگاهی است تا انگیزه و علت دقیق حادثه مشخص شود.»
شماری از کاربران شبکههای اجتماعی نام این شهروند را امید سرلک عنوان کردند و نوشتند ماموران پیکر او را به خانوادهاش تحویل ندادهاند و آنها را تحت فشار گذاشتهاند تا بگویند که خودکشی کرده است.
همزمان شماری از کاربران تصاویری از آخرین استوریهای سرلک در اینستاگرام را منتشر کردند.
در یکی از این استوریها، او ویدیویی از آتش زدن تصویر خامنهای را منتشر کرده بود که روی آن صدای محمدرضا شاه پهلوی قرار داده شده بود.
سرلک در استوری دیگری همراه با هشتگ «مرگ بر خامنهای» نوشته بود: «تا کی حقارت، تا کی فقر، تا کی سواری دادن. الان وقتشه خودتو نشون بدی، جوون. الان وقتشه دلو به دریا بزنی. البته این آخوندا واسه جوونای ایران رودی بیش نیستن.»
او اضافه کرده بود: «میتونی بهجای استوری گذاشتن با دشمن فرضی، الان خودتو نشون بدی. الان همون زمانی که میگفتی "الله یار باشه دشمن هزار". این گوی، اینم میدون. دلدارا خودتونو ثابت کنید. هر شهری چهارتا جوون دلدار نداره؟ خودمم نفر اول میام بیرون.»
شهرام سدیدی، شاعر و فعال سیاسی اهل سبزوار، با انتشار تصاویری از سرلک در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این استوریها را گذاشته و به خیابان رفته! بعد از چند ساعت جنازه گلولهخوردهاش با یک اسلحه در ماشین پیدا شده. جنازه را به خانواده تحویل ندادهاند و آنها را تحت فشار گذاشتهاند تا بگویند خودکشی بوده.»
کاربر دیگری از سرلک بهعنوان «جوان وطنپرست بختیاری» نام برد و نوشت درست ۹ ساعت بعد از گذاشتن استوری آتشزدن تصویر خامنهای در اینستاگرام، «زیر شکنجه وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی کشته شد».
یک شهروند نیز در ایکس نوشت: «سرلک بعد از گذاشتن استوری در صفحه اینستاگرامش، توسط سازمان اطلاعات سپاه دستگیر شد و ساعاتی بعد پیکر زخمی و کبود شدهاش را به خانوادهاش تحویل دادند. امید زیر شکنجه وحشیانه کشته شد.»
مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای گذشته درباره افرادی که بهطور مشکوک فوت کردهاند، بارها ادعای «خودکشی» را پیش کشیدهاند.
این ادعا در بسیاری از موارد از سوی افکار عمومی ایرانیان رد شده و برخی کاربران شبکههای اجتماعی با عباراتی کنایهآمیز چون «خودکشی شد» به آن واکنش نشان دادهاند.
در یکی از این نمونهها، فروردین ۱۴۰۳ پیکر سارا تبریزی، زندانی سیاسی پیشین، در منزل پدریاش در تهران پیدا شد.
او در هفتههای پایانی زندگی از سوی ماموران امنیتی زیر فشار روانی سنگین قرار گرفته و به وزارت اطلاعات احضار شده بود.
تا زمان انتشار این گزارش، مقامهای قضایی و امنیتی درباره جزئیات چگونگی مرگ سرلک و نتیجه تحقیقات پلیس آگاهی در این خصوص توضیح تازهای ندادهاند.
سکوت مقامها و انتشار روایتهای متناقض، پرسشهای تازهای درباره نحوه مرگ سرلک برانگیخته است.
قرارگاه قدس نیروی زمینی سپاه پاسداران یکشنبه ۱۱ آبان با صدور اطلاعیهای اعلام کرد او شامگاه ۱۰ آبان هدف تیراندازی «عناصر داخلی وابسته به گروهکهای معاند و محارب» قرار گرفت.
سپاه پاسداران از فرد کشتهشده بهعنوان مامور وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی و «مدافع امنیت» نام برد و افزود او هدف گلوله افراد مسلح که سوار بر خودروی پژو پارس فاقد پلاک شناسایی بودند، قرار گرفت.
کمپین فعالین بلوچ به نقل از منابع آگاه نوشت سیاهانی در حال رفتن از دلگان به ایرانشهر بود که حدفاصل نیروگاه ایرانشهر از سوی افراد مسلح هدف قرار گرفت و کشته شد.
