بلومبرگ گزارش داد ایران ماههاست اجازه بازرسی نمیدهد و محل ذخایر اورانیوم نزدیک به سطح تسلیحاتی نامشخص شده است. همزمان، تماس پوتین و نتانیاهو درباره برنامه هستهای ایران و اظهارات تازه ترامپ و سخنگوی دولت ایران، فضای تنش را پیچیدهتر کرده است.
در گزارشی که نشریه بلومبرگ جمعه ۲۳ آبان منتشر کرد، آمده است حکومت ایران پس از حملات هوایی اسرائیل و آمریکا همچنان از همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی خودداری میکند و درخواستهای بینالمللی برای بازگشت بازرسان و ازسرگیری مذاکرات هستهای را نادیده گرفته است.
بلومبرگ نوشت وضعیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران ـ بهویژه محل نامعلوم ذخایر اورانیوم نزدیک به درجه تسلیحاتی ـ در دستور کار نشست این هفته آژانس در وین قرار دارد. سه دیپلمات غربی به این نشریه گفتهاند کشورهای اروپایی در حال تهیه دستورالعملهای جدید برای بازرسان جهت تعیین وضعیت موجودی هستهای ایران هستند.
گزارش بلومبرگ: دیپلماتها چه گفتند؟
یک دیپلمات ارشد غربی به بلومبرگ گفت آژانس «آماده بازرسی فوری» از سایتهای ایران است، اما تهران مدعی است این مراکز پس از حملات پنجماهه اخیر «ناامن» هستند.
او افزود ایران شاید امیدوار است با ایجاد یک «خاموشی اطلاعاتی» مانع حملات بعدی شود، اما همین بیخبری میتواند باعث شود کشورهایی که حمله کردهاند، تصمیم به ادامه حملات بگیرند.
دیپلماتهای دیگر گفتهاند برخی دولتهای غربی خواهان افزایش فشار از جمله محروم کردن دانشمندان ایرانی از همکاریهای فنی آژانس از جمله پزشکی هستهای هستند. اما برخی کشورها هشدار دادهاند این اقدام ممکن است نتیجه معکوس داشته و ایران را به سمت خروج احتمالی از انپیتی سوق دهد.
ابهام خطرناک درباره ذخایر اورانیوم
بلومبرگ نوشت ایران پیش از حملات ژوئن، ذخایر کافی اورانیوم غنیشده در سطح بالا برای ساخت حدود ۱۲ کلاهک هستهای داشت. اما پس از حملات، آژانس رد این مواد را از دست داده و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، گفته است این ابهام «بشدت نگرانکننده» است.
تصاویر ماهوارهای تازه نیز فعالیتهای جدیدی را در اطراف سایتهای بمبارانشده فردو، نطنز و اصفهان نشان میدهد و بازرسان نمیدانند آیا این فعالیتها «پاکسازی» است یا «انتقال مواد هستهای».
تماس پوتین و نتانیاهو درباره برنامه هستهای ایران
شنبه ۲۴ آبان کرملین اعلام کرد ولادیمیر پوتین و بنیامین نتانیاهو در یک تماس تلفنی، بهطور مفصل درباره اوضاع خاورمیانه و برنامه هستهای ایران گفتوگو کردهاند.
به گفته مسکو، آخرین تحولات غزه، روند تثبیت اوضاع در سوریه و اجرای آتشبس نیز از محورهای این گفتوگو بوده است.
دفتر نخستوزیری اسرائیل نیز اعلام کرد این تماس «در ادامه رایزنیهای اخیر درباره مسائل منطقهای» و به ابتکار پوتین انجام شده است.
سخنگوی دولت پزشکیان: پیامهایی برای مذاکره دریافت شده است
در تحولی دیگر، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، به شبکه المیادین گفت ایران از سوی میانجیها پیامهایی برای مذاکره دریافت کرده اما افزود: «تا وقتی رویکرد طرف مقابل یکجانبه و سلطهجویانه باشد، مذاکره بیمعنی است.»
