انتخابات پارلمانی عراق در فضایی از بیاعتمادی عمومی و مشارکت پایین برگزار شد. بسیاری از رایدهندگان جوان این انتخابات را «ابزاری برای تقسیم دوباره ثروت نفت میان احزاب قدرتمند» میدانند.
خبرگزاری رویترز سهشنبه ۲۰ آبان در گزارشی نوشت میزان مشارکت تا نیمروز تنها کمی بیش از ۲۳ درصد اعلام شد.
مقامات کمیسیون انتخابات اعلام کردند رایگیری ساعت شش بعدازظهر به وقت محلی به پایان رسید و نتایج اولیه قرار است طی ۴۸ ساعت آینده اعلام شود.
انتظار میرود نتیجه نهایی هفته آینده اعلام شود.
گزارشها حاکی است میزان مشارکت پایینتر از رکورد ۴۱ درصدی سال ۲۰۲۱ است.
پیشبینی میشد که ائتلاف محمد شیاع السودانی بیشترین کرسیها را به دست آورد اما به اکثریت نرسد. این اتفاق احتمالا به معنی ماهها مذاکره بین احزاب شیعه و سنی و همچنین احزاب کُرد برای تقسیم پستهای دولتی و انتخاب نخستوزیر است.
فرایند رایگیری
رایگیری انتخابات پارلمانی عراق از صبح سهشنبه آغاز شد. رایگیری ویژه نیروهای نظامی، امنیتی، پیشمرگه و حشد شعبی پیش از این بهصورت الکترونیکی برگزار شده بود.
بر اساس گزارش کمیسیون عالی مستقل انتخابات، شمار نامزدهای تاییدشده برای رقابت بر سر ۳۲۹ کرسی پارلمان جدید، ۷۷۶۸ نفر است که شامل ۲۲۴۸ زن و ۵۵۲۰ مرد میشود.
تعداد کل رایدهندگان نیز ۲۱ میلیون و ۴۰۴ هزار و ۲۹۱ نفر اعلام شده که میان رایگیری عمومی، رای نیروهای نظامی و امنیتی و همچنین رای آوارگان تقسیم شدهاند.
این انتخابات با پدیدهای قابل توجه همراه بوده است: حضور بیسابقه جوانان در فهرست نامزدها.
کمیسیون عالی انتخابات اعلام کرده حدود ۴۰ درصد از نامزدهای ثبتشده کمتر از ۴۰ سال دارند که به نوشته خبرگزاری رویترز، نشاندهنده «تلاش نسل جدید برای به چالش کشیدن سلطه سیاسی شبکههای قدرت قدیمی» است.
رقبای انتخاباتی
در این انتخابات چندین ائتلاف سیاسی قدیمی مانند «ائتلاف بازسازی و توسعه» متشکل از چند حزب شیعه حضور دارند که السودانی، نخستوزیر کنونی عراق، رییس آن است.
سودانی که از سال ۲۰۲۲ در قدرت است، در پی کسب دور دوم نخستوزیری بوده و تمرکز کارزار انتخاباتیاش را بر بهبود خدمات، مبارزه با فساد و تقویت اقتدار دولت گذاشته است.
از سوی دیگر، ائتلاف «دولت قانون» به رهبری نوری المالکی، نخستوزیر پیشین، همچنان از نفوذ بالایی برخوردار است و با ائتلاف سودانی برای کسب برتری در میان گروههای شیعی رقابت میکند.
منتقدان مالکی معتقدند سیاستهای فرقهگرایانه او زمینهساز ظهور داعش در سال ۲۰۱۴ شد.
مجموعهای از احزاب وابسته به جمهوری اسلامی که گروههای مسلح خود را دارند نیز در قالب فهرستهای جداگانه در انتخابات شرکت کردهاند.
روزنامه المدی اواسط مهرماه گزارش داد ۲۰ حزب و فهرست انتخاباتی که نماینده «گروههای مسلح» یا جریانهای سیاسی دارای «شاخه نظامی» و تحت حمایت جمهوری اسلامی هستند، در انتخابات پارلمان عراق شرکت خواهند کرد.
در جبهه اهل سنت، حزب «تقدم» به رهبری محمد الحلبوسی، رییس پیشین پارلمان، مهمترین نیروی سیاسی به شمار میرود.
پایگاه اصلی این حزب در غرب و شمال عراق بهعنوان مناطق عمدتا سنینشین و شعارش «بازسازی نهادهای دولتی و توانمندسازی جوامع سنی پس از سالها درگیری و به حاشیه رانده شدن» است.
