اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد که حکومت ایران همچنان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی (انپیتی) است و هفته گذشته بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از چند مرکز هستهای ایران بازدید کردند.
بقایی دوشنبه ۱۹ آبان در یک نشست خبری در این زمینه افزود: «ما مادامی که عضو انپیتی هستیم، به تعهدات خود پایبندیم و همین هفته گذشته بازرسان آژانس از چند مرکز هستهای از جمله رآکتور تحقیقاتی تهران بازدید کردند.»
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۱۴ آبان هشدار داد که ایران باید همکاری خود را با بازرسان سازمان ملل «بهطور جدی بهبود بخشد» تا از افزایش تنش با غرب جلوگیری کند.
او در گفتوگویی با نشریه فایننشالتایمز ادامه داد از زمان آغاز جنگ ایران و اسرائیل در ماه ژوئن، آژانس حدود ۱۲ بازرسی در ایران انجام داده، اما اجازه دسترسی به مهمترین تاسیسات هستهای شامل فردو، نطنز و اصفهان را که در حملات آمریکا بمباران شدند، دریافت نکرد.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی مشخص نکرد که آیا بازدیدهای اخیر شامل این تاسیسات تخریبشده نیز میشود یا نه.
تهران پس از جنگ ۱۲ روزه اعلام کرد همکاری خود را با آژانس به حالت تعلیق درمیآورد و مقامهای جمهوری اسلامی بهشدت از گروسی و آژانس انتقاد کردند.
دیپلماتها و تحلیلگران میگویند که اگر نگرانیها درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران برطرف نشود و پیشرفتی در مذاکرات میان واشینگتن و تهران برای حل بنبست برنامه هستهای حاصل نگردد، احتمال دارد اسرائیل حملات تازهای علیه جمهوری اسلامی انجام دهد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در مصاحبهای با شبکه الجزیره که مشروح آن ۱۲ آبان منتشر شد، گفت ذخایر اورانیوم با غنای بالا «زیر آوار مدفون است».
عراقچی یکشنبه ۱۸ آبان نیز در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی دولت درباره پرونده هستهای ایران احتمال مذاکره را رد کرد.
بقایی نیز در نشست خبری دوشنبه خود گفت: «در چنین شرایطی که یک طرف به دنبال ضربه زدن به طرف دیگر است و قائل به روند مذاکراتی معقول مبتنی بر حقوق بینالملل نیست، سخت است که شرایط لازم برای مذاکره ایران و آمریکا شکل بگیرد.»
روزنامه نیویورکتایمز ۱۸ آبان گزارش داد مقامهای منطقهای و تحلیلگران درباره نابودی برنامه غنیسازی جمهوری اسلامی در حملات آمریکا تردید دارند و هشدار میدهند که در بروز جنگی دوباره میان اسرائیل و ایران تنها مساله زمان مطرح است.
واکنش بقایی به گزارشها از قصد جمهوری اسلامی برای ترور سفیر اسرائیل
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی همچنین در بخش دیگری از اظهاراتش، گزارشها درباره تلاش جمهوری اسلامی برای ترور سفیر اسرائیل در مکزیک را رد کرد.
او گفت: «این یک ادعای بیاساس و واقعا مضحک بود.»
پیشتر مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گزارش دادند سپاه پاسداران قصد داشته عینات کرانتس-نایگر، سفیر اسرائیل در مکزیک را ترور کند، اما این طرح تابستان گذشته بهوسیله نیروهای امنیتی مکزیک خنثی شده است.
یک مقام آمریکایی که نامش فاش نشده ۱۶ آبان به خبرگزاری رویترز گفت: «این فقط تازهترین مورد از تلاش طولانی ایران در هدفگیری مرگبار دیپلماتها، روزنامهنگاران، مخالفانش و هر کسی در جهان است که با آنها اختلافنظر دارد.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی همچنین بار دیگر گزارشها از تلاش مشابه جمهوری اسلامی علیه یهودیان در استرالیا را رد کرد.