سایت حالوش ۱۰ آبان گزارش داد سیاهانی شامگاه ۹ آبان در پی تیراندازی افراد مسلح ناشناس جان باخت و همراه او به نام احسان دهواری نیز بهشدت مجروح شد.
تا لحظه تنظیم این خبر، هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفته است.
پس از جمعه خونین زاهدان در پاییز سال ۱۴۰۱ و سرکوب اعتراضات مردمی در نمازهای جمعه پیاپی در شهرهای مختلف استان سیستان و بلوچستان، برخی عوامل امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی به دست افراد مسلح کشته شدهاند.
کشته شدن دو بسیجی در محور زاهدان-خاش
سپاه پاسداران ۱۰ آبان اعلام کرد «دو بسیجی بومی» در حمله افراد مسلح در محور زاهدان-خاش به خودروی محمدرضا شاهوزهی که سپاه از او با عنوان «سرطایفه ایل شاهوزهی» یاد کرده، کشته شدند.
با این حال، حالوش در گزارش خود شاهوزهی را «از فرماندهان بومی سپاه پاسداران و همکاران اداره اطلاعات سیستان و بلوچستان» معرفی کرد و نوشت او از این سوءقصد جان سالم به در برده است.
به گزارش این رسانه، شاهوزهی از عوامل اصلی سرکوب جمعه خونین زاهدان بود.
در ماههای گذشته موارد مشابهی از درگیری مسلحانه نیروهای نظامی جمهوری اسلامی با افراد مسلح در استان سیستان و بلوچستان گزارش شده است.
گروه «جیش العدل» که هم جمهوری اسلامی و هم آمریکا آن را «سازمانی تروریستی» خواندهاند، مسئولیت تعدادی از حملات علیه نیروهای امنیتی و نظامی حکومت را بر عهده گرفته است.
اسلامی در جریان دیدار مسعود پزشکیان با دستاندرکاران برنامه هستهای حکومت ایران گفت: «قرارداد جدیدی بین دولتهای ایران و روسیه را دنبال کردیم که بر اساس آن، احداث چهار نیروگاه در بوشهر و چهار نیروگاه در سایر نقاط کشور در دستور کار قرار گرفته است.»
او افزود دولت مکان احداث چهار نیروگاه خارج از بوشهر را «متعاقبا» اعلام خواهد کرد.
هرچند اسلامی به محل دقیق ساخت نیروگاههای جدید اشاره نکرد، اما ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، نوشت این نیروگاهها قرار است در «سواحل جنوبی و شمالی» کشور احداث شوند.
اظهارات رییس سازمان انرژی اتمی در خصوص افزایش همکاریهای هستهای تهران و مسکو در شرایطی مطرح میشود که در روزهای اخیر مواضع روسیه نسبت به جمهوری اسلامی بحثبرانگیز شده و شماری از مقامهای پیشین از جمله حسن روحانی و محمدجواد ظریف از رویکرد مسکو، بهویژه در قبال مذاکرات هستهای و برجام، انتقاد کردهاند.
عباس گودرزی، سخنگوی هیات رئیسه مجلس، ۱۰ آبان روحانی را به «تشویش افکار عمومی و تضعیف انسجام ملی» متهم کرد و از قوه قضاییه خواست به «اظهارات ضدروسی» ظریف رسیدگی کند.
وحید احمدی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، نیز روسیه و چین را «شریک» ایران خواند و گفت جمهوری اسلامی با این کشورها «توافقات ۲۰ ساله و ۲۵ ساله» دارد و بر اساس «منافع ملی» حرکت میکند.
اسلامی: به دنبال تولید ۲۰ هزار مگاوات برق هستهای هستیم
اسلامی در ادامه سخنان خود گفت تولید۲۰ هزار مگاوات برق هستهای از اولویتهای علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، است و سازمان انرژی اتمی میکوشد با ایجاد «سازوکاری مناسب»، این «طرح اقتصادی» را به اجرا درآورد.
او ادامه داد: «بر اساس برنامهریزیهای انجامشده در نقاط مختلف کشور نیروگاههای برق اتمی احداث خواهند شد تا انرژی پایدار و پاک هستهای بتواند برق مورد نیاز را تامین کند.»
