ایراناینترنشنال
کنگره آمریکا سهشنبه ۲۷ آبان شاهد یکی از قاطعانهترین رأیگیریهای تاریخ معاصر خود بود؛ جایی که مجلس نمایندگان با ۴۲۷ رأی موافق و تنها یک رأی مخالف، «قانون شفافیت پروندههای اپستین» را تصویب کرد.
این طرح وزارت دادگستری را موظف میکند تمام اسناد مرتبط با جفری اپستین، میلیونر متهم به قاچاق جنسی، را منتشر کند مگر بخشهایی که به تحقیقات جاری یا حفاظت از هویت قربانیان مربوط میشود.
این رأیگیری تاریخی در حالی انجام شد که جمعی از بازماندگان سوءاستفادههای اپستین از جایگاه تماشاچیان شاهد آن بودند و پس از سالها «خیانت نهادی» – به گفته خودشان – لحظهای از پیروزی نمادین را تجربه کردند.
این طرح اکنون باید در سنا تصویب شود، اما رهبران دو حزب در آنجا نیز نشانههایی از حمایت سریع از آن را نشان دادهاند. جان تون، رهبر اکثریت سنا، گفته است سنا «به سرعت» این طرح را بررسی خواهد کرد و چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات، نیز خواستار انجام اقدام «فوری» شده است.
در سطح سیاسی نیز، تصویب قاطع در مجلس پیام واضحی دارد: افکار عمومی آمریکا خواستار شفافیت است، و کنگره – برخلاف بسیاری از موارد – در برابر چنین فشار اجتماعی یکپارچه ایستاد.
در صحنهای بیسابقه، مارجری تیلور گرین، یکی از نزدیکترین متحدان سابق دونالد ترامپ، در کنار قربانیان ایستاد و گفت رسیدگی به پرونده اپستین «جنبش مگا را از هم پاشیده» است.
توماس مسی، نماینده جمهوریخواه، هشدار داد که تحقیقات تازه دولت در مورد ارتباط اپستین با برخی دموکراتها ممکن است بهانهای برای به تأخیر انداختن انتشار اسناد شود. با این حال، او و اکثریت قاطع هر دو حزب با انتشار کامل اسناد موافقت کردند.
چرخش ناگهانی ترامپ؛ تاکتیک سیاسی یا عقبنشینی ناگزیر؟
تصویب این طرح بدون اشاره به نقش دونالد ترامپ و تغییر موضع ناگهانی او قابل درک نیست. ترامپ هفتهها با انتشار اسناد مخالفت کرد و آن را بهکارگیری «حربهای سیاسی» از سوی دموکراتها دانست، اما زمانی که دادخواست «برونبرد» – ابزاری که میتواند رأیگیری را بدون رضایت رهبری به صحن بکشاند – به امضاهای کافی رسید، ناگهان موضعش تغییر کرد و از جمهوریخواهان خواست «به انتشار اسناد رأی بدهند».
این تغییر لحن، صرفاً یک چرخش سیاسی ساده نبود؛ بلکه بازتاب فشار افکار عمومی، نگرانی از هزینههای انتخاباتی عدم شفافیت و انتشار موج تازهای از اسناد – بیش از ۲۰ هزار صفحه – بود که نام ترامپ نیز در برخی از آنها دیده میشود.
ترامپ بارها گفته است سالها قبل از بازداشت اپستین رابطهاش را با او قطع کرده، اما افزایش توجه رسانهها به ارتباطات قدیمی این دو، او را در وضعیت دفاعی قرار داده است. حمایت ناگهانی او از طرح را میتوان تلاشی برای خروج از همین وضعیت دانست.
در این میان، اختلافات درون حزب جمهوریخواه آشکارتر شد. رفتار گرین، مسی و دهها جمهوریخواه دیگر نشان داد که موضوع اپستین به خطکشیهای مرسوم سیاسی محدود نمیشود و حتی چهرههای نزدیک به ترامپ نیز حاضر نیستند در برابر حساسیت عمومی و فشار اخلاقی پنهانکاری را توجیه کنند.
ابعاد اخلاقی و نهادی: چرا پرونده اپستین برای جامعه آمریکا یک نقطه عطف است؟
پرونده اپستین صرفاً روایت یک فرد قدرتمند متهم به قاچاق جنسی نیست، بلکه بازتاب یک شکل پیچیده از شکست نهادی است؛ شکست سیستم قضایی، نهادهای سیاسی، شبکههای نفوذ مالی، و حتی رسانهها در مواجهه با فردی که به واسطه ثروت و ارتباطاتش سالها از پاسخگویی گریخت.
حضور قربانیانی که عکسهای دوران نوجوانیشان را در دست گرفته بودند، یادآور این واقعیت بود که این پرونده یک بعد انسانی عمیق دارد که سیاستمداران نمیتوانند آن را نادیده بگیرند.