تصمیم به اخراج سفیر حکومت ایران از استرالیا پس از تحقیقات سازمان اطلاعات و امنیت استرالیا اتخاذ شد و این نخستین بار در ۸۰ سال گذشته بود که دولت استرالیا یک سفیر را از این کشور اخراج کرد.
بر اساس این گزارش، نیروهای اداره اطلاعات تهران شامگاه یکشنبه ۱۸ آبان شریعتی را دستگیر و به مکان نامعلومی منتقل کردند.
ههنگاو به نقل از یک منبع آگاه نوشت: «بازداشت این ورزشکار به دلیل انجام حرکات نمایشی در سطح شهر صورت گرفته و علت آن "رعایت نکردن موازین پوشش در انظار عمومی هنگام اجرای حرکات نمایشی" عنوان شده است.»
در هفتههای اخیر، مقامهای جمهوری اسلامی بر ضرورت تشدید سیاستهای سرکوبگرانه تحمیل حجاب اجباری تحمیل کردهاند.
محمد موحدی آزاد، دادستان کل کشور، ۱۸ آبان «عفاف و حجاب» را «یک امر دینی و شرعی» خواند و تاکید کرد دادسراها موظف هستند «با جدیت» با نافرمانی در برابر حجاب اجباری برخورد کنند.
۱۵ آبان نیز اسداله جعفری، رییس کل دادگستری استان اصفهان، خواستار برخورد با «رفتار هنجارشکنانه» زنانی شد که تن به حجاب اجباری نمیدهند.
مسدود شدن صفحه اینستاگرام شریعتی
ههنگاو در ادامه گزارش خود درباره شریعتی نوشت این ورزشکار پس از بازداشت تنها یک بار توانسته با خانوادهاش تماسی کوتاه برقرار کند و در آن گفتوگو با ابراز نگرانی از وضعیت خود، خواستار کمک شده است.
این سازمان حقوق بشری افزود از آن زمان تاکنون هیچ اطلاعی از محل نگهداری و وضعیت شریعتی در دست نیست.
بر اساس این گزارش، پس از بازداشت شریعتی، نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی کنترل حسابهای کاربری او در شبکههای اجتماعی را در دست گرفتهاند.
صفحه اینستاگرام او با حدود ۱۶۰ هزار دنبالکننده نیز مسدود شده و بر روی آن نشان پلیس فتا قرار گرفته است.
۲۵ مهر، روحالله مومننسب، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران، از تشکیل «اتاق وضعیت عفاف و حجاب» و سازماندهی بیش از ۸۰ هزار نیروی موسوم به «آمر به معروف» بهعنوان مامور کنترل حجاب اجباری خبر داد.
منتقدان میگویند صرف هزینههای هنگفت برای تحمیل حجاب، گسترش فعالیت «آمران به معروف» و افزایش بودجه نهادهای فرهنگی وابسته به حاکمیت، نشانهای از اولویت دادن حکومت به کنترل اجتماعی بهجای حل مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم است.
با وجود پیگرد و سرکوب شهروندان بهدلیل انتخاب پوشش اختیاری، جمهوری اسلامی مراسمی تبلیغاتی درباره روایت خود از جنگ ۱۲ روزه را ۱۷ آبان در میدان انقلاب تهران برگزار کرد؛ رویدادی که در آن، برخلاف سیاستهای رسمی حکومت الزامی برای حجاب اجباری شرکتکنندگان وجود نداشت.
خبرگزاری صداوسیما دوشنبه ۱۹ آبان گزارش داد که هوای برخی از شهرها در استانهای تهران، البرز، اصفهان و خوزستان در وضعیت «ناسالم و بسیار ناسالم برای همه گروهها» قرار گرفت.