اسلامی همچنین احداث نیروگاه اتمی در سواحل شمالی کشور را از نیازهای منطقه برشمرد و افزود پس از تعیین زمین مناسب، طرح ساخت نیروگاه برق اتمی در سواحل استان گلستان آغاز شده است.
به گفته رییس سازمان انرژی اتمی، طرح ساخت نیروگاه اتمی در شهر دارخوین استان خوزستان نیز که پیش از انقلاب ۵۷ کلید خورده بود، در سالهای اخیر «به شکل کاملا بومی» مجددا در دستور کار قرار گرفته است.
در ماههای اخیر و پس از حمله آمریکا و اسرائیل به تاسیسات اتمی حکومت ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، گمانهزنیها در خصوص سرنوشت برنامه هستهای جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
پزشکیان یکشنبه ۱۱ آبان اعلام کرد جمهوری اسلامی تاسیسات تخریبشده را مجددا «با قدرت بیشتری» خواهد ساخت.
خامنهای نیز در سخنرانیهای خود پس از جنگ ۱۲ روزه، بارها بر ادامه برنامه هستهای حکومت، از جمله غنیسازی اورانیوم، تاکید کرده است.
جمهوری اسلامی همواره تاکید کرده برنامه هستهایاش ماهیت «صلحآمیز» دارد و برای مقاصد «غیرنظامی» مانند تولید برق و کاربردهای پزشکی دنبال میشود.
با این حال، بسیاری از کشورها و تحلیلگران با اشاره به سطح بالای غنیسازی اورانیوم و نبود شفافیت در فعالیتهای هستهای، تهران را به تلاش برای دستیابی به سلاح اتمی متهم میکنند.
جمهوری اسلامی در حالی از ضرورت توسعه برنامه هستهای برای حل بحران انرژی کشور سخن میگوید که سهم برق هستهای از تولید برق ایران تنها یک درصد است.
دالغا خاتین اوغلو، کارشناس حوزه انرژی، فروردینماه گفت برای جبران کسری ۲۵ هزار مگاواتی برق ایران باید ۲۵ نیروگاه اتمی در حد و اندازه نیروگاه بوشهر ساخته شود که ساخت خود آن بهدست روسها دو دهه طول کشید.
در تابستان سال جاری قطع گسترده برق زندگی شهروندان را مختل کرد، پیامدهای جدی برای تولید صنعتی به همراه داشت و به نگرانیها درباره بیکاری کارگران دامن زد.
بهزاد پارسا یکشنبه ۱۱ آبان گفت ورودی آب به سدهای تهران نسبت به سال آبی گذشته ۴۳ درصد کاهش یافته است.
او افزود در زمان مشابه سال گذشته، مخزن سد کرج حدود ۸۶ میلیون مترمکعب آب ذخیره داشت و این افت بیسابقه نتیجه کاهش ۱۰۰ درصدی بارشها در استان تهران نسبت به میانگین بلندمدت است.
پارسا تاکید کرد پنج سال خشکسالی متوالی فشار شدیدی بر منابع آب استان تهران وارد کرده و اگر مصرف آب کلانشهر تهران کنترل نشود، چالشهای جدی در تامین آب شرب به وجود خواهد آمد.
این مقام شرکت آب منطقهای تهران از مشارکت شهروندان در «صرفهجویی و اصلاح الگوی مصرف»، بهعنوان تنها راه عبور از این بحران نام برد.
در ماههای گذشته و همزمان با تشدید بحران آب، مقامهای جمهوری اسلامی بارها تقصیر را متوجه مردم کرده و با هشدار درباره کاهش ذخایر سدها، شهروندان را به «صرفهجویی» فراخواندهاند.
عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب کشور، ۱۱ آبان از برگزاری نشست ویژه مدیریت بحران آب شرب تهران با حضور وزیر نیرو و استاندار تهران خبر داد و گفت با توجه به «زمان تابآوری بسیار کم» سدهای لتیان، ماملو، لار و امیرکبیر، تصمیمات ویژهای برای کاهش مصرف آب شهروندان تهرانی اتخاذ شد.
او افزود مقدار کاهش برنامهریزیشده باید از طریق مدیریت توامان وزارت نیرو و شهروندان به دست آید.