او همچنین با اشاره به فعالشدن سازوکار ماشه گفت تهران روابط خود با سه کشور اروپایی را «بر اساس منافع ملی» تنظیم خواهد کرد و از «نشانههایی از بهبود روابط» با برخی کشورها از جمله آلمان سخن گفت.
ترامپ: ایران دنبال توافق با آمریکا است
پیش از این نیز، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، ۲۳ آبان پیش از سفر به فلوریدا ادعا کرد ایران «میخواهد درباره یک توافق با آمریکا مذاکره کند».
او گفت تواناییهای موشکی و نظامی آمریکا «توان هستهای جمهوری اسلامی را نابود کرده» و افزود: «دولتهای قبلی ۲۲ سال تلاش کردند توان هستهای ایران را از بین ببرند، اما هیچکس شجاعتش را نداشت. ما انجامش دادیم.»
ترامپ همچنین مدعی شد با «ضعیف شدن جمهوری اسلامی»، توجه به پیمان ابراهیم افزایش یافته است.
بازسازی اعتماد سالها زمان خواهد برد
یک دیپلمات دیگر به بلومبرگ گفت حتی اگر ایران همین امروز بازرسیها را بپذیرد، سالها طول میکشد تا مشخص شود ذخایر هستهای چه سرنوشتی داشتهاند، زیرا بخشی از مخازن ذخیرهسازی ممکن است در حملات تخریب شده و چندین کیلوگرم مواد رادیواکتیو وارد محیط شده باشد.
این دیپلمات افزود: «حملات ژوئن نگرانیها را پایان نداد، بلکه فصل جدیدی از ابهام در برنامه هستهای ایران را آغاز کرد.»
روزنامه اورشلیمپست شنبه ۲۴ آبان در گزارشی، با استناد به گزارش پخش شده پنجشنبه ۲۲ آبان از کانال «اِن۱۲» اسرائیل نوشت مقامهای نظامی اسرائیل توضیح دادند که «سرویس فناوری اطلاعاتی» نیروی هوایی (آیتیاِس) چگونه در جریان جنگ خرداد، نقشی محوری در هدایت عملیات ایفا کرد.
بهنوشته این روزنامه، این سرویس تهدیدهای ایران را شناسایی میکرد، به نیروی هوایی اسرائیل میگفت کدام مناطق برای عملیات مناسب است و کدام نقاط باید دور زده شود، و با این کار زمینه برتری هوایی اسرائیل را فراهم کرد.
طبق این گزارش، یکی از مقامهای نیروی هوایی که کانال «اِن۱۲» از او با عنوان «ستوان ج» نام برده، لحظهای را شرح داد که اطلاعات نیروی هوایی انتقال دو سامانه پدافند هوایی را از تهران به منطقهای دیگر در ایران ردیابی کرد.
او گفت همین توانایی بود که به «شاتال» (بخشی از سرویس فناوری اطلاعاتی نیروی هوایی اسرائیل) کمک کرد مسیرهایی را که نیروهای جمهوری اسلامی برای انتقال تجهیزات دفاعی استفاده میکردند شناسایی کند.
بهگفته او، «آیتیاِس» این اطلاعات را در اختیار نیروی هوایی گذاشت و زمینه حملات دقیق را فراهم کرد. ستوان ج تاکید کرد: «بدون چنین برتری هوایی، نیروی هوایی نمیتوانست در جایی که میخواست اجرای عملیات کند.»
اورشلیمپست نوشت این مقام افزود نیروی هوایی اسرائیل و «آیتیاِس» درحال آمادهسازی برای درگیری احتمالی بعدی با جمهوری اسلامی هستند و با وجود تلاشهای ایران برای پنهانکردن فعالیتهای بازسازی توان نظامی، آسیب واردشده به نیروهای ایرانی در خرداد «قابل توجه» بوده است.
