علیرضا رییسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت گفت: در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۸ هزار و ۹۷۵ نفر در کشور بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست دادهاند. او افزود: این آمار معادل فوت ۱۶۱ شهروند در روز و حدود هفت شهروند در هر ساعت است.
رییسی تاکید کرد: این آمار نشان میدهد آلودگی هوا به یکی از مهمترین عوامل تهدیدکننده سلامت عمومی در ایران تبدیل شده است.
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به خسارات اقتصادی ناشی از آلودگی هوا گفت: برآوردها نشان میدهد مرگهای منتسب به آلودگی هوا در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۷.۲ میلیارد دلار زیان اقتصادی به کشور وارد کرده است.
او اضافه کرد: بخش عمده این فوتها ناشی از بیماریهای قلبی، ریوی، سرطان ریه و سکته مغزی بوده و لزوم اقدام فوری برای کاهش آلودگی هوا بیش از پیش احساس میشود.
پایگاه خبری حالوش یکشنبه ۱۸ آبان در گزارشی هویت سه تن از سوختبران جانباخته را امیرحسین شاکری، ۱۷ ساله، یاسر شاکری، ۲۲ ساله و ناصر اسکانی عنوان کرد و نوشت از هویت چهارمین قربانی اطلاعی در دست نیست.
این سایت به نقل از منابع محلی افزود شدت برخورد به حدی بود که هر دو خودرو همراه با سرنشینانشان در شعلههای آتش سوختند.
به گفته این منابع، محور سرباز به مهرستان یکی از خطرناکترین جادههای جنوب سیستان و بلوچستان به شمار میرود که بهدلیل عرض کم، پیچهای متعدد و فرسودگی شدید آسفالت، سالانه شاهد دهها تصادف مرگبار است.
شهروندان محلی گفتهاند با وجود تکرار حوادث مشابه، هیچ اقدام موثری برای ایمنسازی این مسیر و جلوگیری از تلفات سوختبران و شهروندان از سوی نهادهای مسئول صورت نگرفته است.
شهروندان در مناطق بلوچنشین ایران سالهاست بهدلیل فقر، بیکاری گسترده و نبود فرصتهای شغلی، ناچار به سوختبری شدهاند؛ شغلی پرخطر که آنها را در معرض تیراندازی، تعقیب و گریز و حوادث مرگبار جادهای قرار میدهد.
کمپین فعالان بلوچ اسفند ۱۴۰۳ گزارش داد در هفت سال گذشته، دستکم ۱۰۱۰ سوختبر در مناطق بلوچنشین ایران در اثر تیراندازی نیروهای نظامی یا تعقیب و گریز آنها کشته یا زخمی شدهاند.
حوادث مرگبار جادهای در جنوب سیستان و بلوچستان
خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، ۱۸ آبان گزارش داد سه حادثه جادهای مرگبار در جنوب استان سیستان و بلوچستان چهار کشته و ۲۹ مصدوم بر جای گذاشت.
علیرضا ایرندگانی، رییس اورژانس پیشبیمارستانی ایرانشهر، گفت در نخستین سانحه، یک دستگاه مینیبوس با یک خاور در محور ایرانشهر به سرباز برخورد کرد. در این حادثه یک نفر کشته و ۲۷ تن دیگر مجروح شدند.
ایرندگانی افزود چند دقیقه پس از حادثه اول، در برخورد یک خودروی سواری با عابر پیاده در محور بمپور به دلگان دو نفر مصدوم شدند.
در سومین حادثه نیز برخورد دو دستگاه وانت در محور کافه بلوچی به مهرستان جان سه نفر را در دم گرفت.
ایرندگانی با استناد به گزارش پلیس راه، سرعت غیرمجاز، بیاحتیاطی و خستگی رانندگان را از عوامل احتمالی بروز این حوادث عنوان کرد.
بر اساس گزارشها، اورژانس ایرانشهر با کمبود ذخایر خونی روبهرو است و دانشگاه علوم پزشکی این شهر از شهروندان خواسته برای کمک به نجات جان مصدومان حوادث جادهای، به سازمان انتقال خون مراجعه کنند.
حالوش نیز به نقل از منابع درمانی نوشت ذخایر خونی در ایرانشهر بسیار محدود است و این شهر با هر حادثه نسبتا بزرگ، عملا وارد وضعیت بحرانی کمبود خون میشود.
شریفی ۱۸ آبان گفت آلودگی هوا در این یک سال، بیش از ۴۲۷ میلیون دلار خسارت به بخش سلامت وارد کرده است.
او افزود تنها در مهر امسال دستکم ۲۲ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا به بیمارستانهای خوزستان مراجعه کردهاند.