شرایط در اقلیم کردستان
در اقلیم کردستان عراق، حزب «دموکرات کردستان» به رهبری مسعود بارزانی، رهبر باسابقه کُردها، کنترل دولت خودگردان را در دست دارد.
این حزب به دنبال افزایش سهم خود از درآمدهای نفتی است که بودجه عمومی را تامین میکند.
حزب «اتحاد میهنی کردستان» به رهبری بافل طالبانی، با حزب دموکرات رقابت میکند.
این حزب خواستار برقراری روابط نزدیکتر با بغداد است و اغلب با گروههای شیعه ائتلاف میسازد تا از پایگاههای سنتی نفوذ خود دفاع کند.
در این میان، جریان مقتدی صدر، روحانی پرنفوذ شیعه، انتخابات را بهدلیل «گسترش فساد» تحریم کرده است.
با این حال، جریان صدر همچنان از طریق انتصابهای کلیدی، نفوذ گستردهای در دولت دارد.
رویترز نوشت در مجموع انتظار نمیرود این انتخابات تغییر چشمگیری در صحنه سیاسی عراق ایجاد کند، چراکه معمولا مذاکرات برای انتخاب نخستوزیر جدید اغلب مدت زیادی طول میکشد و با مصالحه بین احزاب بانفوذ به پایان میرسد.
به گزارش خبرگزاری رویترز از مسکو، لاوروف سهشنبه ۲۰ آبان گفت روسیه نسبت به اظهارات اخیر مقامهای آمریکایی که از امکان استفاده از آزمایشهای هستهای برای «اهداف ژئوپولیتیک» سخن گفتهاند، نگران است.
این اظهارات در حالی مطرح شد که در روزهای گذشته تنش میان مسکو و واشینگتن بر سر آینده پیمانهای کنترل تسلیحات افزایش یافته و دو طرف یکدیگر را به نقض تعهدات در چارچوب معاهدات هستهای متهم میکنند.
خبرگزاری دولتی «ریا» نیز به نقل از لاوروف نوشت که روسیه آمادگی دارد در صورت ازسرگیری مذاکرات سطح بالا با آمریکا، درباره تدارک نشست میان ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ، روسایجمهوری دو کشور، گفتوگو کند.
لاوروف تاکید کرد: «روسیه به سیاست بازدارندگی متقابل پایبند است اما در صورت نقض این موازنه از سوی دیگران، اقدام متقابل انجام خواهد داد.»
کرملین شایعه اختلاف لاوروف و پوتین را رد کرد
لاوروف پس از چند روز غیبت در این نشست خبری در مسکو حاضر شد.
در پی این غیبت چندروزه و گمانهزنیها درباره اختلافات او با پوتین، سخنگوی کرملین این گزارشها را «کاملا نادرست» خواند و گفت لاوروف همچنان در حال انجام وظایف خود است.
خبرگزاری فرانسه ۲۰ آبان در گزارشی نوشت این «شایعات» پس از غیبت طولانی لاوروف از صحنه عمومی و لغو دیدار برنامهریزیشده میان پوتین و ترامپ، منتشر شدند.
رسانههای روسی گزارش داده بودند گفتوگوی تلفنی میان لاوروف و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، به شکل «تنشآمیزی» پایان یافته و همین موضوع به لغو نشست سران دو کشور منجر شده است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در پاسخ به پرسش خبرنگار خبرگزاری فرانسه گفت: «تمام این گزارشها کاملا نادرست است. لاوروف همچنان در حال کار است و در زمان مناسب در رویدادهای عمومی حضور خواهد یافت.»
لاوروف که ۷۵ سال دارد و بیش از دو دهه است در راس وزارت خارجه روسیه قرار دارد، هفته گذشته در نشست تلویزیونی مهم پوتین با مقامهای ارشد درباره آزمایشهای هستهای حضور نداشت و نامش نیز در فهرست هیات روسیه برای نشست گروه ۲۰ در آفریقای جنوبی دیده نمیشود؛ نشستی که او معمولا به جای پوتین در آن شرکت میکند.
ارتباط لاوروف و روبیو
لاوروف ۱۸ آبان به خبرگزاری دولتی ریانووستی گفت: «روبیو و من نیاز به ارتباط منظم را درک میکنیم.»
او افزود: «این برای بحث در مورد مسئله اوکراین و پیشبرد دستور کار دوجانبه مهم است. به همین دلیل است که ما تلفنی ارتباط داریم و آمادهایم تا در صورت لزوم دیدارهای رو در رو داشته باشیم.»
