دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بیبیسی را تهدید کرده است که در صورت برآورده نشدن مجموعهای از خواستههایش تا پایان هفته جاری، از این شبکه شکایت خواهد کرد. غرامت مد نظر این دعوی حقوقی یک میلیارد دلار و دلیل آن «تحریف عمدی و ویرایش فریبکارانه» سخنرانی ترامپ اعلام شده است.
به گزارش فایننشالتایمز، تیم حقوقی ترامپ در نامهای به رسانه بریتانیایی بیبیسی، این شبکه را متهم کرده است که با «ویرایش فریبکارانه و گمراهکننده» یکی از سخنرانیهای رییسجمهوری آمریکا که در ششم ژانویه ۲۰۲۱ ایراده شده بود، قصد داشته در انتخابات ریاستجمهوری سال گذشته دخالت کند.
این بخش از سخنرانی ترامپ پاییز سال گذشته در قالب یک فیلم مستند در برنامه «پانوراما» پخش شد.
در این نامه تا پایان همین هفته به بیبیسی مهلت داده شده است که «اظهارات نادرست، تحقیرآمیز، تحریکآمیز و افتراآمیز» را پس بگیرد و علاوه بر عذرخواهی از ترامپ، خسارت واردشده به اعتبار او را جبران کند.
در ادامه نامه آمده است که اگر تا جمعه این خواستهها پاسخ نگیرند، ترامپ «چارهای جز پیگیری همه راههای قانونی برای جبران خسارات مالی و حیثیتی» نخواهد داشت.
بیبیسی در پاسخ گفته است «در زمان مناسب» به این درخواستها واکنش نشان خواهد داد.
تهدید حقوقی ترامپ در حالی مطرح میشود که او طی سال گذشته چند شکایت مشابه علیه رسانههای آمریکایی مطرح کرده است؛ از جمله علیه شبکههای پارامونت و ایبیسی که به ترتیب با پرداخت ۱۶ و ۱۵ میلیون دلار پروندههای افترا را مختومه کردند.
در میانه این بحران، سمیر شاه، رییس بیبیسی، روز دوشنبه پذیرفت که این شبکه در نحوه ویرایش ویدیو از سخنرانی ترامپ «دچار اشتباه در قضاوت» شده است.
او گفت نسخه پخششده از سخنان ترامپ «چنین القا میکرد که او مستقیماً هوادارانش را به خشونت فراخوانده» است؛ سخنانی که در همان روز منجر به یورش هواداران ترامپ به ساختمان کنگره آمریکا شد.
اما شاه از یک یادداشت درز کرده که نحوه پوشش این سخنرانی و سایر موارد از جمله جنگ غزه و حقوق تراجنسیتیها را مورد انتقاد قرار داده، نیز انتقاد کرد. به گفته او، این یادداشت تصویری «ناقص» از تصمیمگیریهای داخلی بیبیسی ارائه میدهد.
نویسنده این یادداشت، مایکل پرسکات، سردبیر پیشین سیاسی ساندی تایمز است. افشای این سند به استعفای تیم دیوی، مدیرکل بیبیسی، و دبورا ترنس، رییس بخش خبر در روز یکشنبه انجامید.
پرسکات در این یادداشت بیبیسی را به «شکستهای پیاپی در پوشش اخبار مربوط به ترامپ و جنگ غزه» متهم کرده و گفته بود هشدارهایش نادیده گرفته شده است.
در واکنش به این بحران، دولت بریتانیا از استقلال بیبیسی دفاع کرد. سخنگوی کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، گفت او بر خلاف ادعای ترامپ، بیبیسی را «فاسد یا جانبدار» نمیداند.
اما نایجل فراژ، رهبر حزب رفورم بریتانیا، گفت که در جریان بحران بیبیسی با ترامپ گفتوگو کرده و رییسجمهوری آمریکا «بسیار خشمگین» است.
برخی منابع درون بیبیسی میگویند اختلافهای داخلی بر سر نحوه مدیریت تحریریه به شکاف عمیق در هیئتمدیره انجامیده است. اعضای منتقد از جمله سر رابی گیب، از منصوبان دولت بوریس جانسون، بیبیسی را متهم کردهاند که در پوشش رویدادهای آمریکا و خاورمیانه «گرایش چپگرایانه» دارد.
نیک رابینسون، مجری باسابقه بیبیسی، گفت: «مدیران ارشد در روزهای گذشته فلج شدهاند و حتی بر سر صدور یک بیانیه عذرخواهی به توافق نرسیدهاند.» او افزود این بحران، نهفقط درباره ویرایش سخنرانی ترامپ، بلکه درباره «ادعاهای گستردهتر جانبداری سازمانی» است.