بر اساس این گزارش، شاخص آلودگی هوا در ماهشهر خوزستان «بالاتر از ۲۰۰ و در وضع بسیار ناسالم» برای همه گروههای قرار دارد.
همچنین کیفیت هوا در شهرهای اشتهارد و فردیس در استان البرز؛ اسلامشهر، باغستان و بهارستان در استان تهران؛ خمینیشهر و قهجاورستان در استان اصفهان؛ اهواز، آغاجاری، اندیمشک، باغملک، بهبهان، خرمشهر، دزفول، دشت آزادگان، شادگان، شوشتر، کارون و هویزه در «وضع قرمز و ناسالم برای همه» گزارش شده است.
بنا بر این گزارش، شاخص آلودگی هوا در برخی از مناطق این استانها در «وضع نارنجی» قرار دارد.
ممنوعیت صدور مجوز طرح ترافیک در تهران
روزنامه شرق نیز دوشنبه نوشت که با تداوم شرایط ناسالم هوا، ستاد اضطرار آلودگی هوای تهران از ممنوعیت صدور مجوز طرح ترافیک روزانه تا بهبود وضعیت خبر داده است.
به این ترتیب، شهروندان تهرانی تا زمان تغییر شاخص کیفیت هوا نمیتوانند مجوزهای روزانه تردد در محدوده طرح ترافیک را دریافت کنند.
در تیرماه، مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، گفت آلودگی هوای پایتخت که تشدید شده ناشی از ترافیک یا وارودگی دما نبوده و بخشی از آن به خاطر کمآبی و خشکسالی است.
او افزود: «با فضای سبز و مصرف بهینه آب باید مقابل آلودگی بایستیم.»
آلودگی هوا در «نیمی از کشور»
وبسایت تابناک نیز به نقل از محمداصغری، کارشناس هواشناسی، نوشت که «آلودگی هوا نیمی از کشور را فرا گرفته» و در حال حاضر، شهرهای صنعتی و کلانشهرهایی مانند تهران، البرز، خوزستان، اصفهان، مرکزی، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و سمنان با آلودگی هوا دست و پنجه نرم میکنند.
یکشنبه ۱۸ آبان، علیرضا رییسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت گفت در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۸ هزار و ۹۷۵ نفر در کشور بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست دادهاند.
او افزود: «این آمار معادل فوت ۱۶۱ شهروند در روز و حدود هفت شهروند در هر ساعت است.»
همچنین به گفته معاون بهداشت وزارت بهداشت، برآوردها نشان میدهد مرگهای منتسب به آلودگی هوا در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۷.۲ میلیارد دلار زیان اقتصادی به کشور وارد کرده است.
رویداد۲۴ دوشنبه ۱۹ آبان نوشت طرح دارویار که قرار بود مابهالتفاوت افزایش قیمت دارو را از طریق بیمهها جبران کند، هنوز به هدف اصلی خود نرسیده و بار مالی آن مستقیما بر دوش مردم افتاده است.
این رسانه افزود: «در عمل، افزایش نرخ ارز و کاهش نقدینگی شرکتهای واردکننده دارو و تجهیزات، همراه با تورم عمومی و رشد هزینههای بستهبندی، حملونقل و انرژی، موجب شده است که مراکز درمانی نتوانند به صورت مستمر نیازهای خود را تامین کنند و بیماران ناچار شوند دارو و ملزومات درمانی را شخصا از بازار تهیه کنند.»
بر اساس این گزارش، جهش قیمت دارو نتیجه همزمان سه عامل کلیدی است که هر یک نقش تعیینکنندهای در نابهسامانی بازار دارو دارند.
نخست، ناکامی طرح دارویار سبب شده مابهالتفاوت افزایش قیمتها بهجای بیمهها از جیب مردم پرداخت شود.
دوم، ناترازی مالی در سازمان تامین اجتماعی و بیمهها با وجود تعرفههای ثابت، مانع از جبران واقعی هزینهها شده است.
