تصاویر و ویدیوهای منتشر شده احمد صادقی، سفیر جمهوری اسلامی، را در حال خروج از سفارتخانه در کانبرا، پایتخت استرالیا، ساعاتی پس از صدور دستور خروج او از این کشور نشان میدهد. همزمان استرالیا مداخله اسرائیل در کشف عملیات یهودستیزانه جمهوری اسلامی در این کشور را رد کرد.
پیشتر نیز گزارش شده بود که دیپلماتهای سفارت جمهوری اسلامی در کانبرا ساعاتی پس از اعلام اخراج، نیمهشب و زیر پوشش تاریکی پایتخت استرالیا را ترک کردند؛ اقدامی که در پی افشای نقش جمهوری اسلامی در هدایت دو حمله ضدیهودی در سیدنی و ملبورن و اخراج بیسابقه سفیر ایران از زمان جنگ جهانی دوم صورت گرفت.
شاهدان محلی گفتند سه مرد از ساختمان سفارت خارج شدند، صورتهایشان را با کاپشن پوشاندند و به سرعت سوار خودرویی شدند که بیرون منتظر بود. احمد صادقی، سفیر جمهوری اسلامی، تنها نیم ساعت پیش از کنفرانس خبری دولت از تصمیم اخراج مطلع شد و همراه با سه دیپلمات دیگر مامور به ترک خاک استرالیا شد.
آنتونی آلبانیز، نخستوزیر استرالیا، اعلام کرد اطلاعات سازمان امنیت داخلی (ASIO) به روشنی نشان داد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هدایت دو حمله آتشافروزی در رستوران «لوئیس کانتیننتال کیچن» سیدنی و کنیسه آدس اسرائیل ملبورن را بر عهده داشته است. او گفت این حملات با انگیزه یهودستیزی و ایجاد تفرقه در جامعه استرالیا انجام شد.
به گفته آلبانیز، این اتهامات «سطح تازهای» از مداخله خارجی را نشان میدهد: «این اقدام مستقیم و خشونت خارجی علیه استرالیاییهاست که با تامین مالی و استفاده از شبکههای جنایی در این کشور انجام شد.»
او افزود مدارک انتقال پول از ایران به عاملان محلی «کاملاً روشن» است.
پنی وانگ، وزیر امور خارجه استرالیا، این تصمیم را «بیسابقه پس از جنگ جهانی دوم» خواند و هشدار داد حدود چهار هزار شهروند استرالیایی مقیم ایران هرچه زودتر کشور را ترک کنند. او تاکید کرد حملات ضدیهودی «خط قرمز را رد کرده» و دولت نمیتواند آن را تحمل کند.
تونی برک، وزیر امور داخلی، نیز در واکنش به ادعای اسرائیل مبنی بر اینکه مداخله تلآویو باعث اخراج سفیر ایران شده، گفت: «مزخرف کامل است. بین دریافت این ارزیابی و آغاز تصمیمگیری ما حتی یک دقیقه فاصله نیفتاد.»
او افزود شاید عاملان مستقیم از نقش سپاه پاسداران بیخبر بودهاند، اما این چیزی از جدیت موضوع کم نمیکند.
اپوزیسیون استرالیا از تصمیم دولت استقبال کرد اما آن را دیرهنگام دانست. اندرو هستی، وزیر امور داخلی دولت سایه، گفت: «سال گذشته خواستار اخراج سفیر شده بودیم. این تصمیم پیام روشنی به حکومت ایران میفرستد که چنین رفتارهایی تحمل نخواهد شد.»
میکائیلا کش، وزیر امور خارجه دولت سایه، نیز انتقاد کرد چرا دولت آلبانیز سپاه پاسداران را زودتر در فهرست گروههای تروریستی قرار نداده است.
در مقابل، وانگ گفت اقدامهای دولت کنونی «سختتر از هر دولت پیشین» بوده است.
الگرا اسپندر، نماینده مستقل پارلمان، نیز افزود: «تروریستی شناختن سپاه مدتها به تاخیر افتاده بود.»