این روزنامه در ادامه با اشاره به گزارش نیویورکتایمز به نقل از علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بحران بینالمللی، نوشت که او گفته کارخانههای موشکی جمهوری اسلامی «۲۴ ساعته کار میکنند» و اگر جنگ دیگری رخ دهد ایران امیدوار است «دو هزار موشک را یکجا شلیک کند»؛ درحالیکه در جنگ خرداد مجموعا «۵۰۰ موشک» شلیک شد.
بهنوشته اورشلیمپست، ستوان ج در گزارش کانال «اِن۱۲» گفته ایران هنوز فاصله زیادی با بازیابی کامل توان نظامی از دسترفته در تابستان گذشته دارد؛ از جمله خسارت واردشده به سایتهای هستهای و سامانههای موشکی بالستیک.
این روزنامه همچنین با استناد به شبکه کاننیوز نوشت یک مقام ارشد اسرائیلی گفته این کشور باید پیش از پایان دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای «براندازی حکومت ایران» اقدام کند و هشدار داده «زمان محدود است».
اورشلیمپست افزود یک منبع ارشد امنیتی نیز گفته حکومت ایران در تلاش برای بازتولید ذخیره موشکهای پیشرفته خود است و اسرائیل فعالیتهای تهران را بهطور دقیق زیر نظر دارد.
واینت نوشت علی خامنهای با این دوراهی روبهروست که آیا به سمت مذاکره با ایالات متحده برود یا توان نظامی کشور را بازسازی و قدرت بازدارندگی در برابر اسرائیل را احیا کند.
این گزارش به نقل از مقامهای اسرائیل اضافه کرد این کشور نشانهای از ازسرگیری برنامه تسلیحات هستهای جمهوری اسلامی مشاهده نکردهاند، اما همزمان درباره خطر خطای محاسباتی هشدار میدهد.
این سایت در مورد وضعیت جاری در ایران نوشت که از یک طرف، صداهایی در داخل ایران خواستار گفتوگو با واشینگتن برای متوقف کردن برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک هستند تا مشکلات شدید اقتصادی، بهویژه کمبود شدید آب که «بقای رژیم را تهدید میکند»، حل شود.
به نوشته واینت، اما از طرف دیگر، محافظهکاران سختگیر خواهان گرفتن انتقام به خاطر «تحقیر» جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه هستند و خامنهای را به آغاز بازسازی سریع توان نظامی ترغیب میکنند تا تهران بار دیگر بتواند اسرائیل را تهدید کند.
بر اساس این گزارش، هم میانهروها و هم تندروها نگران هستند که اسرائیل از این واقعیت که بیشتر سامانههای دفاع هوایی مهم جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه نابود شدهاند، سوء استفاده کند.
همچنین هر دو جناح نگران هستند که «اسرائیل برای سرنگونی رژیم تلاش کند»؛ اقدامی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در روزهای پایانی جنگ ۱۲ روزه مانع آن شد.
واینت اشاره کرد که در حال حاضر، به نظر میرسد که خامنهای به سوی مسیر سختگیرانه تحت رهبری سپاه پاسداران تمایل دارد، و اضافه کرد: «او بهرغم تلاشهای گسترده دولت ترامپ، چه به صورت مخفی و چه آشکار، برای آغاز مذاکرات با جمهوری اسلامی درباره مسائل هستهای و موشکهای بالستیک، حاضر نیست نمایندگانی را برای مذاکرات، حتی به کشورهای میانجی مانند عمان و قطر و یا کشورهای اروپایی اعزام کند.»
این سایت در مورد سیاستهای واشینگتن در قبال تهران که «تاکنون مؤثر نبوده است» نوشت: «خامنهای آشکارا میگوید که پس از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به تأسیسات فردو، اعتماد خود به ایالات متحده را از دست داده است و وارد مذاکرات نخواهد شد.»
بر اساس این گزارش، برخی مقامهای اسرائیلی بر این باورند که بدون مذاکرات و توافق دیپلماتیک بلندمدت برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاحهای هستهای و موشکهای پیشرفته، دور دیگری از جنگ اجتنابناپذیر خواهد بود.
یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل به واینت گفت: «آنچه در ایران اتفاق میافتد را بسیار دقیق رصد میکنیم. هر روز بررسی میکنیم که آیا ایرانیها از خط قرمزها عبور میکنند یا اقدامی انجام میدهند که میتواند وضعیت را تشدید کند یا نه.»
او تاکید کرد: «اگر آنها از خطوط قرمز مشخص شده توسط خود ما عبور کنند، بدون تردید عمل خواهیم کرد تا تهدید را متوقف کنیم.»
در این میان، به نوشته واینت، در حال حاضر، نه واشنگتن و نه اورشلیم باور ندارند که اقدام نظامی در آینده نزدیک «ضروری» خواهد بود و آنها برنامههای مشخصی از سوی جمهوری اسلامی برای حمله به اسرائیل در پاسخ به تحقیری که در جنگ ۱۲ روزه متحمل شد، نمیبینند.
این سایت به گزارشهای رسانهای در ایالات متحده و کشورهای عربی استناد کرد که جمهوری اسلامی غنیسازی اورانیوم را از سر نگرفته است.
در این گزارش با اشاره به این موضوع که جمهوری اسلامی حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد و چند صد کیلوگرم دیگر با غنای ۲۰ درصد در اختیار دارد، آمده است: «نیروی هوایی اسرائیل این انبارها را بمباران یا نابود نکرد، زیرا آنها عمیقاً زیر زمین دفن شده بودند و اسرائیل میخواست از ایجاد یک حادثه هستهای یا آلودگی رادیواکتیو در حین حمله به تأسیسات هستهای ایران اجتناب کند.»
در این ارتباط، آژانس بینالمللی انرژی اتمی چهارشنبه ۲۱ آبان در گزارشی محرمانه اعلام کرد از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، امکان راستیآزمایی ذخایر اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی را از دست داده است.
آسوشیتدپرس نوشت آژانس در این گزارش که نسخهای از آن در اختیار کشورهای عضو قرار گرفته، تاکید کرده است که تداوم این وضعیت، مانع ارزیابی صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران میشود و بازسازی تصویر کامل از وضعیت ذخایر اورانیوم ایران، فرآیندی طولانی و دشوار خواهد بود.
واینت در گزارش خود نوشت ایران میتواند این انبارها را برداشت کرده و بهصورت نظری حدود پنج بمب هستهای بسازد، اگرچه کارشناسان میگویند این همچنان فرضی است، و به نقل از کارشناسان، از جمله یوسی کوهن، افزود: «بیشتر تأسیسات غنیسازی برای مدت طولانی از مدار خارج شدهاند.»
این سایت اسرائیلی در همین ارتباط اشاره کرد اینکه هیچ نشانهای وجود ندارد که جمهوری اسلامی در تلاش برای توسعه یک سلاح هستهای واقعی با استفاده از اورانیوم غنیشده باشد، خبر خوبی برای اسرائیل است.
در مقابل، جمهوری اسلامی درصدد دستیابی به سیستمهای دفاع هوایی دوربرد و استراتژیک است که میتوانند سپر حفاظتیاش را بازسازی کنند.
واینت اشاره کرد که تهران به دنبال خرید سیستمهای دفاع هوایی از چین، روسیه، کره شمالی و هر فروشندهای است که مایل به فروش اینگونه سیستمها باشد، و تاکید کرد اما مسکو به سیستمهای خود برای استفاده داخلی نیاز دارد و پکن هم تمایلی به نقض قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل که تامین سلاح به ایران را ممنوع میکند، ندارد.
بر اساس این گزارش، مسیر دیگری که جمهوری اسلامی پیش گرفته، تولید داخلی سیستمهای دفاع هوایی بر اساس سیستمهای روسی اس-۳۰۰ و اس-۴۰۰ است، اما با کمبود قطعات، لوازم یدکی و مواد اولیه تحریم شده از سوی غرب مواجه است.