لاوروف گفت که تفاهمات پوتین و ترامپ در نشست آنان در آلاسکا، بر اساس خواستهها و ایدههای پوتین در ژوئن ۲۰۲۴ از استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ بود.
او با اشاره به سیاستهای ایالات متحده گفت «هیچکس تمامیت ارضی روسیه و انتخاب ساکنان کریمه، دونباس و نووروسیه» برای پیوستن به «میهن تاریخی» خود را زیر سوال نمیبرد.
از حدود چهار سال پیش که پوتین هزاران نیرو به اوکراین فرستاد، نیروهای روسیه در حال پیشروی هستند و نزدیک ۱۹ درصد از خاک اوکراین را کنترل میکنند. زمینهایی که مسکو اکنون میگوید «قانونا بخشی از روسیه هستند».
اوکراین و قدرتهای اروپای غربی تاکید دارند که هرگز رسما این موضوع را نمیپذیرند.
الشرع سهشنبه ۲۰ آبان مذاکرات با اسرائیل را «دشوار اما در جریان» توصیف کرد و گفت دولت آمریکا باور دارد سوریه شایسته فرصتی برای به دست آوردن ثبات، بازسازی اقتصاد و حفظ تمامیت ارضی خود است: «اسرائیل همیشه ادعا کرده که نگرانیهایی از بابت سوریه دارد چون از تهدید شبهنظامیان حکومت ایران و حزبالله لبنان میترسد اما ما همان کسانی هستیم که آن نیروها را از سوریه بیرون راندیم. پیشرویهای اسرائیل در سوریه ناشی از نگرانیهای امنیتی نیست.»
او که در جریان سفر به آمریکا با روزنامه واشینگتنپست مصاحبه کرد، گفت مذاکرات سوریه با اسرائیل، با حمایت ایالات متحده و سایر بازیگران بینالمللی ادامه دارد اما شروط او با آنچه دولت دونالد ترامپ و سایر کشورهای منطقه بهعنوان توافق امنیتی جامع با اسرائیل خواهان امضایش هستند، تفاوتهایی دارد.
الشرع گفت رسیدن به هر توافق احتمالی در آینده، مستلزم آن است که اسرائیل به مواضعی عقبنشینی کند که پیش از سقوط دولت بشار اسد در آذر سال گذشته در اختیار داشت.
رییسجمهوری دوره انتقالی سوریه گفت: «من باور دارم در جهان تنها آمریکاست که میتواند رفتار اسرائیل را مهار کند.»
رویترز در جریان دیدار ترامپ و الشرع به نقل از منابع آگاه گزارش داد آمریکا در حال میانجیگری برای توافق امنیتی میان سوریه و اسرائیل است و همزمان برنامه استقرار نیروهای آمریکایی را در یکی از پایگاههای هوایی دمشق بررسی میکند.
اسرائیل در روزهای پس از سرنگونی حکومت اسد، بخشهایی از جنوب سوریه را اشغال و پایگاههای نظامی خود را آنجا برپا کرد. این کشور همچنین با استناد به نیازهای امنیتی خود، خواستار ایجاد منطقهای غیرنظامی در جنوب دمشق شده است.
الشرع در جریان رفتوآمدهای گسترده دیپلماتیک در یک سال گذشته، دامنهای وسیع از متحدان جدید را جذب کرده است؛ از جمله دشمنان سابقی چون روسیه که سالها از اسد حمایت نظامی کرده و در جریان جنگ داخلی علیه گروههای مخالف جنگیده بود.
با این حال، مایکل هانا، مدیر برنامههای آمریکا در «گروه بینالمللی بحران» به واشینگتنپست گفت رهبر سوریه به این نتیجه رسیده که «واقعا به واشینگتن و حمایتش نیاز دارد».
هانا افزود: «دمشق نیاز دارد چراغ سبز لازم آمریکا برای دریافت کمک مالی از کشورهای حوزه خلیج فارس و سایر مزایا مانند اهرم فشاری بر اسرائیل بهمنظور توقف حملات به سوریه را به دست آورد.»
فرصت بازسازی سوریه
الشرع در جریان سفر به واشینگتن به دنبال تعمیق همکاری با آمریکا بوده که پیش از این هم نتایج مثبت خود را نشان داده است؛ از جمله لغو تحریمهای اعمالشده بر دولت اسد و میانجیگری آمریکا میان دمشق با رقبای داخلی و خارجیاش در بحبوحه چالشهای مکرر علیه حاکمیت جدید سوریه.