در حالیکه بیبیسی با یکی از بزرگترین بحرانهای دهه اخیر روبهرو است، منابع نزدیک به این شبکه میگویند آنچه در جریان است «نبردی بر سر روح و استقلال بیبیسی» است؛ رسانهای که همزمان زیر فشار سیاسی از واشینگتن و لندن قرار دارد.
ارتش اسرائیل دوشبنه ۱۹ آبان در بیانیهای اعلام کرد «سمیر علی فقیه، عضو حزبالله که در قاچاق تسلیحات برای این گروه دخیل بود»، در هدفگیری هوایی در منطقه سریفا در جنوب لبنان کشته شد.
بهگفته ارتش، دو عضو دیگر حزبالله در حملاتی جداگانه در حومین الفوقا و الساوانا کشته شدند.
ارتش اسرائیل با اشاره به این که «از آغاز نوامبر تا کنون در مجموع ۱۵ نفر از اعضای حزبالله کشته شدهاند» اعلام کرد فعالیتهای این افراد «تهدیدی برای اسرائیل» و مغایر با تفاهمها میان لبنان و اسرائیل ارزیابی شده است.
خبرگزاری رویترز دوشنبه به نقل از سه مقام امنیتی لبنانی و دو مقام اسرائیلی نوشت اسرائیل از ارتش لبنان خواسته است تا برای خلع سلاح حزبالله دست به اقدامات جدیتری بزند و خانههای شخصی در جنوب لبنان را برای یافتن سلاحهای این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی تفتیش کند.
بر اساس گزارش رویترز، این درخواست در هفتههای اخیر مطرح شده، اما فرماندهی ارتش لبنان آن را نپذیرفته است.
به گفته مقامهای لبنانی، ارتش این کشور بیم دارد چنین اقدامی به ناآرامی داخلی منجر شود و راهبرد خلع سلاحی را که آن را «محتاطانه اما موثر» میداند، بر هم بزند.
حمله به تاسیسات حزبالله
ارتش اسرائیل صبح دوشنبه به اهدافی در جنوب لبنان حمله کرد که به گفته اسرائیل، حزبالله از آنها برای برای پرتاب راکت و تولید و نگهداری سلاحهای راهبردی استفاده میکرد.
اسرائیل اعلام کرد هدف از این حملات «خنثیسازی سلاحهای تهدیدکننده اسرائیل و جلوگیری از بازسازی زیرساختهای تروریستی حزبالله» بوده است.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که یکی از اهداف در جنوب لبنان، محلی بود که پیشتر برای پرتاب راکتهای حزبالله استفاده میشد و در ماههای اخیر فعالیتهای این گروه در آن مشاهده شده بود.
اسرائیل و لبنان آذر ۱۴۰۳ برای برقراری آتشبس و اجرای قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد به توافق دست یافتند.
اسرائیل در ماههای گذشته بارها حزبالله را به نقض توافق آتشبس متهم کرده و حملاتی را علیه مواضع و نیروهای این گروه نیابتی تهران تدارک دیده است.
این مقام امنیتی اسرائیلی دوشنبه ۱۹ آبان در گفتوگو با کانال ۱۳ اسرائیل گفت در صورت بروز درگیری تازه با جمهوری اسلامی، اسرائیل «بسیار تهاجمیتر» از جنگ ۱۲روزه عمل خواهد کرد.
بهگفته این مقام امنیتی، اسرائیل در جنگ اخیر از تمام ظرفیتهای نظامی خود استفاده نکرده است، اما در صورت بروز درگیری بعدی «پاسخ بسیار تهاجمیتری» در دستور کار قرار خواهد گرفت.
او در واکنش به گزارش یکشنبه نیویورکتایمز درباره تلاش جمهوری اسلامی برای تقویت سامانههای پدافند هوایی خود گفت ارزیابی اسرائیل نیز این است که ایران در حال بازسازی توان پدافند هوایی خود است.
«ضرورت سرنگونی جمهوری اسلامی تا پایان دوره ترامپ»
یک مقام ارشد اسرائیلی نیز دوشنبه به شبکه کان گفت اسرائیل باید هدف سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی را تا پایان دوره ترامپ، تعیین کند.
به گفته این مقام، اسرائیل هدفی تعیین کرده یا قصد دارد هدفی تعیین کند تا در دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ، حکومت ایران را «وادار به واکنش یا فروپاشی کند.»