این سایت در مورد تلاشهای جمهوری اسلامی برای بازسازی زرادخانه موشکهای بالستیک و رونمایی از موشکهای دوربرد جدیدش نیز نوشت: «به نظر میرسد که ایران هنوز قادر به تولید موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و پهپادها به مقیاسی که قبل از جنگ انجام میداد، نیست.»
ادامه حمایت تسلیحاتی و مالی جمهوری اسلامی از حزبالله لبنان
واینت در بخش دیگری از گزارش خود با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی، حزبالله لبنان، گروه نیابتی خود را ترک نکرده است، تاکید کرد که تهران همچنان آن را از نظر تسلیحاتی و مالی تامین میکند.
روزنامه اسرائیلهیوم نیز پنجشنبه ۲۲ آبان در گزارشی نوشت که حزبالله در حال بازسازی تواناییهای نظامی خود و جذب هزاران نیروی جدید با کمک جمهوری اسلامی است.
در این ارتباط، جان هرلی، معاون وزارت خزانهداری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی، ۱۸ آبان به خبرگزاری رویترز گفت جمهوری اسلامی امسال با وجود تحریمها، حدود یک میلیارد دلار برای حزبالله ارسال کرده است.
او همچنین ۱۹ آبان از مقامهای لبنان خواست به نفوذ «مخرب» جمهوری اسلامی در این کشور از طریق حزبالله پایان دهند.
واینت نوشت که سقوط رژیم بشار اسد در سوریه در زمستان سال گذشته و ممنوعیت پروازهای ایرانی به لبنان در فوریه ۲۰۲۵ مسیرهای زمینی و هوایی ایران برای انتقال سلاح، فناوری و پول را مختل کرد. اما جمهوری اسلامی و حزبالله به دنبال راههای جایگزین از جمله قاچاق از طریق ترکیه و عراق، بنادر دریایی و شبکههای انتقال پول رفتهاند. آنها همچنان به مسیرهای قاچاق در طول مرز سوریه و لبنان علیرغم اقدامات مقابلهای سوریه و اسرائیل، متکی هستند.
احمد الشرع، رییس جمهوری موقت سوریه، چهارشنبه ۲۱ آبان به روزنامه واشینگتنپست گفت: «ما نظامیان جمهوری اسلامی را از سوریه بیرون کردهایم.»
تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، هم پنجشنبه ۲۲ آبان اعلام کرد دمشق از این پس در مقابله با بقایای داعش، سپاه پاسداران، حماس، حزبالله و دیگر «شبکههای تروریستی»، فعالانه با آمریکا همکاری خواهد کرد و شریک متعهدی در تلاش جهانی برای تامین صلح خواهد بود.
واینت در ارتباط با تلاشهای اخیر جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان اشاره کرد که این موضوع و هشدار سرویس اطلاعاتی اسرائیل باعث شده است که اورشلیم به سرعت چندین میلیارد شِکل در سیستمهای هشداردهی جدید، تواناییهای اطلاعاتی، دفاعهای هوایی و سلاحهای هجومی که برای دور بعدی مواجهه با ایران لازم خواهد بود، سرمایهگذاری کند.
رسانههای اسرائیلی سهشنبه ۲۰ آبان نیز خبر دادند که وزارت دفاع اسرائیل برای سال آینده بودجهای به ارزش ۱۴۴ میلیارد شکل (معادل ۴۴.۵ میلیارد دلار) درخواست کرده است؛ از این میزان، حدود ۷ میلیارد شکل (معادل ۲.۱۷ میلیارد دلار) بهمنظور افزایش آمادگی در برابر تهدیدهای فزاینده، از جمله جمهوری اسلامی، درخواست شده است.
در مقابل، وزارت دارایی اسرائیل اعلام کرده که تنها ۹۳ میلیارد شکل برای بودجه دفاعی سال ۲۰۲۶ اختصاص داده است و افزود پذیرش درخواستهای ارتش «میتواند به افزایش مالیاتها برای جبران هزینهها منجر شود.»