اینکه چرا اکنون – و نه سالها پیش – چنین اجماعی در واشینگتن شکل گرفته، پاسخهای متعددی دارد. نخست اینکه انتشار دستهدسته اسناد از سوی دستگاههای مختلف، از جمله هزاران صفحه از سوی کمیته نظارت مجلس در تابستان گذشته، وزن مطالبه شفافیت را بالا برد. دوم اینکه شبکههای اجتماعی و افکار عمومی با قدرت بیشتری از گذشته بر سیاستمداران فشار میآورند، مخصوصاً در موضوعاتی که بار اخلاقی و انسانی سنگینی دارند.
و سوم اینکه دوره جدیدی از بیاعتمادی عمومی نسبت به نهادهای حکومتی آغاز شده که سیاستمداران را مجبور به پاسخگویی گستردهتر کرده است.
پیامدهای سیاسی؛ از شکاف در مگا تا ضربه به ساختارهای قدرت
تصویب این طرح بهطور مستقیم ساختار قدرت در واشینگتن را مورد چالش قرار میدهد. در حزب جمهوریخواه، اختلافات آشکار شده میان وفاداران به ترامپ و نمایندگانی که حاضر نیستند با پروندهای اخلاقی معامله سیاسی کنند، شکافی پایدار برجای خواهد گذاشت؛ شکافی که ممکن است در انتخابات آینده و رابطه میان کنگره و کاخ سفید بازتاب بیشتری داشته باشد.
از سوی دیگر، انتشار گسترده اسناد – پس از تصویب نهایی در سنا – میتواند پیامدهایی بسیار وسیعتر داشته باشد. پرسشهای کلیدی این است که چه نامهایی در اسناد وجود دارد؟، کدام افراد بانفوذ در سیاست، تجارت، دانشگاه و رسانه با شبکه اپستین تعامل داشتهاند؟ و انتشار این نامها چه میزان پیامد قضایی و اجتماعی خواهد داشت؟ اگر پاسخ این پرسشها چهرههای بزرگ را درگیر کند، واشینگتن شاید در آستانه یکی از تکاندهندهترین افشاگریهای دهههای اخیر قرار گیرد.
در نهایت، حتی تصویب این قانون نیز پایان مسیر نیست. همانطور که قربانیان گفتهاند، «شفافیت آغاز عدالت است، نه پایان آن». انتشار اسناد – اگر بدون تأخیر و بدون دستکاری انجام شود – ممکن است به بازتعریف نقش نهادهای آمریکایی در حفاظت از آسیبپذیرترین افراد جامعه بینجامد.
اما اگر روند انتشار با تاخیر، حذف یا ملاحظهکاری سیاسی همراه شود، ممکن است موج تازهای از بیاعتمادی عمومی را در پی داشته باشد.
ترامپ که سهشنبه ۲۷ آبان در کاخ سفید با خبرنگاران گفتوگو میکرد، با اشاره به بمباران تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی از سوی نیروی هوایی ایالات متحده در اول تیرماه و در جریان جنگ ۱۲ روزه گفت که «پذیرای توافق است» و افزود: «میتوانستیم پیش از جنگ به توافق برسیم اما این موضوع ممکن نشد.»
ترامپ تاکید کرد که با وجود مواضع علنی مقامهای جمهوری اسلامی در مخالفت با توافق، تهران «بسیار مایل» به توافق است و افزود که انتظار دارد در این زمینه «اتفاقی رخ دهد.»
او گفت: «آنها شاید در ظاهر چیز دیگری بگویند، اما واقعیت این است که بسیار مایل به توافق هستند. فکر میکنم اتفاقی رخ خواهد داد.»
بنسلمان هم به خبرنگاران گفت که ریاض تمام تلاش خود را برای برقراری توافق بین جمهوری اسلامی و ایالات متحده انجام خواهد داد.
او گفت که اعتقاد داریم که «حصول یک توافق مناسب میتواند به آینده ایران، منطقه، جهان و آمریکا کمک کند.»
بن سلمان همچنین در پاسخ به پرسش خبرنگاری درباره اطلاع کامل عربستان سعودی از روند گفتوگوهای مستقیم آمریکا و ایران و نگرانی احتمالی ریاض از تاثیر این مذاکرات بر امنیت کشورش گفت که ایالات متحده و رعبستان سعودی «متحد نزدیک» هستند و تمام اقدامات در این زمینه با هماهنگی انجام میشود.
او گفت: «تمام تلاشمان را میکنیم تا این توافق به دست آید.»
ترامپ ۲۳ آبان با اشاره به دستاوردهای حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی گفته بود: «ایران هم مثل خیلیهای دیگر که میخواهند با ما مذاکره کنند، میخواهد درباره یک توافق با آمریکا مذاکره کند.»
او با اشاره به قدرت موشکها و جنگندههای آمریکا و نابودسازی توانایی هستهای جمهوری اسلامی، افزوده بود: «دولتهای قبلی در آمریکا ۲۲ سال بود که میخواستند توانایی هستهای تهران را از بین ببرند اما هیچ رییسجمهوری شجاعتش را نداشت. ما انجامش دادیم و جمهوری اسلامی اکنون در وضعیتی کاملا متفاوت است.»