سازمان امنیت داخلی استرالیا در بیانیهای اعلام کرد جمهوری اسلامی علاوه بر دو حمله تاییدشده، احتمالاً در دیگر حملات نیز نقش داشته است.
با این افشاگری، روابط دیپلماتیک تهران و کانبرا به بحرانی بیسابقه رسیده و اخراج سفیر جمهوری اسلامی نقطه عطفی در تاریخ سیاست خارجی استرالیا بهشمار میرود.
در همین حال، آنتونی آلبانیز، بامداد چهارشنبه با دفاع از تصمیم خود برای خارج کردن دیپلماتهای استرالیا از تهران به دیلی تلگراف گفت جمهوری اسلامی سابقه «بیاحترامی به دیپلماتها» را دارد و به همین دلیل تخلیه آنها از تهران حیاتی بود.
او درباره اخراج سفیر جمهوری اسلامی از استرالیا هم گفت این اقدام، سیاسی نبوده و در پی دریافت گزارشها از سوی سازمان اطلاعات امنیتی استرالیاانجام شده است.
آلبانیز گفت: «ما گزارشهای کاملی دریافت کردیم مبنی بر اینکه آنها مطمئن بودند. شما باید مطمئن باشید. بسیار روشن بگویم که اخراج یک دیپلمات اقدامی سیاسی نیست. این کاری نیست که بهسادگی انجام شود.»
نخستوزیر استرالیا همچنین درباره نقش اسرائیل در ارائه اطلاعات در این زمینه افزود: «این عملیات بهطور قاطع، یک عملیات استرالیایی بود. سازمانهای اطلاعاتی با هم گفتوگو کردند، اما اینجا باید حق را به مدیرکل مایک برجس و دوستانمان در سازمان اطلاعات امنیتی استرالیاداد. این چیزی است که استرالیاییها باید به آن افتخار کنند.»
این دیپلمات افزود بازرسیها تنها شامل تاسیسات هستهای خواهد بود که تحت تاثیر حملات آمریکا و اسرائیل قرار نگرفتهاند.
به نوشته آسوشیتدپرس، این تحول که جمهوری اسلامی در حال بررسی بازگشت نسبی به همکاری با آژانس است، نخستین نشانه جدی پس از ماهها بنبست محسوب میشود.
از زمان جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل و حملات هوایی آمریکا به برخی از سایتهای حساس اتمی، تهران تمام همکاریها با آژانس را متوقف کرده و جامعه جهانی عملاً در تاریکی قرار گرفته است.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، سهشنبه در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز تایید کرد که نخستین گروه بازرسان وارد ایران شدهاند و مذاکرات برای تعیین سازوکار عملی از سرگیری بازرسیها ادامه دارد.
گروسی تاکید کرد حضور بازرسان برای هرگونه گفتوگوی جدی درباره آینده برنامه هستهای ایران حیاتی است.
اروپاییها نیز که در هفتههای اخیر تلاش داشتند راهی برای جلوگیری از فعال شدن «مکانیسم ماشه» بیابند، این اقدام تهران را نشانهای از جدی گرفتن تهدید بازگشت تحریمهای سازمان ملل ارزیابی کردهاند.
بر اساس توافقی که ابتدای سال میان واشینگتن و سه کشور اروپایی حاصل شد، اگر جمهوری اسلامی تا پایان اوت به تعهدات مشخصی از جمله پذیرش بازرسیها عمل نکند، روند بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل که پیش از برجام اعمال شده بود، آغاز خواهد شد.
آسوشیتدپرس نوشت کشورهای اروپایی پس از بمباران تاسیسات اتمی ایران از سوی اسرائیل و آمریکا، نگرانی عمیقی نسبت به وضعیت ذخایر اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در ایران پیدا کردهاند. این ذخایر در آستانه سطح تسلیحاتی قرار دارد و نبود نظارت آژانس باعث شده ارزیابی دقیق از حجم و حتی مکان آن امکانپذیر نباشد.