مرکز پژوهشهای مجلس پیشتر اعلام کرده بود در سال ۱۴۰۲، آلودگی هوا عامل مرگ زودرس بیش از ۳۰ هزار نفر در ۵۷ شهر با جمعیتی حدود ۴۸ میلیون نفر بوده است.
مردادماه نیز رسانهها در ایران گزارش دادند آلودگی هوای سال گذشته در پایتخت به مرگ شش هزار نفر انجامیده است.
به گفته مقامهای دولت، استان اصفهان بهدلیل آلودگی هوا بیشترین تعداد بیماران مبتلا به سرطان و اماس را در کشور دارد.
در خوزستان وضعیت آلودگی هوا بسیار بحرانی است؛ به گونهای که هوای شماری از شهرهای این استان در بسیاری از روزهای سال در وضعیت بنفش و حتی قهوهای قرار دارد.
به گفته شریفی، هوای شهرستانهای اهواز، دشت آزادگان و هویزه طی چند ماه اخیر تنها دو روز سالم بوده است.
شاخص کیفیت هوا به شش دسته «پاک»، «قابل قبول»، «ناسالم برای گروههای حساس»، «ناسالم»، «بسیار ناسالم» و «خطرناک» برای تنفس تقسیم میشود که دو رنگ بنفش و قهوهای در انتهای این طیف قرار دارند.
این شاخص بر اساس اندازهگیری آلایندههای مختلف هوا، از جمله مونوکسیدکربن، اُزن، دیاکسید نیتروژن، دیاکسید گوگرد و ذرات معلق زیر ۲.۵ میکرون تعیین میشود.
با تداوم آلودگی هوای خوزستان، مدارس دوره ابتدایی و متوسطه اول این استان تا پایان آبان تعطیل خواهند بود.
تاکنون از صنایع، آتشسوزی بخش عراقی هورالعظیم، آتش زدن کاه و کلش مزارع کشاورزی، برنجکاری، نیشکر و آتشسوزی در محل قدیمی پسماند و آلایندههای خودروها بهعنوان عوامل آلودگی هوای خوزستان یاد شده است.
با این حال، آلودگی هوا منحصر به استان خوزستان نیست و این بحران در دیگر شهرها و استانهای ایران نیز زندگی شهروندان را تحت تاثیر قرار داده است.
آلودگی هوا در سالهای گذشته بارها به سطوح بحرانی رسیده و هجوم ریزگردها بر دامنه بحرانهای زیستمحیطی و تهدیدهای سلامت عمومی افزوده است.
با وجود گسترش این معضل، جمهوری اسلامی تاکنون برنامهای منسجم و پایدار برای مهار و مدیریت این بحران ارائه نکرده است.
ولایتی یکشنبه ۱۸ آبان در مصاحبهای به کنفرانس ژئوپلیتیک و امنیت جهانی منامه در بحرین پرداخت و گفت سخنرانان این نشست بر مسائل «سودان، ایران و محور مقاومت» متمرکز بودند.
او با اشاره به موضعگیری شماری از کشورها علیه «سیاستهای منطقهای» جمهوری اسلامی در نشست منامه، بریتانیا را به نقشآفرینی در «پشتپرده» این مواضع متهم کرد.
مشاور خامنهای ادامه داد: «برخی کشورها که ادعای مسلمانی دارند، طوری عمل میکنند که گویی شریک دزد و رفیق قافله هستند. برخی ابراز دوستیها و ارسال پیامهای دوستانه به ایران با اقدامات و اظهارنظرهای آنها در جای دیگر همخوانی ندارد و این در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ هم وجود داشت.»
محور مقاومت عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر حماس، جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
بیستویکمین نشست امنیتی منامه ۹ تا ۱۱ آبان در پایتخت بحرین برگزار شد.
تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در این کنفرانس رویکرد جمهوری اسلامی را «همچنان نگرانکننده» خواند.
ایوت کوپر، وزیر امور خارجه بریتانیا، نیز حکومت ایران را تهدیدی علیه ثبات و امنیت خاورمیانه و فراتر از آن، از جمله در بریتانیا، توصیف کرد.
همان زمان، شماری از رسانهها و مقامهای جمهوری اسلامی علیه این اجلاس که به ابتکار اندیشکده مطالعات استراتژیک لندن برگزار میشود، موضع گرفتند.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، اجلاس منامه را «صحنه هماهنگی جاسوسان» آمریکایی-اسرائیلی و دولتهای عربی برای «احیای روند عادیسازی و طراحی ائتلاف امنیتی» ضد جمهوری اسلامی خواند.