بزرگزاده ۹ آبان نیز گفته بود برای تامین آب پاییز تهران «سناریوی بدبینانهای» تدوین شده و با توجه به وضعیت موجود، کاهش افت فشار تا زمان پایداری منابع ادامه خواهد داشت.
وضعیت بحرانی تالابهای ایران
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، ۱۱ آبان گزارش داد در تابستان سال جاری ۹ دریاچه و تالاب بزرگ ایران از جمله دریاچه ارومیه، بختگان، پریشان، جازموریان، گاوخونی، هامون، مهارلو، طَشک و حوضسلطان قم بهطور کامل یا تا حد زیادی خشک شدند.
تسنیم با اشاره به وضعیت بحرانی تالابهای کشور بهدنبال خشکسالیهای پیدرپی نوشت طبق برآوردهای سازمان حفاظت محیط زیست، بیش از ۶۰ درصد از تالابهای ایران یا خشک شدهاند یا کمتر از نیمی از ظرفیت آبی خود را دارند.
نبود ورودی آب، برداشتهای بیرویه و افت سطح آب زیرزمینی از مهمترین دلایل این وضعیت عنوان شدهاند.
خبرگزاری دولتی ایلنا دوم آبان گزارش داد حجم ورودی آب به سدهای کشور از اول تا ۲۶ مهر، ۷۸۰ میلیون مترمکعب بوده که نسبت به رقم یک میلیارد و ۲۹۰ میلیون مترمکعب در مدت مشابه سال گذشته، ۳۹ درصد کاهش نشان میدهد.
بحران کنونی آب نه نتیجه یک سال خشکسالی، که محصول دههها سوءمدیریت، سدسازی بیرویه و نبود برنامه سازگاری با کمآبی است.
کارشناسان هشدار میدهند دعوت به «صرفهجویی» بدون اصلاح حکمرانی آب، شفافسازی دادهها، احیای آبخوانها، کنترل برداشتهای غیرمجاز و کاهش مصرف پرهزینه کشاورزی، تنها بحران را به فصل بعد موکول خواهد کرد.
این روزنامه چاپ تهران در گزارش خود با عنوان «مرگ طبقاتی» که یکشنبه ۱۱ آبان منتشر شد، نوشت قیمت قبرها در حرم امام هشتم شیعیان که زیر نظر آستان قدس رضوی اداره میشود «میلیاردی» است و در قبرستان «بهشت رضا» که زیر نظر شهرداری مشهد است، «سر به فلک میکشد».
شرق ادامه داد: «این ارقام نجومی و اوضاع بد اقتصادی سبب شده بسیاری از مردم دست به دامن قبرستان روستاها شوند و اموات خود را در آنجا به خاک بسپارند تا مجبور نباشند مبالغ هنگفتی را پرداخت کنند.»
بررسیهای این روزنامه نشان میدهد قیمت قبر در آرامستانهای زیر نظر شهرداری مشهد از شش میلیون تا یکمیلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان متغیر است.
قیمت قبر در آرامستانهای زیر نظر آستان قدس رضوی گرانتر است و قیمتشان از ۱۰۰ میلیون تومان تا یک میلیارد و ۲۰۰ متفاوت است.
شرق به نقل از یکی از اهالی روستاهای نزدیک مشهد نوشت، هجوم مردم مشهد برای دفن امواتشان در روستاها موجب شده که حالا ما دیگر برای اموات خودمان جا نداریم.
حسن، یکی دیگر از اهالی روستاهای مجاور مشهد این اظهارات را تایید کرد و درباره «کوچ اموات به قبرستان روستاها» گفت: «روستای ما بسیار کوچک است و یک قبرستان محلی داریم. بهتازگی افراد غریبه شبانه اموات خود را به روستای ما میآورند و دفن میکنند. دور قبرستان را حصار کشیدیم، اما باز هم این اتفاق تکرار شد. با دهیار تصمیم گرفتیم جلوی این اتفاق را هرطور شده بگیریم و در حال پیگیری این ماجرا هستیم.»
گسترش بحران قبرستان در ایران
در سالهای اخیر گزارشهای متعددی درباره بحران کمبود یا گرانی قبر در ایران منتشر شده است.
در اردیبهشت امسال، مهدی پیرهادی، رییس کمیسیون خدمات شهری شورای شهر تهران، هشدار داد بهدلیل تاخیر در ساخت یک آرامستان جدید و همچنین به پایان رسیدن ظرفیت بهشت زهرا، از مهرماه سال جاری جایی برای دفن مردگان در پایتخت ایران وجود نخواهد داشت.