الشرع در مصاحبه با واشینگتنپست پس از دیدار با مقامات کاخ سفید، لغو تحریمها را اقدامی ضروری برای فراهم کردن فرصت بازسازی سوریه پس از دههها جنگ توصیف کرد.
او گفت: «از سیاستهای آقای ترامپ بهروشنی پیداست که او طرفدار ثبات سوریه، تمامیت ارضی آن و نیز لغو کامل تحریمهاست. بنابراین او در همین مسیر گام برمیدارد.»
رییسجمهوری موقت سوریه افزود «اکثریت» اعضای کنگره که نوزدهم آبان با آنها دیدار کرد نیز از لغو تحریمها حمایت میکنند.
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۹ آبان و در جریان دیدار ترامپ و الشرع اعلام کرد اجرای تحریمهای «قانون سزار» علیه سوریه را برای ۱۸۰ روز متوقف کرد؛ اما این تعلیق شامل معاملات مرتبط با روسیه و جمهوری اسلامی نمیشود.
یک منبع در وزارت خارجه ترکیه سهشنبه ۲۰ آبان به رویترز گفت هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، چهارشنبه میزبان بدر عبدالطیف، همتای مصری خود، برای مذاکرات درباره مراحل احتمالی بعدی توافق آتشبس مورد حمایت آمریکا خواهد بود.
این منبع افزود فیدان در این نشست تاکید خواهد کرد که با وجود نقض مکرر آتشبس از سوی اسرائیل، طرف فلسطینی «همچنان به شرایط توافق پایبند است و روند را بهگونهای مثبت مدیریت میکند».
او همچنین یادآور خواهد شد که قدرتهای جهانی باید در بازسازی غزه مشارکت کنند و ترکیه بار دیگر آمادگی خود را برای ایفای نقش در این زمینه اعلام خواهد کرد.
ترکیه، عضو ناتو، از منتقدان سرسخت حملات دو ساله اسرائیل به غزه بوده و آن را «نسلکشی» خوانده است؛ اتهامی که اسرائیل آن را رد میکند.
ترکیه همراه با مصر و قطر در میانجیگری آتشبس شکننده نقش داشته و به عنوان بازیگری کلیدی در این روند ظاهر شده و وعده داده است بر اجرای دقیق توافق نظارت کند.
اسرائیل و حماس بارها یکدیگر را به نقض توافق آتشبس متهم کردهاند؛ اسرائیل میگوید حماس در بازگرداندن بقایای گروگانها تعلل میکند و حماس نیز میگوید اسرائیل همچنان مانع ورود کمکهای بشردوستانه است.
به گفته این منبع، ترکیه با تشویق آمریکا بارها تمایل خود را برای پیوستن به نیروهای نظارتی بر اجرای آتشبس ابراز کرده است؛ از جمله این پیشنهادات، پیوستن به نیروی بینالمللی ثبات بوده که در شورای امنیت سازمان ملل در حال بررسی است.
با این حال اسرائیل با حضور ترکیه در چنین سازوکارهایی مخالفت و اعلام کرده است هیچ نیرویی از ترکیه در غزه حضور نخواهد داشت.
منبع رویترز گفت وزیران خارجه همچنین نخستین نشست گروه برنامهریزی مشترک ترکیه و مصر را برگزار خواهند کرد.
این نشست، مقامهای دو کشور را برای آمادهسازی مذاکرات سطح بالا که قرار است بر اساس توافق سال گذشته، سال ۲۰۲۶ در قاهره برگزار شود، گرد هم خواهد آورد.
آنکارا بارها از نقش مصر در پذیرش و تسهیل ارسال محمولههای کمک به غزه تمجید کرده است.
ترکیه هزاران تُن کمک به غزه ارسال کرده و پیشنهاد داده در چارچوب توافق، به حماس برای یافتن اجساد گروگانهای اسرائیلی کمک کند.
اوایل ماه جاری میلادی وزیران خارجه هفت کشور مسلمان در استانبول برای بررسی وضعیت غزه گرد هم آمدند، اما مصر در آن نشست شرکت نکرد.
فیدان ۱۹ آبان در واشینگتن با مقامهای آمریکایی درباره سوریه و غزه گفتوگو و پس از آن اعلام کرد در این دیدارها درباره گامهای احتمالی بعدی در اجرای توافق آتشبس بحث شده است.