یک دیپلمات غربی به آسوشیتدپرس گفت که بازگشت نسبی بازرسان، اگرچه محدود به سایتهایی است که آسیب ندیدهاند، اما میتواند زمینهساز تفاهمهای بعدی باشد.
او تاکید کرد: «تا زمانی که دسترسی کامل برقرار نشود، نگرانیها درباره ابعاد نظامی احتمالی برنامه هستهای ایران برطرف نخواهد شد.»
جمهوری اسلامی همچنان تاکید میکند که برنامه هستهایاش صلحآمیز است و بر اساس انپیتی، حق استفاده از انرژی هستهای را دارد.
با این حال، به گزارش آسوشیتدپرس، دیپلماتهای اروپایی میگویند سطح بالای غنیسازی و نبود شفافیت، عملاً اعتماد جامعه جهانی را از بین برده است.
در همین حال، روسیه و چین پیشنویس قطعنامهای را در شورای امنیت مطرح کردهاند تا زمان انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که در آن به مکانیسم ماشه نیز پرداخته شده، تا بهار آینده تمدید شود.
آسوشیتدپرس در گزارش خود تاکید کرده که بعید است این طرح در میان ۱۵ عضو شورا حمایت کافی کسب کند، زیرا اشارهای به شروط اروپاییها در قبال ایران ندارد.
یک تحلیلگر امور هستهای به این خبرگزاری گفت: «جمهوری اسلامی با این اقدام در واقع میخواهد زمان بخرد و فشار اروپا را کم کند. اما اگر توافق جامعتری حاصل نشود، بازگشت تحریمها اجتنابناپذیر است.»
رافائل گروسی سهشنبه چهارم شهریور در مصاحبه با فاکس نیوز گفت بازگشت بازرسان به ایران پس از حملات هوایی آمریکا که موجب خروج آنها شد، اکنون در دست بررسی است.
او افزود: «وقتی حملات آغاز شد، روشن بود که دیگر امکان بازرسی وجود ندارد. شرایط، شرایط جنگی بود. بنابراین ما کشور را ترک کردیم و از آن زمان تاکنون در حال گفتوگو با ایران برای بازگشت بودهایم.»
گروسی گفت که ایران بهعنوان عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای موظف به پذیرش بازرسیهاست و بدون حضور بازرسان «هیچ مذاکره جدی شکل نخواهد گرفت».
در همین حال والاستریت ژورنال، سهشنبه چهارم شهریور گزارش داد که گروسی اخیراً پس از دریافت تهدید مشخص از سوی جمهوری اسلامی تحت حفاظت ۲۴ ساعته نیروهای ویژه اتریش قرار گرفته است.
بهنوشته این روزنامه، واحد ویژه نیروهای امنیتی اتریش موسوم به «کبرا» مامور حفاظت دائمی از مدیرکل آژانس شده و زندگی عادی او تغییر کرده است. مقامات جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه، گروسی را تهدید کردند.
فاکس نیوز همچنین گزارش داد گروسی در سفر به واشینگتن با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، دیدار کرده و طرف آمریکایی خواهان ارزیابی شرایط برای احتمال ازسرگیری مذاکرات دوجانبه پیش از حملات بوده است.
او درباره رویکرد کلی کاخ سفید گفت: «دولت ترامپ بهطور کلی از هر نوع مذاکره با ایران عقبنشینی کرده، در حالیکه اروپاییها با تمام قوا پیش میروند. بازسازی این گفتوگو بسیار پیچیده است، اما غیرممکن نیست.»
در همین حال، آخرین دور مذاکرات هستهای میان ایران و سه کشور اروپایی در ژنو بدون نتیجه مشخص پایان یافت. نورنیوز، رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، نوشت ریاست هیئت جمهوری اسلامی را مجید تختروانچی و کاظم غریبآبادی بر عهده داشتند و محور گفتوگوها تهدید اروپا به فعالسازی مکانیسم ماشه و تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ بود.