پیرهادی گفت در صورت مشخص نشدن تکلیف ساخت قبرستان جدید تهران تا پایان ماه جاری، از ابتدای پاییز دیگر فضایی برای دفن متوفیان وجود نخواهد داشت، چرا که اکنون تنها چند قطعه محدود در بهشت زهرا باقی مانده است.
به گفته او، اعضای شورای شهر سال ۱۴۰۳ پنج نقطه را برای احداث آرامستان در تهران معرفی کردند و قرار بود عملیات احداث یک آرامستان جدید در کلاغیه در جنوب تهران از اسفندماه سال گذشته کلید بخورد.
بر اساس مصوبه شورای شهر تهران در اردیبهشت ۱۴۰۳، قیمت «قبر رزروی» در بهشت زهرا برای خانوادههایی که دارای متوفی هستند، از سه میلیون و ۹۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۲، به ۱۵ میلیون تومان در سال ۱۴۰۳ رسید.
او در حاشیهای همایشی با عنوان «ما و غرب» با اشاره به فتوای رهبر جمهوری اسلامی در مورد حرام بودن سلاح اتمی گفت این فتوا «پردهبرداری کرده از اینکه ما در فکر اسلامی و مکتب اهل بیت خشونت بدون حد و مرز نداریم.»
لاریجانی خود را از «طرفداران سرسخت توسعه توانمندیهای هستهای» توصیف کرد و گفت دنیا تعجب کرده از اینکه جمهوری اسلامی بمب نمیخواهد.
دولت آمریکا در سال ۱۴۰۰ خورشیدی اعلام کرده بود که این کشور هرگز فتوای خامنهای در منع تسلیحات هستهای را مبنا قرار نداده است.
خامنهای اول مهر بار دیگر در سخنانی تاکید کرد که جمهوری اسلامی به دنبال ساخت سلاح هستهای نیست و در آینده نیز چنین برنامهای نخواهد داشت.
او گفت: «در میان کشورهای جهان تنها ۱۰ کشور توانایی غنیسازی اورانیوم را دارند که یکی از آنها ایران است. آن کشورها بمب اتمی دارند، اما ما قصدی برای ساخت بمب هستهای نداریم.»
پیش از این سخنان، ۷۰ نماینده مجلس در نامهای به روسای قوا و شورای عالی امنیت ملی که ۳۱ شهریور منتشر شد خواستار آن شدند که با تغییر فتوای پیشین خامنهای و برای ایجاد «بازدارندگی»، جمهوری اسلامی اقدام به ساخت و نگهداری بمب اتمی کند.
این نمایندگان نوشتند بهکارگیری سلاح هستهای مصداق حرمت فتوای خامنهای در سال ۱۳۸۹ بوده «اما ساخت و نگهداری بهعنوان بازدارندگی بحث دیگری است».
افزایش درخواستها برای ساخت بمب اتم
از ابتدای سال ۱۴۰۳، موارد اعلام موضع از سوی مقامات جمهوری اسلامی درباره لزوم حرکت به سمت ساخت سلاح هستهای افزایش یافت.
اردیبهشت ۱۴۰۳، کمال خرازی، مشاور امور بینالملل خامنهای و عضو شورای راهبردی روابط خارجی او، در دو روز پیاپی تهدید کرد که جمهوری اسلامی ممکن است به سمت ساخت سلاح هستهای حرکت کند.
مهر ماه همان سال نیز ۳۹ نماینده مجلس در نامهای به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، خواستار تغییر دکترین دفاعی حکومت ایران و ساخت سلاح هستهای شدند.
در سوی دیگر این اظهارات، مقامات دولت مسعود پزشکیان و شخص او در قامت مدافعان دیپلماسی که رویکردشان کاهش تنشهای خارجی است، قرار دارند و با استناد به فتوای رهبر جمهوری اسلامی، ساخت بمب اتمی را رد میکنند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۳۰ مهر در گفتوگو با روزنامه سوییسی لوتانو اعلام کرد دانش فنی تهران از بین نرفته است.
او افزود: «ایران همچنان اورانیوم غنیشده در اختیار دارد، از جمله حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، که اندکی کمتر از سطح لازم برای ساخت سلاح هستهای است.»