بر اساس گزارش نیویورک تایمز، مقامهای منطقهای و تحلیلگران درباره نابودی برنامه غنیسازی جمهوری اسلامی در حملات آمریکا تردید دارند و هشدار میدهند که در بروز جنگی دوباره میان اسرائیل و ایران تنها مساله زمان مطرح است.
این مقام تاکید کرد حملات احتمالی اسرائیل هم سامانههای پدافند هوایی جمهوری اسلامی و هم دیگر بخشهای نظامی آن را هدف قرار خواهد داد.
او افزود در صورت وقوع جنگ، احتمال میرود نیروهای حوثی در یمن نیز به اسرائیل حمله کنند.
نتانیاهو: جنگ تمام نشده
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دوشنبه گفت که تهدید جمهوری اسلامی «واقعی است اما همان تهدید سابق نیست».
او هشدار داد «نبرد برای اسرائیل هنوز تمام نشده» و کشورش در برابر این تهدیدها «با قاطعیت، ابتکار عمل و تدبیر»، عمل خواهد کرد.
نخستوزیر اسرائیل بار دیگر تاکید کرد اسرائیل «محور شر را به رهبری ایران در هم شکسته است» و اضافه کرد که اسرائیل «خطر دوگانه» تهدید هستهای و تهدید بالستیک را «دور کرده یا کاهش داده» است.
این در حالی است احمدرضا پوردستان، رییس مرکز مطالعات راهبردی ارتش جمهوری اسلامی، ۱۹ آبان گفت که حملات اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه با «فریب ناجوانمردانه» دونالد ترامپ و سازمانهای بینالمللی همراه بود.
او نوع عملیات اسرائیل در حمله به جمهوری اسلامی را «برقآسا» و «شوکآور» خواند که موجب سردرگمی و غافلگیری شد.
پوردستان افزود اسرائیل «کار نظام اسلامی را تمامشده و پیروزی خود را در تغییر این نظام قطعی میدانست؛ لذا تقریبا همه ظرفیتهای آشکار و پنهان خود را برای برتری سریع و قاطع بهکار گرفت».
او گفت که جمهوری اسلامی عملیات «وعده صادق-۳» برای حمله به اسرائیل را بارها در «اتاق بازی جنگ و میدان رزمایش» تمرین کرده بود.
اظهارات تازه مقامهای اسرائیل و پاسخهای متقابل مقامهای نظامی جمهوری اسلامی نشان میدهد تنش و بازدارندگی میان دو طرف همچنان در سطحی بالا باقی مانده و هر درگیری محدود میتواند زمینهساز دور تازهای از رویارویی مستقیم باشد.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۱۹ آبان از سفر الشرع به عنوان نخستین سفر یک رییسجمهوری سوریه به واشینگتن یاد کرد. این دیدار برخلاف عرف معمول کاخ سفید بهصورت زنده پخش نشد.
این دیدار، نماد چرخشی چشمگیر در سیاست خاورمیانهای واشینگتن و نشانه تلاش دو کشور برای عادیسازی روابط پس از ۱۴ سال جنگ داخلی سوریه است.
همچنین برخلاف مراسمهای معمول برای رهبران خارجی، الشرع از ورودی فرعی کاخ سفید وارد شد و از مقابل دوربین خبرنگاران عبور نکرد.
به گفته مقامهای آمریکایی، گفتوگوهای دو رهبر بر امنیت منطقه و همکاری در مبارزه با داعش متمرکز بوده است.
ترامپ پیش از دیدار با الشرع گفت: «فکر میکنم او کار بسیار خوبی انجام داده است. او در منطقهای دشوار قرار دارد و مردی سرسخت است اما من با او بسیار خوب کنار آمدهام.»
واشینگتن قصد دارد با حمایت از دولت جدید دمشق، انتقال سیاسی قدرت را در سوریه تثبیت کند.
منابع آگاه به رویترز گفتند که آمریکا در حال میانجیگری برای توافق امنیتی میان سوریه و اسرائیل است و همزمان برنامه استقرار نیروهای آمریکایی را در یکی از پایگاههای هوایی دمشق بررسی میکند.
سوریه نیز قرار است به ائتلاف بینالمللی ضد داعش بپیوندد. اقدامی که احتمالا در همین دیدار رسمی اعلام میشود.
همزمان شبکه انتیوی (NTV) ترکیه خبر داد که هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، همزمان با دیدار الشرع و ترامپ، در کاخ سفید حضور داشت.
چند ساعت پیش از دیدار ترامپ و الشرع، مقامهای امنیتی سوری از خنثی شدن دو طرح جداگانه داعش برای ترور رییسجمهوری موقت سوریه در ماههای گذشته خبر دادند.