وزارت دارایی در بیانیهای تاکید کرد که از تلاشهای نظامی اسرائیل در دو سال گذشته حمایت کرده است و «برای تضمین پاسخگویی به چالشهای امنیتی» همچنان از همکاری با وزارت دفاع استقبال میکند، اما تا زمان «تنظیم مجدد سازوکارهای مالی و اولویتبندی بودجهها»، امضای قراردادهای جدیدی که پشتوانه مالی ندارند، متوقف خواهد ماند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۲۲ آبان در بیانیهای اعلام کرد تکرار موضع کشورهای عضو گروه ۷ در حمایت از اقدام اروپا و آمریکا برای فعالسازی سازوکار حل اختلاف برجام و بازگرداندن قطعنامههای پیشین شورای امنیت، بهمنزله پشتیبانی از «یک اقدام متخلفانه بینالمللی» است.
او گفت این موضعگیری «ماهیت غیرقانونی» اقدام سه کشور اروپایی و آمریکا را تغییر نمیدهد.
پیشتر وزیران خارجه گروه هفت در بیانیهای مشترک از جمهوری اسلامی خواسته بودند با پشتیبانی سه کشور اروپایی وارد گفتوگوهای مستقیم با آمریکا شود.
در این بیانیه که چهارشنبه ۲۱ آبان، در پایان نشست وزیران امور خارجه کشورهای عضو گروه هفت صادر شد، از حکومت ایران خواسته شده است «همکاری کامل» با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را ازسر بگیرد و امکان بازرسی از همه تاسیسات و مواد هستهای را فراهم کند.
وزیران خارجه کانادا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا تاکید کردند که جمهوری اسلامی باید تعهدات خود را طبق قطعنامههای شورای امنیت و پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای بهطور کامل اجرا کند.
۲۱ آبان، آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارشی محرمانه اعلام کرد از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه، امکان راستیآزمایی ذخایر اورانیوم با غنای نزدیک به سطح تسلیحاتی را از دست داده است.
ادعای «تلاش ایران برای پیشبرد دیپلماسی»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی همچنین گروه ۷ را به حمایت از حمله نظامی آمریکا و اسرائیل علیه تاسیسات هستهای ایران متهم کرد و گفت این کشورها «نه تنها مرتکب نقض فاحش تعهدات برجامی شدند، بلکه با سوءنیت آشکار، همه ابتکارها و تلاشهای ایران برای پیشبرد دیپلماسی را نادیده گرفتند.»
ادعای «تلاش ایران برای پیشبرد دیپلماسی» در شرایطی است که علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی در ماههای اخیر بارها با متهم کردن مدافعان مذاکره مستقیم با ایالات متحده تاکید کرد «باطن قضیه دشمنی آمریکا» با مسائلی چون مذاکره مستقیم «حل نشدنی» است.
بقایی همچنین این ادعا را مطرح کرد که «جمهوری اسلامی ایران هیچ مداخلهای در منازعه اوکراین ندارد».
وزیران امور خارجه کشورهای عضو گروه هفت کمکهای نظامی جمهوری اسلامی و کره شمالی به مسکو و همچنین ارائه سلاحها و قطعات دو منظوره از سوی چین به روسیه را محکوم کرده بودند.
در سالهای گذشته، کمکهای نظامی جمهوری اسلامی به روسیه از جمله با ارسال پهپادهای نظامی و همچنین اعزام نیروهای نظامی کرهشمالی به جبهههای جنگ با اوکراین، انتقادهای گستردهای به همراه داشته است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس چهارشنبه ۲۱ آبان نوشت آژانس در این گزارش محرمانه که نسخهای از آن در اختیار کشورهای عضو قرار گرفته، تاکید کرده که تداوم این وضعیت، مانع ارزیابی صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران میشود و بازسازی تصویر کامل از وضعیت ذخایر اورانیوم ایران، فرآیندی طولانی و دشوار خواهد بود.