و سوم، فعالیت شبکههای سودجو و مافیای دارو با احتکار و فروش آزاد، زمینه حفظ قیمتها در سطحی بالاتر از نرخ واقعی را فراهم کرده است.
روزنامه خراسان نیز ۱۹ آبان در گزارشی به بحران افزایش قیمت دارو پرداخت و نوشت: «شرکتهای خاص با انحصار در واردات و توزیع دارو، قیمتها را بهصورت مصنوعی بالا نگه میدارند.»
این نخستین بار نیست که گزارشهایی از افزایش قیمت دارو در ایران منتشر میشود.
پیشتر و در پی فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل، گزارشهای مردمی رسیده به ایراناینترنشنال حاکی از آن بود که قیمت دارو در ایران، از داروهای خاص گرفته تا قرص و شربت سرماخوردگی، چندین برابر شده و شهروندان برای تهیه اقلام مورد نیازشان گاهی باید به چندین داروخانه سر بزنند.
با پایان مهلت ۳۰ روزهای که در مکانیسم ماشه قطعنامه شورای امنیت پیشبینی شده بود، همه تحریمهای پیشین این نهاد علیه جمهوری اسلامی از ششم مهر دوباره به اجرا درآمد و آثار آن بهسرعت در اقتصاد ایران نمایان شد.
۱۲ مهر، کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی با اشاره به تعلل بانک مرکزی در اختصاص ارز دارو، نسبت به بروز «فجایع انسانی» هشدار داد.
سلمان اسحاقی، سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، در آن زمان تعلل بانک مرکزی در تامین ارز دارو را ناشی از «عدم درک درست نسبت به سلامت کشور» دانست و گفت: «بانک مرکزی فکر میکند این ارز هم مانند تخصیص ارز به کالاهایی چون موبایل، ماشین و مواردی از این دست است.»
مدنی شامگاه یکشنبه ۱۸ آبان در مصاحبه با فاکسنیوز دیجیتال گفت: «این ورشکستگی آبی جایگاه ایران را در صحنه جهانی تضعیف میکند. اگر مقامهای جمهوری اسلامی بخواهند بر ایدئولوژی خود پافشاری کنند و با غرب در ستیز بمانند، ناچارند از منابع طبیعی استفاده کنند و آنها را بسوزانند؛ اما وقتی آبی نباشد، توان و تابآوری نیز کاهش مییابد.»
او که سالها نسبت به سوءمدیریت محیطزیستی در ایران هشدار داده است، افزود بحران کنونی آب در کشور قابل پیشبینی بود.
این کارشناس برجسته محیط زیست ادامه داد: «وضعیت ورشکستگی آبی یکشبه ایجاد نشده است. خانه از قبل در حال سوختن بود و افرادی مانند من سالها پیش به حکومت هشدار داده بودند که چنین وضعیتی در راه است.»
در روزهای اخیر، ابعاد تازهای از بحران کمآبی در ایران آشکار شده و این وضعیت زنگ خطر جدی را برای زندگی روزمره مردم و تداوم فعالیت بسیاری از صنایع به صدا درآورده است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب مشهد، دومین شهر بزرگ ایران از نظر جمعیت، ۱۸ آبان اعلام کرد ذخیره آب سدهای تامینکننده این شهر به کمتر از سه درصد رسیده است.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، نیز از قطعی شبانه آب در کشور خبر داد و از مردم خواست ذخیرهساز خانگی نصب کنند.
ورشکستگی آبی و «روز صفر»
مدنی در ادامه مصاحبه خود به فاکسنیوز گفت ایران درگیر شدیدترین خشکسالی خود در چند دهه اخیر است و این بحران میتواند به تخلیه احتمالی تهران منجر شود و ثبات حکومت و برنامه هستهای جمهوری اسلامی را با تهدید روبهرو کند.