لارنس نورمن، خبرنگار والاستریت ژورنال، گزارش داد وعدههای ایران «فاقد جزئیات کافی» بوده و یک منبع اروپایی نیز به الحدث گفت: «زمان اتخاذ تصمیمهای راهبردی علیه ایران فرا رسیده است.»
به گزارش رویترز، اروپاییها شرط کردهاند ازسرگیری بازرسیهای آژانس، ارائه گزارش دقیق درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و ورود به روند دیپلماتیک با آمریکا باید محقق شود.
جمهوری اسلامی اما تاکنون گفتوگوی مستقیم با واشینگتن را رد کرده است. در همین ارتباط، ایراناینترنشنال پیشنویس قطعنامه پیشنهادی روسیه را مشاهده کرده که خواستار تمدید شش ماهه قطعنامه ۲۲۳۱ است؛ طرحی که بهگفته ریچارد نفیو، مقام پیشین وزارت امور خارجه آمریکا، میتواند دسترسی به مکانیسم ماشه را «بهطور موقت مسدود کند». او هشدار داد این اقدام به ایران «چند ماه وقت برای پیشبرد برنامهای میدهد که نباید».
در این میان، عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی به الشرق الاوسط گفت تهران به شرط ارائه تضمینهای امنیتی آماده مذاکره با آمریکا است.
او تاکید کرد آنچه آمریکا در حملات نظامی به دست نیاورد، در میز مذاکره هم به دست نخواهد آورد.
او همچنین گفت مذاکرات با اروپاییها و آژانس ادامه دارد و تهران همچنان به «راه حل دیپلماتیک» متعهد است.
با این حال، علی خامنهای بار دیگر مخالفت خود را با هرگونه مذاکره «زیر فشار» اعلام کرده و گفته است آمریکا ذاتاً دشمن است و مذاکره این واقعیت را تغییر نمیدهد. او یکشنبه دوم شهریور هشدار داد کسانی که مدافع گفتوگوی مستقیم با واشینگتن هستند ماهیت «حل نشدنی» این دشمنی را نادیده میگیرند.
گروسی در پایان مصاحبه خود با فاکس نیوز تاکید کرد نقش آژانس در هر توافقی حیاتی است و بدون بازرسیها هیچ روندی پایدار نخواهد بود.
او گفت: «اروپاییها میخواهند ببینند آیا ایران همکاری میکند، بازرسیها را میپذیرد و نشانهای از بازگشت به شرایط عادی وجود دارد یا نه.»
این در حالی است که تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه مدیرکل آژانس و مذاکرات بینتیجه ژنو، چشمانداز هرگونه توافق را بیش از پیش مبهم کرده است.
این روزنامه سهشنبه چهارم شهریور بهنقل از یک منبع آگاه نوشت که واحد ویژه نیروهای امنیتی اتریش، موسوم به «کبرا»، حفاظت از گروسی را برعهده دارد.
بهنوشته والاستریت ژورنال، این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که سازمان اطلاعات اتریش گزارشی از یک طرف ثالث مبنی بر وجود تهدید علیه مدیرکل آژانس دریافت کرد. مقر آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین قرار دارد.
به گفته یکی از نزدیکان مدیرکل آژانس، گروسی در روزهای اخیر گفته حفاظت ۲۴ ساعته زندگی عادی او را کاملاً تغییر داده و به او هشدار داده شده است که این تهدید را بسیار جدی بگیرد.
در جریان جنگ ۱۲ روزه و پس از آن، مقامهای جمهوری اسلامی رافائل گروسی را متهم کردند که با گزارشهای جانبدارانه درباره فعالیتهای هستهای تهران، زمینهساز جنگ شدند.
جمهوری اسلامی گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی را دلیل ایجاد نگرانیهای بیاساس درباره برنامه هستهای خود دانسته و خواستار محاکمه و برکناری گروسی شدهاند. علی لاریجانی، پیش از آنکه مجددا بهعنوان دبیر شورایعالی امنیت ملی منصوب شود، ۲۹ خرداد آشکارا گروسی را تهدید کرد و گفت که تهران به حساب او خواهد رسید. او دو روز بعد نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «جنگ تمام شود به حساب گروسی خواهیم رسید.»
امیرسعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل، نیز ۳۱ خرداد در نامهای به دبیرکل این سازمان و رییس شورای امنیت، از گروسی به دلیل «رویکردش نسبت به فعالیتهای صلحآمیز هستهای جمهوری اسلامی» شکایت کرد.
علی مظفری، معاون رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی نیز ۱۱ تیر درباره محاکمه غیابی رافائل گروسی گفت:«وقتی این فرد با اقدامات فریبکارانه و گزارش مزورانه مقدمات این جنایت را فراهم کرد باید پاسخگو باشد.»
پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، گروسی در عملیاتی محرمانه و با موافقت تهران، بازرسان آژانس را بهدلیل نگرانیهای امنیتی از ایران خارج کرد.
به گفته مقامها، گروسی ــ دیپلمات باسابقه آرژانتینی و نامزد احتمالی جانشینی آنتونیو گوترش در سمت دبیرکلی سازمان ملل در سال آینده ــ از اواخر ژوئن تحت حفاظت نیروهای ویژه «کبرا» قرار گرفت.
این نیروی تاکتیکی برای مقابله با تهدیدهای جدی از جمله طرحهای تروریستی و حفاظت از مقامات بلندپایه مانند صدراعظم اتریش بهکار گرفته میشود. در موارد تهدید مشخص علیه شخصیتهای مهم، افسران مسلح با مسلسلهای دستی و حداقل دو خودرو ضدگلوله بهطور دائم در اختیار هدف تهدید قرار میگیرند.
یک منبع مطلع به والاستریت ژورنال تاکید کرد که مقامهای اتریشی بر اساس اطلاعاتی درباره تهدید مشخص علیه گروسی از سوی افراد مرتبط با جمهور اسلامی ایران اقدام کردند. منبع دیگری نیز به این روزنامه گفت این تهدید جدی تلقی شده است.
فردریک دال، سخنگوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز گفت: «ما تایید میکنیم که اتریش یک واحد کبرا به حفاظت از مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اختصاص داده است، اما نمیتوانیم منبع تهدید را مشخص کنیم.»
وزارت کشور اتریش و نیز نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد به پرسشهای والاستریت ژورنال در این زمینه جواب ندادند.
روابط ایران و گروسی از زمان روی کار آمدن او در سال ۲۰۱۹ همواره پرتنش بوده است. او پیشتر نیز در دوره پیش از توافق هستهای ۲۰۱۵ در آژانس فعال بود و همان زمان نیز اختلافهایی با تهران داشت. گروسی با وعده برخورد قاطع با فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی و با حمایت دولت نخست ترامپ به ریاست آژانس رسید.
گروسی در زمان مدیریت خود تلاش کرده جمهوری اسلامی را به محدود کردن نقضهای توافق هستهای وادار کند و شش سال است که با مانعتراشیهای تهران بر سر راه تحقیق درباره مواد هستهای اعلامنشده روبهروست. پس از خروج آمریکا از برجام در دوره ترامپ، جمهوری اسلامی تقریباً تمام محدودیتهای توافق را کنار گذاشت و تا خرداد ماه امسال و پیش از جنگ ۱۲ روزه ذخایری از اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی اندوخت که برای ساخت حدود ۱۰ سلاح هستهای کافی است.
با وجود این تنشها، گروسی همچنان با مقامهای جمهوری اسلامی در ارتباط است و بارها به تهران سفر کرده است. او سهشنبه چهارم شهریور اعلام کرد پس از گفتوگوهای اخیر، یک تیم ابتدایی بازرسان به ایران بازگشته، هرچند آنها هنوز به سایتهای هستهای دسترسی ندارند و تنها اجازه یافتهاند از نیروگاه اتمی بوشهر بازدید کنند.