ترامپ پیش از این و در دیدار ۱۵ آبان با رهبران کشورهای آسیای مرکزی گفته بود جمهوری اسلامی از کاخ سفید پرسیده است که آیا ممکن است تحریمها برداشته شود یا نه.
او اضافه کرده بود مایل است به این تقاضاها گوش دهد و امکان رفع این تحریمها وجود دارد.
ترامپ گفته بود تهران تحت تحریمهای بسیار سنگین آمریکا قرار دارد و این امر باعث شده است انجام کارهایی که میخواهد، برایش بسیار دشوار شود.
چند روز قبل از سخنان ترامپ و بنسلمان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۱۸ آبان در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی دولت اعلام کرده بود که از نظر مقامات حکومت ایران فعلا «هیچ امکانی» برای مذاکره با آمریکا وجود ندارد.
با این همه، مهدی فضائلی، عضو دفتر علی خامنهای، با تاکید بر اینکه رهبر جمهوری اسلامی اصل مذاکره را مردود نمیداند، گفت معیار پذیرش یا رد مذاکره «هدف و چارچوب آن» است. او افزود: «مذاکره در چارچوب هوشمندانه و کنترل شده برای دفع تهدید پذیرفته است.»
پیش از جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی با اسرائیل، دولت مسعود پزشکیان مذاکراتی را با دولت کنونی ترامپ در مورد پرونده هستهای جمهوری اسلامی انجام داد اما تهران خواسته آمریکا مبنی بر توقف کامل غنیسازی اورانیوم را رد کرد.
او که در حال بازگشت از تعطیلات آخر هفته به کاخسفید بود، در فرودگاه پالمبیچ فلوریدا به خبرنگاران گفت: «همانطور که میدانید کار روی چنین طرحی پیشنهاد من بود، بنابراین از آن حمایت خواهم کرد. هر کشوری که با روسیه تجارت کند با تحریمهای شدیدی روبهرو خواهد شد.»
به گزارش رویترز، او در گفتوگوی کوتاه یکشنبه ۲۵ آبان، بدون توضیح بیشتر، گفت که ممکن است جمهوری اسلامی نیز به فهرست کشورهایی اضافه شود که با روسیه ارتباط تجاری دارند.
جان تون، سناتور ایالت داکوتای جنوبی و رهبر اکثریت جمهوریخواه سنا، حدود دو ماه پیش گفته بود که طرحی را که لیندسی گراهام، نماینده کارولینای جنوبی، مدتهاست از آن حمایت میکند به رای بگذارد. با این حال ضربالاجلی برای تحریم روسیه تعیین نکرد.
این طرح به دولت اجازه میدهد بر واردات از کشورهایی که محصولات انرژی روسیه را خریداری میکنند و در دفاع از اوکراین مشارکت فعال ندارند، تعرفههایی تا سقف ۵۰۰ میلیون دلار وضع کنند.
چین و هند مصرفکنندگان عمده انرژی روسیه هستند و بسیاری از کشورهای اروپایی نیز با وجود تلاشهای گسترده برای کاهش وابستگی به انرژی روسیه پس از تهاجم این کشور به اوکراین، همچنان مشتری نفت و گاز این کشور هستند.
به استناد اداره تجارت بینالمللی ایالات متحده، وابسته به وزارت بازرگانی این کشور، ظرف چهار سال گذشته، شش فرمان اجرایی از سوی جو بایدن، رییسجمهوری پیشین آمریکا و دونالد ترامپ برای گسترش تحریمها علیه روسیه صادر شده است.
به نقل از وبسایت رسمی وزارتخانه خزانهداری ایالات متحده، در حال حاضر چهار بسته تحریمی فعال علیه روسیه در جریان است. اگر طرح تازه جمهوریخواهان رای بیاورد، پنجمین بسته تحریمی علیه روسیه خواهد بود.
دموکراتها و برخی جمهوریخواهان در کنگره برای تصویب قانونی که روسیه را بهدلیل ادامه جنگ علیه اوکراین تنبیه کند، فشار آوردهاند.
ترامپ در حالی در حمایت از آن تردید داشت که میکوشید ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، را پای میز مذاکره با ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، بکشاند.
او ۳۰ مهر، برای نخستینبار از آغاز دومین دوره ریاستجمهوریاش، تحریمهای مرتبط با اوکراین را علیه روسیه عملی کرد و شرکتهای نفتی «لوکاویل» و «روسنفت» را هدف قرار داد.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز اعلام کرد که آماده اتخاذ اقدامات بیشتر است و از مسکو خواست بهسرعت با آتشبس موافقت کند.
پس از حدود چهار سال جنگ از آغاز جنگ اوکراین، هیچ نشانهای از عقبنشینی پوتین در کارزار نظامیاش دیده نمیشود و ترامپ حتی پس از میزبانی از او در آلاسکا، نتوانسته او را به پایان دادن به جنگ و اشغال نظامی اوکراین متقاعد کند.
اوکراین و روسیه در هفته گذشته بر شدت حملات متقابل افزودهاند. اوکراین اهداف نفت و انرژی روسیه را هدف میگیرد و روسیه در پی تصرف بخشهای بیشتری از اوکراین است.