خبر گزاری رویترز نیز چهارشنبه با استناد به گزارش محرمانه آژانس اعلام کرد این نهاد پنج ماه است که به مواد هستهای ایران دسترسی ندارد.
در این گزارش محرمانه تاکید شده که میزان اورانیوم با غنای بالا که ایران تولید و انباشت کرده، «موضوعی بسیار نگرانکننده» است.
بر اساس آخرین گزارش رسمی آژانس در شهریور ماه، جمهوری اسلامی ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی که تنها یک گام فنی با غنای تسلیحاتی ۹۰ درصد فاصله دارد.
با وجود این، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ۱۹ آبان اعلام کرد که حکومت ایران همچنان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای اتمی (انپیتی) است و هفته گذشته بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی از چند مرکز هستهای ایران بازدید کردند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هشدار داده بود این میزان اورانیوم در صورت تصمیم ایران برای ساخت سلاح اتمی، میتواند برای تولید حداکثر ۱۰ بمب هستهای کافی باشد، هرچند تاکید کرده که چنین تصمیمی تاکنون اتخاذ نشده است.
درخواست آژانس برای ارائه گزارش ویژه
مطابق توافق پادمان میان جمهوری اسلامی ایران و آژانس، تهران موظف است پس از وقوع رخدادهایی مانند حملات یا زلزله، گزارشی ویژه درباره وضعیت و محل مواد هستهای خود، از جمله ذخایر اورانیوم با غنای بالا، ارائه دهد.
این گزارش باید وضعیت تاسیسات آسیبدیده در جریان جنگ خرداد ماه را نیز تشریح کند.
آژانس اعلام کرده که دریافت این گزارش برای اطمینان از باقی ماندن مواد هستهای در چارچوب فعالیتهای صلحآمیز و جلوگیری از استفاده نظامی از تاسیسات هستهای ایران «ضروری و غیرقابل جایگزین» است.
با این حال، تهران ۲۰ آبان در نامهای به آژانس اعلام کرده است که «هرگونه همکاری با این نهاد منوط به تصمیم شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.»
گزارش همچنین تایید میکند که تهران تاکنون اجازه دسترسی بازرسان آژانس به تاسیسات آسیبدیده را نداده است، هرچند پس از توافق گروسی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، موسوم به توافق قاهره، بازدید از برخی مراکز غیرآسیبدیده از جمله نیروگاه بوشهر، رآکتور تحقیقاتی تهران و چند مرکز دیگر انجام شده است.
آژانس افزوده است که بازرسانش چهارشنبه برای انجام بازرسی از مرکز فناوری هستهای اصفهان به ایران سفر میکنند. این مرکز با فاصله حدود ۳۵۰ کیلومتری جنوبشرق تهران، هزاران متخصص هستهای را در استخدام دارد و محل استقرار سه رآکتور تحقیقاتی ساخت چین و چندین آزمایشگاه مرتبط با برنامه اتمی ایران است.
تحریمها و انزوای بیشتر ایران
پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، ایران همکاری خود با آژانس را به حالت تعلیق درآورد و شورای امنیت سازمان ملل نیز با استفاده از مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (Snapback)، تحریمهای گستردهای را علیه ایران بازگرداند.
این اقدام که خشم تهران را برانگیخت در نهایت باعث شد توافق قاهره اجرایی نشود.
بر اساس پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی)، ایران از نظر حقوقی موظف به همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی است.
اما بازگشت تحریمهای سازمان ملل، داراییهای ایران در خارج را مسدود کرده، معاملات تسلیحاتی با تهران را متوقف ساخته و توسعه برنامه موشکی جمهوری اسلامی را با مجازاتهای تازه روبهرو کرده است.
به نوشته آسوشیتدپرس، در نتیجه این تحولات، ایران بیش از هر زمان دیگری در انزوا قرار گرفته است و بحران اعتماد میان تهران و نهادهای بینالمللی بر سر وضعیت واقعی برنامه هستهای آن، بهطور بیسابقهای تشدید شده است.