او افزود: «نشانهها از مدتها پیش آشکار بود و اکنون شعلههای بحران انکارناپذیرند. ما درباره روز صفر صحبت میکنیم؛ زمانی که شیرهای آب در تهران و دیگر شهرهایی که پیشتر از کمآبی مصون بودند، خشک خواهند شد.»
این کارشناس ورشکستگی آبی ایران را نتیجه دههها سوءمدیریت دانست و تاکید کرد خشکسالی طولانی و تغییرات اقلیمی بر وخامت اوضاع افزودهاند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس پیشتر گزارش داد از میان پنج سد اصلی تامینکننده آب تهران، یکی بهطور کامل خشک شده و دیگری با کمتر از هشت درصد ظرفیت در حال فعالیت است.
همزمان با تشدید بحران آب و ناتوانی جمهوری اسلامی در مدیریت منابع، محسن اراکی، عضو مجلس خبرگان رهبری، رعایت نشدن حجاب اجباری مورد نظر حکومت در خیابانها را عامل بحران آب، خشکسالی و کاهش بارندگی در ایران دانست.
تاثیر بحران آب بر برنامه هستهای حکومت
رییس موسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل در ادامه سخنان خود به افزایش نارضایتیهای عمومی در پی بحران کمآبی پرداخت و گفت فروپاشی زیرساختهای حیاتی میتواند به ناآرامیهای گستردهتری در ایران دامن بزند.
مدنی اضافه کرد: «اگر کمبود آب و برق ادامه یابد، برنامه هستهای نیز تحت تاثیر قرار خواهد گرفت... کاهش بارندگی به معنای تولید کمتر برقآبی است که در نهایت به قطع آب و برق منجر میشود.»
او با اشاره به تشدید تحریمها و رویکرد جمهوری اسلامی هشدار داد: «ایران در وضعیت مقاومت قرار دارد و تداوم این وضعیت فشار بیشتری بر اکوسیستم، منابع طبیعی و ذخایر آبی کشور وارد میکند؛ اما در عین حال به نگرانیها درباره ناامنی غذایی و وابستگی روزافزون به واردات مواد غذایی نیز دامن میزند.»
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۱۵ آبان گفت اگر در آذرماه باران نبارد، آب در تهران جیرهبندی خواهد شد و اگر باز هم باران نبارد، باید برای تخلیه تهران اقدام کرد.
با این حال، مدنی تخلیه تهران را «غیرمحتمل» دانست و گفت: «مردم شغل دارند و کودکان به مدرسه میروند، بنابراین چنین اقدامی یکشبه ممکن نیست.»
به گزارش عصر ایران که یکشنبه ۱۸ آبان منتشر شده، استاندار خوزستان گفته خاموشی این فلر در دستور کار است و مقامات استانی د رحال پیگیری آن هستند.
فلرهای نفتی، مشعلهایی هستند که در میادین نفت و گاز و پالایشگاهها برای سوزاندن گاز مازاد یا همراه نفت به کار میروند؛ گازی که بهدلیل نبود زیرساخت استفاده نمیشود و در نتیجه بهصورت کنترلشده سوزانده میشود و موجب اتلاف منابع و آلودگی شدید هوا میگردد.
هیدروژن سولفید گازی بسیار سمی، خورنده و قابلاشتعال است که بوی «تخممرغ گندیده» میدهد و در غلظتهای بالا بهسرعت حس بویایی را از کار میاندازد و میتواند بدون نشانههای اولیه باعث خفگی و مرگ شود.
به گزارش عصر ایران، صدها فلر نفتی سالهاست در میدانهای نفتی در خوزستان میسوزند که سلامت کارکنان این میدانها و مردم ساکن روستاهای اطراف آنها را به خطر انداخته و یکی از عوامل اصلی افزایش بیماریهای تنفسی مرگبار در خوزستان است.