ولایتی در ادامه مصاحبه خود گفت بعضی مقامهای سیاسی «از کار افتاده و وارفته در سیاست» در شماری از کشورهای غربی و عربی برای «خوشایند بانی اصلی اجلاس» بهجای اشاره به غزه، از تهران انتقاد کردند که «مهمترین حامی مقاومت و بزرگترین مدافع صلح در منطقه» است.
او افزود: «مقامهای عربی که با سلاح بریتانیایی در حال حمایت از کشتار در سودان هستند، نمیتوانند درباره حضور صلحآمیز ایران در منطقه اظهارنظر کنند.»
در پی تشدید حملات نیروهای شبهنظامی «پشتیبانی سریع» در سودان و کشتار گسترده غیرنظامیان، نگاهها به سمت امارات متحده عربی معطوف شده و برخی این کشور را به پشتیبانی از شورشیان سودانی متهم کردهاند.
پیشتر برخی مقامهای جمهوری اسلامی از «سکوت» کشورهای عربی مقابل حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه انتقاد کرده بودند.
اواسط تیرماه کارشناسان امنیتی به ایراناینترنشنال گفتند کشورهای حاشیه خلیج فارس در خلوت از اینکه حملات اسرائیل موجب تضعیف تهران شده، احساس آسودگی میکنند.
محسن اراکی یکشنبه ۱۸ آبان گفت: «خشکسالی، بحران آب و کاهش بارندگی نشانهای از تذکر خداوند است تا ما را از غفلت و بیتوجهی نسبت به او بیدار کند.»
او افزود: «انقلاب اسلامی با خون شهدا استوار شده و روا نیست خیابانهای ما جولانگاه تجاهر به فسق و بیحجابی و منکرات علنی باشد.»
این نماینده مجلس خبرگان ادامه داد: «این رفتارها اثر وضعی دارد و جامعهای که به نام ایمان و تشیع شناخته میشود، باید نسبت به این انحرافها حساس باشد.»
این سخنان در ادامه رویکرد تکراری مقامهای جمهوری اسلامی است که بهجای بررسی علمی و ارائه راهکار برای بحران آب، علت آن را در «گناه فردی» و «ظاهر زنان» جستوجو میکنند و با تکرار مفاهیم مذهبی، از پاسخگویی درباره سوءمدیریت و سیاستهای نادرست طفره میروند.
در چنین روایتی، پرسشهای فنی و مطالبه شفافیت به حاشیه رانده میشود و جای آن را هشدارهای اخلاقی و تهدیدهای پلیسی میگیرد.
کارشناسان مستقل حوزه آب و محیطزیست تاکید کردهاند خشکسالی در ایران ترکیبی از نفوذ مافیای آب، روندهای اقلیمی و دههها سوءمدیریت ساختاری، از جمله توسعه کشاورزی پرمصرف و یارانهمحور، استفاده بیرویه از آبهای زیرزمینی و نبود الگوی پایدار مصرف در صنعت و شهرها است.
به گفته آنها، تقلیل این بحران چندلایه به مساله حجاب نهتنها هیچ پشتوانه علمی ندارد، بلکه عملا مانع شکلگیری اراده سیاسی لازم برای اصلاح سیاستهای آبی و پاسخگویی نهادهای مسئول خواهد شد.
قطعی شبانه آب در ایران
با ادامه بحران آب در ایران، عباس علیآبادی، وزیر نیرو، ۱۸ آبان از قطعی شبانه آب در کشور خبر داد و از مردم خواست ذخیرهساز خانگی نصب کنند.
احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، نیز گفت پیشبینیها نشان میدهد که تا ۱۰ روز آینده سامانه بارشی موثری از ایران عبور نمیکند.
مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، هم خواندن «نماز باران» را بهعنوان یکی از راهحلهای مقابله با بحران کمآبی معرفی کرد.
او افزود: «مردم امروز فراموش کردهاند که در قدیم مردم به بیابان میرفتند و نماز باران میخواندند و موفق میشدند. در کنار همه اقدامات برای کمبود آب نباید از این موضوع هم غافل شویم.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۵ آبان هشدار داد اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید تهران را تخلیه کرد.
در واکنش به این اظهارات، رضا حاجی کریم، رییس فدراسیون صنعت آب ایران، تاکید کرد وضعیت آب در پایتخت «نگرانکنندهتر» از اظهارات پزشکیان و «وحشتناکتر» از آمارهای رسمی است.
کارشناسان میگویند بحران آب در ایران نه نتیجه «بیحجابی»، بلکه بازتاب سالها سوءمدیریت، سیاستهای نادرست و بیتوجهی حاکمیت به اصلاح ساختارهای کلیدی در مدیریت منابع آبی است؛ بحرانی که اکنون زمان پاسخگویی و اصلاح را اجتنابناپذیر کرده است.