وزارت کشور سوریه نیز طی روزهای اخیر عملیاتی سراسری برای بازداشت اعضای این گروه در سراسر کشور انجام داده و بیش از ۷۰ مظنون را دستگیر کرده است.
الشرع ۴۳ ساله، سال گذشته پس از حمله سریع نیروهای اسلامگرا از شمال غرب سوریه و سرنگونی حکومت بشار اسد در هشت دسامبر، قدرت را در دست گرفت.
از آن زمان، سوریه بهسرعت مسیر خود را از ائتلاف با جمهوری اسلامی و روسیه به سمت همکاری با ترکیه، کشورهای خلیج فارس و اکنون ایالات متحده تغییر داده است.
لغو موقت تحریمهای سزار
وزارت خزانهداری آمریکا دوشنبه در بیانیهای اعلام کرد ترامپ در فرمانی اجرایی مبنی بر تعلیق تحریمهای سوریه، به نهادهای دولتی دستور میدهد اقداماتی برای تسهیل بازگشت بخش خصوصی آمریکا و شرکای خارجی به همکاری اقتصادی با دمشق انجام دهند.
با وجود این، تحریمها علیه اسد، نزدیکان او، ناقضان حقوق بشر، قاچاقچیان ماده مخدر کاپتاگون، افرادی که در برنامههای گذشته تولید یا انتقال سلاحهای کشتار جمعی سوریه نقش داشتند و گروههای وابسته به داعش و القاعده، همچنان پابرجاست.
این بیانیه تاکید کرد که جمهوری اسلامی و متحدانش نیز مشمول استثنا از تحریمها نخواهند بود و هرگونه معامله با نهادهای ایرانی یا مرتبط با تهران، همچنان تحت تحریم باقی میماند.
قانون سزار مجموعهای از تحریمهای سختگیرانه است که در سال ۲۰۲۰ تصویب شد و هدف آن اعمال فشار اقتصادی بر حکومت اسد بهدلیل «جنایتهای جنگی و نقض گسترده حقوق بشر» عنوان شد.
با وجود این، لغو کامل قانون تحریمهای سزار (Caesar Sanctions Act) نیازمند رای کنگره است.
الشرع در دیدار خود از واشینگتن قصد دارد از قانونگذاران آمریکایی بخواهد برای لغو این تحریمها اقدام کنند تا سرمایهگذاری بینالمللی در بازسازی سوریه آغاز شود.
برآورد بانک جهانی نشان میدهد بازسازی سوریه پس از ۱۴ سال جنگ، بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت.
دیدار در ریاض، دیدار در واشینگتن
ترامپ و الشرع نخستین بار شش ماه پیش در عربستان سعودی دیدار کردند؛ زمانی که رییسجمهوری آمریکا از طرح خود برای لغو تحریمهای سوریه خبر داد.
هفته گذشته نیز واشینگتن اعلام کرد الشرع دیگر در فهرست «تروریستهای جهانی تحت تعقیب ویژه» قرار ندارد.
مسیر سیاسی الشرع مانند کشورش دگرگونی چشمگیری داشته است. او که در سالهای اولیه دهه ۲۰۰۰ به شبکه القاعده در عراق پیوسته بود، چندین سال را در زندانهای آمریکا گذراند و سپس به سوریه بازگشت تا علیه حکومت اسد بجنگد.
ایالات متحده در سال ۲۰۱۳ او را بهدلیل ارتباط با القاعده در «فهرست تروریستها» قرار داد.
او پس از اعلام جدایی از این گروه در سال ۲۰۱۶، نفوذ خود را در شمال غرب سوریه تثبیت کرد.
در دسامبر سال گذشته، واشینگتن جایزه ۱۰ میلیون دلاری برای دستگیری ابومحمد الجولانی (که اکنون بهنام احمد الشرع شناخته میشود) را لغو کرد و شورای امنیت سازمان ملل نیز پیش از این «تحریمهای مرتبط با تروریسم» علیه او و انس خطاب، وزیر کشورش را لغو کرد.
فیراس مقصاد، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا مستقر در نیویورک، گفت: «دیدار الشرع از واشینگتن نماد تغییری تاریخی است؛ سوریه از یک متحد تهران به عضوی از اردوگاه تحت رهبری آمریکا تبدیل شده و الشرع از یک تروریست تحت تعقیب به شریکی در مبارزه با تروریسم بدل شده است.»
او افزود: «البته خطرهای زیادی در این مسیر وجود دارد و نگرانیها درباره حقوق اقلیتها و آزادیهای فردی پابرجاست، اما این دیدار تاریخی میتواند نشانهای از آغاز مسیری تازه برای سوریه باشد.»