جعفر مجدمی، رییس شورای اسلامی بخش غیزانیه، در استان خوزستان با اشاره به سابقه تاریخی سوختن فلرها در این استان به عصر ایران گفت: «آتش این فلرها علاوه بر هدررفت سرمایه ملی، یکی از مهمترین منابع آلودگی زیستمحیطی در غیزانیه و مناطق نفتخیز خوزستان است.»
عصر ایران نوشته گزارشهای میدانی نشان میدهد گازهای سمی ناشی از این فلرها علاوه بر افزایش بیماریهای تنفسی، قلبی و حتی اختلالات هورمونی و کلیوی در مردم محلی، به حیوانات وحشی هم آسیب زده و از جمله موجب ریزش مو و تغییر رنگ پوست آنها شده است.
این رسانهها در ادامه با استناد به گفته کارشناسان نوشته سوزاندن روزانه بین ۶ تا ۱۵ میلیون مترمکعب گاز ترش موجب تولید ۹ میلیون تن آلاینده گازی در هوا میشود.
بر اساس این گزارش، استاندار خوزستان با اشاره به راههای عملی برای تزریق این گازها به چاهها برای استخراج نفت و یا تبدیل آنها به سوخت، وعده داده «تا پایان سال ۱۴۰۵ چارچوب خاموشی فلرها مشخص شود تا در سال ۱۴۰۶ دیگر هیچ فلر فعالی در خوزستان روشن نباشد».
این وعده در حالی داده میشود که به گزارش عصر ایران در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ قراردادی با عنوان «قرارداد ۲۸ مخزن» برای خاموشکردن فلرها منعقد شد، اما در عمل هیچ فلری خاموش نشده است.
اقدامی که علاوه بر هزینه انسانی و زیستمحیطی، زبان اقتصادی هنگفتی هم در پی دارد. ۲۸ آبان ۱۴۰۳، دیوان محاسبات کشور اعلام کرد ناترازی گاز در سال ۱۴۰۲ به ۶۳/۹ میلیارد متر مکعب رسید در حالی که در همان سال ۱۸ میلیارد مترمکعب گاز به شکل گاز مشعل (فلر) هدر رفت.
سابقه آلودگی هوا در خوزستان
پیشتر در ۱۵ آبان اعلام شد در پی افزایش آلودگی هوا در برخی مناطق ایران، وضعیت هوای شهر اهواز در محدوده بنفش و بسیار ناسالم ثبت شده است. علاوه بر اهواز، اهالی ۱۳ شهر استان خوزستان در کنار تهران و اصفهان، همچنان با آلودگی شدید هوا دست و پنجه نرم میکنند.
رسانههای ایران گزارش دادند مطابق دادههای سامانه پایش کیفی هوای کشور، پنجشنبه ۱۵ آبان شاخص آلایندههای ذرات معلق در ایستگاههای پادادشهر اهواز و کارون، از مرز ۲۰۰ واحد عبور کرده و در محدوده بنفش و بسیار ناسالم قرار گرفته است؛ وضعیتی که سلامت همه گروههای سنی را تهدید میکند و دادن هشدارهای ویژه را برای پرهیز از حضور در فضاهای باز، ضروری میسازد.
این در حالی است که برخی رسانهها همچون خبرگزاری ایرنا، شاخص آلودگی هوا در اهواز را ۵۰۰ اعلام کردهاند که نشاندهنده وضعیت خطرناک برای تمام گروههای سنی است.
بر پایه این گزارش، میزان آلودگی هوا در سایر مناطق استان نیز در شرایط بحرانی قرار دارد.
این شاخص در شهرهای آبادان ۱۷۶، اندیمشک ۱۵۷، بهبهان ۱۵۵، خرمشهر ۱۶۸، دشت آزادگان ۱۷۴، شادگان ۱۷۱، شوشتر ۱۷۱، ملاثانی ۱۸۱ و هویزه ۱۷۱ بوده و در وضعیت قرمز ثبت شدهاند که به معنای ناسالم برای همه گروههای سنی و بهویژه گروههای حساس است.
